Euripides Hippolytus

Ἄρτεμις

σὲ τὸν εὐπατρίδην Αἰγέως κέλομαι

παῖδ’ ἐπακοῦσαι ·

Λητοῦς δὲ κόρη σ’ Ἄρτεμις αὐδῶ .

1285

Θησεῦ , τί τάλας τοῖσδε συνήδῃ ,

παῖδ’ οὐχ ὁσίως σὸν ἀποκτείνας ,

ψευδέσι μύθοις ἀλόχου πεισθεὶς

ἀφανῆ ; φανερὰν δ’ ἔσχεθες ἄτην .

πῶς οὐχ ὑπὸ γῆς τάρταρα κρύπτεις

1290

δέμας αἰσχυνθείς ,

ἢ πτηνὸς ἄνω μεταβὰς βίοτον

πήματος ἔξω πόδα τοῦδ’ ἀνέχεις ;

ὡς ἔν γ’ ἀγαθοῖς ἀνδράσιν οὔ σοι

κτητὸν βιότου μέρος ἐστίν .

1295

ἄκουε , Θησεῦ , σῶν κακῶν κατάστασιν ·

καίτοι προκόψω γ’ οὐδέν , ἀλγυνῶ δέ σε .

ἀλλ’ ἐς τόδ’ ἦλθον , παιδὸς ἐκδεῖξαι φρένα

τοῦ σοῦ δικαίαν , ὡς ὑπ’ εὐκλείας θάνῃ ,

καὶ σῆς γυναικὸς οἶστρον ἢ τρόπον τινὰ

1300

γενναιότητα · τῆς γὰρ ἐχθίστης θεῶν

ἡμῖν , ὅσαισι παρθένειος ἡδονή ,

δηχθεῖσα κέντροις παιδὸς ἠράσθη σέθεν .

γνώμῃ δὲ νικᾶν τὴν Κύπριν πειρωμένη

τροφοῦ διώλετ’ οὐχ ἑκοῦσα μηχαναῖς ,

1305

ἣ σῷ δι’ ὅρκων παιδὶ σημαίνει νόσον .

ὃ δ’ , ὥσπερ ὢν δίκαιος , οὐκ ἐφέσπετο

λόγοισιν , οὐδ’ αὖ πρὸς σέθεν κακούμενος

ὅρκων ἀφεῖλε πίστιν , εὐσεβὴς γεγώς .

ἣ δ’ εἰς ἔλεγχον μὴ πέσῃ φοβουμένη

1310

ψευδεῖς γραφὰς ἔγραψε καὶ διώλεσεν

δόλοισι σὸν παῖδ’ · ἀλλ’ ὅμως ἔπεισέ σε .

Θησεύς

οἴμοι .

Ἄρτεμις

δάκνει σε , Θησεῦ , μῦθος ; ἀλλ’ ἔχ’ ἥσυχος ,

τοὐνθένδ’ ἀκούσας ὡς ἂν οἰμώξῃς πλέον .

ἆρ’ οἶσθα πατρὸς τρεῖς ἀρὰς ἔχων σαφεῖς ;

1315

ὧν τὴν μίαν παρεῖλες , ὦ κάκιστε σύ ,

ἐς παῖδα τὸν σόν , ἐξὸν εἰς ἐχθρόν τινα .

πατὴρ μὲν οὖν σοι πόντιος φρονῶν καλῶς

ἔδωχ’ ὅσονπερ χρῆν , ἐπείπερ ᾔνεσεν ·

σὺ δ’ ἔν τ’ ἐκείνῳ κἀν ἐμοὶ φαίνῃ κακός ,

1320

ὃς οὔτε πίστιν οὔτε μάντεων ὄπα

ἔμεινας , οὐκ ἤλεγξας , οὐ χρόνῳ μακρῷ

σκέψιν παρέσχες , ἀλλὰ θᾶσσον ἤ σ’ ἐχρῆν

ἀρὰς ἀφῆκας παιδὶ καὶ κατέκτανες .

Θησεύς

δέσποιν’ , ὀλοίμην .

1325

Ἄρτεμις

δείν’ ἔπραξας , ἀλλ’ ὅμως

ἔτ’ ἔστι καί σοι τῶνδε συγγνώμης τυχεῖν ·

Κύπρις γὰρ ἤθελ’ ὥστε γίγνεσθαι τόδε ,

πληροῦσα θυμόν . θεοῖσι δ’ ὧδ’ ἔχει νόμος ·

οὐδεὶς ἀπαντᾶν βούλεται προθυμίᾳ

τῇ τοῦ θέλοντος , ἀλλ’ ἀφιστάμεσθ’ ἀεί .

1330

ἐπεί , σάφ’ ἴσθι , Ζῆνα μὴ φοβουμένη

οὐκ ἄν ποτ’ ἦλθον ἐς τόδ’ αἰσχύνης ἐγὼ

ὥστ’ ἄνδρα πάντων φίλτατον βροτῶν ἐμοὶ

θανεῖν ἐᾶσαι . τὴν δὲ σὴν ἁμαρτίαν

τὸ μὴ εἰδέναι μὲν πρῶτον ἐκλύει κάκης ·

1335

ἔπειτα δ’ ἡ θανοῦσ’ ἀνήλωσεν γυνὴ

λόγων ἐλέγχους ὥστε σὴν πεῖσαι φρένα .

μάλιστα μέν νυν σοὶ τάδ’ ἔρρωγεν κακά ,

λύπη δὲ κἀμοί · τοὺς γὰρ εὐσεβεῖς θεοὶ

θνῄσκοντας οὐ χαίρουσι · τούς γε μὴν κακοὺς

1340

αὐτοῖς τέκνοισι καὶ δόμοις ἐξόλλυμεν .

Χορός

καὶ μὴν ὁ τάλας ὅδε δὴ στείχει ,

σάρκας νεαρὰς ξανθόν τε κάρα

διαλυμανθείς . ὦ πόνος οἴκων ,

οἷον ἐκράνθη δίδυμον μελάθροις

1345

πένθος θεόθεν καταληπτόν .

Ἱππόλυτος

αἰαῖ αἰαῖ ·

δύστηνος ἐγώ , πατρὸς ἐξ ἀδίκου

χρησμοῖς ἀδίκοις διελυμάνθην .

ἀπόλωλα τάλας , οἴμοι μοι .

1350

διά μου κεφαλῆς ᾄσσουσ’ ὀδύναι ,

κατὰ δ’ ἐγκέφαλον πηδᾷ σφάκελος .

σχές , ἀπειρηκὸς σῶμ’ ἀναπαύσω .

ἓ ἕ ·

ὦ στυγνὸν ὄχημ’ ἵππειον , ἐμῆς

1355

βόσκημα χερός ,

διά μ’ ἔφθειρας , κατὰ δ’ ἔκτεινας .

φεῦ φεῦ · πρὸς θεῶν , ἀτρέμας , δμῶες ,

χροὸς ἑλκώδους ἅπτεσθε χεροῖν .

τίς ἐφέστηκεν δεξιὰ πλευροῖς ;

1360

πρόσφορά μ’ αἴρετε , σύντονα δ’ ἕλκετε

τὸν κακοδαίμονα καὶ κατάρατον

πατρὸς ἀμπλακίαις . Ζεῦ Ζεῦ , τάδ’ ὁρᾷς ;

ὅδ’ ὁ σεμνὸς ἐγὼ καὶ θεοσέπτωρ ,

ὅδ’ ὁ σωφροσύνῃ πάντας ὑπερσχὼν

1365

προῦπτον ἐς Ἅιδην στείχω κατ’ ἄκρας

ὀλέσας βίοτον · μόχθους δ’ ἄλλως

τῆς εὐσεβίας

εἰς ἀνθρώπους ἐπόνησα .

Ἱππόλυτος

αἰαῖ αἰαῖ ·

1370

καὶ νῦν ὀδύνα μ’ ὀδύνα βαίνει —

μέθετέ με , τάλανες —

καί μοι θάνατος Παιὰν ἔλθοι .

προσαπόλλυτ’ ἀπόλλυτε τὸν δυσδαί-

μονά μ’ · ἀμφιτόμου λόγχας ἔραμαι ,

1375

διαμοιρᾶσαι

διά τ’ εὐνᾶσαι τὸν ἐμὸν βίοτον .

ὦ πατρὸς ἐμοῦ δύστηνος ἀρά ·

μιαιφόνων τε συγγόνων παλαιῶν

προγεννητόρων ἐξορίζεται

1380

κακόν , οὐδὲ μέλλει ,

ἔμολέ τ’ ἐπ’ ἐμὲ τί ποτε τὸν οὐ-

δὲν ὄντ’ ἐπαίτιον κακῶν ;

ἰώ μοί μοι ·

— τί φῶ ; πῶς ἀπαλλάξω βιοτὰν ἐμὰν τάνδ’ ἀναλ-

1385

γήτου πάθους ; εἴθε με κοι-

μάσειε τὸν δυσδαίμον ’ Ἅι-

δου μέλαινα νύκτερός τ’ ἀνάγκα .

Ἄρτεμις

ὦ τλῆμον , οἵᾳ συμφορᾷ συνεζύγης ·

τὸ δ’ εὐγενές σε τῶν φρενῶν ἀπώλεσεν .

1390

Ἱππόλυτος

ἔα ·

ὦ θεῖον ὀδμῆς πνεῦμα · καὶ γὰρ ἐν κακοῖς

ὢν ᾐσθόμην σου κἀνεκουφίσθην δέμας ·

ἔστ’ ἐν τόποισι τοισίδ’ Ἄρτεμις θεά .

Ἄρτεμις

ὦ τλῆμον , ἔστι , σοί γε φιλτάτη θεῶν .

Ἱππόλυτος

ὁρᾷς με , δέσποιν’ , ὡς ἔχω , τὸν ἄθλιον ;

1395

Ἄρτεμις

ὁρῶ · κατ’ ὄσσων δ’ οὐ θέμις βαλεῖν δάκρυ .

Ἱππόλυτος

οὐκ ἔστι σοι κυναγὸς οὐδ’ ὑπηρέτης ,

Ἄρτεμις

οὐ δῆτ’ · ἀτάρ μοι προσφιλής γ’ ἀπόλλυσαι .

Ἱππόλυτος

οὐδ’ ἱππονώμας οὐδ’ ἀγαλμάτων φύλαξ .

Ἄρτεμις

Κύπρις γὰρ ἡ πανοῦργος ὧδ’ ἐμήσατο .

1400

Ἱππόλυτος

ὤμοι · φρονῶ δὴ δαίμον ’ ἥ μ’ ἀπώλεσεν .

Ἄρτεμις

τιμῆς ἐμέμφθη σωφρονοῦντι δ’ ἤχθετο .

Ἱππόλυτος

τρεῖς ὄντας ἡμᾶς ὤλεσ’ , ᾔσθημαι , Κύπρις .

Ἄρτεμις

πατέρα γε καὶ σὲ καὶ τρίτην ξυνάορον .

Ἱππόλυτος

ᾤμωξα τοίνυν καὶ πατρὸς δυσπραξίας .

1405

Ἄρτεμις

ἐξηπατήθη δαίμονος βουλεύμασιν .

Ἱππόλυτος

ὦ δυστάλας σὺ τῆσδε συμφορᾶς , πάτερ .

Θησεύς

ὄλωλα , τέκνον , οὐδέ μοι χάρις βίου .

Ἱππόλυτος

στένω σὲ μᾶλλον ἢ ’μὲ τῆς ἁμαρτίας .

Θησεύς

εἰ γὰρ γενοίμην , τέκνον , ἀντὶ σοῦ νεκρός .

1410

Ἱππόλυτος

ὦ δῶρα πατρὸς σοῦ Ποσειδῶνος πικρά .

Θησεύς

ὡς μήποτ’ ἐλθεῖν ὤφελ’ ἐς τοὐμὸν στόμα .

Ἱππόλυτος

τί δ’ ; ἔκτανές τἄν μ’ , ὡς τότ’ ἦσθ’ ὠργισμένος .

Θησεύς

δόξης γὰρ ἦμεν πρὸς θεῶν ἐσφαλμένοι .

Ἱππόλυτος

φεῦ ·

1415

εἴθ’ ἦν ἀραῖον δαίμοσιν βροτῶν γένος .

Ἄρτεμις

ἔασον · οὐ γὰρ οὐδὲ γῆς ὑπὸ ζόφον

θεᾶς ἄτιμοι Κύπριδος ἐκ προθυμίας

ὀργαὶ κατασκήψουσιν ἐς τὸ σὸν δέμας

σῆς εὐσεβείας κἀγαθῆς φρενὸς χάριν .

ἐγὼ γὰρ αὐτῆς ἄλλον ἐξ ἐμῆς χερὸς

1420

ὃς ἂν μάλιστα φίλτατος κυρῇ βροτῶν

τόξοις ἀφύκτοις τοῖσδε τιμωρήσομαι .

σοὶ δ’ , ὦ ταλαίπωρ’ , ἀντὶ τῶνδε τῶν κακῶν

τιμὰς μεγίστας ἐν πόλει Τροζηνίᾳ

δώσω · κόραι γὰρ ἄζυγες γάμων πάρος

1425

κόμας κεροῦνταί σοι , δι’ αἰῶνος μακροῦ

πένθη μέγιστα δακρύων καρπουμένῳ .

ἀεὶ δὲ μουσοποιὸς ἐς σὲ παρθένων

ἔσται μέριμνα , κοὐκ ἀνώνυμος πεσὼν

ἔρως ὁ Φαίδρας ἐς σὲ σιγηθήσεται .

1430

σὺ δ’ , ὦ γεραιοῦ τέκνον Αἰγέως , λαβὲ

σὸν παῖδ’ ἐν ἀγκάλαισι καὶ προσέλκυσαι ·

ἄκων γὰρ ὤλεσάς νιν · ἀνθρώποισι δὲ

θεῶν διδόντων εἰκὸς ἐξαμαρτάνειν .

καὶ σοὶ παραινῶ πατέρα μὴ στυγεῖν σέθεν ,

1435

Ἱππόλυτ’ · ἔχεις γὰρ μοῖραν ᾗ διεφθάρης .

καὶ χαῖρ’ · ἐμοὶ γὰρ οὐ θέμις φθιτοὺς ὁρᾶν

οὐδ’ ὄμμα χραίνειν θανασίμοισιν ἐκπνοαῖς ·

ὁρῶ δέ σ’ ἤδη τοῦδε πλησίον κακοῦ .

Ἱππόλυτος

χαίρουσα καὶ σὺ στεῖχε , παρθέν’ ὀλβία ·

1440

μακρὰν δὲ λείπεις ῥᾳδίως ὁμιλίαν .

λύω δὲ νεῖκος πατρὶ χρῃζούσης σέθεν ·

καὶ γὰρ πάροιθε σοῖς ἐπειθόμην λόγοις .

αἰαῖ , κατ’ ὄσσων κιγχάνει μ’ ἤδη σκότος ·

λαβοῦ , πάτερ , μου καὶ κατόρθωσον δέμας .

1445

Θησεύς

οἴμοι , τέκνον , τί δρᾷς με τὸν δυσδαίμονα ;

Ἱππόλυτος

ὄλωλα καὶ δὴ νερτέρων ὁρῶ πύλας .

Θησεύς

ἦ τὴν ἐμὴν ἄναγνον ἐκλιπὼν χέρα ;

Ἱππόλυτος

οὐ δῆτ’ , ἐπεί σε τοῦδ’ ἐλευθερῶ φόνου .

Θησεύς

τί φῄς ; ἀφίης αἵματός μ’ ἐλεύθερον ;

1450

Ἱππόλυτος

τὴν τοξόδαμνον Ἄρτεμιν μαρτύρομαι .

Θησεύς

ὦ φίλταθ’ , ὡς γενναῖος ἐκφαίνῃ πατρί .

Ἱππόλυτος

τοιῶνδε παίδων γνησίων εὔχου τυχεῖν .

1455

Θησεύς

οἴμοι φρενὸς σῆς εὐσεβοῦς τε κἀγαθῆς .

Ἱππόλυτος

ὦ χαῖρε καὶ σύ , χαῖρε πολλά μοι , πάτερ .

Θησεύς

μή νυν προδῷς με , τέκνον , ἀλλὰ καρτέρει .

Ἱππόλυτος

κεκαρτέρηται τἄμ’ · ὄλωλα γάρ , πάτερ .

κρύψον δέ μου πρόσωπον ὡς τάχος πέπλοις .

Θησεύς

ὦ κλείν’ Ἀθῆναι Παλλάδος θ’ ὁρίσματα ,

οἵου στερήσεσθ’ ἀνδρός . ὦ τλήμων ἐγώ ·

1460

ὡς πολλά , Κύπρι , σῶν κακῶν μεμνήσομαι .

Χορός

κοινὸν τόδ’ ἄχος πᾶσι πολίταις

ἦλθεν ἀέλπτως .

πολλῶν δακρύων ἔσται πίτυλος ·

τῶν γὰρ μεγάλων ἀξιοπενθεῖς

1465

φῆμαι μᾶλλον κατέχουσιν .