Euripides Iphigenia in Aulis

Χορός ανδρων Αργειων

ἰὼ ἰώ· μεγάλαι μεγάλων

590

εὐδαιμονίαι· τὴν τοῦ βασιλέως

ἴδετʼ Ἰφιγένειαν, ἄνασσαν ἐμήν,

τὴν Τυνδάρεω τε Κλυταιμήστραν·

ὡς ἐκ μεγάλων ἐβλαστήκασʼ

ἐπί τʼ εὐμήκεις ἥκουσι τύχας.

595

θεοί γʼ οἱ κρείσσους οἵ τʼ ὀλβοφόροι

τοῖς οὐκ εὐδαίμοσι θνητῶν.

Χορός

στῶμεν, Χαλκίδος ἔκγονα θρέμματα,

τὴν βασίλειαν δεξώμεθʼ ὄχων

ἄπο μὴ σφαλερῶς ἐπὶ γαῖαν,

600

ἀγανῶς δὲ χεροῖν μαλακῇ ῥώμῃ,

μὴ ταρβήσῃ νεωστί μοι μολὸν

κλεινὸν τέκνον Ἀγαμέμνονος,

μηδὲ θόρυβον μηδʼ ἔκπληξιν

ταῖς Ἀργείαις

605

ξεῖναι ξείναις παρέχωμεν.

Κλυταιμήστρα

ὄρνιθα μὲν τόνδʼ αἴσιον ποιούμεθα,

τὸ σόν τε χρηστὸν καὶ λόγων εὐφημίαν·

ἐλπίδα δʼ ἔχω τινʼ ὡς ἐπʼ ἐσθλοῖσιν γάμοις

πάρειμι νυμφαγωγός. ἀλλʼ ὀχημάτων

610

ἔξω πορεύεθʼ ἃς φέρω φερνὰς κόρῃ,

καὶ πέμπετʼ ἐς μέλαθρον εὐλαβούμενοι.

σὺ δʼ, ὦ τέκνον μοι, λεῖπε πωλικοὺς ὄχους,

ἁβρὸν τιθεῖσα κῶλον ἀσθενές θʼ ἅμα.

ὑμεῖς δέ, νεάνιδές, νιν ἀγκάλαις ἔπι

615

δέξασθε καὶ πορεύσατʼ ἐξ ὀχημάτων.

κἀμοὶ χερός τις ἐνδότω στηρίγματα,

θάκους ἀπήνης ὡς ἂν ἐκλίπω καλῶς.

αἳ δʼ ἐς τὸ πρόσθεν στῆτε πωλικῶν ζυγῶν·

φοβερὸν γὰρ ἀπαράμυθον ὄμμα πωλικόν·

620

καὶ παῖδα τόνδε, τὸν Ἀγαμέμνονος γόνον,

λάζυσθʼ, Ὀρέστην· ἔτι γάρ ἐστι νήπιος.

τέκνον, καθεύδεις πωλικῷ δαμεὶς ὄχῳ;

ἔγειρʼ ἀδελφῆς ἐφʼ ὑμέναιον εὐτυχῶς·

ἀνδρὸς γὰρ ἀγαθοῦ κῆδος αὐτὸς ἐσθλὸς ὢν

625

λήψῃ, κόρης Νηρῇδος ἰσόθεον γένος.

ἑξῆς κάθησο δεῦρό μου ποδός, τέκνον·

πρὸς μητέρʼ, Ἰφιγένεια, μακαρίαν δέ με

ξέναισι ταῖσδε πλησία σταθεῖσα δός,

καὶ — δεῦρο δὴ — πατέρα πρόσειπε σὸν φίλον.

630

Ἰφιγένεια

ὦ μῆτερ, ὑποδραμοῦσά σʼ· ὀργισθῇς δὲ μή·

πρὸς στέρνα πατρὸς στέρνα τἀμὰ περιβαλῶ.

Κλυταιμήστρα

ὦ σέβας ἐμοὶ μέγιστον, Ἀγαμέμνων ἄναξ,

ἥκομεν, ἐφετμαῖς οὐκ ἀπιστοῦσαι σέθεν.

Ἰφιγένεια

ἐγὼ δὲ βούλομαι τὰ σὰ στέρνʼ, ὦ πάτερ,

635

ὑποδραμοῦσα προσβαλεῖν διὰ χρόνου·

ποθῶ γὰρ ὄμμα δὴ σόν. ὀργισθῇς δὲ μή.

Κλυταιμήστρα

ἀλλʼ, ὦ τέκνον, χρή· φιλοπάτωρ δʼ ἀεί ποτʼ εἶ

μάλιστα παίδων τῷδʼ ὅσους ἐγὼ ʼτεκον.

Ἰφιγένεια

ὦ πάτερ, ἐσεῖδόν σʼ ἀσμένη πολλῷ χρόνῳ.

640

Ἀγαμέμνων

καὶ γὰρ πατὴρ σέ· τόδʼ ἴσον ὑπὲρ ἀμφοῖν λέγεις.

Ἰφιγένεια

χαῖρʼ· εὖ δέ μʼ ἀγαγὼν πρὸς σʼ ἐποίησας, πάτερ.

Ἀγαμέμνων

οὐκ οἶδʼ ὅπως φῶ τοῦτο καὶ μὴ φῶ, τέκνον.

Ἰφιγένεια

ἔα·

ὡς οὐ βλέπεις ἕκηλον ἄσμενός μʼ ἰδών.

Ἀγαμέμνων

πόλλʼ ἀνδρὶ βασιλεῖ καὶ στρατηλάτῃ μέλει.

645

Ἰφιγένεια

παρʼ ἐμοὶ γενοῦ νῦν, μὴ ʼπὶ φροντίδας τρέπου.

Ἀγαμέμνων

ἀλλʼ εἰμὶ παρὰ σοὶ νῦν ἅπας κοὐκ ἄλλοθι.

Ἰφιγένεια

μέθες νυν ὀφρὺν ὄμμα τʼ ἔκτεινον φίλον.

Ἀγαμέμνων

ἰδού, γέγηθά σʼ ὡς γέγηθʼ ὁρῶν, τέκνον.

Ἰφιγένεια

κἄπειτα λείβεις δάκρυʼ ἀπʼ ὀμμάτων σέθεν;

650

Ἀγαμέμνων

μακρὰ γὰρ ἡμῖν ἡ ʼπιοῦσʼ ἀπουσία.

Ἰφιγένεια

οὐκ οἶδʼ ὅ τι φῄς, οὐκ οἶδα, φίλτατʼ ἐμοὶ πάτερ.

Ἀγαμέμνων

συνετὰ λέγουσα μᾶλλον εἰς οἶκτόν μʼ ἄγεις.

Ἰφιγένεια

ἀσύνετά νυν ἐροῦμεν, εἰ σέ γʼ εὐφρανῶ.

Ἀγαμέμνων

παπαῖ. τὸ σιγᾶν οὐ σθένω· σὲ δʼ ᾔνεσα.

655

Ἰφιγένεια

μένʼ, ὦ πάτερ, κατʼ οἶκον ἐπὶ τέκνοις σέθεν.

Ἀγαμέμνων

θέλω γε· τὸ θέλειν δʼ οὐκ ἔχων ἀλγύνομαι.

Ἰφιγένεια

ὄλοιντο λόγχαι καὶ τὰ Μενέλεω κακά.

Ἀγαμέμνων

ἄλλους ὀλεῖ πρόσθʼ ἃ ἐμὲ διολέσαντʼ ἔχει.

Ἰφιγένεια

ὡς πολὺν ἀπῆσθα χρόνον ἐν Αὐλίδος μυχοῖς.

660

Ἀγαμέμνων

καὶ νῦν γέ μʼ ἴσχει δή τι μὴ στέλλειν στρατόν.

Ἰφιγένεια

ποῦ τοὺς Φρύγας λέγουσιν ᾠκίσθαι, πάτερ;

Ἀγαμέμνων

οὗ μήποτʼ οἰκεῖν ὤφελʼ ὁ Πριάμου Πάρις.

Ἰφιγένεια

μακρὰν ἀπαίρεις, ὦ πάτερ, λιπὼν ἐμέ.

Ἀγαμέμνων

εἰς ταὐτόν, ὦ θύγατερ, ἥκεις σῷ πατρί.

665

Ἰφιγένεια

φεῦ·

εἴθʼ ἦν καλόν μοι σοί τʼ ἄγειν σύμπλουν ἐμέ.

Ἀγαμέμνων

ἔτʼ ἔστι καὶ σοὶ πλοῦς, ἵνʼ ἀμμνήσῃ πατρός.

Ἰφιγένεια

σὺν μητρὶ πλεύσασʼ ἢ μόνη πορεύσομαι;

Ἀγαμέμνων

μόνη, μονωθεῖσʼ ἀπὸ πατρὸς καὶ μητέρος.

Ἰφιγένεια

οὔ πού μʼ ἐς ἄλλα δώματʼ οἰκίζεις, πάτερ;

670

Ἀγαμέμνων

ἐατέʼ· οὐ χρὴ τοιάδʼ εἰδέναι κόρας.

Ἰφιγένεια

σπεῦδʼ ἐκ Φρυγῶν μοι, θέμενος εὖ τἀκεῖ, πάτερ.

Ἀγαμέμνων

θῦσαί με θυσίαν πρῶτα δεῖ τινʼ ἐνθάδε.

Ἰφιγένεια

ἀλλὰ ξὺν ἱεροῖς χρὴ τό γʼ εὐσεβὲς σκοπεῖν.

Ἀγαμέμνων

εἴσῃ σύ· χερνίβων γὰρ ἑστήξῃ πέλας.

675

Ἰφιγένεια

στήσομεν ἄρʼ ἀμφὶ βωμόν, ὦ πάτερ, χορούς;

Ἀγαμέμνων

ζηλῶ σὲ μᾶλλον ἢ ʼμὲ τοῦ μηδὲν φρονεῖν.

χώρει δὲ μελάθρων ἐντός — ὀφθῆναι κόραις

πικρόν — φίλημα δοῦσα δεξιάν τέ μοι,

μέλλουσα δαρὸν πατρὸς ἀποικήσειν χρόνον.

680

ὦ στέρνα καὶ παρῇδες, ὦ ξανθαὶ κόμαι,

ὡς ἄχθος ὑμῖν ἐγένεθʼ ἡ Φρυγῶν πόλις

Ἑλένη τε. — παύω τοὺς λόγους· ταχεῖα γὰρ

νοτὶς διώκει μʼ ὀμμάτων ψαύσαντά σου.

ἴθʼ ἐς μέλαθρα. σὲ δὲ παραιτοῦμαι τάδε,

685

Λήδας γένεθλον, εἰ κατῳκτίσθην ἄγαν,

μέλλων Ἀχιλλεῖ θυγατέρʼ ἐκδώσειν ἐμήν.

ἀποστολαὶ γὰρ μακάριαι μέν, ἀλλʼ ὅμως

δάκνουσι τοὺς τεκόντας, ὅταν ἄλλοις δόμοις

παῖδας παραδιδῷ πολλὰ μοχθήσας πατήρ.

690

Κλυταιμήστρα

οὐχ ὧδʼ ἀσύνετός εἰμι, πείσεσθαι δέ με

καὐτὴν δόκει τάδʼ, ὥστε μή σε νουθετεῖν,

ὅταν σὺν ὑμεναίοισιν ἐξάγω κόρην·

ἀλλʼ ὁ νόμος αὐτὰ τῷ χρόνῳ συνισχανεῖ.

τοὔνομα μὲν οὖν παῖδʼ οἶδʼ ὅτῳ κατῄνεσας,

695

γένους δʼ ὁποίου χὡπόθεν, μαθεῖν θέλω.

Ἀγαμέμνων

Αἴγινα θυγάτηρ ἐγένετʼ Ἀσωποῦ πατρός.

Κλυταιμήστρα

ταύτην δὲ θνητῶν ἢ θεῶν ἔζευξε τίς;

Ἀγαμέμνων

Ζεύς· Αἰακὸν δʼ ἔφυσεν, Οἰνώνης πρόμον.

Κλυταιμήστρα

τὰ δʼ Αἰακοῦ παῖς τίς κατέσχε δώματα;

700

Ἀγαμέμνων

Πηλεύς· ὁ Πηλεὺς δʼ ἔσχε Νηρέως κόρην.

Κλυταιμήστρα

θεοῦ διδόντος, ἢ βίᾳ θεῶν λαβών;

Ἀγαμέμνων

Ζεὺς ἠγγύησε καὶ δίδωσʼ ὁ κύριος.

Κλυταιμήστρα

γαμεῖ δὲ ποῦ νιν; ἦ κατʼ οἶδμα πόντιον;

Ἀγαμέμνων

Χείρων ἵνʼ οἰκεῖ σεμνὰ Πηλίου βάθρα.

705

Κλυταιμήστρα

οὗ φασι Κενταύρειον ᾠκίσθαι γένος;

Ἀγαμέμνων

ἐνταῦθʼ ἔδαισαν Πηλέως γάμους θεοί.

Κλυταιμήστρα

Θέτις δʼ ἔθρεψεν ἢ πατὴρ Ἀχιλλέα;

Ἀγαμέμνων

Χείρων, ἵνʼ ἤθη μὴ μάθοι κακῶν βροτῶν.

Κλυταιμήστρα

φεῦ·

710

σοφός γʼ ὁ θρέψας χὡ διδοὺς σοφώτερος.

Ἀγαμέμνων

τοιόσδε παιδὸς σῆς ἀνὴρ ἔσται πόσις.

Κλυταιμήστρα

οὐ μεμπτός. οἰκεῖ δʼ ἄστυ ποῖον Ἑλλάδος;

Ἀγαμέμνων

Ἀπιδανὸν ἀμφὶ ποταμὸν ἐν Φθίας ὅροις.

Κλυταιμήστρα

ἐκεῖσʼ ἀπάξει σὴν ἐμήν τε παρθένον;

Ἀγαμέμνων

κείνῳ μελήσει ταῦτα, τῷ κεκτημένῳ.

715

Κλυταιμήστρα

ἀλλʼ εὐτυχοίτην. τίνι δʼ ἐν ἡμέρᾳ γαμεῖ;

Ἀγαμέμνων

ὅταν σελήνης εὐτυχὴς ἔλθῃ κύκλος.

Κλυταιμήστρα

προτέλεια δʼ ἤδη παιδὸς ἔσφαξας θεᾷ;

Ἀγαμέμνων

μέλλω· ʼπὶ ταύτῃ καὶ καθέσταμεν τύχῃ.

Κλυταιμήστρα

κἄπειτα δαίσεις τοὺς γάμους ἐς ὕστερον;

720

Ἀγαμέμνων

θύσας γε θύμαθʼ ἃ ἐμὲ χρὴ θῦσαι θεοῖς.

Κλυταιμήστρα

ἡμεῖς δὲ θοίνην ποῦ γυναιξὶ θήσομεν;

Ἀγαμέμνων

ἐνθάδε παρʼ εὐπρύμνοισιν Ἀργείων πλάταις.

Κλυταιμήστρα

καλῶς ἀναγκαίως τε· συνενέγκοι δʼ ὅμως.

Ἀγαμέμνων

οἶσθʼ οὖν ὃ δρᾶσον, ὦ γύναι; πιθοῦ δέ μοι.

725

Κλυταιμήστρα

τί χρῆμα; πείθεσθαι γὰρ εἴθισμαι σέθεν.

Ἀγαμέμνων

ἡμεῖς μὲν ἐνθάδʼ, οὗπέρ ἐσθʼ ὁ νυμφίος—

Κλυταιμήστρα

μητρὸς τί χωρὶς δράσεθʼ, ἃ ἐμὲ δρᾶν χρεών;

Ἀγαμέμνων

ἐκδώσομεν σὴν παῖδα Δαναϊδῶν μέτα.

Κλυταιμήστρα

ἡμᾶς δὲ ποῦ χρὴ τηνικαῦτα τυγχάνειν;

730

Ἀγαμέμνων

χώρει πρὸς Ἄργος παρθένους τε τημέλει.

Κλυταιμήστρα

λιποῦσα παῖδα; τίς δʼ ἀνασχήσει φλόγα;

Ἀγαμέμνων

ἐγὼ παρέξω φῶς ὃ νυμφίοις πρέπει.

Κλυταιμήστρα

οὐχ ὁ νόμος οὗτος οὐδὲ φαῦλʼ ἡγητέα.

Ἀγαμέμνων

οὐ καλὸν ἐν ὄχλῳ σʼ ἐξομιλεῖσθαι στρατοῦ.

735

Κλυταιμήστρα

καλὸν τεκοῦσαν τἀμά μʼ ἐκδοῦναι τέκνα.

Ἀγαμέμνων

καὶ τάς γʼ ἐν οἴκῳ μὴ μόνας εἶναι κόρας.

Κλυταιμήστρα

ὀχυροῖσι παρθενῶσι φρουροῦνται καλῶς.

Ἀγαμέμνων

πιθοῦ.

Κλυταιμήστρα

μὰ τὴν ἄνασσαν Ἀργείαν θεάν.

ἐλθὼν δὲ τἄξω πρᾶσσε, τἀν δόμοις δʼ ἐγώ,

740

ἃ χρὴ παρεῖναι νυμφίοισι παρθένοις.

Ἀγαμέμνων

οἴμοι· μάτην ᾖξʼ, ἐλπίδος δʼ ἀπεσφάλην,

ἐξ ὀμμάτων δάμαρτʼ ἀποστεῖλαι θέλων.

σοφίζομαι δὲ κἀπὶ τοῖσι φιλτάτοις

τέχνας πορίζω, πανταχῇ νικώμενος.

745

ὅμως δὲ σὺν Κάλχαντι τῷ θυηπόλῳ

κοινῇ τὸ τῆς θεοῦ φίλον, ἐμοὶ δʼ οὐκ εὐτυχές,

ἐξευπορήσων εἶμι, μόχθον Ἑλλάδος.

χρὴ δʼ ἐν δόμοισιν ἄνδρα τὸν σοφὸν τρέφειν

γυναῖκα χρηστὴν κἀγαθήν, ἢ μὴ τρέφειν.

750