Euripides Helen

Ἑλένη

φίλαι, λόγους ἐδεξάμαν·

330

βᾶτε βᾶτε δʼ ἐς δόμους,

ἀγῶνας ἐντὸς οἴκων

ὡς πύθησθε τοὺς ἐμούς.

Χορός

θέλουσαν οὐ μόλις καλεῖς.

Ἑλένη

ἰὼ μέλεος ἁμέρα.

335

τίνʼ ἄρα τάλαινα τίνα δακρυό-

εντα λόγον ἀκούσομαι;

Χορός

μὴ πρόμαντις ἀλγέων

προλάμβανʼ, ὦ φίλα, γόους.

Ἑλένη

τί μοι πόσις μέλεος ἔτλα;

340

πότερα δέρκεται φάος

τέθριππά θʼ ἁλίου κέλευθά τʼ ἀστέρων,

ἢ ʼν νέκυσι κατὰ χθονὸς

τὰν χρόνιον ἔχει τύχαν;

345

Χορός

ἐς τὸ φέρτερον τίθει

τὸ μέλλον, ὅ τι γενήσεται.

Ἑλένη

σὲ γὰρ ἐκάλεσα, σὲ δὲ κατόμοσα,

τὸν ὑδρόεντι δόνακι χλωρὸν

Εὐρώταν, θανόντος

350

εἰ βάξις ἔτυμος ἀνδρὸς

ἅδε μοι — τί τάδʼ ἀσύνετα; —

φόνιον αἰώρημα

διὰ δέρης ὀρέξομαι,

ἢ ξιφοκτόνον δίωγμα

λαιμορρύτου σφαγᾶς

355

αὐτοσίδαρον ἔσω πελάσω διὰ σαρκὸς ἅμιλλαν,

θῦμα τριζύγοις θεαῖσι

τῷ τε σήραγγας Ἰδαί-

ας ἐνίζοντι Πριαμί-

δᾳ ποτʼ ἀμφὶ βουστάθμους.

Χορός

ἄλλοσʼ ἀποτροπὰ κακῶν

360

γένοιτο, τὸ δὲ σὸν εὐτυχές.

Ἑλένη

ἰὼ Τροία τάλαινα,

διʼ ἔργʼ ἄνεργʼ ὄλλυσαι

μέλεά τʼ ἔτλας· τὰ δʼ ἐμὰ δῶρα

Κύπριδος ἔτεκε πολὺ μὲν αἷμα,

πολὺ δὲ δάκρυον· ἄχεά τʼ ἄχεσι,

365

δάκρυα δάκρυσιν ἔλαβε, πάθεα

ματέρες τε παῖδας ὄλεσαν,

ἀπὸ δὲ παρθένοι κόμας

ἔθεντο σύγγονοι νεκρῶν Σκαμάνδριον

ἀμφὶ Φρύγιον οἶδμα.

βοὰν βοὰν δʼ Ἑλλὰς

370

κελάδησε κἀνοτότυξεν,

ἐπὶ δὲ κρατὶ χέρας ἔθηκεν,

ὄνυχι δʼ ἁπαλόχροα γένυν

δεῦσε φονίαισι πλαγαῖς.

ὦ μάκαρ Ἀρκαδίᾳ ποτὲ παρθένε Καλλιστοῖ, Διὸς

375

ἃ λεχέων ἐπέβας τετραβάμοσι γυίοις,

ὡς πολὺ ματρὸς ἐμᾶς ἔλαχες πλέον,

ἁ μορφᾷ θηρῶν λαχνογυίων —

ὄμματι λάβρῷ σχῆμα λεαίνης —

ἐξαλλάξασʼ ἄχθεα λύπης·

380

ἅν τέ ποτʼ Ἄρτεμις ἐξεχορεύσατο

χρυσοκέρατʼ ἔλαφον Μέροπος Τιτανίδα κούραν

καλλοσύνας ἕνεκεν· τὸ δʼ ἐμὸν δέμας

ὤλεσεν ὤλεσε πέργαμα Δαρδανίας

ὀλομένους τʼ Ἀχαιούς.

385

Μενελέως

ὦ τὰς τεθρίππους Οἰνομάῳ Πῖσαν κάτα

Πέλοψ ἁμίλλας ἐξαμιλληθείς ποτε,

εἴθʼ ὤφελες τόθʼ, ἡνίκʼ ἔρανον εἰς θεοὺς

πεισθεὶς ἐποίεις, ἐν θεοῖς λιπεῖν βίον,

πρὶν τὸν ἐμὸν Ἀτρέα πατέρα γεννῆσαί ποτε,

390

ὃς ἐξέφυσεν Ἀερόπης λέκτρων ἄπο

Ἀγαμέμνονʼ ἐμέ τε Μενέλεων, κλεινὸν ζυγόν·

πλεῖστον γὰρ οἶμαι — καὶ τόδʼ οὐ κόμπῳ λέγω —

στράτευμα κώπῃ διορίσαι Τροίαν ἔπι,

τύραννος οὐδὲν πρὸς βίαν στρατηλατῶν,

395

ἑκοῦσι δʼ ἄρξας Ἑλλάδος νεανίαις.

καὶ τοὺς μὲν οὐκέτʼ ὄντας ἀριθμῆσαι πάρα,

τοὺς δʼ ἐκ θαλάσσης ἀσμένους πεφευγότας,

νεκρῶν φέροντας ὀνόματʼ εἰς οἴκους πάλιν.

ἐγὼ δʼ ἐπʼ οἶδμα πόντιον γλαυκῆς ἁλὸς

400

τλήμων ἀλῶμαι χρόνον ὅσονπερ Ἰλίου

πύργους ἔπερσα, κἀς πάτραν χρῄζων μολεῖν

οὐκ ἀξιοῦμαι τοῦδε πρὸς θεῶν τυχεῖν.

Λιβύης τʼ ἐρήμους ἀξένους τʼ ἐπιδρομὰς

πέπλευκα πάσας· χὥταν ἐγγὺς ὦ πάτρας,

405

πάλιν μʼ ἀπωθεῖ πνεῦμα, κοὔποτʼ οὔριον

ἐσῆλθε λαῖφος ὥστε μʼ ἐς πάτραν μολεῖν.

καὶ νῦν τάλας ναυαγὸς ἀπολέσας φίλους

ἐξέπεσον ἐς γῆν τήνδε· ναῦς δὲ πρὸς πέτρας

πολλοὺς ἀριθμοὺς ἄγνυται ναυαγίων.

410

τρόπις δʼ ἐλείφθη ποικίλων ἁρμοσμάτων,

ἐφʼ ἧς ἐσώθην μόλις ἀνελπίστῳ τύχῃ

Ἑλένη τε, Τροίας ἣν ἀποσπάσας ἔχω.

ὄνομα δὲ χώρας ἥτις ἥδε καὶ λεὼς

οὐκ οἶδα· ὄχλον γὰρ ἐσπεσεῖν ᾐσχυνόμην

415

ὥσθʼ ἱστορῆσαι, τὰς ἐμὰς δυσχλαινίας

κρύπτων ὑπʼ αἰδοῦς τῆς τύχης. ὅταν δʼ ἀνὴρ

πράξῃ κακῶς ὑψηλός, εἰς ἀηθίαν

πίπτει κακίω τοῦ πάλαι δυσδαίμονος.

χρεία δὲ τείρει μʼ· οὔτε γὰρ σῖτος πάρα

420

οὔτʼ ἀμφὶ χρῶτʼ ἐσθῆτες· αὐτὰ δʼ εἰκάσαι

πάρεστι ναὸς ἐκβόλοις ἃ ἀμπίσχομαι.

πέπλους δὲ τοὺς πρὶν λαμπρά τʼ ἀμφιβλήματα

χλιδάς τε πόντος ἥρπασʼ· ἐν δʼ ἄντρου μυχοῖς

κρύψας γυναῖκα τὴν κακῶν πάντων ἐμοὶ

425

ἄρξασαν ἥκω τούς τε περιλελειμμένους

φίλων φυλάσσειν τἄμʼ ἀναγκάσας λέχη.

μόνος δὲ νοστῶ, τοῖς ἐκεῖ ζητῶν φίλοις

τὰ πρόσφορʼ ἤν πως ἐξερευνήσας λάβω.

ἰδὼν δὲ δῶμα περιφερὲς θριγκοῖς τόδε

430

πύλας τε σεμνὰς ἀνδρὸς ὀλβίου τινός,

προσῆλθον· ἐλπὶς δʼ ἔκ γε πλουσίων δόμων

λαβεῖν τι ναύταις· ἐκ δὲ μὴ ἐχόντων βίον —

οὐδʼ εἰ θέλοιεν, ὠφελεῖν ἔχοιεν ἄν.

ὠή· τίς ἂν πυλωρὸς ἐκ δόμων μόλοι,

435

ὅστις διαγγείλειε τἄμʼ ἔσω κακά;

Γραῦς

τίς πρὸς πύλαισιν; οὐκ ἀπαλλάξῃ δόμων

καὶ μὴ πρὸς αὐλείοισιν ἑστηκὼς πύλαις

ὄχλον παρέξεις δεσπόταις; ἢ κατθανῇ

Ἕλλην πεφυκώς, οἷσιν οὐκ ἐπιστροφαί.

440

Μενελέως

ὦ γραῖα, ταὐτὰ ταῦτʼ ἔπη κἄλλως λέγειν

ἔξεστι, πείσομαι γάρ· ἀλλʼ ἄνες λόγον.

Γραῦς

ἄπελθʼ· ἐμοὶ γὰρ τοῦτο πρόσκειται, ξένε,

μηδένα πελάζειν τοισίδʼ Ἑλλήνων δόμοις.

Μενελέως

ἆ· μὴ προσείλει χεῖρα μηδʼ ὤθει βίᾳ.

445

Γραῦς

πείθῃ γὰρ οὐδὲν ὧν λέγω, σὺ δʼ αἴτιος.

Μενελέως

ἄγγειλον εἴσω δεσπόταισι τοῖσι σοῖς

Γραῦς

πικρῶς ἄρʼ οἶμαί γʼ ἀγγελεῖν τοὺς σοὺς λόγους.

Μενελέως

ναυαγὸς ἥκω ξένος, ἀσύλητον γένος.

Γραῦς

οἶκον πρὸς ἄλλον νύν τινʼ ἀντὶ τοῦδʼ ἴθι.

450

Μενελέως

οὔκ, ἀλλʼ ἔσω πάρειμι· καὶ σύ μοι πιθοῦ.

Γραῦς

ὀχληρὸς ἴσθʼ ὤν· καὶ τάχʼ ὠσθήσῃ βίᾳ.

Μενελέως

αἰαῖ· τὰ κλεινὰ ποῦ ʼστί μοι στρατεύματα;

Γραῦς

οὐκοῦν ἐκεῖ που σεμνὸς ἦσθʼ, οὐκ ἐνθάδε.

Μενελέως

ὦ δαῖμον, ὡς ἀνάξιʼ ἠτιμώμεθα.

455

Γραῦς

τί βλέφαρα τέγγεις δάκρυσι; πρὸς τίνʼ οἰκτρὸς εἶ;

Μενελέως

πρὸς τὰς πάροιθεν συμφορὰς εὐδαίμονας.

Γραῦς

οὔκουν ἀπελθὼν δάκρυα σοῖς δώσεις φίλοις;

Μενελέως

τίς δʼ ἥδε χώρα; τοῦ δὲ βασίλειοι δόμοι;

Γραῦς

Πρωτεὺς τάδʼ οἰκεῖ δώματʼ, Αἴγυπτος δὲ γῆ.

460

Μενελέως

Αἴγυπτος; ὦ δύστηνος, οἷ πέπλευκʼ ἄρα.

Γραῦς

τί δὴ τὸ Νείλου μεμπτόν ἐστί σοι γάνος;

Μενελέως

οὐ τοῦτʼ ἐμέμφθην· τὰς ἐμὰς στένω τύχας.

Γραῦς

πολλοὶ κακῶς πράσσουσιν, οὐ σὺ δὴ μόνος.

Μενελέως

ἔστʼ οὖν ἐν οἴκοις ὅντινʼ ὀνομάζεις ἄναξ;

465

Γραῦς

τόδʼ ἐστὶν αὐτοῦ μνῆμα, παῖς δʼ ἄρχει χθονός.

Μενελέως

ποῦ δῆτʼ ἂν εἴη; πότερον ἐκτὸς ἢ ʼν δόμοις;

Γραῦς

οὐκ ἔνδον· Ἕλλησιν δὲ πολεμιώτατος.

Μενελέως

τίνʼ αἰτίαν σχὼν ἧς ἐπηυρόμην ἐγώ;

Γραῦς

Ἑλένη κατʼ οἴκους ἐστὶ τούσδʼ ἡ τοῦ Διός.

470

Μενελέως

πῶς φῄς; τίνʼ εἶπας μῦθον; αὖθίς μοι φράσον.

Γραῦς

ἡ Τυνδαρὶς παῖς, ἣ κατὰ Σπάρτην ποτʼ ἦν.

Μενελέως

πόθεν μολοῦσα; τίνα τὸ πρᾶγμʼ ἔχει λόγον;

Γραῦς

Λακεδαίμονος γῆς δεῦρο νοστήσασʼ ἄπο.

Μενελέως

πότε; οὔ τί που λελῄσμεθʼ ἐξ ἄντρων λέχος;

475

Γραῦς

πρὶν τοὺς Ἀχαιούς, ὦ ξένʼ, ἐς Τροίαν μολεῖν.

ἀλλʼ ἕρπʼ ἀπʼ οἴκων· ἔστι γάρ τις ἐν δόμοις

τύχη, τύραννος ᾗ ταράσσεται δόμος.

καιρὸν γὰρ οὐδένʼ ἦλθες· ἢν δὲ δεσπότης

λάβῃ σε, θάνατος ξένιά σοι γενήσεται.

480

εὔνους γάρ εἰμʼ Ἕλλησιν, οὐχ ὅσον πικροὺς

λόγους ἔδωκα δεσπότην φοβουμένη.

Μενελέως

τί φῶ; τί λέξω; συμφορὰς γὰρ ἀθλίας

ἐκ τῶν πάροιθεν τὰς παρεστώσας κλύω,

εἰ τὴν μὲν αἱρεθεῖσαν ἐκ Τροίας ἄγων

485

ἥκω δάμαρτα καὶ κατʼ ἄντρα σῴζεται,

ὄνομα δὲ ταὐτὸν τῆς ἐμῆς ἔχουσά τις

δάμαρτος ἄλλη τοισίδʼ ἐνναίει δόμοις.

Διὸς δʼ ἔλεξε παῖδά νιν πεφυκέναι.

ἀλλʼ ἦ τις ἔστι Ζηνὸς ὄνομʼ ἔχων ἀνὴρ

490

Νείλου παρʼ ὄχθας; εἷς γὰρ ὅ γε κατʼ οὐρανόν.

Σπάρτη δὲ ποῦ γῆς ἐστι πλὴν ἵνα ῥοαὶ

τοῦ καλλιδόνακός εἰσιν Εὐρώτα μόνον;

ἁπλοῦν δὲ Τυνδάρειον ὄνομα κλῄζεται.

Λακεδαίμονος δὲ γαῖα τίς ξυνώνυμος

495

Τροίας τε; ἐγὼ μὲν οὐκ ἔχω τί χρὴ λέγειν.

πολλοὶ γάρ, ὡς εἴξασιν, ἐν πολλῇ χθονὶ

ὀνόματα ταὔτʼ ἔχουσι καὶ πόλις πόλει

γυνὴ γυναικί τʼ· οὐδὲν οὖν θαυμαστέον.

οὐδʼ αὖ τὸ δεινὸν προσπόλου φευξούμεθα·

500

ἀνὴρ γὰρ οὐδεὶς ὧδε βάρβαρος φρένας,

ὃς ὄνομʼ ἀκούσας τοὐμὸν οὐ δώσει βοράν.

κλεινὸν τὸ Τροίας πῦρ ἐγώ θʼ ὃς ἧψά νιν,

Μενέλαος, οὐκ ἄγνωστος ἐν πάσῃ χθονί.

δόμων ἄνακτα προσμενῶ· δισσὰς δέ μοι

505

ἔχει φυλάξεις· ἢν μὲν ὠμόφρων τις ᾖ,

κρύψας ἐμαυτὸν εἶμι πρὸς ναυάγια·

ἢν δʼ ἐνδιδῷ τι μαλθακόν, τὰ πρόσφορα

τῆς νῦν παρούσης συμφορᾶς αἰτήσομαι.

κακῶν μὲν ἡμῖν ἔσχατον τοῖς ἀθλίοις,

510

ἄλλους τυράννους αὐτὸν ὄντα βασιλέα

βίον προσαιτεῖν· ἀλλʼ ἀναγκαίως ἔχει.

λόγος γάρ ἐστιν οὐκ ἐμός, σοφὸν δʼ ἔπος,

δεινῆς ἀνάγκης οὐδὲν ἰσχύειν πλέον.

Χορός

ἤκουσα τᾶς θεσπιῳδοῦ κόρας,

515

ἃ χρῄζουσʼ ἐφάνη τυράννοις

δόμοις, ὡς Μενέλαος οὔ-

πω μελαμφαὲς οἴχεται

διʼ ἔρεβος χθονὶ κρυφθείς,

ἀλλʼ ἔτι κατʼ οἶδμʼ ἅλιον

520

τρυχόμενος οὔπω λιμένων

ψαύσειεν πατρίας γᾶς,

ἀλατείᾳ βιότου

ταλαίφρων, ἄφιλος φίλων,

παντοδαπᾶς ἐπὶ γᾶς πόδα

525

χριμπτόμενος εἰναλίῳ

κώπᾳ Τρῳάδος ἐκ γᾶς.

Ἑλένη

ἥδʼ αὖ τάφου τοῦδʼ εἰς ἕδρας ἐγὼ πάλιν

στείχω, μαθοῦσα Θεονόης φίλους λόγους,

ἣ πάντʼ ἀληθῶς οἶδε· φησὶ δʼ ἐν φάει

530

πόσιν τὸν ἁμὸν ζῶντα φέγγος εἰσορᾶν,

πορθμοὺς δʼ ἀλᾶσθαι μυρίους πεπλωκότα

ἐκεῖσε κἀκεῖσʼ οὐδʼ ἀγύμναστον πλάνοις,

ἥξειν δʼ ὅταν δὴ πημάτων λάβῃ τέλος.

ἓν δʼ οὐκ ἔλεξεν, εἰ μολὼν σωθήσεται.

535

ἐγὼ δʼ ἀπέστην τοῦτʼ ἐρωτῆσαι σαφῶς,

ἡσθεῖσʼ ἐπεί νιν εἶπέ μοι σεσῳσμένον.

ἐγγὺς δέ νίν που τῆσδʼ ἔφασκʼ εἶναι χθονός,

ναυαγὸν ἐκπεσόντα σὺν παύροις φίλοις.

ὤμοι, πόθʼ ἥξεις; ὡς ποθεινὸς ἂν μόλοις.

540

ἔα, τίς οὗτος; οὔ τί που κρυπτεύομαι

Πρωτέως ἀσέπτου παιδὸς ἐκ βουλευμάτων;

οὐχ ὡς δρομαία πῶλος ἢ Βάκχη θεοῦ

τάφῳ ξυνάψω κῶλον; ἄγριος δέ τις

μορφὴν ὅδʼ ἐστίν, ὅς με θηρᾶται λαβεῖν.

545

Μενελέως

σὲ τὴν ὄρεγμα δεινὸν ἡμιλλημένην

τύμβου ʼπὶ κρηπῖδʼ ἐμπύρους τʼ ὀρθοστάτας,

μεῖνον· τί φεύγεις; ὡς δέμας δείξασα σὸν

ἔκπληξιν ἡμῖν ἀφασίαν τε προστίθης.

Ἑλένη

ἀδικούμεθʼ, ὦ γυναῖκες· εἰργόμεσθα γὰρ

550

τάφου πρὸς ἀνδρὸς τοῦδε, καί μʼ ἑλὼν θέλει

δοῦναι τυράννοις ὧν ἐφεύγομεν γάμους.

Μενελέως

οὐ κλῶπές ἐσμεν, οὐχ ὑπηρέται κακῶν.

Ἑλένη

καὶ μὴν στολήν γʼ ἄμορφον ἀμφὶ σῶμʼ ἔχεις.

Μενελέως

στῆσον, φόβου μεθεῖσα, λαιψηρὸν πόδα.

555

Ἑλένη

ἵστημʼ, ἐπεί γε τοῦδʼ ἐφάπτομαι τόπου.

Μενελέως

τίς εἶ; τίνʼ ὄψιν σήν, γύναι, προσδέρκομαι;

Ἑλένη

σὺ δʼ εἶ τίς; αὑτὸς γὰρ σὲ κἄμʼ ἔχει λόγος.

Μενελέως

οὐπώποτʼ εἶδον προσφερέστερον δέμας.

Ἑλένη

ὦ θεοί· θεὸς γὰρ καὶ τὸ γιγνώσκειν φίλους.

560

Μενελέως

Ἑλληνὶς εἶ τις ἢ ἐπιχωρία γυνή;

Ἑλένη

Ἑλληνίς· ἀλλὰ καὶ τὸ σὸν θέλω μαθεῖν.

Μενελέως

Ἑλένῃ σʼ ὁμοίαν δὴ μάλιστʼ εἶδον, γύναι.

Ἑλένη

ἐγὼ δὲ Μενέλεῴ γε σέ· οὐδʼ ἔχω τί φῶ.

Μενελέως

ἔγνως γὰρ ὀρθῶς ἄνδρα δυστυχέστατον.

565

Ἑλένη

ὦ χρόνιος ἐλθὼν σῆς δάμαρτος ἐς χέρας.

Μενελέως

ποίας δάμαρτος; μὴ θίγῃς ἐμῶν πέπλων.

Ἑλένη

ἥν σοι δίδωσι Τυνδάρεως, ἐμὸς πατήρ.

Μενελέως

ὦ φωσφόρʼ Ἑκάτη, πέμπε φάσματʼ εὐμενῆ.

Ἑλένη

οὐ νυκτίφαντον πρόπολον Ἐνοδίας μʼ ὁρᾷς.

570

Μενελέως

οὐ μὴν γυναικῶν γʼ εἷς δυοῖν ἔφυν πόσις.

Ἑλένη

ποίων δὲ λέκτρων δεσπότης ἄλλων ἔφυς;

Μενελέως

ἣν ἄντρα κεύθει κἀκ Φρυγῶν κομίζομαι.

Ἑλένη

οὐκ ἔστιν ἄλλη σή τις ἀντʼ ἐμοῦ γυνή.

Μενελέως

οὔ που φρονῶ μὲν εὖ, τὸ δʼ ὄμμα μου νοσεῖ;

575

Ἑλένη

οὐ γάρ με λεύσσων σὴν δάμαρθʼ ὁρᾶν δοκεῖς;

Μενελέως

τὸ σῶμʼ ὅμοιον, τὸ δὲ σαφές μʼ ἀποστερεῖ.

Ἑλένη

σκέψαι· τί σοὐνδεῖ; τίς δὲ σοῦ σοφώτερος;

Μενελέως

ἔοικας· οὔτοι τοῦτό γʼ ἐξαρνήσομαι.

Ἑλένη

τίς οὖν διδάξει σʼ ἄλλος ἢ τὰ σʼ ὄμματα;

580

Μενελέως

ἐκεῖ νοσοῦμεν, ὅτι δάμαρτʼ ἄλλην ἔχω.

Ἑλένη

οὐκ ἦλθον ἐς γῆν Τρῳάδʼ, ἀλλʼ εἴδωλον ἦν.

Μενελέως

καὶ τίς βλέποντα σώματʼ ἐξεργάζεται;

Ἑλένη

αἰθήρ, ὅθεν σὺ θεοπόνητʼ ἔχεις λέχη.

Μενελέως

τίνος πλάσαντος θεῶν; ἄελπτα γὰρ λέγεις.

585

Ἑλένη

Ἥρας, διάλλαγμʼ, ὡς Πάρις με μὴ λάβοι.

Μενελέως

πῶς οὖν ἂν ἐνθάδʼ ἦσθά τʼ ἐν Τροίᾳ θʼ ἅμα;

Ἑλένη

τοὔνομα γένοιτʼ ἂν πολλαχοῦ, τὸ σῶμα δʼ οὔ.

Μενελέως

μέθες με, λύπης ἅλις ἔχων ἐλήλυθα.

Ἑλένη

λείψεις γὰρ ἡμᾶς, τὰ δὲ κένʼ ἐξάξεις λέχη;

590

Μενελέως

καὶ χαῖρέ γʼ, Ἑλένῃ προσφερὴς ὁθούνεκʼ εἶ.

Ἑλένη

ἀπωλόμην· λαβοῦσά σʼ οὐχ ἕξω πόσιν.

Μενελέως

τοὐκεῖ με μέγεθος τῶν πόνων πείθει, σὺ δʼ οὔ.

Ἑλένη

οἲ ἐγώ· τίς ἡμῶν ἐγένετʼ ἀθλιωτέρα;

οἱ φίλτατοι λείπουσί μʼ οὐδʼ ἀφίξομαι

595

Ἕλληνας οὐδὲ πατρίδα τὴν ἐμήν ποτε.

Ἄγγελος

Μενέλαε, μαστεύων σε κιγχάνω μόλις

πᾶσαν πλανηθεὶς τήνδε βάρβαρον χθόνα,

πεμφθεὶς ἑταίρων τῶν λελειμμένων ὕπο.

Μενελέως

τί δʼ ἔστιν; οὔ που βαρβάρων συλᾶσθʼ ὕπο;

600

Ἄγγελος

θαῦμʼ ἔστʼ, ἔλασσον τοὔνομʼ ἢ τὸ πρᾶγμʼ ἔχον.

Μενελέως

λέγʼ· ὡς φέρεις τι τῇδε τῇ σπουδῇ νέον.

Ἄγγελος

λέγω πόνους σε μυρίους τλῆναι μάτην.

Μενελέως

παλαιὰ θρηνεῖς πήματʼ· ἀγγέλλεις δὲ τί;

Ἄγγελος

βέβηκεν ἄλοχος σὴ πρὸς αἰθέρος πτυχὰς

605

ἀρθεῖσʼ ἄφαντος· οὐρανῷ δὲ κρύπτεται

λιποῦσα σεμνὸν ἄντρον οὗ σφʼ ἐσῴζομεν,

τοσόνδε λέξασʼ· ὦ ταλαίπωροι Φρύγες

πάντες τʼ Ἀχαιοί, διʼ ἔμʼ ἐπὶ Σκαμανδρίοις

ἀκταῖσιν Ἥρας μηχαναῖς ἐθνῄσκετε,

610

δοκοῦντες Ἑλένην οὐκ ἔχοντʼ ἔχειν Πάριν.

ἐγὼ δʼ, ἐπειδὴ χρόνον ἔμεινʼ ὅσον με χρῆν,

τὸ μόρσιμον σῴσασα, πατέρʼ ἐς οὐρανὸν

ἄπειμι· φήμας δʼ ἡ τάλαινα Τυνδαρὶς

ἄλλως κακὰς ἤκουσεν οὐδὲν αἰτία.

615

ὦ χαῖρε, Λήδας θύγατερ, ἐνθάδʼ ἦσθʼ ἄρα;

ἐγὼ δέ σʼ ἄστρων ὡς βεβηκυῖαν μυχοὺς

ἤγγελλον εἰδὼς οὐδὲν ὡς ὑπόπτερον

δέμας φοροίης. οὐκ ἐῶ σε κερτομεῖν

ἡμᾶς τόδʼ αὖθις, ὡς ἄδην ἐν Ἰλίῳ

620

πόνους παρεῖχες σῷ πόσει καὶ συμμάχοις.

Μενελέως

τοῦτʼ ἔστʼ ἐκεῖνο· ξυμβεβᾶσιν οἱ λόγοι

οἱ τῆσδʼ ἀληθεῖς. ὦ ποθεινὸς ἡμέρα,

ἥ σʼ εἰς ἐμὰς ἔδωκεν ὠλένας λαβεῖν.

Ἑλένη

ὦ φίλτατʼ ἀνδρῶν Μενέλεως, ὁ μὲν χρόνος

625

παλαιός, ἡ δὲ τέρψις ἀρτίως πάρα.

ἔλαβον ἀσμένα πόσιν ἐμόν, φίλαι,

περί τʼ ἐπέτασα χέρα

φίλιον ἐν μακρᾷ φλογὶ φαεσφόρῳ.

Μενελέως

κἀγὼ σέ· πολλοὺς δʼ ἐν μέσῳ λόγους ἔχων

630

οὐκ οἶδʼ ὁποίου πρῶτον ἄρξωμαι τὰ νῦν.

Ἑλένη

γέγηθα, κρατὶ δʼ ὀρθίους ἐθείρας

ἀνεπτέρωκα καὶ δάκρυ σταλάσσω,

περὶ δὲ γυῖα χέρας ἔβαλον, ἡδονάν,

ὦ πόσις, ὡς λάβω.

635

Μενελέως

ὦ φιλτάτη πρόσοψις, οὐκ ἐμέμφθην·

ἔχω τὰ τῆς Διός τε λέκτρα Λήδας θʼ,

ἃν ὑπὸ λαμπάδων κόροι λεύκιπποι

ξυνομαίμονες ὤλβισαν ὤλβισαν

640

τὸ πρόσθεν, ἐκ δόμων δὲ νοσφίσας σʼ ἐμοῦ

πρὸς ἄλλαν ἐλαύνει

θεὸς συμφορὰν τᾶσδε κρείσσω.

τὸ κακὸν δʼ ἀγαθὸν σέ τε κἀμὲ συνάγαγε, πόσιν

χρόνιον, ἀλλʼ ὅμως ὀναίμαν τύχας.

645

Χορός

ὄναιο δῆτα. ταὐτὰ δὴ ξυνεύχομαι·

δυοῖν γὰρ ὄντοιν οὐχ ὃ μὲν τλήμων, ὃ δʼ οὔ.

Ἑλένη

φίλαι φίλαι, τὰ πάρος οὐκέτι

στένομεν οὐδʼ ἀλγῶ.

πόσιν ἐμὸν ἔχομεν ἔχομεν, ὃν ἔμενον

650

ἔμενον ἐκ Τροίας πολυετῆ μολεῖν.

Μενελέως

ἔχεις, ἐγώ τε σέ· ἡλίους δὲ μυρίους

μόλις διελθὼν ᾐσθόμην τὰ τῆς θεοῦ.

ἐμὰ δὲ χαρμονὰ δάκρυα· πλέον ἔχει

χάριτος ἢ λύπας.

655

Ἑλένη

τί φῶ; τίς ἂν τάδʼ ἤλπισεν βροτῶν ποτε;

ἀδόκητον ἔχω σε πρὸς στέρνοις.

Μενελέως

κἀγὼ σὲ τὴν δοκοῦσαν Ἰδαίαν πόλιν

μολεῖν Ἰλίου τε μελέους πύργους.

πρὸς θεῶν, δόμων πῶς τῶν ἐμῶν ἀπεστάλης;

660

Ἑλένη

ἒ ἔ· πικρὰς ἐς ἀρχὰς βαίνεις,

ἒ ἔ· πικρὰν δʼ ἐρευνᾷς φάτιν.

Μενελέως

λέγʼ· ὡς ἀκουστὰ πάντα δῶρα δαιμόνων.

Ἑλένη

ἀπέπτυσα μὲν λόγον, οἷον οἷον ἐσοίσομαι.

Μενελέως

ὅμως δὲ λέξον· ἡδύ τοι μόχθων κλύειν.

665

Ἑλένη

οὐκ ἐπὶ βαρβάρου λέκτρα νεανία

πετομένας κώπας,

πετομένου δʼ ἔρωτος ἀδίκων γάμων

Μενελέως

τίς γάρ σε δαίμων ἢ πότμος συλᾷ πάτρας;

Ἑλένη

ὁ Διὸς ὁ Διός, ὦ πόσι, παῖς μʼ

670

ἐπέλασεν Νείλῳ.

Μενελέως

θαυμαστά· τοῦ πέμψαντος; ὦ δεινοὶ λόγοι.

Ἑλένη

κατεδάκρυσα καὶ βλέφαρον ὑγραίνω

δάκρυσιν· ἁ Διός μʼ ἄλοχος ὤλεσεν.

Μενελέως

Ἥρα; τί νῷν χρῄζουσα προσθεῖναι κακόν;

675

Ἑλένη

ὤμοι ἐμῶν δεινῶν, λουτρῶν καὶ κρηνῶν,

ἵνα θεαὶ μορφὰν

ἐφαίδρυναν, ἔνθεν ἔμολεν κρίσις.

Μενελέως

τὰ δʼ ἐς κρίσιν σοι τῶνδʼ ἔθηχʼ Ἥρα κακῶν — ;

Ἑλένη

Πάριν ὡς ἀφέλοιτο —

680

Μενελέως

πῶς; αὔδα.

Ἑλένη

Κύπρις ᾧ μʼ ἐπένευσεν —

Μενελέως

ὦ τλᾶμον.

Ἑλένη

τλάμων, τλάμων· ὧδʼ ἐπέλασʼ Αἰγύπτῳ.

Μενελέως

εἶτʼ ἀντέδωκʼ εἴδωλον, ὡς σέθεν κλύω.

Ἑλένη

τὰ δὲ σὰ κατὰ μέλαθρα πάθεα πάθεα, μᾶ-

τερ, οἲ ʼγώ.

685

Μενελέως

τί φῄς;

Ἑλένη

οὐκ ἔστι μάτηρ· ἀγχόνιον δὲ βρόχον

διʼ ἐμὰν κατεδήσατο δυσγάμου αἰσχύναν.

Μενελέως

ὤμοι· θυγατρὸς δʼ Ἑρμιόνης ἔστιν βίος;

Ἑλένη

ἄγαμος ἄτεκνος, ὦ πόσι, καταστένει

γάμον ἄγαμον ἐμόν.

690

Μενελέως

ὦ πᾶν κατʼ ἄκρας δῶμʼ ἐμὸν πέρσας Πάρις,

τάδε καὶ σὲ διώλεσε μυριάδας τε

χαλκεόπλων Δαναῶν.

Ἑλένη

ἐμὲ δὲ πατρίδος ἄπο κακόποτμον ἀραίαν

ἔβαλε θεὸς ἀπό τε πόλεος ἀπό τε σέθεν,

695

ὅτε μέλαθρα λέχεά τʼ ἔλιπον — οὐ λιποῦσʼ

ἐπʼ αἰσχροῖς γάμοις.

Χορός

εἰ καὶ τὰ λοιπὰ τῆς τύχης εὐδαίμονος

τύχοιτε, πρὸς τὰ πρόσθεν ἀρκέσειεν ἄν.

Ἄγγελος

Μενέλαε, κἀμοὶ πρόσδοτον τῆς ἡδονῆς,

700

ἣν μανθάνω μὲν καὐτός, οὐ σαφῶς δʼ ἔχω.

Μενελέως

ἀλλʼ, ὦ γεραιέ, καὶ σὺ κοινώνει λόγων.

Ἄγγελος

οὐχ ἥδε μόχθων τῶν ἐν Ἰλίῳ βραβεύς;

Μενελέως

οὐχ ἥδε, πρὸς θεῶν δʼ ἦμεν ἠπατημένοι,

νεφέλης ἄγαλμʼ ἔχοντες ἐν χεροῖν λυγρόν.

705

Ἄγγελος

τί φῄς;

νεφέλης ἄρʼ ἄλλως εἴχομεν πόνους πέρι;

Μενελέως

Ἥρας τάδʼ ἔργα καὶ θεῶν τρισσῶν ἔρις.

Ἄγγελος

ἡ δʼ οὖσʼ ἀληθῶς ἐστιν ἥδε σὴ δάμαρ;

Μενελέως

αὕτη· λόγοις δʼ ἐμοῖσι πίστευσον τάδε.

710

Ἄγγελος

ὦ θύγατερ, ὁ θεὸς ὡς ἔφυ τι ποικίλον

καὶ δυστέκμαρτον. εὖ δέ πως πάντα στρέφει

ἐκεῖσε κἀκεῖσʼ ἀναφέρων· ὃ μὲν πονεῖ,

ὃ δʼ οὐ πονήσας αὖθις ὄλλυται κακῶς,

βέβαιον οὐδὲν τῆς ἀεὶ τύχης ἔχων.

715

σὺ γὰρ πόσις τε σὸς πόνων μετέσχετε,

σὺ μὲν λόγοισιν, ὃ δὲ δορὸς προθυμίᾳ.

σπεύδων δʼ ὅτʼ ἔσπευδʼ οὐδὲν εἶχε· νῦν δʼ ἔχει

αὐτόματα πράξας τἀγάθʼ εὐτυχέστατα.

οὐκ ἄρα γέροντα πατέρα καὶ Διοσκόρω

720

ᾔσχυνας, οὐδʼ ἔδρασας οἷα κλῄζεται.

νῦν ἀνανεοῦμαι τὸν σὸν ὑμέναιον πάλιν

καὶ λαμπάδων μεμνήμεθʼ ἃς τετραόροις

ἵπποις τροχάζων παρέφερον· σὺ δʼ ἐν δίφροις

ξὺν τῷδε νύμφη δῶμʼ ἔλειπες ὄλβιον.

725

κακὸς γὰρ ὅστις μὴ σέβει τὰ δεσποτῶν

καὶ ξυγγέγηθε καὶ συνωδίνει κακοῖς.

ἐγὼ μὲν εἴην, κεἰ πέφυχʼ ὅμως λάτρις,

ἐν τοῖσι γενναίοισιν ἠριθμημένος

δούλοισι, τοὔνομʼ οὐκ ἔχων ἐλεύθερον,

730

τὸν νοῦν δέ· κρεῖσσον γὰρ τόδʼ ἢ δυοῖν κακοῖν

ἕνʼ ὄντα χρῆσθαι, τὰς φρένας τʼ ἔχειν κακὰς

ἄλλων τʼ ἀκούειν δοῦλον ὄντα τῶν πέλας.

Μενελέως

ἄγʼ, ὦ γεραιέ, πολλὰ μὲν παρʼ ἀσπίδα

μοχθήματʼ ἐξέπλησας ἐκπονῶν ἐμοί,

735

καὶ νῦν μετασχὼν τῆς ἐμῆς εὐπραξίας

ἄγγειλον ἐλθὼν τοῖς λελειμμένοις φίλοις

τάδʼ ὡς ἔχονθʼ ηὕρηκας οἷ τʼ ἐσμὲν τύχης,

μένειν τʼ ἐπʼ ἀκταῖς τούς τʼ ἐμοὺς καραδοκεῖν

ἀγῶνας οἳ μένουσί μʼ, ὡς ἐλπίζομεν,

740

κεἰ τήνδε πως δυναίμεθʼ ἐκκλέψαι χθονός,

φρουρεῖν ὅπως ἂν εἰς ἓν ἐλθόντες τύχης

ἐκ βαρβάρων σωθῶμεν, ἢν δυνώμεθα.

Ἄγγελος

ἔσται τάδʼ, ὦναξ. ἀλλά τοι τὰ μάντεων

ἐσεῖδον ὡς φαῦλʼ ἐστὶ καὶ ψευδῶν πλέα.

745

οὐδʼ ἦν ἄρʼ ὑγιὲς οὐδὲν ἐμπύρου φλογὸς

οὐδὲ πτερωτῶν φθέγματʼ· εὔηθες δέ τοι

τὸ καὶ δοκεῖν ὄρνιθας ὠφελεῖν βροτούς.

Κάλχας γὰρ οὐκ εἶπʼ οὐδʼ ἐσήμηνε στρατῷ

νεφέλης ὑπερθνῄσκοντας εἰσορῶν φίλους

750

οὐδʼ Ἕλενος, ἀλλὰ πόλις ἀνηρπάσθη μάτην.

εἴποις ἄν· οὕνεχʼ ὁ θεὸς οὐκ ἠβούλετο;

τί δῆτα μαντευόμεθα; τοῖς θεοῖσι χρὴ

θύοντας αἰτεῖν ἀγαθά, μαντείας δʼ ἐᾶν·

βίου γὰρ ἄλλως δέλεαρ ηὑρέθη τόδε,

755

κοὐδεὶς ἐπλούτησʼ ἐμπύροισιν ἀργὸς ὤν·

γνώμη δʼ ἀρίστη μάντις ἥ τʼ εὐβουλία.

Χορός

ἐς ταὐτὸ κἀμοὶ δόξα μαντειῶν πέρι

χωρεῖ γέροντι· τοὺς θεοὺς ἔχων τις ἂν

φίλους ἀρίστην μαντικὴν ἔχοι δόμοις.

760

Ἑλένη

εἶἑν· τὰ μὲν δὴ δεῦρʼ ἀεὶ καλῶς ἔχει.

ὅπως δʼ ἐσώθης, ὦ τάλας, Τροίας ἄπο,

κέρδος μὲν οὐδὲν εἰδέναι, πόθος δέ τις

τὰ τῶν φίλων φίλοισιν αἰσθέσθαι κακά.

Μενελέως

ἦ πόλλʼ ἀνήρου μʼ ἑνὶ λόγῳ μιᾷ θʼ ὁδῷ.

765

τί σοι λέγοιμʼ ἂν τὰς ἐν Αἰγαίῳ φθορὰς

τὰ Ναυπλίου τʼ Εὐβοικὰ πυρπολήματα

Κρήτην τε Λιβύης θʼ ἃς ἐπεστράφην πόλεις,

σκοπιάς τε Περσέως; οὐ γὰρ ἐμπλήσαιμί σʼ ἂν

μύθων, λέγων τʼ ἄν σοι κάκʼ ἀλγοίην ἔτι,

770

πάσχων τʼ ἔκαμνον· δὶς δὲ λυπηθεῖμεν ἄν.

Ἑλένη

κάλλιον εἶπας ἤ σʼ ἀνηρόμην ἐγώ.

ἓν δʼ εἰπὲ πάντα παραλιπών, πόσον χρόνον

πόντου ʼπὶ νώτοις ἅλιον ἐφθείρου πλάνον;

Μενελέως

ἐν ναυσὶν ὢν πρὸς τοῖσιν ἐν Τροίᾳ δέκα

775

ἔτεσι διῆλθον ἑπτὰ περιδρομὰς ἐτῶν.

Ἑλένη

φεῦ φεῦ· μακρόν γʼ ἔλεξας, ὦ τάλας, χρόνον

σωθεὶς δʼ ἐκεῖθεν ἐνθάδʼ ἦλθες ἐς σφαγάς.

Μενελέως

πῶς φῄς; τί λέξεις; ὥς μʼ ἀπώλεσας, γύναι.

Ἑλένη

φεῦγʼ ὡς τάχιστα τῆσδʼ ἀπαλλαχθεὶς χθονός.

780

θανῇ πρὸς ἀνδρὸς οὗ τάδʼ ἐστὶ δώματα.

Μενελέως

τί χρῆμα δράσας ἄξιον τῆς συμφορᾶς;

Ἑλένη

ἥκεις ἄελπτος ἐμποδὼν ἐμοῖς γάμοις.

Μενελέως

ἦ γὰρ γαμεῖν τις τἄμʼ ἐβουλήθη λέχη;

Ἑλένη

ὕβριν θʼ ὑβρίζειν εἰς ἔμʼ, ἣν ἔτλην ἐγώ.

785

Μενελέως

ἰδίᾳ σθένων τις ἢ τυραννεύων χθονός;

Ἑλένη

ὃς γῆς ἀνάσσει τῆσδε Πρωτέως γόνος.

Μενελέως

τόδʼ ἔστʼ ἐκεῖνʼ αἴνιγμʼ ὃ προσπόλου κλύω.

Ἑλένη

ποίοις ἐπιστὰς βαρβάροις πυλώμασιν;

Μενελέως

τοῖσδʼ, ἔνθεν ὥσπερ πτωχὸς ἐξηλαυνόμην.

790

Ἑλένη

οὔ που προσῄτεις βίοτον; ὦ τάλαινʼ ἐγώ.

Μενελέως

τοὔργον μὲν ἦν τοῦτʼ, ὄνομα δʼ οὐκ εἶχεν τόδε.

Ἑλένη

πάντʼ οἶσθʼ ἄρʼ, ὡς ἔοικας, ἀμφʼ ἐμῶν γάμων.

Μενελέως

οἶδʼ· εἰ δὲ λέκτρα διέφυγες τάδʼ οὐκ ἔχω.

Ἑλένη

ἄθικτον εὐνὴν ἴσθι σοι σεσῳσμένην.

795

Μενελέως

τίς τοῦδε πειθώ; φίλα γάρ, εἰ σαφῆ λέγεις.

Ἑλένη

ὁρᾷς τάφου τοῦδʼ ἀθλίους ἕδρας ἐμάς;

Μενελέως

ὁρῶ ταλαίνας στιβάδας, ὧν τί σοὶ μέτα;

Ἑλένη

ἐνταῦθα λέκτρων ἱκετεύομεν φυγάς.

Μενελέως

βωμοῦ σπανίζουσʼ ἢ νόμοισι βαρβάροις;

800

Ἑλένη

ἐρρύεθʼ ἡμᾶς τοῦτʼ ἴσον ναοῖς θεῶν.

Μενελέως

οὐδʼ ἄρα πρὸς οἴκους ναυστολεῖν σʼ ἔξεστί μοι;

Ἑλένη

ξίφος μένει σε μᾶλλον ἢ τοὐμὸν λέχος.

Μενελέως

οὕτως ἂν εἴην ἀθλιώτατος βροτῶν.

Ἑλένη

μή νυν καταιδοῦ, φεῦγε δʼ ἐκ τῆσδε χθονός.

805

Μενελέως

λιπών σε; Τροίαν ἐξέπερσα σὴν χάριν.

Ἑλένη

κρεῖσσον γὰρ ἤ σε τἄμʼ ἀποκτεῖναι λέχη.

Μενελέως

ἄνανδρά γʼ εἶπας Ἰλίου τʼ οὐκ ἄξια.

Ἑλένη

οὐκ ἂν κτάνοις τύραννον, ὃ σπεύδεις ἴσως.

Μενελέως

οὕτω σιδήρῳ τρωτὸν οὐκ ἔχει δέμας;

810

Ἑλένη

εἴσῃ. τὸ τολμᾶν δʼ ἀδύνατʼ ἀνδρὸς οὐ σοφοῦ.

Μενελέως

σιγῇ παράσχω δῆτʼ ἐμὰς δῆσαι χέρας;

Ἑλένη

ἐς ἄπορον ἥκεις· δεῖ δὲ μηχανῆς τινος.

Μενελέως

δρῶντας γὰρ ἢ μὴ δρῶντας ἥδιον θανεῖν.

Ἑλένη

μίʼ ἔστιν ἐλπίς, ᾗ μόνῃ σωθεῖμεν ἄν.

815

Μενελέως

ὠνητὸς ἢ τολμητὸς ἢ λόγων ὕπο;

Ἑλένη

εἰ μὴ τύραννός σʼ ἐκπύθοιτʼ ἀφιγμένον.

Μενελέως

ἐρεῖ δὲ τίς μʼ; οὐ γνώσεταί γʼ ὅς εἰμʼ ἐγώ.

Ἑλένη

ἔστʼ ἔνδον αὐτῷ ξύμμαχος θεοῖς ἴση.

Μενελέως

φήμη τις οἴκων ἐν μυχοῖς ἱδρυμένη;

820

Ἑλένη

οὔκ, ἀλλʼ ἀδελφή· Θεονόην καλοῦσί νιν.

Μενελέως

χρηστήριον μὲν τοὔνομʼ· ὅ τι δὲ δρᾷ φράσον.

Ἑλένη

πάντʼ οἶδʼ, ἐρεῖ τε συγγόνῳ παρόντα σε.

Μενελέως

θνῄσκοιμεν ἄν· λαθεῖν γὰρ οὐχ οἷόν τέ μοι.

Ἑλένη

ἴσως ἂν ἀναπείσαιμεν ἱκετεύοντέ νιν —

825

Μενελέως

τί χρῆμα δρᾶσαι; τίνʼ ὑπάγεις μʼ ἐς ἐλπίδα;

Ἑλένη

παρόντα γαίᾳ μὴ φράσαι σε συγγόνῳ.

Μενελέως

πείσαντε δʼ ἐκ γῆς διορίσαιμεν ἂν πόδα;

Ἑλένη

κοινῇ γʼ ἐκείνῃ ῥᾳδίως, λάθρᾳ δʼ ἂν οὔ.

Μενελέως

σὸν ἔργον, ὡς γυναικὶ πρόσφορον γυνή.

830

Ἑλένη

ὡς οὐκ ἄχρωστα γόνατʼ ἐμῶν ἕξει χερῶν.

Μενελέως

φέρʼ, ἢν δὲ δὴ νῷν μὴ ἀποδέξηται λόγους;

Ἑλένη

θανῇ· γαμοῦμαι δʼ ἡ τάλαινʼ ἐγὼ βίᾳ.

Μενελέως

προδότις ἂν εἴης· τὴν βίαν σκήψασʼ ἔχεις.

Ἑλένη

ἀλλʼ ἁγνὸν ὅρκον σὸν κάρα κατώμοσα

835

Μενελέως

τί φῄς; θανεῖσθαι; κοὔποτʼ ἀλλάξεις λέχη;

Ἑλένη

ταὐτῷ ξίφει γε· κείσομαι δὲ σοῦ πέλας.

Μενελέως

ἐπὶ τοῖσδε τοίνυν δεξιᾶς ἐμῆς θίγε.

Ἑλένη

ψαύω, θανόντος σοῦ τόδʼ ἐκλείψειν φάος.

Μενελέως

κἀγὼ στερηθεὶς σοῦ τελευτήσειν βίον.

840

Ἑλένη

πῶς οὖν θανούμεθʼ ὥστε καὶ δόξαν λαβεῖν;

Μενελέως

τύμβου ʼπὶ νώτῳ σὲ κτανὼν ἐμὲ κτενῶ.

πρῶτον δʼ ἀγῶνα μέγαν ἀγωνιούμεθα

λέκτρων ὑπὲρ σῶν. ὁ δὲ θέλων ἴτω πέλας·

τὸ Τρωικὸν γὰρ οὐ καταισχυνῶ κλέος

845

οὐδʼ Ἑλλάδʼ ἐλθὼν λήψομαι πολὺν ψόγον,

ὅστις Θέτιν μὲν ἐστέρησʼ Ἀχιλλέως,

Τελαμωνίου δʼ Αἴαντος εἰσεῖδον σφαγάς,

τὸν Νηλέως τʼ ἄπαιδα· διὰ δὲ τὴν ἐμὴν

οὐκ ἀξιώσω κατθανεῖν δάμαρτʼ ἐγώ;

850

μάλιστά γε· εἰ γάρ εἰσιν οἱ θεοὶ σοφοί,

εὔψυχον ἄνδρα πολεμίων θανόνθʼ ὕπο

κούφῃ καταμπίσχουσιν ἐν τύμβῳ χθονί,

κακοὺς δʼ ἐφʼ ἕρμα στερεὸν ἐκβάλλουσι γῆς.

Χορός

ὦ θεοί, γενέσθω δή ποτʼ εὐτυχὲς γένος

855

τὸ Ταντάλειον καὶ μεταστήτω κακῶν.

Ἑλένη

οἲ ἐγὼ τάλαινα· τῆς τύχης γὰρ ὧδʼ ἔχω.

Μενέλαε, διαπεπράγμεθʼ· ἐκβαίνει δόμων

ἡ θεσπιῳδὸς Θεονόη· κτυπεῖ δόμος

κλῄθρων λυθέντων. φεῦγʼ· ἀτὰρ τί φευκτέον;

860

ἀποῦσα γάρ σε καὶ παροῦσʼ ἀφιγμένον

δεῦρʼ οἶδεν· ὦ δύστηνος, ὡς ἀπωλόμην.

Τροίας δὲ σωθεὶς κἀπὸ βαρβάρου χθονὸς

ἐς βάρβαρʼ ἐλθὼν φάσγανʼ αὖθις ἐμπεσῇ.

Θεονόη

ἡγοῦ σύ μοι φέρουσα λαμπτήρων σέλας

865

θείου δε σεμνὸν θεσμὸν αἰθέρος μυχούς,

ὡς πνεῦμα καθαρὸν οὐρανοῦ δεξώμεθα·

σὺ δʼ αὖ κέλευθον εἴ τις ἔβλαψεν ποδὶ

στείβων ἀνοσίῳ, δὸς καθαρσίῳ φλογί,

κροῦσον δὲ πεύκην, ἵνα διεξέλθω, πυρός.

870

νόμον δὲ τὸν ἐμὸν θεοῖσιν ἀποδοῦσαι πάρος

ἐφέστιον φλόγʼ ἐς δόμους κομίζετε.

Ἑλένη, τί τἀμὰ — πῶς ἔχει — θεσπίσματα;

ἥκει πόσις σοι Μενέλεως ὅδʼ ἐμφανής,

νεῶν στερηθεὶς τοῦ τε σοῦ μιμήματος.

875

ὦ τλῆμον, οἵους διαφυγὼν ἦλθες πόνους,

οὐδʼ οἶσθα νόστον οἴκαδʼ εἴτʼ αὐτοῦ μενεῖς·

ἔρις γὰρ ἐν θεοῖς σύλλογός τε σοῦ πέρι

ἔσται πάρεδρος Ζηνὶ τῷδʼ ἐν ἤματι.

Ἥρα μέν, ἥ σοι δυσμενὴς πάροιθεν ἦν,

880

νῦν ἐστιν εὔνους κἀς πάτραν σῷσαι θέλει

ξὺν τῇδʼ, ἵνʼ Ἑλλὰς τοὺς Ἀλεξάνδρου γάμους,

δώρημα Κύπριδος, ψευδονυμφεύτους μάθῃ·

Κύπρις δὲ νόστον σὸν διαφθεῖραι θέλει,

ὡς μὴ ʼξελεγχθῇ μηδὲ πριαμένη φανῇ

885

τὸ κάλλος, Ἑλένης οὕνεκʼ, ἀνονήτοις γάμοις.

τέλος δʼ ἐφʼ ἡμῖν, εἴθʼ, ἃ βούλεται Κύπρις,

λέξασʼ ἀδελφῷ σʼ ἐνθάδʼ ὄντα διολέσω,

εἴτʼ αὖ μεθʼ Ἥρας στᾶσα σὸν σώσω βίον,

κρύψασʼ ὁμαίμονʼ, ὅς με προστάσσει τάδε

890

εἰπεῖν, ὅταν γῆν τήνδε νοστήσας τύχῃς

τίς εἶσʼ ἀδελφῷ τόνδε σημανῶν ἐμῷ

παρόνθʼ, ὅπως ἂν τοὐμὸν ἀσφαλῶς ἔχῃ;

Ἑλένη

ὦ παρθένʼ, ἱκέτις ἀμφὶ σὸν πίτνω γόνυ

καὶ προσκαθίζω θᾶκον οὐκ εὐδαίμονα

895

ὑπέρ τʼ ἐμαυτῆς τοῦδέ θʼ, ὃν μόλις ποτὲ

λαβοῦσʼ ἐπʼ ἀκμῆς εἰμι κατθανόντʼ ἰδεῖν·

μή μοι κατείπῃς σῷ κασιγνήτῳ πόσιν

τόνδʼ εἰς ἐμὰς ἥκοντα φιλτάτας χέρας,

σῷσον δέ, λίσσομαί σε· συγγόνῳ δὲ σῷ

900

τὴν εὐσέβειαν μὴ προδῷς τὴν σήν ποτε,

χάριτας πονηρὰς κἀδίκους ὠνουμένη.

μισεῖ γὰρ ὁ θεὸς τὴν βίαν, τὰ κτητὰ δὲ

κτᾶσθαι κελεύει πάντας οὐκ ἐς ἁρπαγάς.

ἐατέος δʼ ὁ πλοῦτος ἄδικός τις ὤν.

905

κοινὸς γάρ ἐστιν οὐρανὸς πᾶσιν βροτοῖς

καὶ γαῖʼ, ἐν ᾗ χρὴ δώματʼ ἀναπληρουμένους

τἀλλότρια μὴ σχεῖν μηδʼ ἀφαιρεῖσθαι βίᾳ.

ἡμᾶς δὲ καιρίως μέν, ἀθλίως δʼ ἐμοί,

Ἑρμῆς ἔδωκε πατρὶ σῷ σῴζειν πόσει

910

τῷδʼ ὃς πάρεστι κἀπολάζυσθαι θέλει.

πῶς οὖν θανὼν ἂν ἀπολάβοι; κεῖνος δὲ πῶς

τὰ ζῶντα τοῖς θανοῦσιν ἀποδοίη ποτʼ ἄν;

ἤδη τὰ τοῦ θεοῦ καὶ τὰ τοῦ πατρὸς σκόπει·

πότερον ὁ δαίμων χὡ θανὼν τὰ τῶν πέλας

915

βούλοιντʼ ἂν ἢ οὐ βούλοιντʼ ἂν ἀποδοῦναι πάλιν;

δοκῶ μέν. οὔκουν χρή σε συγγόνῳ πλέον

νέμειν ματαίῳ μᾶλλον ἢ χρηστῷ πατρί.

εἰ δʼ οὖσα μάντις καὶ τὰ θεῖʼ ἡγουμένη

τὸ μὲν δίκαιον τοῦ πατρὸς διαφθερεῖς,

920

τῷ δʼ οὐ δικαίῳ συγγόνῳ σώσεις χάριν,

αἰσχρὸν τὰ μέν σε θεῖα πάντʼ ἐξειδέναι,

τά τʼ ὄντα καὶ μέλλοντα, τὰ δὲ δίκαια μή.

τήν τʼ ἀθλίαν ἔμʼ, οἷσιν ἔγκειμαι κακοῖς,

ῥῦσαι, πάρεργον δοῦσα τοῦτο τῆς τύχης·

925

Ἑλένην γὰρ οὐδεὶς ὅστις οὐ στυγεῖ βροτῶν·

ἣ κλῄζομαι καθʼ Ἑλλάδʼ ὡς προδοῦσʼ ἐμὸν

πόσιν Φρυγῶν ᾤκησα πολυχρύσους δόμους.

ἢν δʼ Ἑλλάδʼ ἔλθω κἀπιβῶ Σπάρτης πάλιν,

κλύοντες εἰσιδόντες ὡς τέχναις θεῶν

930

ὤλοντʼ, ἐγὼ δὲ προδότις οὐκ ἄρʼ ἦ φίλων,

πάλιν μʼ ἀνάξουσʼ ἐς τὸ σῶφρον αὖθις αὖ,

ἑδνώσομαί τε θυγατέρʼ, ἣν οὐδεὶς γαμεῖ,

τὴν δʼ ἐνθάδʼ ἐκλιποῦσʼ ἀλητείαν πικρὰν

ὄντων ἐν οἴκοις χρημάτων ὀνήσομαι.

935

κεἰ μὲν θανὼν ὅδʼ ἐν πυρᾷ κατεσφάγη,

πρόσω σφʼ ἀπόντα δακρύοις ἂν ἠγάπων·

νῦν δʼ ὄντα καὶ σωθέντʼ ἀφαιρεθήσομαι;

μὴ δῆτα, παρθένʼ, ἀλλά σʼ ἱκετεύω τόδε·

δὸς τὴν χάριν μοι τήνδε καὶ μιμοῦ τρόπους

940

πατρὸς δικαίου· παισὶ γὰρ κλέος τόδε

κάλλιστον, ὅστις ἐκ πατρὸς χρηστοῦ γεγὼς

ἐς ταὐτὸν ἦλθε τοῖς τεκοῦσι τοὺς τρόπους.

Χορός

οἰκτρὸν μὲν οἱ παρόντες ἐν μέσῳ λόγοι,

οἰκτρὰ δὲ καὶ σύ. τοὺς δὲ Μενέλεω ποθῶ

945

λόγους ἀκοῦσαι τίνας ἐρεῖ ψυχῆς πέρι.

Μενελέως

ἐγὼ σὸν οὔτʼ ἂν προσπεσεῖν τλαίην γόνυ

οὔτʼ ἂν δακρῦσαι βλέφαρα· τὴν Τροίαν γὰρ ἂν

δειλοὶ γενόμενοι πλεῖστον αἰσχύνοιμεν ἄν.

καίτοι λέγουσιν ὡς πρὸς ἀνδρὸς εὐγενοῦς

950

ἐν ξυμφοραῖσι δάκρυʼ ἀπʼ ὀφθαλμῶν βαλεῖν.

ἀλλʼ οὐχὶ τοῦτο τὸ καλόν, εἰ καλὸν τόδε,

αἱρήσομαι ʼγὼ πρόσθε τῆς εὐψυχίας.

ἀλλʼ, εἰ μὲν ἄνδρα σοι δοκεῖ σῷσαι ξένον

ζητοῦντά γʼ ὀρθῶς ἀπολαβεῖν δάμαρτʼ ἐμήν,

955

ἀπόδος τε καὶ πρὸς σῷσον· εἰ δὲ μὴ δοκεῖ,

ἐγὼ μὲν οὐ νῦν πρῶτον ἀλλὰ πολλάκις

ἄθλιος ἂν εἴην, σὺ δὲ γυνὴ κακὴ φανῇ.

ἃ δʼ ἄξιʼ ἡμῶν καὶ δίκαιʼ ἡγούμεθα

καὶ σῆς μάλιστα καρδίας ἀνθάψεται,

960

λέξω τάδʼ ἀμφὶ μνῆμα σοῦ πατρὸς πόθῳ·

ὦ γέρον, ὃς οἰκεῖς τόνδε λάινον τάφον,

ἀπόδος, ἀπαιτῶ τὴν ἐμὴν δάμαρτά σε,

ἣν Ζεὺς ἔπεμψε δεῦρό σοι σῴζειν ἐμοί.

οἶδʼ οὕνεκʼ ἡμῖν οὔποτʼ ἀποδώσεις θανών·

965

ἀλλʼ ἥδε πατέρα νέρθεν ἀνακαλούμενον

οὐκ ἀξιώσει τὸν πρὶν εὐκλεέστατον

κακῶς ἀκοῦσαι· κυρία γάρ ἐστι νῦν.

ὦ νέρτερʼ Ἅιδη, καὶ σὲ σύμμαχον καλῶ,

ὃς πόλλʼ ἐδέξω τῆσδʼ ἕκατι σώματα

970

πεσόντα τὠμῷ φασγάνῳ, μισθὸν δʼ ἔχεις·

ἢ νῦν ἐκείνους ἀπόδος ἐμψύχους πάλιν,

ἢ τήνδε πατρὸς εὐσεβοῦς ἀνάγκασον

κρείσσω φανεῖσαν τἀμά γʼ ἀποδοῦναι λέχη.

εἰ δʼ ἐμὲ γυναῖκα τὴν ἐμὴν συλήσετε,

975

ἅ σοι παρέλιπεν ἥδε τῶν λόγων, φράσω.

ὅρκοις κεκλῄμεθʼ, ὡς μάθῃς, ὦ παρθένε,

πρῶτον μὲν ἐλθεῖν διὰ μάχης σῷ συγγόνῳ

κἀκεῖνον ἢ ʼμὲ δεῖ θανεῖν· ἁπλοῦς λόγος.

ἢν δʼ ἐς μὲν ἀλκὴν μὴ πόδʼ ἀντιθῇ ποδί,

980

λιμῷ δὲ θηρᾷ τύμβον ἱκετεύοντε νώ,

κτανεῖν δέδοκται τήνδε μοι κἄπειτʼ ἐμὸν

πρὸς ἧπαρ ὦσαι δίστομον ξίφος τόδε

τύμβου ʼπὶ νώτοις τοῦδʼ, ἵνʼ αἵματος ῥοαὶ

τάφου καταστάζωσι· κεισόμεσθα δὲ

985

νεκρὼ δύʼ ἑξῆς τῷδʼ ἐπὶ ξεστῷ τάφῳ,

ἀθάνατον ἄλγος σοί, ψόγος δὲ σῷ πατρί.

οὐ γὰρ γαμεῖ τήνδʼ οὔτε σύγγονος σέθεν

οὔτʼ ἄλλος οὐδείς· ἀλλʼ ἐγώ σφʼ ἀπάξομαι,

εἰ μὴ πρὸς οἴκους δυνάμεθʼ, ἀλλὰ πρὸς νεκρούς.

990

τί ταῦτα; δακρύοις ἐς τὸ θῆλυ τρεπόμενος

ἐλεινὸς ἦν ἂν μᾶλλον ἢ δραστήριος.

κτεῖνʼ, εἰ δοκεῖ σοι· δυσκλεᾶς γὰρ οὐ κτενεῖς·

μᾶλλόν γε μέντοι τοῖς ἐμοῖς πείθου λόγοις,

ἵνʼ ᾖς δικαία καὶ δάμαρτʼ ἐγὼ λάβω.

995

Χορός

ἐν σοὶ βραβεύειν, ὦ νεᾶνι, τοὺς λόγους·

οὕτω δὲ κρῖνον, ὡς ἅπασιν ἁνδάνῃς.

Θεονόη

ἐγὼ πέφυκά τʼ εὐσεβεῖν καὶ βούλομαι,

φιλῶ τʼ ἐμαυτήν, καὶ κλέος τοὐμοῦ πατρὸς

οὐκ ἂν μιάναιμʼ, οὐδὲ συγγόνῳ χάριν

1000

δοίην ἂν ἐξ ἧς δυσκλεὴς φανήσομαι.

ἔνεστι δʼ ἱερὸν τῆς δίκης ἐμοὶ μέγα

ἐν τῇ φύσει· καὶ τοῦτο Νηρέως πάρα

ἔχουσα σῴζειν, Μενέλεως, πειράσομαι.

Ἥρᾳ δʼ, ἐπείπερ βούλεταί σʼ εὐεργετεῖν,

1005

ἐς ταὐτὸν οἴσω ψῆφον· ἡ Κύπρις δʼ ἐμοὶ

ἵλεως μὲν εἴη, ξυμβέβηκε δʼ οὐδαμοῦ·

πειράσομαι δὲ παρθένος μένειν ἀεί.

ἃ δʼ ἀμφὶ τύμβῳ τῷδʼ ὀνειδίζεις πατρί,

ἡμῖν ὅδʼ αὑτὸς μῦθος. ἀδικοίημεν ἄν,

1010

εἰ μὴ ἀποδώσω· καὶ γὰρ ἂν κεῖνος βλέπων

ἀπέδωκεν ἂν σοὶ τήνδʼ ἔχειν, ταύτῃ δὲ σέ.

καὶ γὰρ τίσις τῶνδʼ ἐστὶ τοῖς τε νερτέροις

καὶ τοῖς ἄνωθεν πᾶσιν ἀνθρώποις· ὁ νοῦς

τῶν κατθανόντων ζῇ μὲν οὔ, γνώμην δʼ ἔχει

1015

ἀθάνατον εἰς ἀθάνατον αἰθέρʼ ἐμπεσών.

ὡς οὖν παραινῶ μὴ μακράν, σιγήσομαι

ἅ μου καθικετεύσατʼ, οὐδὲ μωρίᾳ

ξύμβουλος ἔσομαι τῇ κασιγνήτου ποτέ.

εὐεργετῶ γὰρ κεῖνον οὐ δοκοῦσʼ ὅμως,

1020

ἐκ δυσσεβείας ὅσιον εἰ τίθημί νιν.

αὐτοὶ μὲν οὖν ὁδόν τινʼ ἐξευρίσκετε,

ἐγὼ δʼ ἀποστᾶσʼ ἐκποδὼν σιγήσομαι.

ἐκ τῶν θεῶν δʼ ἄρχεσθε χἱκετεύετε

τὴν μέν σʼ ἐᾶσαι πατρίδα νοστῆσαι Κύπριν,

1025

Ἥρας δὲ τὴν ἔννοιαν ἐν ταὐτῷ μένειν

ἣν ἐς σὲ καὶ σὸν πόσιν ἔχει σωτηρίας.

σὺ δʼ, ὦ θανών μοι πάτερ, ὅσον γʼ ἐγὼ σθένω,

οὔποτε κεκλήσῃ δυσσεβὴς ἀντʼ εὐσεβοῦς.