Euripides Heracleidae

Χορός

οὐκοῦν τυράννῳ τῆσδε γῆς φράσαντά σε

χρῆν ταῦτα τολμᾶν , ἀλλὰ μὴ βίᾳ ξένους

θεῶν ἀφέλκειν , γῆν σέβοντʼ ἐλευθέραν .

Κῆρυξ

τίς δʼ ἐστὶ χώρας τῆσδε καὶ πόλεως ἄναξ ;

Χορός

ἐσθλοῦ πατρὸς παῖς Δημοφῶν ὁ Θησέως .

115

Κῆρυξ

πρὸς τοῦτον ἁγὼν ἆρα τοῦδε τοῦ λόγου

μάλιστʼ ἂν εἴη · τἄλλα δʼ εἴρηται μάτην .

Χορός

καὶ μὴν ὅδʼ αὐτὸς ἔρχεται σπουδὴν ἔχων

Ἀκάμας τʼ ἀδελφός , τῶνδʼ ἐπήκοοι λόγων .

Δημοφῶν

ἐπείπερ ἔφθης πρέσβυς ὢν νεωτέρους

120

βοηδρομήσας τήνδʼ ἐπʼ ἐσχάραν Διός ,

λέξον , τίς ὄχλον τόνδʼ ἀθροίζεται τύχη ;

Χορός

ἱκέται κάθηνται παῖδες οἵδʼ Ἡρακλέους

βωμὸν καταστέψαντες , ὡς ὁρᾷς , ἄναξ ,

πατρός τε πιστὸς Ἰόλεως παραστάτης .

125

Δημοφῶν

τί δῆτʼ ἰυγμῶν ἥδʼ ἐδεῖτο συμφορά ;

Χορός

βίᾳ νιν οὗτος τῆσδʼ ἀπʼ ἐσχάρας ἄγειν

ζητῶν βοὴν ἔστησε κἄσφηλεν γόνυ

γέροντος , ὥστε μʼ ἐκβαλεῖν οἴκτῳ δάκρυ .

Δημοφῶν

καὶ μὴν στολήν γʼ Ἕλληνα καὶ ῥυθμὸν πέπλων

130

ἔχει , τὰ δʼ ἔργα βαρβάρου χερὸς τάδε .

σὸν δὴ τὸ φράζειν ἐστί , μὴ μέλλειν τ’ , ἐμοὶ

ποίας ἀφῖξαι δεῦρο γῆς ὅρους λιπών ;

Κῆρυξ

Ἀργεῖός εἰμι · τοῦτο γὰρ θέλεις μαθεῖν ·

ἐφʼ οἷσι δʼ ἥκω καὶ παρʼ οὗ λέγειν θέλω .

135

πέμπει Μυκηνῶν δεῦρό μʼ Εὐρυσθεὺς ἄναξ

ἄξοντα τούσδε · πολλὰ δʼ ἦλθον , ὦ ξένε ,

δίκαιʼ ὁμαρτῇ δρᾶν τε καὶ λέγειν ἔχων .

Ἀργεῖος ὢν γὰρ αὐτὸς Ἀργείους ἄγω

ἐκ τῆς ἐμαυτοῦ τούσδε δραπέτας ἔχων ,

140

νόμοισι τοῖς ἐκεῖθεν ἐψηφισμένους

θανεῖν · δίκαιοι δʼ ἐσμὲν οἰκοῦντες πόλιν

αὐτοὶ καθʼ αὑτῶν κυρίους κραίνειν δίκας .

πολλῶν δὲ κἄλλων ἑστίας ἀφιγμένοι

ἐν τοῖσιν αὐτοῖς τοισίδʼ ἕσταμεν λόγοις ,

145

κοὐδεὶς ἐτόλμησʼ ἴδια προσθέσθαι κακά .

ἀλλʼ ἤ τινʼ ἐς σὲ μωρίαν ἐσκεμμένοι

δεῦρʼ ἦλθον ἢ κίνδυνον ἐξ ἀμηχάνων

ῥίπτοντες , εἴτʼ οὖν εἴτε μὴ γενήσεται ·

οὐ γὰρ φρενήρη γʼ ὄντα σʼ ἐλπίζουσί που

150

μόνον τοσαύτης ἣν ἐπῆλθον Ἑλλάδος

τὰς τῶνδʼ ἀβούλους συμφορὰς κατοικτιεῖν .

φέρʼ ἀντίθες γάρ · τούσδε τʼ ἐς γαῖαν παρεὶς

ἡμᾶς τʼ ἐάσας ἐξάγειν , τί κερδανεῖς ;

τὰ μὲν παρʼ ἡμῶν τοιάδʼ ἔστι σοι λαβεῖν ,

155

Ἄργους τοσήνδε χεῖρα τήν τʼ Εὐρυσθέως

ἰσχὺν ἅπασαν τῇδε προσθέσθαι πόλει .

ἢν δʼ ἐς λόγους τε καὶ τὰ τῶνδʼ οἰκτίσματα

βλέψας πεπανθῇς , ἐς πάλην καθίσταται

δορὸς τὸ πρᾶγμα · μὴ γὰρ ὡς μεθήσομεν

160

δόξῃς ἀγῶνα τόνδʼ ἄτερ χαλυβδικοῦ .

τί δῆτα φήσεις , ποῖα πεδίʼ ἀφαιρεθείς ,

τί ῥυσιασθείς , πόλεμον Ἀργείοις ἔχειν ;

ποίοις δʼ ἀμύνων συμμάχοις , τίνος δʼ ὕπερ

θάψεις νεκροὺς πεσόντας ; ἦ κακὸν λόγον

165

κτήσῃ πρὸς ἀστῶν , εἰ γέροντος οὕνεκα ,

τύμβου , τὸ μηδὲν ὄντος , ὡς εἰπεῖν ἔπος ,

παίδων τε τῶνδʼ , ἐς ἄντλον ἐμβήσῃ πόδα .

ἐρεῖς τὸ λῷστον ἐλπίδʼ εὑρήσειν μόνον .

καὶ τοῦτο πολλῷ τοῦ παρόντος ἐνδεές ·

170

κακῶς γὰρ Ἀργείοισιν οἵδ’ ὡπλισμένοις

μάχοιντʼ ἂν ἡβήσαντες , εἴ τι τοῦτό σε

ψυχὴν ἐπαίρει · χοὑν μέσῳ πολὺς χρόνος

ἐν ᾧ διεργασθεῖτʼ ἄν . ἀλλʼ ἐμοὶ πιθοῦ ·

δοὺς μηδέν , ἀλλὰ τἄμ’ ἐῶν ἄγειν ἐμὲ

175

κτῆσαι Μυκήνας , μηδʼ ὅπερ φιλεῖτε δρᾶν

πάθῃς σὺ τοῦτο , τοὺς ἀμείνονας παρὸν

φίλους ἑλέσθαι , τοὺς κακίονας λάβῃς .

Χορός

τίς ἂν δίκην κρίνειεν ἢ γνοίη λόγον ,

πρὶν ἂν παρʼ ἀμφοῖν μῦθον ἐκμάθῃ σαφῶς ;

180

Ἰόλαος

ἄναξ — ὑπάρχει μὲν τόδʼ ἐν τῇ σῇ χθονί —

εἰπεῖν ἀκοῦσαί τʼ ἐν μέρει πάρεστί μοι ,

κοὐδείς μʼ ἀπώσει πρόσθεν , ὥσπερ ἄλλοθεν .

ἡμῖν δὲ καὶ τῷδʼ οὐδέν ἐστιν ἐν μέρει ·

ἐπεὶ γὰρ Ἄργους οὐ μέτεσθʼ ἡμῖν ἔτι ,

185

ψήφῳ δοκῆσαν , ἀλλὰ φεύγομεν πάτραν ,

πῶς ἂν δικαίως ὡς Μυκηναίους ἄγοι

ὧδʼ ὄντας ἡμᾶς , οὓς ἀπήλασαν χθονός ;

ξένοι γάρ ἐσμεν . ἢ τὸν Ἑλλήνων ὅρον

φεύγειν δικαιοῦθʼ ὅστις ἂν τἄργος φύγῃ ;

190

οὔκουν Ἀθήνας γʼ · οὐ γὰρ Ἀργείων φόβῳ

τοὺς Ἡρακλείους παῖδας ἐξελῶσι γῆς .

οὐ γάρ τι Τραχίς ἐστιν οὐδʼ Ἀχαιικὸν

πόλισμʼ , ὅθεν σὺ τούσδε , τῇ δίκῃ μὲν οὔ ,

τὸ δʼ Ἄργος ὀγκῶν , οἷάπερ καὶ νῦν λέγεις ,

195

ἤλαυνες ἱκέτας βωμίους καθημένους .

εἰ γὰρ τόδʼ ἔσται καὶ λόγους κρινοῦσι σούς ,

οὐκ οἶδʼ Ἀθήνας τάσδʼ ἐλευθέρας ἔτι .

ἀλλʼ οἶδʼ ἐγὼ τὸ τῶνδε λῆμα καὶ φύσιν ·

θνῄσκειν θελήσουσʼ · ἡ γὰρ αἰσχύνη πάρος

200

τοῦ ζῆν παρʼ ἐσθλοῖς ἀνδράσιν νομίζεται .

πόλιν μὲν ἀρκεῖ · καὶ γὰρ οὖν ἐπίφθονον

λίαν ἐπαινεῖν ἐστι , πολλάκις δὲ δὴ

καὐτὸς βαρυνθεὶς οἶδʼ ἄγαν αἰνούμενος .

σοὶ δʼ ὡς ἀνάγκη τούσδε βούλομαι φράσαι

205

σῴζειν , ἐπείπερ τῆσδε προστατεῖς χθονός .

Πιτθεὺς μέν ἐστι Πέλοπος , ἐκ δὲ Πιτθέως

Αἴθρα , πατὴρ δʼ ἐκ τῆσδε γεννᾶται σέθεν

Θησεύς . πάλιν δὲ τῶνδʼ ἄνειμί σοι γένος .

Ἡρακλέης ἦν Ζηνὸς Ἀλκμήνης τε παῖς ,

210

κείνη δὲ Πέλοπος θυγατρός . αὐτανεψίων

πατὴρ ἂν εἴη σός τε χὡ τούτων γεγώς .

γένους μὲν ἥκεις ὧδε τοῖσδε , Δημοφῶν ·

ἃ δʼ ἐκτὸς ἤδη τοῦ προσήκοντός σε δεῖ

τεῖσαι λέγω σοι παισί · φημὶ γάρ ποτε

215

σύμπλους γενέσθαι τῶνδʼ ὑπασπίζων πατρὶ

ζωστῆρα Θησεῖ τὸν πολυκτόνον μέτα ·

Ἅιδου τʼ ἐρυμνῶν ἐξανήγαγεν μυχῶν

πατέρα σόν · Ἑλλὰς πᾶσα τοῦτο μαρτυρεῖ .

ὧν ἀντιδοῦναί σʼ οἵδʼ ἀπαιτοῦσιν χάριν ,

220

μήτʼ ἐκδοθῆναι μήτε πρὸς βίαν θεῶν

τῶν σῶν ἀποσπασθέντες ἐκπεσεῖν χθονός .

σοὶ γὰρ τόδʼ αἰσχρὸν χωρίς , ἔν τε πόλει κακόν ,

ἱκέτας ἀλήτας συγγενεῖς , οἴμοι , κακῶς —

βλέψον πρὸς αὐτοὺς βλέψον · — ἕλκεσθαι βίᾳ .

225

ἀλλʼ ἄντομαί σε καὶ καταστέφω χεροῖν ,

καὶ πρὸς γενείου , μηδαμῶς ἀτιμάσῃς τοὺς

Ἡρακλείους παῖδας ἐς χέρας λαβών · γενοῦ

δὲ τοῖσδε συγγενής , γενοῦ φίλος πατὴρ

ἀδελφὸς δεσπότης · ἅπαντα γὰρ ταῦτʼ

230

ἐστὶ κρείσσω πλὴν ὑπʼ Ἀργείοις πεσεῖν . ᾤκτιρʼ

Χορός

ἀκούσας τούσδε συμφορᾶς , ἄναξ .

δʼ εὐγένειαν τῆς τύχης νικωμένην νῦν

δὴ μάλιστʼ ἐσεῖδον · οἵδε γὰρ πατρὸς ἐσθλοῦ

γεγῶτες δυστυχοῦσʼ ἀναξίως . τρισσαί

235

Δημοφῶν

μʼ ἀναγκάζουσι συμφορᾶς ὁδοί , Ἰόλαε

, τοὺς σοὺς μὴ παρώσασθαι ξένους · τὸ

μὲν μέγιστον Ζεὺς ἐφʼ οὗ σὺ βώμιος θακεῖς

νεοσσῶν τήνδʼ ἔχων πανήγυριν · τὸ

συγγενές τε καὶ τὸ προυφείλειν καλῶς πράσσειν

240

παρʼ ἡμῶν τούσδε πατρῴαν χάριν · τό

τʼ αἰσχρόν , οὗπερ δεῖ μάλιστα φροντίσαι · εἰ

γὰρ παρήσω τόνδε συλᾶσθαι βίᾳ ξένου

πρὸς ἀνδρὸς βωμόν , οὐκ ἐλευθέραν οἰκεῖν

δοκήσω γαῖαν , Ἀργείων δʼ ὄκνῳ ἱκέτας

245

προδοῦναι · καὶ τάδʼ ἀγχόνης πέλας . ἀλλʼ

ὤφελες μὲν εὐτυχέστερος μολεῖν , ὅμως

δὲ καὶ νῦν μὴ τρέσῃς ὅπως σέ τις σὺν

παισὶ βωμοῦ τοῦδʼ ἀποσπάσει βίᾳ . σὺ

δʼ Ἄργος ἐλθὼν ταῦτά τʼ Εὐρυσθεῖ φράσον , πρὸς

250

τοῖσδέ τʼ , εἴ τι τοισίδʼ ἐγκαλεῖ ξένοις , δίκης

κυρήσειν · τούσδε δʼ οὐκ ἄξεις ποτέ . οὐκ

Κῆρυξ

ἢν δίκαιον ᾖ τι καὶ νικῶ λόγῳ ; καὶ

Δημοφῶν

πῶς δίκαιον τὸν ἱκέτην ἄγειν βίᾳ ; οὐκ

Κῆρυξ

οὖν ἐμοὶ τόδʼ αἰσχρόν , ἀλλʼ οὐ οὐσοὶ βλάβος ; ἐμοί

255

Δημοφῶν

γʼ , ἐάν σοι τούσδʼ ἐφέλκεσθαι μεθῶ . σὺ

Κῆρυξ

δʼ ἐξόριζε , κᾆτʼ ἐκεῖθεν ἄξομεν . σκαιὸς

Δημοφῶν

πέφυκας τοῦ θεοῦ πλείω φρονῶν . δεῦρʼ

Κῆρυξ

, ὡς ἔοικε , τοῖς κακοῖσι φευκτέον . ἅπασι

Δημοφῶν

κοινὸν ῥῦμα δαιμόνων ἕδρα . ταῦτʼ

260

Κῆρυξ

οὐ δοκήσει τοῖς Μυκηναίοις ἴσως . οὐκ

Δημοφῶν

οὖν ἐγὼ τῶν ἐνθάδʼ εἰμὶ κύριος ; βλάπτων

Κῆρυξ

γʼ γʼἐκείνους μηδέν , ἢν σὺ σωφρονῇς .

Δημοφῶν

, ἐμοῦ γε μὴ μιαίνοντος θεούς . οὐ

Κῆρυξ

βούλομαί σε πόλεμον Ἀργείοις ἔχειν .

265

Δημοφῶν

τοιοῦτος · τῶνδε δʼ οὐ μεθήσομαι . ἄξω

Κῆρυξ

γε μέντοι τοὺς ἐμοὺς ἐγὼ λαβών . οὐκ

Δημοφῶν

ἆρ’ ἐς Ἄργος ῥᾳδίως ἄπει πάλιν . πειρώμενος

Κῆρυξ

δὴ τοῦτό γʼ αὐτίκʼ εἴσομαι . κλαίων

Δημοφῶν

ἄρʼ ἅψῃ τῶνδε κοὐκ ἐς ἀμβολάς .

270

Χορός

πρὸς θεῶν κήρυκα τολμήσῃς θενεῖν .

Δημοφῶν

μή γʼ ὁ κῆρυξ σωφρονεῖν μαθήσεται .

Χορός

· καὶ σὺ τοῦδε μὴ θίγῃς , ἄναξ .

Κῆρυξ

· μιᾶς γὰρ χειρὸς ἀσθενὴς μάχη . ἥξω

δὲ πολλὴν Ἄρεος Ἀργείου λαβὼν πάγχαλκον

275

αἰχμὴν δεῦρο . μυρίοι δέ με μένουσιν

ἀσπιστῆρες Εὐρυσθεύς τʼ ἄναξ αὐτὸς

στρατηγῶν · Ἀλκάθου δʼ ἐπʼ ἐσχάτοις καραδοκῶν

τἀνθένδε τέρμασιν μένει . λαμπρὸς

δʼ ἀκούσας σὴν ὕβριν φανήσεται σοὶ

280

καὶ πολίταις γῇ τε τῇδε καὶ φυτοῖς · μάτην

γὰρ ἥβην ὧδέ γʼ ἂν κεκτῄμεθα πολλὴν

ἐν Ἄργει , μή σε τιμωρούμενοι . φθείρου

Δημοφῶν

· τὸ σὸν γὰρ Ἄργος οὐ δέδοικʼ ἐγώ . ἐνθένδε

δʼ οὐκ ἔμελλες αἰσχύνας ἐμὲ ἄξειν

285

βίᾳ τούσδʼ · οὐ γὰρ Ἀργείων πόλει ὑπήκοον

τήνδʼ ἀλλʼ ἐλευθέραν ἔχω . ὥρα