Euripides Iphigenia in Aulis

Κλυταιμήστρα

ἐξῆλθον οἴκων προσκοπουμένη πόσιν ,

χρόνιον ἀπόντα κἀκλελοιπότα στέγας .

ἐν δακρύοισι δʼ ἡ τάλαινα παῖς ἐμή ,

1100

πολλὰς ἱεῖσα μεταβολὰς ὀδυρμάτων ,

θάνατον ἀκούσασʼ , ὃν πατὴρ βουλεύεται .

μνήμην δʼ ἄρʼ εἶχον πλησίον βεβηκότος

Ἀγαμέμνονος τοῦδʼ , ὃς ἐπὶ τοῖς αὑτοῦ τέκνοις

ἀνόσια πράσσων αὐτίχʼ εὑρεθήσεται .

1105

Ἀγαμέμνων

Λήδας γένεθλον , ἐν καλῷ σʼ ἔξω δόμων

ηὕρηχʼ , ἵνʼ εἴπω παρθένου χωρὶς λόγους

οὓς οὐκ ἀκούειν τὰς γαμουμένας πρέπει .

Κλυταιμήστρα

τί δʼ ἔστιν , οὗ σοι καιρὸς ἀντιλάζυται ;

Ἀγαμέμνων

ἔκπεμπε παῖδα δωμάτων πατρὸς μέτα ·

1110

ὡς χέρνιβες πάρεισιν εὐτρεπισμέναι ,

προχύται τε βάλλειν πῦρ καθάρσιον χεροῖν ,

μόσχοι τε , πρὸ γάμων ἃς θεᾷ πεσεῖν χρεών .

Ἀρτέμιδι , μέλανος αἵματος φυσήματα .

Κλυταιμήστρα

τοῖς ὀνόμασιν μὲν εὖ λέγεις , τὰ δʼ ἔργα σου

1115

οὐκ οἶδʼ ὅπως χρή μʼ ὀνομάσασαν εὖ λέγειν .

χώρει δέ , θύγατερ , ἐκτός — οἶσθα γὰρ πατρὸς

πάντως ἃ μέλλει — χὑπὸ τοῖς πέπλοις ἄγε

λαβοῦσʼ Ὀρέστην , σὸν κασίγνητον , τέκνον .

ἰδοὺ πάρεστιν ἥδε πειθαρχοῦσά σοι .

1120

τὰ δʼ ἄλλʼ ἐγὼ πρὸ τῆσδε κἀμαυτῆς φράσω .

Ἀγαμέμνων

τέκνον , τί κλαίεις , οὐδʼ ἔθʼ ἡδέως ὁρᾷς ,

ἐς γῆν δʼ ἐρείσασʼ ὄμμα πρόσθʼ ἔχεις πέπλους ;

Κλυταιμήστρα

φεῦ ·

τίνʼ ἂν λάβοιμι τῶν ἐμῶν ἀρχὴν κακῶν ;

ἅπασι γὰρ πρώτοισι χρήσασθαι πάρα

1125

κἀν ὑστάτοισι κἀν μέσοισι πανταχοῦ .

Ἀγαμέμνων

τί δʼ ἔστιν ; ὥς μοι πάντες εἰς ἓν ἥκετε ,

σύγχυσιν ἔχοντες καὶ ταραγμὸν ὀμμάτων .

Κλυταιμήστρα

εἴφʼ ἃν ἐρωτήσω σε γενναίως , πόσι .

Ἀγαμέμνων

οὐδὲν κελευσμοῦ δεῖ σʼ · ἐρωτᾶσθαι θέλω .

1130

Κλυταιμήστρα

τὴν παῖδα τὴν σὴν τήν τʼ ἐμὴν μέλλεις κτενεῖν ;

Ἀγαμέμνων

ἔα ·

τλήμονά γʼ ἔλεξας , ὑπονοεῖς θʼ ἃ μή σε χρή .

Κλυταιμήστρα

ἔχʼ ἥσυχος .

κἀκεῖνό μοι τὸ πρῶτον ἀπόκριναι πάλιν .

Ἀγαμέμνων

σὺ δʼ , ἤν γʼ ἐρωτᾷς εἰκότʼ , εἰκότʼ ἂν κλύοις .

Κλυταιμήστρα

οὐκ ἄλλʼ ἐρωτῶ , καὶ σὺ μὴ λέγʼ ἄλλα μοι .

1135

Ἀγαμέμνων

ὦ πότνια μοῖρα καὶ τύχη δαίμων τʼ ἐμός .

Κλυταιμήστρα

κἀμός γε καὶ τῆσδʼ , εἷς τριῶν δυσδαιμόνων .

Ἀγαμέμνων

τίνʼ ἠδίκησαι ;

Κλυταιμήστρα

τοῦτʼ ἐμοῦ πεύθῃ πάρα ;

ὁ νοῦς ὅδʼ αὐτὸς νοῦν ἔχων οὐ τυγχάνει .

Ἀγαμέμνων

ἀπωλόμεσθα . προδέδοται τὰ κρυπτά μου .

1140

Κλυταιμήστρα

πάντʼ οἶδα , καὶ πεπύσμεθʼ ἃ σὺ μέλλεις με δρᾶν ·

αὐτὸ δὲ τὸ σιγᾶν ὁμολογοῦντός ἐστί σου

καὶ τὸ στενάζειν · πολλὰ μὴ κάμῃς λέγων .

Ἀγαμέμνων

ἰδοὺ σιωπῶ · τὸ γὰρ ἀναίσχυντον τί δεῖ

ψευδῆ λέγοντα προσλαβεῖν τῇ συμφορᾷ ;

1145

Κλυταιμήστρα

ἄκουε δή νυν · ἀνακαλύψω γὰρ λόγους ,

κοὐκέτι παρῳδοῖς χρησόμεσθʼ αἰνίγμασιν .

πρῶτον μέν , ἵνα σοι πρῶτα τοῦτʼ ὀνειδίσω ,

ἔγημας ἄκουσάν με κἄλαβες βίᾳ ,

τὸν πρόσθεν ἄνδρα Τάνταλον κατακτανών ·

1150

βρέφος τε τοὐμὸν σῷ προσούδισας πάλῳ ,

μαστῶν βιαίως τῶν ἐμῶν ἀποσπάσας .

καὶ τὼ Διός σε παῖδʼ , ἐμὼ δὲ συγγόνω ,

ἵπποισι μαρμαίροντʼ ἐπεστρατευσάτην ·

πατὴρ δὲ πρέσβυς Τυνδάρεώς σʼ ἐρρύσατο

1155

ἱκέτην γενόμενον , τἀμὰ δʼ ἔσχες αὖ λέχη .

οὗ σοι καταλλαχθεῖσα περὶ σὲ καὶ δόμους

συμμαρτυρήσεις ὡς ἄμεμπτος ἦ γυνή ,

ἔς τʼ Ἀφροδίτην σωφρονοῦσα καὶ τὸ σὸν

μέλαθρον αὔξουσʼ , ὥστε σʼ εἰσιόντα τε

1160

χαίρειν θύραζέ τʼ ἐξιόντʼ εὐδαιμονεῖν .

σπάνιον δὲ θήρευμʼ ἀνδρὶ τοιαύτην λαβεῖν

δάμαρτα · φλαύραν δʼ οὐ σπάνις γυναῖκʼ ἔχειν .

τίκτω δʼ ἐπὶ τρισὶ παρθένοισι παῖδά σοι

τόνδʼ , ὧν μιᾶς σὺ τλημόνως μʼ ἀποστερεῖς .

1165

κἄν τίς σʼ ἔρηται τίνος ἕκατί νιν κτενεῖς ,

λέξον , τί φήσεις ; ἢ ʼμὲ χρὴ λέγειν τὰ σά ;

Ἑλένην Μενέλεως ἵνα λάβῃ . καλὸν γένος ,

κακῆς γυναικὸς μισθὸν ἀποτεῖσαι τέκνα .

τἄχθιστα τοῖσι φιλτάτοις ὠνούμεθα .

1170

ἄγʼ , εἰ στρατεύσῃ καταλιπών μʼ ἐν δώμασιν ,

κἀκεῖ γενήσῃ διὰ μακρᾶς ἀπουσίας ,

τίνʼ ἐν δόμοις με καρδίαν ἕξειν δοκεῖς ;

ὅταν θρόνους τῆσδʼ εἰσίδω πάντας κενούς ,

κενοὺς δὲ παρθενῶνας , ἐπὶ δὲ δακρύοις

1175

μόνη κάθωμαι , τήνδε θρηνῳδοῦσʼ ἀεί ·

Ἀπώλεσέν σʼ , ὦ τέκνον , ὁ φυτεύσας πατήρ ,

αὐτὸς κτανών , οὐκ ἄλλος οὐδʼ ἄλλῃ χερί ,

τοιόνδε νόστον καταλιπὼν πρὸς τοὺς δόμους .

ἐπεὶ βραχείας προφάσεως ἔδει μόνον ,

1180

ἐφʼ ᾗ σʼ ἐγὼ καὶ παῖδες αἱ λελειμμέναι

δεξόμεθα δέξιν ἥν σε δέξασθαι χρεών .

μὴ δῆτα πρὸς θεῶν μήτʼ ἀναγκάσῃς ἐμὲ

κακὴν γενέσθαι περὶ σέ , μήτʼ αὐτὸς γένῃ .

εἶἑν ·

1185

θύσεις δὲ παῖδʼ , ἔνθα τίνας εὐχὰς ἐρεῖς ;

τί σοι κατεύξῃ τἀγαθόν , σφάζων τέκνον ;

νόστον πονηρόν , οἴκοθέν γʼ αἰσχρῶς ἰών ;

ἀλλʼ ἐμὲ δίκαιον ἀγαθὸν εὔχεσθαί τί σοι ;

οὔ τἄρʼ ἀσυνέτους τοὺς θεοὺς ἡγοίμεθʼ ἄν ,

εἰ τοῖσιν αὐθένταισιν εὖ φρονήσομεν ;

1190

ἥκων δʼ ἂν Ἄργος προσπέσοις τέκνοισι σοῖς ;

ἀλλʼ οὐ θέμις σοι . τίς δὲ καὶ προσβλέψεται

παίδων σʼ , ἵνʼ αὐτῶν προσέμενος κτάνῃς τινά ;

ταῦτʼ ἦλθες ἤδη διὰ λόγων , ἢ σκῆπτρά σοι

μόνον διαφέρειν καὶ στρατηλατεῖν μέλει ;

1195

ὃν χρῆν δίκαιον λόγον ἐν Ἀργείοις λέγειν ·

Βούλεσθʼ , Ἀχαιοί , πλεῖν Φρυγῶν ἐπὶ χθόνα ;

κλῆρον τίθεσθε παῖδʼ ὅτου θανεῖν χρεών .

ἐν ἴσῳ γὰρ ἦν τόδʼ , ἀλλὰ μὴ σὲ ἐξαίρετον

σφάγιον παρασχεῖν Δαναΐδαισι παῖδα σήν ,

1200

ἢ Μενέλεων πρὸ μητρὸς Ἑρμιόνην κτανεῖν ,

οὗπερ τὸ πρᾶγμʼ ἦν . νῦν δʼ ἐγὼ μὲν ἡ τὸ σὸν

σῴζουσα λέκτρον παιδὸς ἐστερήσομαι ,

ἡ δʼ ἐξαμαρτοῦσʼ , ὑπότροφον νεάνιδα

Σπάρτῃ κομίζουσʼ , εὐτυχὴς γενήσεται .

1205

τούτων ἄμειψαί μʼ εἴ τι μὴ καλῶς λέγω ·

εἰ δʼ εὖ λέλεκται , νῶι μὴ δή γε κτάνῃς

τὴν σήν τε κἀμὴν παῖδα , καὶ σώφρων ἔσῃ .

Χορός

πιθοῦ . τὸ γάρ τοι τέκνα συνσῴζειν καλόν ,

Ἀγάμεμνον · οὐδεὶς πρὸς τάδʼ ἀντερεῖ βροτῶν .

1210

Ἰφιγένεια

εἰ μὲν τὸν Ὀρφέως εἶχον , ὦ πάτερ , λόγον ,

πείθειν ἐπᾴδουσʼ , ὥσθʼ ὁμαρτεῖν μοι πέτρας ,

κηλεῖν τε τοῖς λόγοισιν οὓς ἐβουλόμην ,

ἐνταῦθʼ ἂν ἦλθον · νῦν δέ , τἀπʼ ἐμοῦ σοφά ,

δάκρυα παρέξω · ταῦτα γὰρ δυναίμεθʼ ἄν .

1215

ἱκετηρίαν δὲ γόνασιν ἐξάπτω σέθεν

τὸ σῶμα τοὐμόν , ὅπερ ἔτικτεν ἥδε σοι ,

μή μʼ ἀπολέσῃς ἄωρον · ἡδὺ γὰρ τὸ φῶς

βλέπειν · τὰ δʼ ὑπὸ γῆς μή μʼ ἰδεῖν ἀναγκάσῃς .

πρώτη σʼ ἐκάλεσα πατέρα καὶ σὺ παῖδʼ ἐμέ ·

1220

πρώτη δὲ γόνασι σοῖσι σῶμα δοῦσʼ ἐμὸν

φίλας χάριτας ἔδωκα κἀντεδεξάμην .

λόγος δʼ ὁ μὲν σὸς ἦν ὅδʼ · Ἆρά σʼ , ὦ τέκνον ,

εὐδαίμονʼ ἀνδρὸς ἐν δόμοισιν ὄψομαι ,

ζῶσάν τε καὶ θάλλουσαν ἀξίως ἐμοῦ ;

1225

οὑμὸς δʼ ὅδʼ ἦν αὖ περὶ σὸν ἐξαρτωμένης

γένειον , οὗ νῦν ἀντιλάζυμαι χερί ·

Τί δʼ ἆρʼ ἐγὼ σέ ; πρέσβυν ἆρʼ ἐσδέξομαι

ἐμῶν φίλαισιν ὑποδοχαῖς δόμων , πάτερ ,

πόνων τιθηνοὺς ἀποδιδοῦσά σοι τροφάς ;

1230

τούτων ἐγὼ μὲν τῶν λόγων μνήμην ἔχω ,

σὺ δʼ ἐπιλέλησαι , καί μʼ ἀποκτεῖναι θέλεις .

μή , πρός σε Πέλοπος καὶ πρὸς Ἀτρέως πατρὸς

καὶ τῆσδε μητρός , ἣ πρὶν ὠδίνουσʼ ἐμὲ

νῦν δευτέραν ὠδῖνα τήνδε λαμβάνει .

1235

τί μοι μέτεστι τῶν Ἀλεξάνδρου γάμων

Ἑλένης τε ; πόθεν ἦλθʼ ἐπʼ ὀλέθρῳ τὠμῷ , πάτερ ;

βλέψον πρὸς ἡμᾶς , ὄμμα δὸς φίλημά τε ,

ἵνʼ ἀλλὰ τοῦτο κατθανοῦσʼ ἔχω σέθεν

μνημεῖον , ἢν μὴ τοῖς ἐμοῖς πεισθῇς λόγοις .

1240

ἀδελφέ , μικρὸς μὲν σύ γʼ ἐπίκουρος φίλοις ,

ὅμως δὲ συνδάκρυσον , ἱκέτευσον πατρὸς

τὴν σὴν ἀδελφὴν μὴ θανεῖν · αἴσθημά τοι

κἀν νηπίοις γε τῶν κακῶν ἐγγίγνεται .

ἰδοὺ σιωπῶν λίσσεταί σʼ ὅδʼ , ὦ πάτερ .

1245

ἀλλʼ αἴδεσαί με καὶ κατοίκτιρον βίου .

ναί , πρὸς γενείου σʼ ἀντόμεσθα δύο φίλω ·

ὃ μὲν νεοσσός ἐστιν , ἣ δʼ ηὐξημένη .

ἓν συντεμοῦσα πάντα νικήσω λόγον ·

τὸ φῶς τόδʼ ἀνθρώποισιν ἥδιστον βλέπειν ,

1250

τὰ νέρθε δʼ οὐδέν · μαίνεται δʼ ὃς εὔχεται

θανεῖν . κακῶς ζῆν κρεῖσσον ἢ καλῶς θανεῖν .

Χορός

ὦ τλῆμον Ἑλένη , διὰ σὲ καὶ τοὺς σοὺς γάμους

ἀγὼν Ἀτρείδαις καὶ τέκνοις ἥκει μέγας .

Ἀγαμέμνων

ἐγὼ τά τʼ οἰκτρὰ συνετός εἰμι καὶ τὰ μή ,

1255

φιλῶ τʼ ἐμαυτοῦ τέκνα · μαινοίμην γὰρ ἄν .

δεινῶς δʼ ἔχει μοι ταῦτα τολμῆσαι , γύναι ,

δεινῶς δὲ καὶ μή · τοῦτο γὰρ πρᾶξαί με δεῖ .

ὁρᾶθʼ ὅσον στράτευμα ναύφρακτον τόδε ,

χαλκέων θʼ ὅπλων ἄνακτες Ἑλλήνων ὅσοι ,

1260

οἷς νόστος οὐκ ἔστʼ Ἰλίου πύργους ἔπι ,

εἰ μή σε θύσω , μάντις ὡς Κάλχας λέγει ,

οὐδʼ ἔστι Τροίας ἐξελεῖν κλεινὸν βάθρον .

μέμηνε δʼ Ἀφροδίτη τις Ἑλλήνων στρατῷ

πλεῖν ὡς τάχιστα βαρβάρων ἐπὶ χθόνα ,

1265

παῦσαί τε λέκτρων ἁρπαγὰς Ἑλληνικῶν ·

οἳ τὰς ἐν Ἄργει παρθένους κτενοῦσί μου

ὑμᾶς τε κἀμέ , θέσφατʼ εἰ λύσω θεᾶς .

οὐ Μενέλεώς με καταδεδούλωται , τέκνον ,

οὐδʼ ἐπὶ τὸ κείνου βουλόμενον ἐλήλυθα ,

1270

ἀλλʼ Ἑλλάς , ᾗ δεῖ , κἂν θέλω κἂν μὴ θέλω ,

θῦσαί σε · τούτου δʼ ἥσσονες καθέσταμεν .

ἐλευθέραν γὰρ δεῖ νιν ὅσον ἐν σοί , τέκνον ,

κἀμοὶ γενέσθαι , μηδὲ βαρβάροις ὕπο

Ἕλληνας ὄντας λέκτρα συλᾶσθαι βίᾳ .

1275