Euripides Iphigenia among the Taurians

Ἰφιγένεια

Πέλοψ ὁ Ταντάλειος ἐς Πῖσαν μολὼν

1

θοαῖσιν ἵπποις Οἰνομάου γαμεῖ κόρην ,

ἐξ ἧς Ἀτρεὺς ἔβλαστεν · Ἀτρέως δὲ παῖς

Μενέλαος Ἀγαμέμνων τε · τοῦ δʼ ἔφυν ἐγώ

τῆς Τυνδαρείας θυγατρὸς Ἰφιγένεια παῖς ,

5

ἣν ἀμφὶ δίναις ἃς θάμʼ Εὔριπος πυκναῖς

αὔραις ἑλίσσων κυανέαν ἅλα στρέφει ,

ἔσφαξεν Ἑλένης οὕνεχʼ , ὡς δοκεῖ , πατὴρ

Ἀρτέμιδι κλειναῖς ἐν πτυχαῖσιν Αὐλίδος .

ἐνταῦθα γὰρ δὴ χιλίων ναῶν στόλον

10

Ἑλληνικὸν συνήγαγʼ Ἀγαμέμνων ἄναξ ,

τὸν καλλίνικον στέφανον Ἰλίου θέλων

λαβεῖν Ἀχαιοῖς τούς θʼ ὑβρισθέντας γάμους

Ἑλένης μετελθεῖν , Μενέλεῳ χάριν φέρων .

δεινῆς δʼ ἀπλοίας πνευμάτων τε τυγχάνων ,

15

ἐς ἔμπυρʼ ἦλθε , καὶ λέγει Κάλχας τάδε ·

ὦ τῆσδʼ ἀνάσσων Ἑλλάδος στρατηγίας ,

Ἀγάμεμνον , οὐ μὴ ναῦς ἀφορμίσῃ χθονός ,

πρὶν ἂν κόρην σὴν Ἰφιγένειαν Ἄρτεμις

λάβῃ σφαγεῖσαν · ὅ τι γὰρ ἐνιαυτὸς τέκοι

20

κάλλιστον , ηὔξω φωσφόρῳ θύσειν θεᾷ .

παῖδʼ οὖν ἐν οἴκοις σὴ Κλυταιμήστρα δάμαρ

τίκτει — τὸ καλλιστεῖον εἰς ἔμʼ ἀναφέρων —

ἣν χρή σε θῦσαι . καί μʼ Ὀδυσσέως τέχναις

μητρὸς παρείλοντʼ ἐπὶ γάμοις Ἀχιλλέως .

25

ἐλθοῦσα δʼ Αὐλίδʼ ἡ τάλαινʼ ὑπὲρ πυρᾶς

μεταρσία ληφθεῖσʼ ἐκαινόμην ξίφει ·

ἀλλʼ ἐξέκλεψεν ἔλαφον ἀντιδοῦσά μου

Ἄρτεμις Ἀχαιοῖς , διὰ δὲ λαμπρὸν αἰθέρα

πέμψασά μʼ ἐς τήνδʼ ᾤκισεν Ταύρων χθόνα ,

30

οὗ γῆς ἀνάσσει βαρβάροισι βάρβαρος

Θόας , ὃς ὠκὺν πόδα τιθεὶς ἴσον πτεροῖς

ἐς τοὔνομʼ ἦλθε τόδε ποδωκείας χάριν .

ναοῖσι δʼ ἐν τοῖσδʼ ἱερέαν τίθησί με ·

ὅθεν νόμοισι τοῖσιν ἥδεται θεὰ

35

Ἄρτεμις , ἑορτῆς , τοὔνομʼ ἧς καλὸν μόνον —

τὰ δʼ ἄλλα σιγῶ , τὴν θεὸν φοβουμένη —

θύω γὰρ ὄντος τοῦ νόμου καὶ πρὶν πόλει ,

ὃς ἂν κατέλθῃ τήνδε γῆν Ἕλλην ἀνήρ .

κατάρχομαι μέν , σφάγια δʼ ἄλλοισιν μέλει

40

ἄρρητʼ ἔσωθεν τῶνδʼ ἀνακτόρων θεᾶς .

ἃ καινὰ δʼ ἥκει νὺξ φέρουσα φάσματα ,

λέξω πρὸς αἰθέρʼ , εἴ τι δὴ τόδʼ ἔστʼ ἄκος .

ἔδοξʼ ἐν ὕπνῳ τῆσδʼ ἀπαλλαχθεῖσα γῆς

οἰκεῖν ἐν Ἄργει , παρθένοισι δʼ ἐν μέσαις

45

εὕδειν , χθονὸς δὲ νῶτα σεισθῆναι σάλῳ ,

φεύγειν δὲ κἄξω στᾶσα θριγκὸν εἰσιδεῖν

δόμων πίτνοντα , πᾶν δʼ ἐρείψιμον στέγος

βεβλημένον πρὸς οὖδας ἐξ ἄκρων σταθμῶν .

μόνος λελεῖφθαι στῦλος εἷς ἔδοξέ μοι

50

δόμων πατρῴων , ἐκ δʼ ἐπικράνων κόμας

ξανθὰς καθεῖναι , φθέγμα δʼ ἀνθρώπου λαβεῖν ,

κἀγὼ τέχνην τήνδʼ ἣν ἔχω ξενοκτόνον

τιμῶσʼ ὑδραίνειν αὐτὸν ὡς θανούμενον ,

κλαίουσα . τοὔναρ δʼ ὧδε συμβάλλω τόδε ·

55

τέθνηκʼ Ὀρέστης , οὗ κατηρξάμην ἐγώ .

στῦλοι γὰρ οἴκων παῖδές εἰσιν ἄρσενες ·

θνῄσκουσι δʼ οὓς ἂν χέρνιβες βάλωσʼ ἐμαί .

οὐδʼ αὖ συνάψαι τοὔναρ ἐς φίλους ἔχω ·

Στροφίῳ γὰρ οὐκ ἦν παῖς , ὅτʼ ὠλλύμην ἐγώ .

60

νῦν οὖν ἀδελφῷ βούλομαι δοῦναι χοὰς

παροῦσʼ ἀπόντι — ταῦτα γὰρ δυναίμεθʼ ἄν —

σὺν προσπόλοισιν , ἃς ἔδωχʼ ἡμῖν ἄναξ

Ἑλληνίδας γυναῖκας . ἀλλʼ ἐξ αἰτίας

οὔπω τίνος πάρεισιν ; εἶμʼ ἔσω δόμων

65

ἐν οἷσι ναίω τῶνδʼ ἀνακτόρων θεᾶς .

Ὀρέστης

ὅρα , φυλάσσου μή τις ἐν στίβῳ βροτῶν .

Πυλάδης

ὁρῶ , σκοποῦμαι δʼ ὄμμα πανταχῆ στρέφων .

Ὀρέστης

Πυλάδη , δοκεῖ σοι μέλαθρα ταῦτʼ εἶναι θεᾶς

ἔνθʼ Ἀργόθεν ναῦν ποντίαν ἐστείλαμεν ;

70

Πυλάδης

ἔμοιγʼ , Ὀρέστα · σοὶ δὲ συνδοκεῖν χρεών .

Ὀρέστης

καὶ βωμός , Ἕλλην οὗ καταστάζει φόνος ;

Πυλάδης

ἐξ αἱμάτων γοῦν ξάνθʼ ἔχει τριχώματα .

Ὀρέστης

θριγκοῖς δʼ ὑπʼ αὐτοῖς σκῦλʼ ὁρᾷς ἠρτημένα ;

Πυλάδης

τῶν κατθανόντων γʼ ἀκροθίνια ξένων .

75

ἀλλʼ ἐγκυκλοῦντʼ ὀφθαλμὸν εὖ σκοπεῖν χρεών .

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβε , ποῖ μʼ αὖ τήνδʼ ἐς ἄρκυν ἤγαγες

χρήσας , ἐπειδὴ πατρὸς αἷμʼ ἐτεισάμην ,

μητέρα κατακτάς , διαδοχαῖς δʼ Ἐρινύων

ἠλαυνόμεσθα φυγάδες ἔξεδροι χθονὸς

80

δρόμους τε πολλοὺς ἐξέπλησα καμπίμους ,

ἐλθὼν δέ σʼ ἠρώτησα πῶς τροχηλάτου

μανίας ἂν ἔλθοιμʼ ἐς τέλος πόνων τʼ ἐμῶν ,

οὓς ἐξεμόχθουν περιπολῶν καθʼ Ἑλλάδα —

σὺ δʼ εἶπας ἐλθεῖν Ταυρικῆς μʼ ὅρους χθονός ,

85

ἔνθʼ Ἄρτεμίς σοι σύγγονος βωμοὺς ἔχοι ,

λαβεῖν τʼ ἄγαλμα θεᾶς , ὅ φασιν ἐνθάδε

ἐς τούσδε ναοὺς οὐρανοῦ πεσεῖν ἄπο ·

λαβόντα δʼ ἢ τέχναισιν ἢ τύχῃ τινί ,

κίνδυνον ἐκπλήσαντʼ , Ἀθηναίων χθονὶ

90

δοῦναι — τὸ δʼ ἐνθένδʼ οὐδὲν ἐρρήθη πέρα —

καὶ ταῦτα δράσαντʼ ἀμπνοὰς ἕξειν πόνων .

ἥκω δὲ πεισθεὶς σοῖς λόγοισιν ἐνθάδε

ἄγνωστον ἐς γῆν , ἄξενον . σὲ δʼ ἱστορῶ ,

Πυλάδη — σὺ γάρ μοι τοῦδε συλλήπτωρ πόνου —

95

τί δρῶμεν ; ἀμφίβληστρα γὰρ τοίχων ὁρᾷς

ὑψηλά · πότερα δωμάτων προσαμβάσεις

ἐκβησόμεσθα ; πῶς ἂν οὖν λάθοιμεν ἄν ;

ἢ χαλκότευκτα κλῇθρα λύσαντες μοχλοῖς —

ὧν οὐδὲν ἴσμεν ; ἢν δʼ ἀνοίγοντες πύλας

100

ληφθῶμεν ἐσβάσεις τε μηχανώμενοι ,

θανούμεθʼ . ἀλλὰ πρὶν θανεῖν , νεὼς ἔπι

φεύγωμεν , ᾗπερ δεῦρʼ ἐναυστολήσαμεν .

Πυλάδης

φεύγειν μὲν οὐκ ἀνεκτὸν οὐδʼ εἰώθαμεν ,

τὸν τοῦ θεοῦ δὲ χρησμὸν οὐ κακιστέον ·

105

ναοῦ δʼ ἀπαλλαχθέντε κρύψωμεν δέμας

κατʼ ἄντρʼ ἃ πόντος νοτίδι διακλύζει μέλας —

νεὼς ἄπωθεν , μή τις εἰσιδὼν σκάφος

βασιλεῦσιν εἴπῃ κᾆτα ληφθῶμεν βίᾳ .

ὅταν δὲ νυκτὸς ὄμμα λυγαίας μόλῃ ,

110

τολμητέον τοι ξεστὸν ἐκ ναοῦ λαβεῖν

ἄγαλμα πάσας προσφέροντε μηχανάς .

ὅρα δέ γʼ εἴσω τριγλύφων ὅποι κενὸν

δέμας καθεῖναι · τοὺς πόνους γὰρ ἁγαθοὶ

τολμῶσι , δειλοὶ δʼ εἰσὶν οὐδὲν οὐδαμοῦ .

115

Ὀρέστης

οὔ τοι μακρὸν μὲν ἤλθομεν κώπῃ πόρον ,

ἐκ τερμάτων δὲ νόστον ἀροῦμεν πάλιν .

ἀλλʼ εὖ γὰρ εἶπας , πειστέον · χωρεῖν χρεὼν

ὅποι χθονὸς κρύψαντε λήσομεν δέμας .

οὐ γὰρ τὸ τοῦ θεοῦ γʼ αἴτιον γενήσεται

120

πεσεῖν ἄχρηστον θέσφατον · τολμητέον ·

μόχθος γὰρ οὐδεὶς τοῖς νέοις σκῆψιν φέρει .