Aeschylus Persians

Ἄτοσσα

ταῦτα δὴ λιποῦσʼ ἱκάνω χρυσεοστόλμους δόμους

καὶ τὸ Δαρείου τε κἀμὸν κοινὸν εὐνατήριον.

160

κἀμὲ καρδίαν ἀμύσσει φροντίς· ἐς δʼ ὑμᾶς ἐρῶ

μῦθον οὐδαμῶς ἐμαυτῆς οὖσʼ ἀδείμαντος, φίλοι,

μὴ μέγας πλοῦτος κονίσας οὖδας ἀντρέψῃ ποδὶ

ὄλβον, ὃν Δαρεῖος ἦρεν οὐκ ἄνευ θεῶν τινος.

ταῦτά μοι διπλῆ μέριμνα φραστός ἐστιν ἐν φρεσίν,

165

μήτε χρημάτων ἀνάνδρων πλῆθος ἐν τιμῇ σέβειν

μήτʼ ἀχρημάτοισι λάμπειν φῶς ὅσον σθένος πάρα.

ἔστι γὰρ πλοῦτός γʼ ἀμεμφής, ἀμφὶ δʼ ὀφθαλμῷ φόβος·

ὄμμα γὰρ δόμων νομίζω δεσπότου παρουσίαν.

πρὸς τάδʼ ὡς οὕτως ἐχόντων τῶνδε, σύμβουλοι λόγου

170

τοῦδέ μοι γένεσθε, Πέρσαι, γηραλέα πιστώματα·

πάντα γὰρ τὰ κέδνʼ ἐν ὑμῖν ἐστί μοι βουλεύματα.

Χορός

εὖ τόδʼ ἴσθι, γῆς ἄνασσα τῆσδε, μή σε δὶς φράσαι

μήτʼ ἔπος μήτʼ ἔργον ὧν ἂν δύναμις ἡγεῖσθαι θέλῃ·

εὐμενεῖς γὰρ ὄντας ἡμᾶς τῶνδε συμβούλους καλεῖς.

175

Ἄτοσσα

πολλοῖς μὲν αἰεὶ νυκτέροις ὀνείρασιν

ξύνειμʼ, ἀφʼ οὗπερ παῖς ἐμὸς στείλας στρατὸν

Ἰαόνων γῆν οἴχεται πέρσαι θέλων·

ἀλλʼ οὔτι πω τοιόνδʼ ἐναργὲς εἰδόμην

ὡς τῆς πάροιθεν εὐφρόνης· λέξω δέ σοι.

180

ἐδοξάτην μοι δύο γυναῖκʼ εὐείμονε,

ἡ μὲν πέπλοισι Περσικοῖς ἠσκημένη,

ἡ δʼ αὖτε Δωρικοῖσιν, εἰς ὄψιν μολεῖν,

μεγέθει τε τῶν νῦν ἐκπρεπεστάτα πολύ,

κάλλει τʼ ἀμώμω, καὶ κασιγνήτα γένους

185

ταὐτοῦ· πάτραν δʼ ἔναιον ἡ μὲν Ἑλλάδα

κλήρῳ λαχοῦσα γαῖαν, ἡ δὲ βάρβαρον.

τούτω στάσιν τινʼ, ὡς ἐγὼ ʼδόκουν ὁρᾶν,

τεύχειν ἐν ἀλλήλαισι· παῖς δʼ ἐμὸς μαθὼν

κατεῖχε κἀπράυνεν, ἅρμασιν δʼ ὕπο

190

ζεύγνυσιν αὐτὼ καὶ λέπαδνʼ ἐπʼ αὐχένων

τίθησι. χἠ μὲν τῇδʼ ἐπυργοῦτο στολῇ

ἐν ἡνίαισί τʼ εἶχεν εὔαρκτον στόμα,

ἡ δʼ ἐσφάδαζε, καὶ χεροῖν ἔντη δίφρου

διασπαράσσει καὶ ξυναρπάζει βίᾳ

195

ἄνευ χαλινῶν καὶ ζυγὸν θραύει μέσον.

πίπτει δʼ ἐμὸς παῖς, καὶ πατὴρ παρίσταται

Δαρεῖος οἰκτείρων σφε· τὸν δʼ ὅπως ὁρᾷ

Ξέρξης, πέπλους ῥήγνυσιν ἀμφὶ σώματι.

καὶ ταῦτα μὲν δὴ νυκτὸς εἰσιδεῖν λέγω.

200

ἐπεὶ δʼ ἀνέστην καὶ χεροῖν καλλιρρόου

ἔψαυσα πηγῆς, σὺν θυηπόλῳ χερὶ

βωμὸν προσέστην, ἀποτρόποισι δαίμοσιν

θέλουσα θῦσαι πέλανον, ὧν τέλη τάδε.

ὁρῶ δὲ φεύγοντʼ αἰετὸν πρὸς ἐσχάραν

205

Φοίβου· φόβῳ δʼ ἄφθογγος ἐστάθην, φίλοι·

μεθύστερον δὲ κίρκον εἰσορῶ δρόμῳ

πτεροῖς ἐφορμαίνοντα καὶ χηλαῖς κάρα

τίλλονθʼ· ὁ δʼ οὐδὲν ἄλλο γʼ ἢ πτήξας δέμας

παρεῖχε. ταῦτʼ ἔμοιγε δείματʼ εἰσιδεῖν,

210

ὑμῖν δʼ ἀκούειν. εὖ γὰρ ἴστε, παῖς ἐμὸς

πράξας μὲν εὖ θαυμαστὸς ἂν γένοιτʼ ἀνήρ,

κακῶς δὲ πράξας, οὐχ ὑπεύθυνος πόλει,

σωθεὶς δʼ ὁμοίως τῆσδε κοιρανεῖ χθονός.

Χορός

οὔ σε βουλόμεσθα, μῆτερ, οὔτʼ ἄγαν φοβεῖν λόγοις

215

οὔτε θαρσύνειν. θεοὺς δὲ προστροπαῖς ἱκνουμένη,

εἴ τι φλαῦρον εἶδες, αἰτοῦ τῶνδʼ ἀποτροπὴν τελεῖν,

τὰ δʼ ἀγάθʼ ἐκτελῆ γενέσθαι σοί τε καὶ τέκνοις σέθεν

καὶ πόλει φίλοις τε πᾶσι. δεύτερον δὲ χρὴ χοὰς

Γῇ τε καὶ φθιτοῖς χέασθαι· πρευμενῶς δʼ αἰτοῦ τάδε,

220

σὸν πόσιν Δαρεῖον, ὅνπερ φὴς ἰδεῖν κατʼ εὐφρόνην,

ἐσθλά σοι πέμπειν τέκνῳ τε γῆς ἔνερθεν ἐς φάος,

τἄμπαλιν δὲ τῶνδε γαίᾳ κάτοχα μαυροῦσθαι σκότῳ.

ταῦτα θυμόμαντις ὤν σοι πρευμενῶς παρῄνεσα.

εὖ δὲ πανταχῇ τελεῖν σοι τῶνδε κρίνομεν πέρι.

225

Ἄτοσσα

ἀλλὰ μὴν εὔνους γʼ ὁ πρῶτος τῶνδʼ ἐνυπνίων κριτὴς

παιδὶ καὶ δόμοις ἐμοῖσι τήνδʼ ἐκύρωσας φάτιν.

ἐκτελοῖτο δὴ τὰ χρηστά· ταῦτα δʼ, ὡς ἐφίεσαι,

πάντα θήσομεν θεοῖσι τοῖς τʼ ἔνερθε γῆς φίλοις,

εὖτʼ ἂν εἰς οἴκους μόλωμεν. κεῖνα δʼ ἐκμαθεῖν θέλω,

230

ὦ φίλοι, ποῦ τὰς Ἀθήνας φασὶν ἱδρῦσθαι χθονός.

Χορός

τῆλε πρὸς δυσμαῖς ἄνακτος Ἡλίου φθινασμάτων.

Ἄτοσσα

ἀλλὰ μὴν ἵμειρʼ ἐμὸς παῖς τήνδε θηρᾶσαι πόλιν;

Χορός

πᾶσα γὰρ γένοιτʼ ἂν Ἑλλὰς βασιλέως ὑπήκοος.

Ἄτοσσα

ὧδέ τις πάρεστιν αὐτοῖς ἀνδροπλήθεια στρατοῦ;

235

Χορός

καὶ στρατὸς τοιοῦτος, ἔρξας πολλὰ δὴ Μήδους κακά.

Ἄτοσσα

καὶ τί πρὸς τούτοισιν ἄλλο; πλοῦτος ἐξαρκὴς δόμοις;

Χορός

ἀργύρου πηγή τις αὐτοῖς ἐστι, θησαυρὸς χθονός.

Ἄτοσσα

πότερα γὰρ τοξουλκὸς αἰχμὴ διὰ χεροῖν αὐτοῖς πρέπει;

Χορός

οὐδαμῶς· ἔγχη σταδαῖα καὶ φεράσπιδες σαγαί.

240

Ἄτοσσα

τίς δὲ ποιμάνωρ ἔπεστι κἀπιδεσπόζει στρατῷ;

Χορός

οὔτινος δοῦλοι κέκληνται φωτὸς οὐδʼ ὑπήκοοι.

Ἄτοσσα

πῶς ἂν οὖν μένοιεν ἄνδρας πολεμίους ἐπήλυδας;

Χορός

ὥστε Δαρείου πολύν τε καὶ καλὸν φθεῖραι στρατόν.

Ἄτοσσα

δεινά τοι λέγεις ἰόντων τοῖς τεκοῦσι φροντίσαι.

245

Χορός

ἀλλʼ ἐμοὶ δοκεῖν τάχʼ εἴσῃ πάντα νημερτῆ λόγον.

τοῦδε γὰρ δράμημα φωτὸς Περσικὸν πρέπει μαθεῖν,

καὶ φέρει σαφές τι πρᾶγος ἐσθλὸν ἢ κακὸν κλύειν.

Ἄγγελος

ὦ γῆς ἁπάσης Ἀσιάδος πολίσματα,

ὦ Περσὶς αἶα καὶ πολὺς πλούτου λιμήν,

250

ὡς ἐν μιᾷ πληγῇ κατέφθαρται πολὺς

ὄλβος, τὸ Περσῶν δʼ ἄνθος οἴχεται πεσόν.

ὤμοι, κακὸν μὲν πρῶτον ἀγγέλλειν κακά·

ὅμως δʼ ἀνάγκη πᾶν ἀναπτύξαι πάθος,

Πέρσαι· στρατὸς γὰρ πᾶς ὄλωλε βαρβάρων.

255