Euripides Medea

Ἰάσων

οὐ νῦν κατεῖδον πρῶτον ἀλλὰ πολλάκις

τραχεῖαν ὀργὴν ὡς ἀμήχανον κακόν .

σοὶ γὰρ παρὸν γῆν τήνδε καὶ δόμους ἔχειν

κούφως φερούσῃ κρεισσόνων βουλεύματα ,

λόγων ματαίων οὕνεκ’ ἐκπεσῇ χθονός .

450

κἀμοὶ μὲν οὐδὲν πρᾶγμα · μὴ παύσῃ ποτὲ

λέγουσ’ Ἰάσον ’ ὡς κάκιστός ἐστ’ ἀνήρ ·

ἃ δ’ ἐς τυράννους ἐστί σοι λελεγμένα ,

πᾶν κέρδος ἡγοῦ ζημιουμένη φυγῇ .

κἀγὼ μὲν αἰεὶ βασιλέων θυμουμένων

455

ὀργὰς ἀφῄρουν καί σ’ ἐβουλόμην μένειν ·

σὺ δ’ οὐκ ἀνίεις μωρίας , λέγουσ’ ἀεὶ

κακῶς τυράννους · τοιγὰρ ἐκπεσῇ χθονός .

ὅμως δὲ κἀκ τῶνδ’ οὐκ ἀπειρηκὼς φίλοις

ἥκω , τὸ σὸν δὲ προσκοπούμενος , γύναι ,

460

ὡς μήτ’ ἀχρήμων σὺν τέκνοισιν ἐκπέσῃς

μήτ’ ἐνδεής του · πόλλ’ ἐφέλκεται φυγὴ

κακὰ ξὺν αὑτῇ . καὶ γὰρ εἰ σύ με στυγεῖς ,

οὐκ ἂν δυναίμην σοὶ κακῶς φρονεῖν ποτε .

Μήδεια

ὦ παγκάκιστε , τοῦτο γάρ σ’ εἰπεῖν ἔχω ,

465

γλώσσῃ μέγιστον εἰς ἀνανδρίαν κακόν ·

ἦλθες πρὸς ἡμᾶς , ἦλθες ἔχθιστος γεγώς ;

θεοῖς τε κἀμοὶ παντί τ’ ἀνθρώπων γένει ;

οὔτοι θράσος τόδ’ ἐστὶν οὐδ’ εὐτολμία ,

φίλους κακῶς δράσαντ’ ἐναντίον βλέπειν ,

470

ἀλλ’ ἡ μεγίστη τῶν ἐν ἀνθρώποις νόσων

πασῶν , ἀναίδει’ · εὖ δ’ ἐποίησας μολών ·

ἐγώ τε γὰρ λέξασα κουφισθήσομαι

ψυχὴν κακῶς σε καὶ σὺ λυπήσῃ κλύων .

ἐκ τῶν δὲ πρώτων πρῶτον ἄρξομαι λέγειν .

475

ἔσῳσά σ’ , ὡς ἴσασιν Ἑλλήνων ὅσοι

ταὐτὸν συνεισέβησαν Ἀργῷον σκάφος ,

πεμφθέντα ταύρων πυρπνόων ἐπιστάτην

ζεύγλῃσι καὶ σπεροῦντα θανάσιμον γύην ·

δράκοντά θ’ , ὃς πάγχρυσον ἀμπέχων δέρας

480

σπείραις ἔσῳζε πολυπλόκοις ἄυπνος ὤν ,

κτείνασ’ ἀνέσχον σοὶ φάος σωτήριον .

αὐτὴ δὲ πατέρα καὶ δόμους προδοῦσ’ ἐμοὺς

τὴν Πηλιῶτιν εἰς Ἰωλκὸν ἱκόμην

σὺν σοί , πρόθυμος μᾶλλον ἢ σοφωτέρα ·

485

Πελίαν τ’ ἀπέκτειν’ , ὥσπερ ἄλγιστον θανεῖν ,

παίδων ὑπ’ αὐτοῦ , πάντα τ’ ἐξεῖλον δόμον .

καὶ ταῦθ’ ὑφ’ ἡμῶν , ὦ κάκιστ’ ἀνδρῶν , παθὼν

προύδωκας ἡμᾶς , καινὰ δ’ ἐκτήσω λέχη—

παίδων γεγώτων · εἰ γὰρ ἦσθ’ ἄπαις ἔτι ,

490

συγγνώστ’ ἂν ἦν σοι τοῦδ’ ἐρασθῆναι λέχους .

ὅρκων δὲ φρούδη πίστις , οὐδ’ ἔχω μαθεῖν

ἦ θεοὺς νομίζεις τοὺς τότ’ οὐκ ἄρχειν ἔτι ,

ἢ καινὰ κεῖσθαι θέσμι’ ἀνθρώποις τὰ νῦν ,

ἐπεὶ σύνοισθά γ’ εἰς ἔμ’ οὐκ εὔορκος ὤν .

495

φεῦ δεξιὰ χείρ , ἧς σὺ πόλλ’ ἐλαμβάνου ,

καὶ τῶνδε γονάτων , ὡς μάτην κεχρῴσμεθα

κακοῦ πρὸς ἀνδρός , ἐλπίδων δ’ ἡμάρτομεν .

ἄγ’ · ὡς φίλῳ γὰρ ὄντι σοι κοινώσομαι

—δοκοῦσα μὲν τί πρός γε σοῦ πράξειν καλῶς ;

500

ὅμως δ’ · ἐρωτηθεὶς γὰρ αἰσχίων φανῇ —

νῦν ποῖ τράπωμαι ; πότερα πρὸς πατρὸς δόμους ,

οὓς σοὶ προδοῦσα καὶ πάτραν ἀφικόμην ;

ἢ πρὸς ταλαίνας Πελιάδας ; καλῶς γ’ ἂν οὖν

δέξαιντό μ’ οἴκοις ὧν πατέρα κατέκτανον .

505

ἔχει γὰρ οὕτω · τοῖς μὲν οἴκοθεν φίλοις

ἐχθρὰ καθέστηχ’ , οὓς δέ μ’ οὐκ ἐχρῆν κακῶς

δρᾶν , σοὶ χάριν φέρουσα πολεμίους ἔχω .

τοιγάρ με πολλαῖς μακαρίαν Ἑλληνίδων

ἔθηκας ἀντὶ τῶνδε · θαυμαστὸν δέ σε

510

ἔχω πόσιν καὶ πιστὸν ἡ τάλαιν’ ἐγώ ,

εἰ φεύξομαί γε γαῖαν ἐκβεβλημένη ,

φίλων ἔρημος , σὺν τέκνοις μόνη μόνοις —

καλόν γ’ ὄνειδος τῷ νεωστὶ νυμφίῳ ,

πτωχοὺς ἀλᾶσθαι παῖδας ἥ τ’ ἔσῳσά σε .

515

ὦ Ζεῦ , τί δὴ χρυσοῦ μὲν ὃς κίβδηλος ᾖ

τεκμήρι’ ἀνθρώποισιν ὤπασας σαφῆ ,

ἀνδρῶν δ’ ὅτῳ χρὴ τὸν κακὸν διειδέναι ,

οὐδεὶς χαρακτὴρ ἐμπέφυκε σώματι ;

Χορός

δεινή τις ὀργὴ καὶ δυσίατος πέλει ,

520

ὅταν φίλοι φίλοισι συμβάλωσ’ ἔριν .

Ἰάσων

δεῖ μ’ , ὡς ἔοικε , μὴ κακὸν φῦναι λέγειν ,

ἀλλ’ ὥστε ναὸς κεδνὸν οἰακοστρόφον

ἄκροισι λαίφους κρασπέδοις ὑπεκδραμεῖν

τὴν σὴν στόμαργον , ὦ γύναι , γλωσσαλγίαν .

525

ἐγὼ δ’ , ἐπειδὴ καὶ λίαν πυργοῖς χάριν ,

Κύπριν νομίζω τῆς ἐμῆς ναυκληρίας

σώτειραν εἶναι θεῶν τε κἀνθρώπων μόνην .

σοὶ δ’ ἔστι μὲν νοῦς λεπτός —ἀλλ’ ἐπίφθονος

λόγος διελθεῖν , ὡς Ἔρως σ’ ἠνάγκασε

530

τόξοις ἀφύκτοις τοὐμὸν ἐκσῷσαι δέμας .

ἀλλ’ οὐκ ἀκριβῶς αὐτὸ θήσομαι λίαν ·

ὅπῃ γὰρ οὖν ὤνησας , οὐ κακῶς ἔχει .

μείζω γε μέντοι τῆς ἐμῆς σωτηρίας

εἴληφας ἢ δέδωκας , ὡς ἐγὼ φράσω .

535

πρῶτον μὲν Ἑλλάδ’ ἀντὶ βαρβάρου χθονὸς

γαῖαν κατοικεῖς καὶ δίκην ἐπίστασαι

νόμοις τε χρῆσθαι μὴ πρὸς ἰσχύος χάριν ·

πάντες δέ σ’ ᾔσθοντ’ οὖσαν Ἕλληνες σοφὴν

καὶ δόξαν ἔσχες · εἰ δὲ γῆς ἐπ’ ἐσχάτοις

540

ὅροισιν ᾤκεις , οὐκ ἂν ἦν λόγος σέθεν .

εἴη δ’ ἔμοιγε μήτε χρυσὸς ἐν δόμοις

μήτ’ Ὀρφέως κάλλιον ὑμνῆσαι μέλος ,

εἰ μὴ ’πίσημος ἡ τύχη γένοιτό μοι .

τοσαῦτα μέν σοι τῶν ἐμῶν πόνων πέρι

545

ἔλεξ’ · ἅμιλλαν γὰρ σὺ προύθηκας λόγων .

ἃ δ’ ἐς γάμους μοι βασιλικοὺς ὠνείδισας ,

ἐν τῷδε δείξω πρῶτα μὲν σοφὸς γεγώς ,

ἔπειτα σώφρων , εἶτα σοὶ μέγας φίλος

καὶ παισὶ τοῖς ἐμοῖσιν —ἀλλ’ ἔχ’ ἥσυχος .

550

ἐπεὶ μετέστην δεῦρ’ Ἰωλκίας χθονὸς

πολλὰς ἐφέλκων συμφορὰς ἀμηχάνους ,

τί τοῦδ’ ἂν εὕρημ’ ηὗρον εὐτυχέστερον

ἢ παῖδα γῆμαι βασιλέως φυγὰς γεγώς ;

οὐχ , ᾗ σὺ κνίζῃ , σὸν μὲν ἐχθαίρων λέχος ,

555

καινῆς δὲ νύμφης ἱμέρῳ πεπληγμένος ,

οὐδ’ εἰς ἅμιλλαν πολύτεκνον σπουδὴν ἔχων ·

ἅλις γὰρ οἱ γεγῶτες οὐδὲ μέμφομαι ·

ἀλλ’ ὡς , τὸ μὲν μέγιστον , οἰκοῖμεν καλῶς

καὶ μὴ σπανιζοίμεσθα , γιγνώσκων ὅτι

560

πένητα φεύγει πᾶς τις ἐκποδὼν φίλος ,

παῖδας δὲ θρέψαιμ’ ἀξίως δόμων ἐμῶν

σπείρας τ’ ἀδελφοὺς τοῖσιν ἐκ σέθεν τέκνοις

ἐς ταὐτὸ θείην , καὶ ξυναρτήσας γένος

εὐδαιμονοῖμεν . σοί τε γὰρ παίδων τί δεῖ ;

565

ἐμοί τε λύει τοῖσι μέλλουσιν τέκνοις

τὰ ζῶντ’ ὀνῆσαι . μῶν βεβούλευμαι κακῶς ;

οὐδ’ ἂν σὺ φαίης , εἴ σε μὴ κνίζοι λέχος .

ἀλλ’ ἐς τοσοῦτον ἥκεθ’ ὥστ’ ὀρθουμένης

εὐνῆς γυναῖκες πάντ’ ἔχειν νομίζετε ,

570

ἢν δ’ αὖ γένηται ξυμφορά τις ἐς λέχος ,

τὰ λῷστα καὶ κάλλιστα πολεμιώτατα

τίθεσθε . χρῆν γὰρ ἄλλοθέν ποθεν βροτοὺς

παῖδας τεκνοῦσθαι , θῆλυ δ’ οὐκ εἶναι γένος ·

χοὕτως ἂν οὐκ ἦν οὐδὲν ἀνθρώποις κακόν .

575

Χορός

Ἰᾶσον , εὖ μὲν τούσδ’ ἐκόσμησας λόγους ·

ὅμως δ’ ἔμοιγε , κεἰ παρὰ γνώμην ἐρῶ ,

δοκεῖς προδοὺς σὴν ἄλοχον οὐ δίκαια δρᾶν .

Μήδεια

ἦ πολλὰ πολλοῖς εἰμι διάφορος βροτῶν .

ἐμοὶ γὰρ ὅστις ἄδικος ὢν σοφὸς λέγειν

580

πέφυκε , πλείστην ζημίαν ὀφλισκάνει ·

γλώσσῃ γὰρ αὐχῶν τἄδικ’ εὖ περιστελεῖν ,

τολμᾷ πανουργεῖν · ἔστι δ’ οὐκ ἄγαν σοφός .

ὡς καὶ σὺ μή νυν εἰς ἔμ’ εὐσχήμων γένῃ

λέγειν τε δεινός . ἓν γὰρ ἐκτενεῖ σ’ ἔπος ·

585

χρῆν σ’ , εἴπερ ἦσθα μὴ κακός , πείσαντά με

γαμεῖν γάμον τόνδ’ , ἀλλὰ μὴ σιγῇ φίλων .

Ἰάσων

καλῶς γ’ ἄν , οἶμαι , τῷδ’ ὑπηρέτεις λόγῳ ,

εἴ σοι γάμον κατεῖπον , ἥτις οὐδὲ νῦν

τολμᾷς μεθεῖναι καρδίας μέγαν χόλον .

590

Μήδεια

οὐ τοῦτό σ’ εἶχεν , ἀλλὰ βάρβαρον λέχος

πρὸς γῆρας οὐκ εὔδοξον ἐξέβαινέ σοι .

Ἰάσων

εὖ νῦν τόδ’ ἴσθι , μὴ γυναικὸς οὕνεκα

γῆμαί με λέκτρα βασιλέων ἃ νῦν ἔχω ,

ἀλλ’ , ὥσπερ εἶπον καὶ πάρος , σῷσαι θέλων

595

σέ , καὶ τέκνοισι τοῖς ἐμοῖς ὁμοσπόρους

φῦσαι τυράννους παῖδας , ἔρυμα δώμασι .

Μήδεια

μή μοι γένοιτο λυπρὸς εὐδαίμων βίος

μηδ’ ὄλβος ὅστις τὴν ἐμὴν κνίζοι φρένα .

Ἰάσων

οἶσθ’ ὡς μέτευξαι , καὶ σοφωτέρα φανῇ ;

600

τὰ χρηστὰ μή σοι λυπρὰ φαίνεσθαι ποτέ ,

μηδ’ εὐτυχοῦσα δυστυχὴς εἶναι δοκεῖν .

Μήδεια

ὕβριζ’ , ἐπειδὴ σοὶ μὲν ἔστ’ ἀποστροφή ,

ἐγὼ δ’ ἔρημος τήνδε φευξοῦμαι χθόνα .

Ἰάσων

αὐτὴ τάδ’ εἵλου · μηδέν’ ἄλλον αἰτιῶ .

605

Μήδεια

τί δρῶσα ; μῶν γαμοῦσα καὶ προδοῦσά σε ;

Ἰάσων

ἀρὰς τυράννοις ἀνοσίους ἀρωμένη .

Μήδεια

καὶ σοῖς ἀραία γ’ οὖσα τυγχάνω δόμοις .

Ἰάσων

ὡς οὐ κρινοῦμαι τῶνδέ σοι τὰ πλείονα .

ἀλλ’ , εἴ τι βούλῃ παισὶν ἢ σαυτῆς φυγῇ

610

προσωφέλημα χρημάτων ἐμῶν λαβεῖν ,

λέγ’ · ὡς ἕτοιμος ἀφθόνῳ δοῦναι χερὶ

ξένοις τε πέμπειν σύμβολ’ , οἳ δράσουσί σ’ εὖ .

καὶ ταῦτα μὴ θέλουσα μωρανεῖς , γύναι ·

λήξασα δ’ ὀργῆς κερδανεῖς ἀμείνονα .

615

Μήδεια

οὔτ’ ἂν ξένοισι τοῖσι σοῖς χρησαίμεθ’ ἄν ,

οὔτ’ ἄν τι δεξαίμεσθα , μηδ’ ἡμῖν δίδου ·

κακοῦ γὰρ ἀνδρὸς δῶρ’ ὄνησιν οὐκ ἔχει .

Ἰάσων

ἀλλ’ οὖν ἐγὼ μὲν δαίμονας μαρτύρομαι ,

ὡς πάνθ’ ὑπουργεῖν σοί τε καὶ τέκνοις θέλω ·

620

σοὶ δ’ οὐκ ἀρέσκει τἀγάθ’ , ἀλλ’ αὐθαδίᾳ

φίλους ἀπωθῇ · τοιγὰρ ἀλγυνῇ πλέον .

Μήδεια

χώρει · πόθῳ γὰρ τῆς νεοδμήτου κόρης

αἱρῇ χρονίζων δωμάτων ἐξώπιος .

νύμφευ’ · ἴσως γάρ —σὺν θεῷ δ’ εἰρήσεται —

625

γαμεῖς τοιοῦτον ὥστε σ’ ἀρνεῖσθαι γάμον .