Euripides Phoenissae

Τειρεσίας

ἡγοῦ πάροιθε, θύγατερ· ὡς τυφλῷ ποδὶ

ὀφθαλμὸς εἶ σύ, ναυβάταισιν ἄστρον ὥς·

835

δεῦρʼ ἐς τὸ λευρὸν πέδον ἴχνος τιθεῖσʼ ἐμόν,

πρόβαινε, μὴ σφαλῶμεν· ἀσθενὴς πατήρ·

κλήρους τέ μοι φύλασσε παρθένῳ χερί,

οὓς ἔλαβον οἰωνίσματʼ ὀρνίθων μαθὼν

θάκοισιν ἐν ἱεροῖσιν, οὗ μαντεύομαι.

840

τέκνον Μενοικεῦ, παῖ Κρέοντος, εἰπέ μοι

πόση τις ἡ ʼπίλοιπος ἄστεως ὁδὸς

πρὸς πατέρα τὸν σόν· ὡς ἐμὸν κάμνει γόνυ,

πυκνὴν δὲ βαίνων ἤλυσιν μόλις περῶ.

Κρέων

θάρσει· πέλας γάρ, Τειρεσία, φίλοισι σοῖς

845

ἐξώρμισαι σὸν πόδα· λαβοῦ δʼ αὐτοῦ, τέκνον·

ὡς πᾶσʼ ἀπήνη πούς τε πρεσβύτου φιλεῖ

χειρὸς θυραίας ἀναμένειν κουφίσματα.

Τειρεσίας

εἶἑν, πάρεσμεν· τί με καλεῖς σπουδῇ, Κρέον;

Κρέων

οὔπω λελήσμεθʼ· ἀλλὰ σύλλεξαι σθένος

850

καὶ πνεῦμʼ ἄθροισον, αἶπος ἐκβαλὼν ὁδοῦ.

Τειρεσίας

κόπῳ παρεῖμαι γοῦν Ἐρεχθειδῶν ἄπο

δεῦρʼ ἐκκομισθεὶς τῆς πάροιθεν ἡμέρας·

κἀκεῖ γὰρ ἦν τις πόλεμος Εὐμόλπου δορός,

οὗ καλλινίκους Κεκροπίδας ἔθηκʼ ἐγώ·

855

καὶ τόνδε χρυσοῦν στέφανον, ὡς ὁρᾷς, ἔχω

λαβὼν ἀπαρχὰς πολεμίων σκυλευμάτων.

Κρέων

οἰωνὸν ἐθέμην καλλίνικα σὰ στέφη·

ἐν γὰρ κλύδωνι κείμεθʼ, ὥσπερ οἶσθα σύ,

δορὸς Δαναϊδῶν, καὶ μέγας Θήβαις ἀγών.

860

βασιλεὺς μὲν οὖν βέβηκε κοσμηθεὶς ὅπλοις

ἤδη πρὸς ἀλκὴν Ἐτεοκλῆς Μυκηνίδα·

ἐμοὶ δʼ ἐπέσταλκʼ ἐκμαθεῖν σέθεν πάρα,

τί δρῶντες ἂν μάλιστα σώσαιμεν πόλιν.

Τειρεσίας

Ἐτεοκλέους μὲν οὕνεκʼ ἂν κλῄσας στόμα

865

χρησμοὺς ἐπέσχον· σοὶ δʼ, ἐπεὶ χρῄζεις μαθεῖν,

λέξω. νοσεῖ γὰρ ἥδε γῆ πάλαι, Κρέον,

ἐξ οὗ ʼτεκνώθη Λάιος βίᾳ θεῶν

πόσιν τʼ ἔφυσε μητρὶ μέλεον Οἰδίπουν·

αἵ θʼ αἱματωποὶ δεργμάτων διαφθοραὶ

870

θεῶν σόφισμα κἀπίδειξις Ἑλλάδι.

ἃ συγκαλύψαι παῖδες Οἰδίπου χρόνῳ

χρῄζοντες, ὡς δὴ θεοὺς ὑπεκδραμούμενοι,

ἥμαρτον ἀμαθῶς· οὔτε γὰρ γέρα πατρὶ

οὔτʼ ἔξοδον διδόντες, ἄνδρα δυστυχῆ

875

ἐξηγρίωσαν· ἐκ δʼ ἔπνευσʼ αὐτοῖς ἀρὰς

δεινάς, νοσῶν τε καὶ πρὸς ἠτιμασμένος.

ἁγὼ τί οὐ δρῶν, ποῖα δʼ οὐ λέγων ἔπη

ἐς ἔχθος ἦλθον παισὶ τοῖσιν Οἰδίπου;

ἐγγὺς δὲ θάνατος αὐτόχειρ αὐτοῖς, Κρέον·

880

πολλοὶ δὲ νεκροὶ περὶ νεκροῖς πεπτωκότες

Ἀργεῖα καὶ Καδμεῖα μείξαντες βέλη

πικροὺς γόους δώσουσι Θηβαίᾳ χθονί.

σύ τʼ ὦ τάλαινα συγκατασκάπτῃ πόλι,

εἰ μὴ λόγοισι τοῖς ἐμοῖς τὶς πείσεται.

885

ἐκεῖνο μὲν γὰρ πρῶτον ἦν, τῶν Οἰδίπου

μηδένα πολίτην μηδʼ ἄνακτʼ εἶναι χθονός,

ὡς δαιμονῶντας κἀνατρέψοντας πόλιν.

ἐπεὶ δὲ κρεῖσσον τὸ κακόν ἐστι τἀγαθοῦ,

μίʼ ἔστιν ἄλλη μηχανὴ σωτηρίας.

890

ἀλλʼ — οὐ γὰρ εἰπεῖν οὔτʼ ἐμοὶ τόδʼ ἀσφαλὲς

πικρόν τε τοῖσι τὴν τύχην κεκτημένοις

πόλει παρασχεῖν φάρμακον σωτηρίας —

ἄπειμι. χαίρεθʼ· εἷς γὰρ ὢν πολλῶν μέτα

τὸ μέλλον, εἰ χρή, πείσομαι· τί γὰρ πάθω;

895

Κρέων

ἐπίσχες αὐτοῦ, πρέσβυ.

Τειρεσίας

μὴ ʼπιλαμβάνου.

Κρέων

μεῖνον, τί φεύγεις;

Τειρεσίας

ἡ τύχη σʼ, ἀλλʼ οὐκ ἐγώ.

Κρέων

φράσον πολίταις καὶ πόλει σωτηρίαν.

Τειρεσίας

βούλῃ σὺ μέντοι κοὐχὶ βουλήσῃ τάχα.

Κρέων

καὶ πῶς πατρῴαν γαῖαν οὐ σῷσαι θέλω;

900

Τειρεσίας

θέλεις ἀκοῦσαι δῆτα καὶ σπουδὴν ἔχεις;

Κρέων

ἐς γὰρ τί μᾶλλον δεῖ προθυμίαν ἔχειν;

Τειρεσίας

κλύοις ἂν ἤδη τῶν ἐμῶν θεσπισμάτων.

πρῶτον δʼ ἐκεῖνο βούλομαι σαφῶς μαθεῖν,

ποῦ ʼστιν Μενοικεύς, ὅς με δεῦρʼ ἐπήγαγεν;

905

Κρέων

ὅδʼ οὐ μακρὰν ἄπεστι, πλησίον δὲ σοῦ.

Τειρεσίας

ἀπελθέτω νυν θεσφάτων ἐμῶν ἑκάς.

Κρέων

ἐμὸς πεφυκὼς παῖς ἃ δεῖ σιγήσεται.

Τειρεσίας

βούλῃ παρόντος δῆτά σοι τούτου φράσω;

Κρέων

κλύων γὰρ ἂν τέρποιτο τῆς σωτηρίας.

910

Τειρεσίας

ἄκουε δή νυν θεσφάτων ἐμῶν ὁδόν·

ἃ δρῶντες ἂν σώσαιτε Καδμείων πόλιν

σφάξαι Μενοικέα τόνδε δεῖ σʼ ὑπὲρ πάτρας,

σὸν παῖδʼ, ἐπειδὴ τὴν τύχην αὐτὸς καλεῖς.

Κρέων

τί φῄς; τίνʼ εἶπας τόνδε μῦθον, ὦ γέρον;

915

Τειρεσίας

ἅπερ πέφυκε, ταῦτα κἀνάγκη σὲ δρᾶν.

Κρέων

ὦ πολλὰ λέξας ἐν βραχεῖ χρόνῳ κακά.

Τειρεσίας

σοί γʼ, ἀλλὰ πατρίδι μεγάλα καὶ σωτήρια.

Κρέων

οὐκ ἔκλυον, οὐκ ἤκουσα· χαιρέτω πόλις.

Τειρεσίας

ἁνὴρ ὅδʼ οὐκέθʼ αὑτός· ἐκνεύει πάλιν.

920

Κρέων

χαίρων ἴθʼ· οὐ γὰρ σῶν με δεῖ μαντευμάτων.

Τειρεσίας

ἀπόλωλεν ἡ ἀλήθειʼ, ἐπεὶ σὺ δυστυχεῖς;

Κρέων

ὦ πρός σε γονάτων καὶ γερασμίου τριχὸς —

Τειρεσίας

τί προσπίτνεις με; δυσφύλακτʼ αἰτῇ κακά.

Κρέων

σίγα· πόλει δὲ τούσδε μὴ λέξῃς λόγους.

925

Τειρεσίας

ἀδικεῖν κελεύεις μʼ· οὐ σιωπήσαιμεν ἄν.

Κρέων

τί δή με δράσεις; παῖδά μου κατακτενεῖς;

Τειρεσίας

ἄλλοις μελήσει ταῦτʼ, ἐμοὶ δʼ εἰρήσεται.

Κρέων

ἐκ τοῦ δʼ ἐμοὶ τόδʼ ἦλθε καὶ τέκνῳ κακόν;

Τειρεσίας

ὀρθῶς μʼ ἐρωτᾷς κεἰς ἀγῶνʼ ἔρχῃ λόγων.

930

δεῖ τόνδε θαλάμαις, οὗ δράκων ὁ γηγενὴς

ἐγένετο Δίρκης ναμάτων ἐπίσκοπος,

σφαγέντα φόνιον αἷμα γῇ δοῦναι χοὰς

Κάδμου, παλαιῶν Ἄρεος ἐκ μηνιμάτων,

ὃς γηγενεῖ δράκοντι τιμωρεῖ φόνον.

935

καὶ ταῦτα δρῶντες σύμμαχον κτήσεσθʼ Ἄρη.

χθὼν δʼ ἀντὶ καρποῦ καρπὸν ἀντί θʼ αἵματος

αἷμʼ ἢν λάβῃ βρότειον, ἕξετʼ εὐμενῆ

γῆν, ἥ ποθʼ ἡμῖν χρυσοπήληκα στάχυν

σπαρτῶν ἀνῆκεν· ἐκ γένους δὲ δεῖ θανεῖν

940

τοῦδʼ, ὃς δράκοντος γένυος ἐκπέφυκε παῖς.

σὺ δʼ ἐνθάδʼ ἡμῖν λοιπὸς εἶ σπαρτῶν γένους

ἀκέραιος, ἔκ τε μητρὸς ἀρσένων τʼ ἄπο,

οἱ σοί τε παῖδες. Αἵμονος μὲν οὖν γάμοι

σφαγὰς ἀπείργουσʼ. οὐ γάρ ἐστιν ᾔθεος·

945

κεἰ μὴ γὰρ εὐνῆς ἥψατʼ, ἀλλʼ ἔχει λέχος.

οὗτος δὲ πῶλος τῇδʼ ἀνειμένος πόλει

θανὼν πατρῴαν γαῖαν ἐκσώσειεν ἄν.

πικρὸν δʼ Ἀδράστῳ νόστον Ἀργείοισί τε

θήσει, μέλαιναν κῆρʼ ἐπʼ ὄμμασιν βαλών,

950

κλεινάς τε Θήβας. τοῖνδʼ ἑλοῦ δυοῖν πότμοιν

τὸν ἕτερον· ἢ γὰρ παῖδα σῷσον ἢ πόλιν.

τὰ μὲν παρʼ ἡμῶν πάντʼ ἔχεις· ἡγοῦ, τέκνον,

πρὸς οἶκον. ὅστις δʼ ἐμπύρῳ χρῆται τέχνῃ,

μάταιος· ἢν μὲν ἐχθρὰ σημήνας τύχῃ,

955

πικρὸς καθέστηχʼ οἷς ἂν οἰωνοσκοπῇ·

ψευδῆ δʼ ὑπʼ οἴκτου τοῖσι χρωμένοις λέγων

ἀδικεῖ τὰ τῶν θεῶν. Φοῖβον ἀνθρώποις μόνον

χρῆν θεσπιῳδεῖν, ὃς δέδοικεν οὐδένα.

Χορός

Κρέον, τί σιγᾷς γῆρυν ἄφθογγον σχάσας;

960

κἀμοὶ γὰρ οὐδὲν ἧσσον ἔκπληξις πάρα.

Κρέων

τί δʼ ἄν τις εἴποι; δῆλον οἵ γʼ ἐμοὶ λόγοι.

ἐγὼ γὰρ οὔποτʼ ἐς τόδʼ εἶμι συμφορᾶς,

ὥστε σφαγέντα παῖδα προσθεῖναι πόλει.

πᾶσιν γὰρ ἀνθρώποισι φιλότεκνος βίος,

965

οὐδʼ ἂν τὸν αὑτοῦ παῖδά τις δοίη κτανεῖν.

μή μʼ εὐλογείτω τἀμά τις κτείνων τέκνα.

αὐτὸς δʼ — ἐν ὡραίῳ γὰρ ἕσταμεν βίου —

θνῄσκειν ἕτοιμος πατρίδος ἐκλυτήριον.

ἀλλʼ εἶα, τέκνον, πρὶν μαθεῖν πᾶσαν πόλιν,

970

ἀκόλαστʼ ἐάσας μάντεων θεσπίσματα,

φεῦγʼ ὡς τάχιστα τῆσδʼ ἀπαλλαχθεὶς χθονός·

λέξει γὰρ ἀρχαῖς καὶ στρατηλάταις τάδε,

πύλας ἐφʼ ἑπτὰ καὶ λοχαγέτας μολών·

κἂν μὲν φθάσωμεν, ἔστι σοι σωτηρία·

975

ἢν δʼ ὑστερήσῃς, οἰχόμεσθα, κατθανῇ.

Μενοικεύς

ποῖ δῆτα φεύγω; τίνα πόλιν; τίνα ξένων;

Κρέων

ὅπου χθονὸς τῆσδʼ ἐκποδὼν μάλιστʼ ἔσῃ.

Μενοικεύς

οὐκοῦν σὲ φράζειν εἰκός, ἐκπονεῖν δʼ ἐμέ.

Κρέων

Δελφοὺς περάσας —

980

Μενοικεύς

ποῖ με χρή, πάτερ, μολεῖν;

Κρέων

Αἰτωλίδʼ ἐς γῆν.

Μενοικεύς

ἐκ δὲ τῆσδε ποῖ περῶ;

Κρέων

Θεσπρωτὸν οὖδας.

Μενοικεύς

σεμνὰ Δωδώνης βάθρα;

Κρέων

ἔγνως.

Μενοικεύς

τί δὴ τόδʼ ἔρυμά μοι γενήσεται;

Κρέων

πόμπιμος ὁ δαίμων.

Μενοικεύς

χρημάτων δὲ τίς πόρος;

Κρέων

ἐγὼ πορεύσω χρυσόν.

985

Μενοικεύς

εὖ λέγεις, πάτερ.

χώρει νυν· ὡς σὴν πρὸς κασιγνήτην μολών,

ἧς πρῶτα μαστὸν εἵλκυσʼ, Ἰοκάστην λέγω,

μητρὸς στερηθεὶς ὀρφανός τʼ ἀποζυγείς —

προσηγορήσων εἶμι καὶ σῴσων βίον.

ἀλλʼ εἶα, χώρει· μὴ τὸ σὸν κωλυέτω. —

990

γυναῖκες, ὡς εὖ πατρὸς ἐξεῖλον φόβον,

κλέψας λόγοισιν, ὥσθʼ ἃ βούλομαι τυχεῖν·

ὅς μʼ ἐκκομίζει, πόλιν ἀποστερῶν τύχης,

καὶ δειλίᾳ δίδωσι. καὶ συγγνωστὰ μὲν

γέροντι, τοὐμὸν δʼ οὐχὶ συγγνώμην ἔχει,

995

προδότην γενέσθαι πατρίδος ἥ μʼ ἐγείνατο.

ὡς οὖν ἂν εἰδῆτʼ, εἶμι καὶ σῴσω πόλιν

ψυχήν τε δώσω τῆσδʼ ὑπερθανεῖν χθονός.

αἰσχρὸν γάρ· οἱ μὲν θεσφάτων ἐλεύθεροι

κοὐκ εἰς ἀνάγκην δαιμόνων ἀφιγμένοι

1000

στάντες παρʼ ἀσπίδʼ οὐκ ὀκνήσουσιν θανεῖν,

πύργων πάροιθε μαχόμενοι πάτρας ὕπερ·

ἐγὼ δέ, πατέρα καὶ κασίγνητον προδοὺς

πόλιν τʼ ἐμαυτοῦ, δειλὸς ὣς ἔξω χθονὸς

ἄπειμʼ· ὅπου δʼ ἂν ζῶ, κακὸς φανήσομαι.

1005

μὰ τὸν μετʼ ἄστρων Ζῆνʼ Ἄρη τε φοίνιον,

ὃς τοὺς ὑπερτείλαντας ἐκ γαίας ποτὲ

Σπαρτοὺς ἄνακτας τῆσδε γῆς ἱδρύσατο.

ἀλλʼ εἶμι καὶ στὰς ἐξ ἐπάλξεων ἄκρων

σφάξας ἐμαυτὸν σηκὸν ἐς μελαμβαθῆ

1010

δράκοντος, ἔνθʼ ὁ μάντις ἐξηγήσατο,

ἐλευθερώσω γαῖαν· εἴρηται λόγος.

στείχω δέ, θανάτου δῶρον οὐκ αἰσχρὸν πόλει

δώσων, νόσου δὲ τήνδʼ ἀπαλλάξω χθόνα.

εἰ γὰρ λαβὼν ἕκαστος ὅ τι δύναιτό τις

1015

χρηστὸν διέλθοι τοῦτο κἀς κοινὸν φέροι

πατρίδι, κακῶν ἂν αἱ πόλεις ἐλασσόνων

πειρώμεναι τὸ λοιπὸν εὐτυχοῖεν ἄν.