Euripides Hecuba

Χορός

καὶ μὴν Ὀδυσσεὺς ἔρχεται σπουδῇ ποδός ,

Ἑκάβη , νέον τι πρὸς σὲ σημανῶν ἔπος .

Ὀδυσσεύς

γύναι , δοκῶ μέν σʼ εἰδέναι γνώμην στρατοῦ

ψῆφόν τε τὴν κρανθεῖσαν · ἀλλʼ ὅμως φράσω .

ἔδοξʼ Ἀχαιοῖς παῖδα σὴν Πολυξένην

220

σφάξαι πρὸς ὀρθὸν χῶμʼ Ἀχιλλείου τάφου .

ἡμᾶς δὲ πομποὺς καὶ κομιστῆρας κόρης

τάσσουσιν εἶναι · θύματος δʼ ἐπιστάτης

ἱερεύς τʼ ἐπέσται τοῦδε παῖς Ἀχιλλέως .

οἶσθʼ οὖν ὃ δρᾶσον ; μήτʼ ἀποσπασθῇς βίᾳ

225

μήτʼ ἐς χερῶν ἅμιλλαν ἐξέλθῃς ἐμοί ·

γίγνωσκε δʼ ἀλκὴν καὶ παρουσίαν κακῶν

τῶν σῶν . σοφόν τοι κἀν κακοῖς ἃ δεῖ φρονεῖν .

Ἑκάβη

αἰαῖ · παρέστηχʼ , ὡς ἔοικʼ , ἀγὼν μέγας ,

πλήρης στεναγμῶν οὐδὲ δακρύων κενός .

230

κἄγωγʼ ἄρʼ οὐκ ἔθνῃσκον οὗ μʼ ἐχρῆν θανεῖν ,

οὐδʼ ὤλεσέν με Ζεύς , τρέφει δʼ , ὅπως ὁρῶ

κακῶν κάκʼ ἄλλα μείζον ʼ ἡ τάλαινʼ ἐγώ .

εἰ δʼ ἔστι τοῖς δούλοισι τοὺς ἐλευθέρους

μὴ λυπρὰ μηδὲ καρδίας δηκτήρια

235

ἐξιστορῆσαι , σοὶ μὲν εἰρῆσθαι χρεών ,

ἡμᾶς δʼ ἀκοῦσαι τοὺς ἐρωτῶντας τάδε .

Ὀδυσσεύς

ἔξεστʼ , ἐρώτα · τοῦ χρόνου γὰρ οὐ φθονῶ .

Ἑκάβη

οἶσθʼ ἡνίκʼ ἦλθες Ἰλίου κατάσκοπος ,

δυσχλαινίᾳ τʼ ἄμορφος , ὀμμάτων τʼ ἄπο

240

φόνου σταλαγμοὶ σὴν κατέσταζον γένυν ;

Ὀδυσσεύς

οἶδʼ · οὐ γὰρ ἄκρας καρδίας ἔψαυσέ μου .

Ἑκάβη

ἔγνω δέ σʼ Ἑλένη καὶ μόνῃ κατεῖπʼ ἐμοί ;

Ὀδυσσεύς

μεμνήμεθʼ ἐς κίνδυνον ἐλθόντες μέγαν .

Ἑκάβη

ἥψω δὲ γονάτων τῶν ἐμῶν ταπεινὸς ὤν ;

245

Ὀδυσσεύς

ὥστʼ ἐνθανεῖν γε σοῖς πέπλοισι χεῖρʼ ἐμήν .

Ἑκάβη

ἔσωσα δῆτά σʼ ἐξέπεμψά τε χθονός ;

Ὀδυσσεύς

ὥστʼ εἰσορᾶν γε φέγγος ἡλίου τόδε .

Ἑκάβη

τί δῆτʼ ἔλεξας δοῦλος ὢν ἐμὸς τότε ;

Ὀδυσσεύς

πολλῶν λόγων εὑρήμαθʼ , ὥστε μὴ θανεῖν .

250

Ἑκάβη

οὔκουν κακύνῃ τοῖσδε τοῖς βουλεύμασιν ,

ὃς ἐξ ἐμοῦ μὲν ἔπαθες οἷα φῂς παθεῖν ,

δρᾷς δʼ οὐδὲν ἡμᾶς εὖ , κακῶς δʼ ὅσον δύνῃ ;

ἀχάριστον ὑμῶν σπέρμʼ , ὅσοι δημηγόρους

ζηλοῦτε τιμάς · μηδὲ γιγνώσκοισθέ μοι ,

255

οἳ τοὺς φίλους βλάπτοντες οὐ φροντίζετε ,

ἢν τοῖσι πολλοῖς πρὸς χάριν λέγητέ τι .

ἀτὰρ τί δὴ σόφισμα τοῦθʼ ἡγούμενοι

ἐς τήνδε παῖδα ψῆφον ὥρισαν φόνου ;

πότερα τὸ χρῆν σφʼ ἐπήγαγʼ ἀνθρωποσφαγεῖν

260

πρὸς τύμβον , ἔνθα βουθυτεῖν μᾶλλον πρέπει ;

ἢ τοὺς κτανόντας ἀνταποκτεῖναι θέλων

ἐς τήνδʼ Ἀχιλλεὺς ἐνδίκως τείνει φόνον ;

ἀλλʼ οὐδὲν αὐτὸν ἥδε γʼ εἴργασται κακόν .

Ἑλένην νιν αἰτεῖν χρῆν τάφῳ προσφάγματα ·

265

κείνη γὰρ ὤλεσέν νιν ἐς Τροίαν τʼ ἄγει .

εἰ δʼ αἰχμαλώτων χρή τινʼ ἔκκριτον θανεῖν

κάλλει θʼ ὑπερφέρουσαν , οὐχ ἡμῶν τόδε ·

ἡ Τυνδαρὶς γὰρ εἶδος ἐκπρεπεστάτη ,

ἀδικοῦσά θʼ ἡμῶν οὐδὲν ἧσσον ηὑρέθη .

270

τῷ μὲν δικαίῳ τόνδʼ ἁμιλλῶμαι λόγον ·

ἃ δʼ ἀντιδοῦναι δεῖ σʼ ἀπαιτούσης ἐμοῦ ,

ἄκουσον . ἥψω τῆς ἐμῆς , ὡς φῄς , χερὸς

καὶ τῆσδε γραίας προσπίτνων παρηίδος ·

ἀνθάπτομαί σου τῶνδε τῶν αὐτῶν ἐγὼ

275

χάριν τʼ ἀπαιτῶ τὴν τόθʼ ἱκετεύω τέ σε ,

μή μου τὸ τέκνον ἐκ χερῶν ἀποσπάσῃς ,

μηδὲ κτάνητε · τῶν τεθνηκότων ἅλις .

ταύτῃ γέγηθα κἀπιλήθομαι κακῶν ·

ἥδʼ ἀντὶ πολλῶν ἐστί μοι παραψυχή ,

280

πόλις , τιθήνη , βάκτρον , ἡγεμὼν ὁδοῦ .

οὐ τοὺς κρατοῦντας χρὴ κρατεῖν ἃ μὴ χρεών ,

οὐδʼ εὐτυχοῦντας εὖ δοκεῖν πράξειν ἀεί ·

κἀγὼ γὰρ ἦ ποτʼ , ἀλλὰ νῦν οὐκ εἴμʼ ἔτι ,

τὸν πάντα δʼ ὄλβον ἦμαρ ἕν μʼ ἀφείλετο .

285

ἀλλʼ , ὦ φίλον γένειον , αἰδέσθητί με ,

οἴκτιρον · ἐλθὼν δʼ εἰς Ἀχαιικὸν στρατὸν

παρηγόρησον , ὡς ἀποκτείνειν φθόνος

γυναῖκας , ἃς τὸ πρῶτον οὐκ ἐκτείνατε

βωμῶν ἀποσπάσαντες , ἀλλʼ ᾠκτίρατε .

290

νόμος δʼ ἐν ὑμῖν τοῖς τʼ ἐλευθέροις ἴσος

καὶ τοῖσι δούλοις αἵματος κεῖται πέρι .

τὸ δʼ ἀξίωμα , κἂν κακῶς λέγῃ , τὸ σὸν

πείσει · λόγος γὰρ ἔκ τʼ ἀδοξούντων ἰὼν

κἀκ τῶν δοκούντων αὑτὸς οὐ ταὐτὸν σθένει .

295

Χορός

οὐκ ἔστιν οὕτω στερρὸς ἀνθρώπου φύσις ,

ἥτις γόων σῶν καὶ μακρῶν ὀδυρμάτων

κλύουσα θρήνους οὐκ ἂν ἐκβάλοι δάκρυ .

Ὀδυσσεύς

Ἑκάβη , διδάσκου , μηδὲ τῷ θυμουμένῳ

τὸν εὖ λέγοντα δυσμενῆ ποιοῦ φρενός .

300

ἐγὼ τὸ μὲν σὸν σῶμʼ ὑφʼ οὗπερ εὐτύχουν

σῴζειν ἕτοιμός εἰμι κοὐκ ἄλλως λέγω ·

ἃ δʼ εἶπον εἰς ἅπαντας οὐκ ἀρνήσομαι ,

Τροίας ἁλούσης ἀνδρὶ τῷ πρώτῳ στρατοῦ

σὴν παῖδα δοῦναι σφάγιον ἐξαιτουμένῳ .

305

ἐν τῷδε γὰρ κάμνουσιν αἱ πολλαὶ πόλεις ,

ὅταν τις ἐσθλὸς καὶ πρόθυμος ὢν ἀνὴρ

μηδὲν φέρηται τῶν κακιόνων πλέον .

ἡμῖν δʼ Ἀχιλλεὺς ἄξιος τιμῆς , γύναι ,

θανὼν ὑπὲρ γῆς Ἑλλάδος κάλλιστʼ ἀνήρ .

310

οὔκουν τόδʼ αἰσχρόν , εἰ βλέποντι μὲν φίλῳ

χρώμεσθʼ , ἐπεὶ δʼ ὄλωλε , μὴ χρώμεσθʼ ἔτι ;

εἶεν · τί δῆτʼ ἐρεῖ τις , ἤν τις αὖ φανῇ

στρατοῦ τʼ ἄθροισις πολεμίων τʼ ἀγωνία ;

πότερα μαχούμεθʼ ἢ φιλοψυχήσομεν ,

315

τὸν κατθανόνθʼ ὁρῶντες οὐ τιμώμενον ;

καὶ μὴν ἔμοιγε ζῶντι μέν , καθʼ ἡμέραν

κεἰ σμίκρʼ ἔχοιμι , πάντʼ ἂν ἀρκούντως ἔχοι ·

τύμβον δὲ βουλοίμην ἂν ἀξιούμενον

τὸν ἐμὸν ὁρᾶσθαι · διὰ μακροῦ γὰρ ἡ χάρις .

320

εἰ δʼ οἰκτρὰ πάσχειν φῄς , τάδʼ ἀντάκουέ μου ·

εἰσὶν παρʼ ἡμῖν οὐδὲν ἧσσον ἄθλιαι

γραῖαι γυναῖκες ἠδὲ πρεσβῦται σέθεν ,

νύμφαι τʼ ἀρίστων νυμφίων τητώμεναι ,

ὧν ἥδε κεύθει σώματʼ Ἰδαία κόνις .

325

τόλμα τάδʼ . ἡμεῖς δʼ , εἰ κακῶς νομίζομεν

τιμᾶν τὸν ἐσθλόν , ἀμαθίαν ὀφλήσομεν ·

οἱ βάρβαροι δὲ μήτε τοὺς φίλους φίλους

ἡγεῖσθε , μήτε τοὺς καλῶς τεθνηκότας

θαυμάζεθʼ , ὡς ἂν ἡ μὲν Ἑλλὰς εὐτυχῇ ,

330

ὑμεῖς δʼ ἔχηθʼ ὅμοια τοῖς βουλεύμασιν .

Χορός

αἰαῖ · τὸ δοῦλον ὡς κακὸν πέφυκʼ ἀεὶ

τολμᾷ θʼ ἃ μὴ χρή , τῇ βίᾳ νικώμενον .

Ἑκάβη

ὦ θύγατερ , οὑμοὶ μὲν λόγοι πρὸς αἰθέρα

φροῦδοι μάτην ῥιφέντες ἀμφὶ σοῦ φόνου ·

335

σὺ δʼ , εἴ τι μείζω δύναμιν ἢ μήτηρ ἔχεις ,

σπούδαζε πάσας ὥστʼ ἀηδόνος στόμα

φθογγὰς ἱεῖσα , μὴ στερηθῆναι βίου .

πρόσπιπτε δʼ οἰκτρῶς τοῦδʼ Ὀδυσσέως γόνυ

καὶ πεῖθʼ — ἔχεις δὲ πρόφασιν · ἔστι γὰρ τέκνα

340

καὶ τῷδε — τὴν σὴν ὥστʼ ἐποικτῖραι τύχην .

Πολυξένη

ὁρῶ σʼ , Ὀδυσσεῦ , δεξιὰν ὑφʼ εἵματος

κρύπτοντα χεῖρα καὶ πρόσωπον ἔμπαλιν

στρέφοντα , μή σου προσθίγω γενειάδος .

θάρσει · πέφευγας τὸν ἐμὸν Ἱκέσιον Δία ·

345

ὡς ἕψομαί γε τοῦ τʼ ἀναγκαίου χάριν

θανεῖν τε χρῄζουσʼ · εἰ δὲ μὴ βουλήσομαι ,

κακὴ φανοῦμαι καὶ φιλόψυχος γυνή .

τί γάρ με δεῖ ζῆν ; ᾗ πατὴρ μὲν ἦν ἄναξ

Φρυγῶν ἁπάντων · τοῦτό μοι πρῶτον βίου ·

350

ἔπειτʼ ἐθρέφθην ἐλπίδων καλῶν ὕπο

βασιλεῦσι νύμφη , ζῆλον οὐ σμικρὸν γάμων

ἔχουσʼ , ὅτου δῶμʼ ἑστίαν τʼ ἀφίξομαι ·

δέσποινα δʼ ἡ δύστηνος Ἰδαίαισιν ἦ

γυναιξὶ παρθένοις τʼ ἀπόβλεπτος μέτα ,

355

ἴση θεοῖσι πλὴν τὸ κατθανεῖν μόνον ·

νῦν δʼ εἰμὶ δούλη . πρῶτα μέν με τοὔνομα

θανεῖν ἐρᾶν τίθησιν οὐκ εἰωθὸς ὄν ·

ἔπειτʼ ἴσως ἂν δεσποτῶν ὠμῶν φρένας

τύχοιμʼ ἄν , ὅστις ἀργύρου μʼ ὠνήσεται ,

360

τὴν Ἕκτορός τε χἁτέρων πολλῶν κάσιν ,

προσθεὶς δʼ ἀνάγκην σιτοποιὸν ἐν δόμοις ,

σαίρειν τε δῶμα κερκίσιν τʼ ἐφεστάναι

λυπρὰν ἄγουσαν ἡμέραν μʼ ἀναγκάσει ·

λέχη δὲ τἀμὰ δοῦλος ὠνητός ποθεν

365

χρανεῖ , τυράννων πρόσθεν ἠξιωμένα .

οὐ δῆτʼ · ἀφίημʼ ὀμμάτων ἐλευθέρων

φέγγος τόδʼ , Ἅιδῃ προστιθεῖσʼ ἐμὸν δέμας .

ἄγου μʼ , Ὀδυσσεῦ , καὶ διέργασαί μʼ ἄγων ·

οὔτʼ ἐλπίδος γὰρ οὔτε του δόξης ὁρῶ

370

θάρσος παρʼ ἡμῖν ὥς ποτʼ εὖ πρᾶξαί με χρή .

μῆτερ , σὺ δʼ ἡμῖν μηδὲν ἐμποδὼν γένῃ ,

λέγουσα μηδὲ δρῶσα · συμβούλου δέ μοι

θανεῖν πρὶν αἰσχρῶν μὴ κατʼ ἀξίαν τυχεῖν .

ὅστις γὰρ οὐκ εἴωθε γεύεσθαι κακῶν ,

375

φέρει μέν , ἀλγεῖ δʼ αὐχένʼ ἐντιθεὶς ζυγῷ ·

θανὼν δʼ ἂν εἴη μᾶλλον εὐτυχέστερος

ἢ ζῶν · τὸ γὰρ ζῆν μὴ καλῶς μέγας πόνος .

Χορός

δεινὸς χαρακτὴρ κἀπίσημος ἐν βροτοῖς

ἐσθλῶν γενέσθαι , κἀπὶ μεῖζον ἔρχεται

380

τῆς εὐγενείας ὄνομα τοῖσιν ἀξίοις .

Ἑκάβη

καλῶς μὲν εἶπας , θύγατερ , ἀλλὰ τῷ καλῷ

λύπη πρόσεστιν . εἰ δὲ δεῖ τῷ Πηλέως

χάριν γενέσθαι παιδὶ καὶ ψόγον φυγεῖν

ὑμᾶς , Ὀδυσσεῦ , τήνδε μὲν μὴ κτείνετε ,

385

ἡμᾶς δʼ ἄγοντες πρὸς πυρὰν Ἀχιλλέως

κεντεῖτε , μὴ φείδεσθʼ · ἐγὼ ῎τεκον Πάριν ,

ὃς παῖδα Θέτιδος ὤλεσεν τόξοις βαλών .

Ὀδυσσεύς

οὐ σʼ , ὦ γεραιά , κατθανεῖν Ἀχιλλέως

φάντασμʼ Ἀχαιούς , ἀλλὰ τήνδʼ , ᾐτήσατο .

390

Ἑκάβη

ὑμεῖς δέ μʼ ἀλλὰ θυγατρὶ συμφονεύσατε ,

καὶ δὶς τόσον πῶμʼ αἵματος γενήσεται

γαίᾳ νεκρῷ τε τῷ τάδʼ ἐξαιτουμένῳ .

Ὀδυσσεύς

ἅλις κόρης σῆς θάνατος , οὐ προσοιστέος

ἄλλος πρὸς ἄλλῳ · μηδὲ τόνδʼ ὠφείλομεν .

395

Ἑκάβη

πολλή γʼ ἀνάγκη θυγατρὶ συνθανεῖν ἐμέ .

Ὀδυσσεύς

πῶς ; οὐ γὰρ οἶδα δεσπότας κεκτημένος .

Ἑκάβη

ὁποῖα κισσὸς δρυός , ὅπως τῆσδʼ ἕξομαι .

Ὀδυσσεύς

οὔκ , ἤν γε πείθῃ τοῖσι σοῦ σοφωτέροις .

Ἑκάβη

ὡς τῆσδʼ ἑκοῦσα παιδὸς οὐ μεθήσομαι .

400

Ὀδυσσεύς

ἀλλʼ οὐδʼ ἐγὼ μὴν τήνδʼ ἄπειμʼ αὐτοῦ λιπών .

Πολυξένη

μῆτερ , πιθοῦ μοι · καὶ σύ , παῖ Λαερτίου ,

χάλα τοκεῦσιν εἰκότως θυμουμένοις ,

σύ τʼ , ὦ τάλαινα , τοῖς κρατοῦσι μὴ μάχου .

βούλῃ πεσεῖν πρὸς οὖδας ἑλκῶσαί τε σὸν

405

γέροντα χρῶτα πρὸς βίαν ὠθουμένη ,

ἀσχημονῆσαί τʼ ἐκ νέου βραχίονος

σπασθεῖσʼ , ἃ πείσῃ ; μὴ σύ γʼ · οὐ γὰρ ἄξιον .

ἀλλʼ , ὦ φίλη μοι μῆτερ , ἡδίστην χέρα

δὸς καὶ παρειὰν προσβαλεῖν παρηίδι ·

410

ὡς οὔποτʼ αὖθις , ἀλλὰ νῦν πανύστατον

ἀκτῖνα κύκλον θʼ ἡλίου προσόψομαι .

τέλος δέχῃ δὴ τῶν ἐμῶν προσφθεγμάτων .

ὦ μῆτερ , ὦ τεκοῦσʼ , ἄπειμι δὴ κάτω .

Ἑκάβη

ὦ θύγατερ , ἡμεῖς δʼ ἐν φάει δουλεύσομεν .

415

Πολυξένη

ἄνυμφος ἀνυμέναιος ὧν μʼ ἐχρῆν τυχεῖν .

Ἑκάβη

οἰκτρὰ σύ , τέκνον , ἀθλία δʼ ἐγὼ γυνή .

Πολυξένη

ἐκεῖ δʼ ἐν Ἅιδου κείσομαι χωρὶς σέθεν .

Ἑκάβη

οἴμοι · τί δράσω ; ποῖ τελευτήσω βίον ;

Πολυξένη

δούλη θανοῦμαι , πατρὸς οὖσʼ ἐλευθέρου .

420

Ἑκάβη

ἡμεῖς δὲ πεντήκοντά γʼ ἄμμοροι τέκνων .

Πολυξένη

τί σοι πρὸς Ἕκτορʼ ἢ γέροντʼ εἴπω πόσιν ;

Ἑκάβη

ἄγγελλε πασῶν ἀθλιωτάτην ἐμέ .

Πολυξένη

ὦ στέρνα μαστοί θʼ , οἵ μʼ ἐθρέψαθʼ ἡδέως .

Ἑκάβη

ὦ τῆς ἀώρου θύγατερ ἀθλίας τύχης .

425

Πολυξένη

χαῖρʼ , ὦ τεκοῦσα , χαῖρε Κασάνδρα τʼ ἐμοί ,

Ἑκάβη

χαίρουσιν ἄλλοι , μητρὶ δʼ οὐκ ἔστιν τόδε .

Πολυξένη

ὅ τʼ ἐν φιλίπποις Θρῃξὶ Πολύδωρος κάσις .

Ἑκάβη

εἰ ζῇ γʼ · ἀπιστῶ δʼ · ὧδε πάντα δυστυχῶ .

Πολυξένη

ζῇ καὶ θανούσης ὄμμα συγκλῄσει τὸ σόν .

430

Ἑκάβη

τέθνηκʼ ἔγωγε πρὶν θανεῖν κακῶν ὕπο .

Πολυξένη

κόμιζʼ , Ὀδυσσεῦ , μʼ ἀμφιθεὶς κάρα πέπλοις

ὡς πρὶν σφαγῆναί γʼ ἐκτέτηκα καρδίαν

θρήνοισι μητρὸς τήνδε τʼ ἐκτήκω γόοις .

ὦ φῶς · προσειπεῖν γὰρ σὸν ὄνομʼ ἔξεστί μοι ,

435

μέτεστι δʼ οὐδὲν πλὴν ὅσον χρόνον ξίφους

βαίνω μεταξὺ καὶ πυρᾶς Ἀχιλλέως .

Ἑκάβη

οἲ ʼγώ , προλείπω · λύεται δέ μου μέλη .

ὦ θύγατερ , ἅψαι μητρός , ἔκτεινον χέρα ,

δός · μὴ λίπῃς μʼ ἄπαιδʼ . ἀπωλόμην , φίλαι

440

ὣς τὴν Λάκαιναν σύγγονον Διοσκόροιν

Ἑλένην ἴδοιμι · διὰ καλῶν γὰρ ὀμμάτων

αἴσχιστα Τροίαν εἷλε τὴν εὐδαίμονα .