Euripides Phoenissae

Τειρεσίας

ἡγοῦ πάροιθε , θύγατερ · ὡς τυφλῷ ποδὶ

ὀφθαλμὸς εἶ σύ , ναυβάταισιν ἄστρον ὥς ·

835

δεῦρʼ ἐς τὸ λευρὸν πέδον ἴχνος τιθεῖσʼ ἐμόν ,

πρόβαινε , μὴ σφαλῶμεν · ἀσθενὴς πατήρ ·

κλήρους τέ μοι φύλασσε παρθένῳ χερί ,

οὓς ἔλαβον οἰωνίσματʼ ὀρνίθων μαθὼν

θάκοισιν ἐν ἱεροῖσιν , οὗ μαντεύομαι .

840

τέκνον Μενοικεῦ , παῖ Κρέοντος , εἰπέ μοι

πόση τις ἡ ʼπίλοιπος ἄστεως ὁδὸς

πρὸς πατέρα τὸν σόν · ὡς ἐμὸν κάμνει γόνυ ,

πυκνὴν δὲ βαίνων ἤλυσιν μόλις περῶ .

Κρέων

θάρσει · πέλας γάρ , Τειρεσία , φίλοισι σοῖς

845

ἐξώρμισαι σὸν πόδα · λαβοῦ δʼ αὐτοῦ , τέκνον ·

ὡς πᾶσʼ ἀπήνη πούς τε πρεσβύτου φιλεῖ

χειρὸς θυραίας ἀναμένειν κουφίσματα .

Τειρεσίας

εἶἑν , πάρεσμεν · τί με καλεῖς σπουδῇ , Κρέον ;

Κρέων

οὔπω λελήσμεθʼ · ἀλλὰ σύλλεξαι σθένος

850

καὶ πνεῦμʼ ἄθροισον , αἶπος ἐκβαλὼν ὁδοῦ .

Τειρεσίας

κόπῳ παρεῖμαι γοῦν Ἐρεχθειδῶν ἄπο

δεῦρʼ ἐκκομισθεὶς τῆς πάροιθεν ἡμέρας ·

κἀκεῖ γὰρ ἦν τις πόλεμος Εὐμόλπου δορός ,

οὗ καλλινίκους Κεκροπίδας ἔθηκʼ ἐγώ ·

855

καὶ τόνδε χρυσοῦν στέφανον , ὡς ὁρᾷς , ἔχω

λαβὼν ἀπαρχὰς πολεμίων σκυλευμάτων .

Κρέων

οἰωνὸν ἐθέμην καλλίνικα σὰ στέφη ·

ἐν γὰρ κλύδωνι κείμεθʼ , ὥσπερ οἶσθα σύ ,

δορὸς Δαναϊδῶν , καὶ μέγας Θήβαις ἀγών .

860

βασιλεὺς μὲν οὖν βέβηκε κοσμηθεὶς ὅπλοις

ἤδη πρὸς ἀλκὴν Ἐτεοκλῆς Μυκηνίδα ·

ἐμοὶ δʼ ἐπέσταλκʼ ἐκμαθεῖν σέθεν πάρα ,

τί δρῶντες ἂν μάλιστα σώσαιμεν πόλιν .

Τειρεσίας

Ἐτεοκλέους μὲν οὕνεκʼ ἂν κλῄσας στόμα

865

χρησμοὺς ἐπέσχον · σοὶ δʼ , ἐπεὶ χρῄζεις μαθεῖν ,

λέξω . νοσεῖ γὰρ ἥδε γῆ πάλαι , Κρέον ,

ἐξ οὗ ʼτεκνώθη Λάιος βίᾳ θεῶν

πόσιν τʼ ἔφυσε μητρὶ μέλεον Οἰδίπουν ·

αἵ θʼ αἱματωποὶ δεργμάτων διαφθοραὶ

870

θεῶν σόφισμα κἀπίδειξις Ἑλλάδι .

ἃ συγκαλύψαι παῖδες Οἰδίπου χρόνῳ

χρῄζοντες , ὡς δὴ θεοὺς ὑπεκδραμούμενοι ,

ἥμαρτον ἀμαθῶς · οὔτε γὰρ γέρα πατρὶ

οὔτʼ ἔξοδον διδόντες , ἄνδρα δυστυχῆ

875

ἐξηγρίωσαν · ἐκ δʼ ἔπνευσʼ αὐτοῖς ἀρὰς

δεινάς , νοσῶν τε καὶ πρὸς ἠτιμασμένος .

ἁγὼ τί οὐ δρῶν , ποῖα δʼ οὐ λέγων ἔπη

ἐς ἔχθος ἦλθον παισὶ τοῖσιν Οἰδίπου ;

ἐγγὺς δὲ θάνατος αὐτόχειρ αὐτοῖς , Κρέον ·

880

πολλοὶ δὲ νεκροὶ περὶ νεκροῖς πεπτωκότες

Ἀργεῖα καὶ Καδμεῖα μείξαντες βέλη

πικροὺς γόους δώσουσι Θηβαίᾳ χθονί .

σύ τʼ ὦ τάλαινα συγκατασκάπτῃ πόλι ,

εἰ μὴ λόγοισι τοῖς ἐμοῖς τὶς πείσεται .

885

ἐκεῖνο μὲν γὰρ πρῶτον ἦν , τῶν Οἰδίπου

μηδένα πολίτην μηδʼ ἄνακτʼ εἶναι χθονός ,

ὡς δαιμονῶντας κἀνατρέψοντας πόλιν .

ἐπεὶ δὲ κρεῖσσον τὸ κακόν ἐστι τἀγαθοῦ ,

μίʼ ἔστιν ἄλλη μηχανὴ σωτηρίας .

890

ἀλλʼ — οὐ γὰρ εἰπεῖν οὔτʼ ἐμοὶ τόδʼ ἀσφαλὲς

πικρόν τε τοῖσι τὴν τύχην κεκτημένοις

πόλει παρασχεῖν φάρμακον σωτηρίας —

ἄπειμι . χαίρεθʼ · εἷς γὰρ ὢν πολλῶν μέτα

τὸ μέλλον , εἰ χρή , πείσομαι · τί γὰρ πάθω ;

895

Κρέων

ἐπίσχες αὐτοῦ , πρέσβυ .

Τειρεσίας

μὴ ʼπιλαμβάνου .

Κρέων

μεῖνον , τί φεύγεις ;

Τειρεσίας

ἡ τύχη σʼ , ἀλλʼ οὐκ ἐγώ .

Κρέων

φράσον πολίταις καὶ πόλει σωτηρίαν .

Τειρεσίας

βούλῃ σὺ μέντοι κοὐχὶ βουλήσῃ τάχα .

Κρέων

καὶ πῶς πατρῴαν γαῖαν οὐ σῷσαι θέλω ;

900

Τειρεσίας

θέλεις ἀκοῦσαι δῆτα καὶ σπουδὴν ἔχεις ;

Κρέων

ἐς γὰρ τί μᾶλλον δεῖ προθυμίαν ἔχειν ;

Τειρεσίας

κλύοις ἂν ἤδη τῶν ἐμῶν θεσπισμάτων .

πρῶτον δʼ ἐκεῖνο βούλομαι σαφῶς μαθεῖν ,

ποῦ ʼστιν Μενοικεύς , ὅς με δεῦρʼ ἐπήγαγεν ;

905

Κρέων

ὅδʼ οὐ μακρὰν ἄπεστι , πλησίον δὲ σοῦ .

Τειρεσίας

ἀπελθέτω νυν θεσφάτων ἐμῶν ἑκάς .

Κρέων

ἐμὸς πεφυκὼς παῖς ἃ δεῖ σιγήσεται .

Τειρεσίας

βούλῃ παρόντος δῆτά σοι τούτου φράσω ;

Κρέων

κλύων γὰρ ἂν τέρποιτο τῆς σωτηρίας .

910

Τειρεσίας

ἄκουε δή νυν θεσφάτων ἐμῶν ὁδόν ·

ἃ δρῶντες ἂν σώσαιτε Καδμείων πόλιν

σφάξαι Μενοικέα τόνδε δεῖ σʼ ὑπὲρ πάτρας ,

σὸν παῖδʼ , ἐπειδὴ τὴν τύχην αὐτὸς καλεῖς .

Κρέων

τί φῄς ; τίνʼ εἶπας τόνδε μῦθον , ὦ γέρον ;

915

Τειρεσίας

ἅπερ πέφυκε , ταῦτα κἀνάγκη σὲ δρᾶν .

Κρέων

ὦ πολλὰ λέξας ἐν βραχεῖ χρόνῳ κακά .

Τειρεσίας

σοί γʼ , ἀλλὰ πατρίδι μεγάλα καὶ σωτήρια .

Κρέων

οὐκ ἔκλυον , οὐκ ἤκουσα · χαιρέτω πόλις .

Τειρεσίας

ἁνὴρ ὅδʼ οὐκέθʼ αὑτός · ἐκνεύει πάλιν .

920

Κρέων

χαίρων ἴθʼ · οὐ γὰρ σῶν με δεῖ μαντευμάτων .

Τειρεσίας

ἀπόλωλεν ἡ ἀλήθειʼ , ἐπεὶ σὺ δυστυχεῖς ;

Κρέων

ὦ πρός σε γονάτων καὶ γερασμίου τριχὸς —

Τειρεσίας

τί προσπίτνεις με ; δυσφύλακτʼ αἰτῇ κακά .

Κρέων

σίγα · πόλει δὲ τούσδε μὴ λέξῃς λόγους .

925

Τειρεσίας

ἀδικεῖν κελεύεις μʼ · οὐ σιωπήσαιμεν ἄν .

Κρέων

τί δή με δράσεις ; παῖδά μου κατακτενεῖς ;

Τειρεσίας

ἄλλοις μελήσει ταῦτʼ , ἐμοὶ δʼ εἰρήσεται .

Κρέων

ἐκ τοῦ δʼ ἐμοὶ τόδʼ ἦλθε καὶ τέκνῳ κακόν ;

Τειρεσίας

ὀρθῶς μʼ ἐρωτᾷς κεἰς ἀγῶνʼ ἔρχῃ λόγων .

930

δεῖ τόνδε θαλάμαις , οὗ δράκων ὁ γηγενὴς

ἐγένετο Δίρκης ναμάτων ἐπίσκοπος ,

σφαγέντα φόνιον αἷμα γῇ δοῦναι χοὰς

Κάδμου , παλαιῶν Ἄρεος ἐκ μηνιμάτων ,

ὃς γηγενεῖ δράκοντι τιμωρεῖ φόνον .

935

καὶ ταῦτα δρῶντες σύμμαχον κτήσεσθʼ Ἄρη .

χθὼν δʼ ἀντὶ καρποῦ καρπὸν ἀντί θʼ αἵματος

αἷμʼ ἢν λάβῃ βρότειον , ἕξετʼ εὐμενῆ

γῆν , ἥ ποθʼ ἡμῖν χρυσοπήληκα στάχυν

σπαρτῶν ἀνῆκεν · ἐκ γένους δὲ δεῖ θανεῖν

940

τοῦδʼ , ὃς δράκοντος γένυος ἐκπέφυκε παῖς .

σὺ δʼ ἐνθάδʼ ἡμῖν λοιπὸς εἶ σπαρτῶν γένους

ἀκέραιος , ἔκ τε μητρὸς ἀρσένων τʼ ἄπο ,

οἱ σοί τε παῖδες . Αἵμονος μὲν οὖν γάμοι

σφαγὰς ἀπείργουσʼ . οὐ γάρ ἐστιν ᾔθεος ·

945

κεἰ μὴ γὰρ εὐνῆς ἥψατʼ , ἀλλʼ ἔχει λέχος .

οὗτος δὲ πῶλος τῇδʼ ἀνειμένος πόλει

θανὼν πατρῴαν γαῖαν ἐκσώσειεν ἄν .

πικρὸν δʼ Ἀδράστῳ νόστον Ἀργείοισί τε

θήσει , μέλαιναν κῆρ ʼ ἐπʼ ὄμμασιν βαλών ,

950

κλεινάς τε Θήβας . τοῖνδʼ ἑλοῦ δυοῖν πότμοιν

τὸν ἕτερον · ἢ γὰρ παῖδα σῷσον ἢ πόλιν .

τὰ μὲν παρʼ ἡμῶν πάντʼ ἔχεις · ἡγοῦ , τέκνον ,

πρὸς οἶκον . ὅστις δʼ ἐμπύρῳ χρῆται τέχνῃ ,

μάταιος · ἢν μὲν ἐχθρὰ σημήνας τύχῃ ,

955

πικρὸς καθέστηχʼ οἷς ἂν οἰωνοσκοπῇ ·

ψευδῆ δʼ ὑπʼ οἴκτου τοῖσι χρωμένοις λέγων

ἀδικεῖ τὰ τῶν θεῶν . Φοῖβον ἀνθρώποις μόνον

χρῆν θεσπιῳδεῖν , ὃς δέδοικεν οὐδένα .

Χορός

Κρέον , τί σιγᾷς γῆρυν ἄφθογγον σχάσας ;

960

κἀμοὶ γὰρ οὐδὲν ἧσσον ἔκπληξις πάρα .

Κρέων

τί δʼ ἄν τις εἴποι ; δῆλον οἵ γʼ ἐμοὶ λόγοι .

ἐγὼ γὰρ οὔποτʼ ἐς τόδʼ εἶμι συμφορᾶς ,

ὥστε σφαγέντα παῖδα προσθεῖναι πόλει .

πᾶσιν γὰρ ἀνθρώποισι φιλότεκνος βίος ,

965

οὐδʼ ἂν τὸν αὑτοῦ παῖδά τις δοίη κτανεῖν .

μή μʼ εὐλογείτω τἀμά τις κτείνων τέκνα .

αὐτὸς δʼ — ἐν ὡραίῳ γὰρ ἕσταμεν βίου —

θνῄσκειν ἕτοιμος πατρίδος ἐκλυτήριον .

ἀλλʼ εἶα , τέκνον , πρὶν μαθεῖν πᾶσαν πόλιν ,

970

ἀκόλαστʼ ἐάσας μάντεων θεσπίσματα ,

φεῦγʼ ὡς τάχιστα τῆσδʼ ἀπαλλαχθεὶς χθονός ·

λέξει γὰρ ἀρχαῖς καὶ στρατηλάταις τάδε ,

πύλας ἐφʼ ἑπτὰ καὶ λοχαγέτας μολών ·

κἂν μὲν φθάσωμεν , ἔστι σοι σωτηρία ·

975

ἢν δʼ ὑστερήσῃς , οἰχόμεσθα , κατθανῇ .

Μενοικεύς

ποῖ δῆτα φεύγω ; τίνα πόλιν ; τίνα ξένων ;

Κρέων

ὅπου χθονὸς τῆσδʼ ἐκποδὼν μάλιστʼ ἔσῃ .

Μενοικεύς

οὐκοῦν σὲ φράζειν εἰκός , ἐκπονεῖν δʼ ἐμέ .

Κρέων

Δελφοὺς περάσας —

980

Μενοικεύς

ποῖ με χρή , πάτερ , μολεῖν ;

Κρέων

Αἰτωλίδʼ ἐς γῆν .

Μενοικεύς

ἐκ δὲ τῆσδε ποῖ περῶ ;

Κρέων

Θεσπρωτὸν οὖδας .

Μενοικεύς

σεμνὰ Δωδώνης βάθρα ;

Κρέων

ἔγνως .

Μενοικεύς

τί δὴ τόδʼ ἔρυμά μοι γενήσεται ;

Κρέων

πόμπιμος ὁ δαίμων .

Μενοικεύς

χρημάτων δὲ τίς πόρος ;

Κρέων

ἐγὼ πορεύσω χρυσόν .

985

Μενοικεύς

εὖ λέγεις , πάτερ .

χώρει νυν · ὡς σὴν πρὸς κασιγνήτην μολών ,

ἧς πρῶτα μαστὸν εἵλκυσʼ , Ἰοκάστην λέγω ,

μητρὸς στερηθεὶς ὀρφανός τʼ ἀποζυγείς —

προσηγορήσων εἶμι καὶ σῴσων βίον .

ἀλλʼ εἶα , χώρει · μὴ τὸ σὸν κωλυέτω . —

990

γυναῖκες , ὡς εὖ πατρὸς ἐξεῖλον φόβον ,

κλέψας λόγοισιν , ὥσθʼ ἃ βούλομαι τυχεῖν ·

ὅς μʼ ἐκκομίζει , πόλιν ἀποστερῶν τύχης ,

καὶ δειλίᾳ δίδωσι . καὶ συγγνωστὰ μὲν

γέροντι , τοὐμὸν δʼ οὐχὶ συγγνώμην ἔχει ,

995

προδότην γενέσθαι πατρίδος ἥ μʼ ἐγείνατο .

ὡς οὖν ἂν εἰδῆτʼ , εἶμι καὶ σῴσω πόλιν

ψυχήν τε δώσω τῆσδʼ ὑπερθανεῖν χθονός .

αἰσχρὸν γάρ · οἱ μὲν θεσφάτων ἐλεύθεροι

κοὐκ εἰς ἀνάγκην δαιμόνων ἀφιγμένοι

1000

στάντες παρʼ ἀσπίδʼ οὐκ ὀκνήσουσιν θανεῖν ,

πύργων πάροιθε μαχόμενοι πάτρας ὕπερ ·

ἐγὼ δέ , πατέρα καὶ κασίγνητον προδοὺς

πόλιν τʼ ἐμαυτοῦ , δειλὸς ὣς ἔξω χθονὸς

ἄπειμʼ · ὅπου δʼ ἂν ζῶ , κακὸς φανήσομαι .

1005

μὰ τὸν μετʼ ἄστρων Ζῆνʼ Ἄρη τε φοίνιον ,

ὃς τοὺς ὑπερτείλαντας ἐκ γαίας ποτὲ

Σπαρτοὺς ἄνακτας τῆσδε γῆς ἱδρύσατο .

ἀλλʼ εἶμι καὶ στὰς ἐξ ἐπάλξεων ἄκρων

σφάξας ἐμαυτὸν σηκὸν ἐς μελαμβαθῆ

1010

δράκοντος , ἔνθʼ ὁ μάντις ἐξηγήσατο ,

ἐλευθερώσω γαῖαν · εἴρηται λόγος .

στείχω δέ , θανάτου δῶρον οὐκ αἰσχρὸν πόλει

δώσων , νόσου δὲ τήνδʼ ἀπαλλάξω χθόνα .

εἰ γὰρ λαβὼν ἕκαστος ὅ τι δύναιτό τις

1015

χρηστὸν διέλθοι τοῦτο κἀς κοινὸν φέροι

πατρίδι , κακῶν ἂν αἱ πόλεις ἐλασσόνων

πειρώμεναι τὸ λοιπὸν εὐτυχοῖεν ἄν .