Euripides Ion

Ἴων

γενναιότης σοι , καὶ τρόπων τεκμήριον

τὸ σχῆμʼ ἔχεις τόδʼ , ἥτις εἶ ποτʼ , ὦ γύναι .

γνοίη δʼ ἂν ὡς τὰ πολλά γʼ ἀνθρώπου πέρι

τὸ σχῆμʼ ἰδών τις εἰ πέφυκεν εὐγενής .

240

ἔα ·

ἀλλʼ ἐξέπληξάς μʼ , ὄμμα συγκλῄσασα σὸν

δακρύοις θʼ ὑγράνασʼ εὐγενῆ παρηίδα ,

ὡς εἶδες ἁγνὰ Λοξίου χρηστήρια .

τί ποτε μερίμνης ἐς τόδʼ ἦλθες , ὦ γύναι ;

ὃ πάντες ἄλλοι γύαλα λεύσσοντες θεοῦ

245

χαίρουσιν , ἐνταῦθʼ ὄμμα σὸν δακρυρροεῖ ;

Κρέουσα

ὦ ξένε , τὸ μὲν σὸν οὐκ ἀπαιδεύτως ἔχει

ἐς θαύματʼ ἐλθεῖν δακρύων ἐμῶν πέρι ·

ἐγὼ δʼ ἰδοῦσα τούσδʼ Ἀπόλλωνος δόμους

μνήμην παλαιὰν ἀνεμετρησάμην τινά ·

250

οἴκοι δὲ τὸν νοῦν ἔσχον ἐνθάδʼ οὖσά που .

ὦ τλήμονες γυναῖκες · ὦ τολμήματα

θεῶν . τί δῆτα ; ποῖ δίκην ἀνοίσομεν ,

εἰ τῶν κρατούντων ἀδικίαις ὀλούμεθα ;

Ἴων

τί χρῆμʼ ἀνερμήνευτα δυσθυμῇ , γύναι ;

255

Κρέουσα

οὐδέν · μεθῆκα τόξα · τἀπὶ τῷδε δὲ

ἐγώ τε σιγῶ , καὶ σὺ μὴ φρόντιζʼ ἔτι .

Ἴων

τίς δʼ εἶ ; πόθεν γῆς ἦλθες ; ἐκ ποίας πάτρας

πέφυκας ; ὄνομα τί σε καλεῖν ἡμᾶς χρεών ;

Κρέουσα

Κρέουσα μέν μοι τοὔνομʼ , ἐκ δʼ Ἐρεχθέως

260

πέφυκα , πατρὶς γῆ δʼ Ἀθηναίων πόλις .

Ἴων

ὦ κλεινὸν οἰκοῦσʼ ἄστυ γενναίων τʼ ἄπο

τραφεῖσα πατέρων , ὥς σε θαυμάζω , γύναι .

Κρέουσα

τοσαῦτα κεὐτυχοῦμεν , ὦ ξένʼ , οὐ πέρα .

Ἴων

πρὸς θεῶν ἀληθῶς , ὡς μεμύθευται βροτοῖς ;

265

Κρέουσα

χρῆμʼ ἐρωτᾷς , ὦ ξένʼ , ἐκμαθεῖν θέλων ;

Ἴων

γῆς πατρός σου πρόγονος ἔβλαστεν πατήρ ;

Κρέουσα

γε · τὸ δὲ γένος μʼ οὐκ ὠφελεῖ .

Ἴων

καί σφʼ Ἀθάνα γῆθεν ἐξανείλετο ;

Κρέουσα

παρθένους γε χεῖρας , οὐ τεκοῦσά νιν .

270

Ἴων

δʼ , ὥσπερ ἐν γραφῇ νομίζεται ; Κέκροπός

Κρέουσα

γε σῴζειν παισὶν οὐχ ὁρώμενον . ἤκουσα

Ἴων

λῦσαι παρθένους τεῦχος θεᾶς . τοιγὰρ

Κρέουσα

θανοῦσαι σκόπελον ᾕμαξαν πέτρας . εἶἑν

Ἴων

· τί

275

δαὶ τόδʼ ; ἆρʼ ἀληθὲς ἢ μάτην λόγος τί

Κρέουσα

χρῆμʼ ἐρωτᾷς ; καὶ γὰρ οὐ κάμνω σχολῇ . πατὴρ

Ἴων

Ἐρεχθεὺς σὰς ἔθυσε συγγόνους ; ἔτλη

Κρέουσα

πρὸ γαίας σφάγια παρθένους κτανεῖν . σὺ

Ἴων

δʼ ἐξεσώθης πῶς κασιγνήτων μόνη ; βρέφος

Κρέουσα

νεογνὸν μητρὸς ἦν ἐν ἀγκάλαις . πατέρα

280

Ἴων

δʼ ἀληθῶς χάσμα σὸν κρύπτει χθονός ; πληγαὶ

Κρέουσα

τριαίνης ποντίου σφʼ ἀπώλεσαν . Μακραὶ

Ἴων

δὲ χῶρός ἐστʼ ἐκεῖ κεκλημένος ; τί

Κρέουσα

δʼ ἱστορεῖς τόδʼ ; ὥς μʼ ἀνέμνησάς τινος . τιμᾷ

Ἴων

σφε Πύθιος ἀστραπαί τε Πύθιαι . τιμᾶ

285

Κρέουσα

τιμᾶ · ὡς μήποτʼ ὤφελόν σφʼ ἰδεῖν . τί

Ἴων

δὲ στυγεῖς σὺ τοῦ θεοῦ τὰ φίλτατα ; οὐδέν

Κρέουσα

· ξύνοιδʼ ἄντροισιν αἰσχύνην τινά . πόσις

Ἴων

δὲ τίς σʼ ἔγημʼ Ἀθηναίων , γύναι ; οὐκ

Κρέουσα

ἀστός , ἀλλʼ ἐπακτὸς ἐξ ἄλλης χθονός . τίς

290

Ἴων

; εὐγενῆ νιν δεῖ πεφυκέναι τινά . Ξοῦθος

Κρέουσα

, πεφυκὼς Αἰόλου Διός τʼ ἄπο . καὶ

Ἴων

πῶς ξένος σʼ ὢν ἔσχεν οὖσαν ἐγγενῆ ; Εὔβοιʼ

Κρέουσα

Ἀθήναις ἔστι τις γείτων πόλις ὅροις

Ἴων

ὑγροῖσιν , ὡς λέγουσʼ , ὡρισμένη . ταύτην

295

Κρέουσα

ἔπερσε Κεκροπίδαις κοινῷ δορί . ἐπίκουρος

Ἴων

ἐλθών ; κᾆτα σὸν γαμεῖ λέχος ; φερνάς

Κρέουσα

γε πολέμου καὶ δορὸς λαβὼν γέρας . σὺν

Ἴων

ἀνδρὶ δʼ ἥκεις ἢ μόνη χρηστήρια ; σὺν

Κρέουσα

ἀνδρί . σηκοὺς δʼ ἐκστρέφει Τροφωνίου . πότερα

300

Ἴων

θεατὴς ἢ χάριν μαντευμάτων ; κείνου

Κρέουσα

τε Φοίβου θʼ ἓν θέλων μαθεῖν ἔπος . καρποῦ

Ἴων

δʼ ὕπερ γῆς ἥκετʼ , ἢ παίδων πέρι ; ἄπαιδές

Κρέουσα

ἐσμεν , χρόνιʼ ἔχοντʼ εὐνήματα . οὐδʼ

Ἴων

ἔτεκες οὐδὲν πώποτʼ , ἀλλʼ ἄτεκνος εἶ ; ὁ

305

Κρέουσα

Φοῖβος οἶδε τὴν ἐμὴν ἀπαιδίαν . ὦ

Ἴων

τλῆμον , ὡς τἄλλʼ εὐτυχοῦσʼ οὐκ εὐτυχεῖς . σὺ

Κρέουσα

δʼ εἶ τίς ; ὥς σου τὴν τεκοῦσαν ὤλβισα . τοῦ

Ἴων

θεοῦ καλοῦμαι δοῦλος εἰμί τʼ , ὦ γύναι . ἀνάθημα

Κρέουσα

πόλεως , ἤ τινος πραθεὶς ὕπο ; οὐκ

310

Ἴων

οἶδα πλὴν ἕν · Λοξίου κεκλήμεθα . ἡμεῖς

Κρέουσα

σʼ ἄρʼ αὖθις , ὦ ξένʼ , ἀντοικτίρομεν . ὡς

Ἴων

μὴ εἰδόθʼ ἥτις μʼ ἔτεκεν ἐξ ὅτου τʼ ἔφυν . ναοῖσι

Κρέουσα

δʼ οἰκεῖς τοισίδʼ ἢ κατὰ στέγας ; ἅπαν

Ἴων

θεοῦ μοι δῶμʼ , ἵνʼ ἂν λάβῃ μʼ ὕπνος . παῖς

315

Κρέουσα

δʼ ὢν ἀφίκου ναὸν ἢ νεανίας ; βρέφος

Ἴων

λέγουσιν οἱ δοκοῦντες εἰδέναι . καὶ

Κρέουσα

τίς γάλακτί σʼ ἐξέθρεψε Δελφίδων ; οὐπώποτʼ

Ἴων

ἔγνων μαστόν · ἣ δʼ ἔθρεψέ με τίς

Κρέουσα

, ὦ ταλαίπωρʼ ; ὡς νοσοῦσʼ ηὗρον νόσους . Φοίβου

320

Ἴων

προφῆτις , μητέρʼ ὣς νομίζομεν . ἐς

Κρέουσα

δʼ ἄνδρʼ ἀφίκου τίνα τροφὴν κεκτημένος ; βωμοί

Ἴων

μʼ ἔφερβον οὑπιών τʼ ἀεὶ ξένος . τάλαινά

Κρέουσα

σʼ ἡ τεκοῦσα · τίς ποτʼ ἦν ἄρα ; ἀδίκημά

Ἴων

του γυναικὸς ἐγενόμην ἴσως . ἔχεις

325

Κρέουσα

δὲ βίοτον · εὖ γὰρ ἤσκησαι πέπλοις . τοῖς

Ἴων

τοῦ θεοῦ κοσμούμεθʼ , ᾧ δουλεύομεν . οὐδʼ

Κρέουσα

ᾖξας εἰς ἔρευναν ἐξευρεῖν γονάς ; ἔχω

Ἴων

γὰρ οὐδέν , ὦ γύναι , τεκμήριον . φεῦ

Κρέουσα

· πέπονθέ

330

τις σῇ μητρὶ ταὔτʼ ἄλλη γυνή . τίς

Ἴων

; εἰ πόνου μοι ξυλλάβοι , χαίροιμεν ἄν . ἧς

Κρέουσα

οὕνεκʼ ἦλθον δεῦρο πρὶν πόσιν μολεῖν . ποῖόν

Ἴων

τι χρῄζουσʼ ; ὡς ὑπουργήσω , γύναι . μάντευμα

Κρέουσα

κρυπτὸν δεομένη Φοίβου μαθεῖν . λέγοις

Ἴων

ἄν · ἡμεῖς τἄλλα προξενήσομεν . ἄκουε

335

Κρέουσα

δὴ τὸν μῦθον . — ἀλλʼ αἰδούμεθα . οὔ

Ἴων

τἄρα πράξεις οὐδέν · ἀργὸς ἡ θεός . Φοίβῳ

Κρέουσα

μιγῆναί φησί τις φίλων ἐμῶν . Φοίβῳ

Ἴων

γυνὴ γεγῶσα ; μὴ λέγʼ , ὦ ξένη . καὶ

Κρέουσα

παῖδά γʼ ἔτεκε τῷ θεῷ λάθρα πατρός . οὐκ

340

Ἴων

ἔστιν · ἀνδρὸς ἀδικίαν αἰσχύνεται . οὔ

Κρέουσα

φησιν αὐτή , καὶ πέπονθεν ἄθλια . τί

Ἴων

χρῆμα δράσασʼ , εἰ θεῷ συνεζύγη ; τὸν

Κρέουσα

παῖδʼ ὃν ἔτεκεν ἐξέθηκε δωμάτων . ὁ

Ἴων

δʼ ἐκτεθεὶς παῖς ποῦ ʼστιν ; εἰσορᾷ φάος ; οὐκ

345

Κρέουσα

οἶδεν οὐδείς . ταῦτα καὶ μαντεύομαι . εἰ

Ἴων

δʼ οὐκέτʼ ἔστι , τίνι τρόπῳ διεφθάρη ; θῆράς

Κρέουσα

σφε τὸν δύστηνον ἐλπίζει κτανεῖν . ποίῳ

Ἴων

τόδʼ ἔγνω χρωμένη τεκμηρίῳ ; ἐλθοῦσʼ

Κρέουσα

ἵνʼ αὐτὸν ἐξέθηκʼ οὐχ ηὗρʼ ἔτι . ἦν

350

Ἴων

δὲ σταλαγμὸς ἐν στίβῳ τις αἵματος ; οὔ

Κρέουσα

φησι . καίτοι πόλλʼ ἐπεστράφη πέδον . χρόνος

Ἴων

δὲ τίς τῷ παιδὶ διαπεπραγμένῳ ; σοὶ

Κρέουσα

ταὐτὸν ἥβης , εἴπερ , εἶχεν ἂν μέτρον . ἀδικεῖ

Ἴων

νιν ὁ θεός · ἡ τεκοῦσα δʼ ἀθλία . οὔκουν

355

Κρέουσα

ἔτʼ ἄλλον γʼ ὕστερον τίκτει γόνον . τί

Ἴων

δʼ , εἰ λάθρα νιν Φοῖβος ἐκτρέφει λαβών ; τὰ

Κρέουσα

κοινὰ χαίρων οὐ δίκαια δρᾷ μόνος . οἴμοι

Ἴων

· προσῳδὸς ἡ τύχη τὠμῷ πάθει . καὶ

Κρέουσα

σέ , ὦ ξένʼ , οἶμαι μητέρʼ ἀθλίαν ποθεῖν . καὶ

360

Ἴων

μή γʼ ἐπʼ οἶκτόν μʼ ἔξαγʼ οὗ ʼλελήσμεθα . σιγῶ

Κρέουσα

· πέραινε δʼ ὧν σʼ ἀνιστορῶ πέρι . οἶσθʼ

Ἴων

οὖν ὃ κάμνει τοῦ λόγου μάλιστά σοι ; τί

Κρέουσα

δʼ οὐκ ἐκείνῃ τῇ ταλαιπώρῳ νοσεῖ ; πῶς

Ἴων

ὁ θεὸς ὃ λαθεῖν βούλεται μαντεύσεται ; εἴπερ

365

Κρέουσα

καθίζει τρίποδα κοινὸν Ἑλλάδος . αἰσχύνεται

Ἴων

τὸ πρᾶγμα · μὴ ʼξέλεγχέ νιν . ἀλγύνεται

Κρέουσα

δέ γʼ ἡ παθοῦσα τῇ τύχῃ . οὐκ

Ἴων

ἔστιν ὅστις σοι προφητεύσει τάδε . ἐν

τοῖς γὰρ αὑτοῦ δώμασιν κακὸς φανεὶς Φοῖβος

370

δικαίως τὸν θεμιστεύοντά σοι δράσειεν

ἄν τι πῆμα . ἀπαλλάσσου , γύναι . τῷ

γὰρ θεῷ τἀναντίʼ οὐ μαντευτέον . ἐς

γὰρ τοσοῦτον ἀμαθίας ἔλθοιμεν ἄν , εἰ

τοὺς θεοὺς ἄκοντας ἐκπονήσομεν φράζειν

375

ἃ μὴ θέλουσιν , ἢ προβωμίοις σφαγαῖσι

μήλων ἢ διʼ οἰωνῶν πτεροῖς . ἃν

γὰρ βίᾳ σπεύδωμεν ἀκόντων θεῶν , ἄκοντα

κεκτήμεσθα τἀγάθʼ , ὦ γύναι · ἃ

δʼ ἂν διδῶσʼ ἑκόντες , ὠφελούμεθα . πολλαί

380

Χορός

γε πολλοῖς εἰσι συμφοραὶ βροτῶν , μορφαὶ

δὲ διαφέρουσιν · ἓν δʼ ἂν εὐτυχὲς μόλις

ποτʼ ἐξεύροι τις ἀνθρώπων βίῳ . ὦ

Κρέουσα

Φοῖβε , κἀκεῖ κἀνθάδʼ οὐ δίκαιος εἶ ἐς

τὴν ἀποῦσαν , ἧς πάρεισιν οἱ λόγοι · ὃς

385

οὔτʼ ἔσωσας τὸν σὸν ὃν σῶσαί σʼ ἐχρῆν , οὔθʼ

ἱστορούσῃ μητρὶ μάντις ὢν ἐρεῖς , ὡς

, εἰ μὲν οὐκέτʼ ἔστιν , ὀγκωθῇ τάφῳ , εἰ

δʼ ἔστιν ἀλλʼ

ἐᾶν χρὴ τάδʼ , εἰ πρὸς τοῦ θεοῦ κωλυόμεσθα

390

μὴ μαθεῖν ἃ βούλομαι . ἀλλʼ

, ὦ ξένʼ , εἰσορῶ γὰρ εὐγενῆ πόσιν Ξοῦθον

πέλας δὴ τόνδε , τὰς Τροφωνίου λιπόντα

θαλάμας , τοὺς λελεγμένους λόγους σίγα

πρὸς ἄνδρα , μή τινʼ αἰσχύνην λάβω διακονοῦσα

395

κρυπτά , καὶ προβῇ λόγος οὐχ

ᾗπερ ἡμεῖς αὐτὸν ἐξειλίσσομεν . τὰ

γὰρ γυναικῶν δυσχερῆ πρὸς ἄρσενας , κἀν

ταῖς κακαῖσιν ἁγαθαὶ μεμειγμέναι μισούμεθʼ

· οὕτω δυστυχεῖς πεφύκαμεν . πρῶτον

400

Ξοῦθος

μὲν ὁ θεὸς τῶν ἐμῶν προσφθεγμάτων λαβὼν

ἀπαρχὰς χαιρέτω , σύ τʼ , ὦ γύναι . μῶν

χρόνιος ἐλθών σʼ ἐξέπληξʼ ὀρρωδίᾳ ; οὐδέν

Κρέουσα

γʼ · ἀφίκου δʼ ἐς μέριμναν . ἀλλά μοι λέξον

, τί θέσπισμʼ ἐκ Τροφωνίου φέρεις , παίδων

405

ὅπως νῷν σπέρμα συγκραθήσεται ; οὐκ

Ξοῦθος

ἠξίωσε τοῦ θεοῦ προλαμβάνειν μαντεύμαθʼ

· ἓν δʼ οὖν εἶπεν · οὐκ ἄπαιδά με πρὸς

οἶκον ἥξειν οὐδὲ σὲ ἐκ χρηστηρίων . ὦ

Κρέουσα

πότνια Φοίβου μῆτερ , εἰ γὰρ αἰσίως ἔλθοιμεν

410

, ἅ τε νῷν συμβόλαια πρόσθεν ἦν ἐς

παῖδα τὸν σόν , μεταπέσοι βελτίονα . ἔσται

Ξοῦθος

τάδʼ · ἀλλὰ τίς προφητεύει θεοῦ ; ἡμεῖς

Ἴων

τά γʼ ἔξω , τῶν ἔσω δʼ ἄλλοις μέλει , οἳ

πλησίον θάσσουσι τρίποδος , ὦ ξένε , Δελφῶν

415

ἀριστῆς , οὓς ἐκλήρωσεν πάλος . καλῶς

Ξοῦθος

· ἔχω δὴ πάνθʼ ὅσων ἐχρῄζομεν . στείχοιμʼ

ἂν εἴσω · καὶ γάρ , ὡς ἐγὼ κλύω , χρηστήριον

πέπτωκε τοῖς ἐπήλυσι κοινὸν

πρὸ ναοῦ · βούλομαι δʼ ἐν ἡμέρᾳ τῇδʼ

420

— αἰσία γάρ — θεοῦ λαβεῖν μαντεύματα . σὺ

δʼ ἀμφὶ βωμούς , ὦ γύναι , δαφνηφόρους λαβοῦσα

κλῶνας , εὐτέκνους εὔχου θεοῖς χρησμούς

μʼ ἐνεγκεῖν ἐξ Ἀπόλλωνος δόμων . ἔσται

Κρέουσα

τάδʼ , ἔσται . Λοξίας δʼ ἐὰν θέλῃ νῦν

425

ἀλλὰ τὰς πρὶν ἀναλαβεῖν ἁμαρτίας , ἅπας

μὲν οὐ γένοιτʼ ἂν εἰς ἡμᾶς φίλος , ὅσον

δὲ χρῄζει — θεὸς γάρ ἐστι — δέξομαι . τί

Ἴων

ποτε λόγοισιν ἡ ξένη πρὸς τὸν θεὸν κρυπτοῖσιν

αἰεὶ λοιδοροῦσʼ αἰνίσσεται ; ἤτοι

430

φιλοῦσά γʼ ἧς ὕπερ μαντεύεται , ἢ

καί τι σιγῶσʼ ὧν σιωπᾶσθαι χρεών ; ἀτὰρ

θυγατρὸς τῆς Ἐρεχθέως τί μοι μέλει

; προσήκει γʼ οὐδέν . ἀλλὰ χρυσέαις πρόχοισιν

ἐλθὼν εἰς ἀπορραντήρια δρόσον

435

καθήσω . νουθετητέος δέ μοι Φοῖβος

, τί πάσχει · παρθένους βίᾳ γαμῶν προδίδωσι

; παῖδας ἐκτεκνούμενος λάθρᾳ θνῄσκοντας

ἀμελεῖ ; μὴ σύ γʼ · ἀλλʼ , ἐπεὶ κρατεῖς , ἀρετὰς

δίωκε . καὶ γὰρ ὅστις ἂν βροτῶν κακὸς

440

πεφύκῃ , ζημιοῦσιν οἱ θεοί . πῶς

οὖν δίκαιον τοὺς νόμους ὑμᾶς βροτοῖς γράψαντας

, αὐτοὺς ἀνομίαν ὀφλισκάνειν ; εἰ

δʼ — οὐ γὰρ ἔσται , τῷ λόγῳ δὲ χρήσομαι — δίκας

βιαίων δώσετʼ ἀνθρώποις γάμων , σὺ

445

καὶ Ποσειδῶν Ζεύς θʼ ὃς οὐρανοῦ κρατεῖ , ναοὺς

τίνοντες ἀδικίας κενώσετε . τὰς

ἡδονὰς γὰρ τῆς προμηθίας πάρος σπεύδοντες

ἀδικεῖτʼ . οὐκέτʼ ἀνθρώπους κακῶς λέγειν

δίκαιον , εἰ τὰ τῶν θεῶν καλὰ μιμούμεθʼ

450

, ἀλλὰ τοὺς διδάσκοντας τάδε .