Euripides Hippolytus

Χορός

τίνα θροεῖς αὐδάν; τίνα βοᾷς λόγον;

ἔνεπε, τίς φοβεῖ σε φήμα, γύναι,

φρένας ἐπίσσυτος;

Φαίδρα

ἀπωλόμεσθα. ταῖσδ’ ἐπιστᾶσαι πύλαις

575

ἀκούσαθ’ οἷος κέλαδος ἐν δόμοις πίτνει.

Χορός

σὺ παρὰ κλῇθρα, σοὶ μέλει πομπίμα

φάτις δωμάτων.

ἔνεπε δ’ ἔνεπέ μοι, τί ποτ’ ἔβα κακόν;

Φαίδρα

ὁ τῆς φιλίππου παῖς Ἀμαζόνος βοᾷ

Ἱππόλυτος, αὐδῶν δεινὰ πρόσπολον κακά.

Χορός

ἀχὰν μὲν κλύω, σαφὲς δ’ οὐκ ἔχω·

585

γεγωνεῖ δ’ ὅπᾳ

διὰ πύλας ἔμολεν ἔμολε σοὶ βοά.

Φαίδρα

καὶ μὴν σαφῶς γε τὴν κακῶν προμνήστριαν,

τὴν δεσπότου προδοῦσαν ἐξαυδᾷ λέχος.

590

Χορός

ὤμοι ἐγὼ κακῶν· προδέδοσαι, φίλα.

τί σοι μήσομαι;

τὰ κρυπτὰ γὰρ πέφηνε, διὰ δ’ ὄλλυσαι —

Φαίδρα

αἰαῖ, ἒ ἔ.

Χορός

πρόδοτος ἐκ φίλων.

595

Φαίδρα

ἀπώλεσέν μ’ εἰποῦσα συμφορὰς ἐμάς,

φίλως, καλῶς δ’ οὐ τήνδ’ ἰωμένη νόσον.

Χορός

πῶς οὖν; τί δράσεις, ὦ παθοῦσ’ ἀμήχανα;

Φαίδρα

οὐκ οἶδα πλὴν ἕν· κατθανεῖν ὅσον τάχος,

τῶν νῦν παρόντων πημάτων ἄκος μόνον.

600

Ἱππόλυτος

ὦ γαῖα μῆτερ ἡλίου τ’ ἀναπτυχαί,

οἵων λόγων ἄρρητον εἰσήκουσ’ ὄπα.

Τροφός

σίγησον, ὦ παῖ, πρίν τιν’ αἰσθέσθαι βοῆς.

Ἱππόλυτος

οὐκ ἔστ’ ἀκούσας δείν’ ὅπως σιγήσομαι.

Τροφός

ναὶ πρός σε τῆς σῆς δεξιᾶς εὐωλένου.

605

Ἱππόλυτος

οὐ μὴ προσοίσεις χεῖρα μηδ’ ἅψῃ πέπλων.

Τροφός

ὦ πρός σε γονάτων, μηδαμῶς μ’ ἐξεργάσῃ.

Ἱππόλυτος

τί δ’, εἴπερ, ὡς φῄς, μηδὲν εἴρηκας κακόν;

Τροφός

ὁ μῦθος, ὦ παῖ, κοινὸς οὐδαμῶς ὅδε.

Ἱππόλυτος

τά τοι κάλ’ ἐν πολλοῖσι κάλλιον λέγειν.

610

Τροφός

ὦ τέκνον, ὅρκους μηδαμῶς ἀτιμάσῃς.

Ἱππόλυτος

ἡ γλῶσσ’ ὀμώμοχ’, ἡ δὲ φρὴν ἀνώμοτος.

Τροφός

ὦ παῖ, τί δράσεις; σοὺς φίλους διεργάσῃ;

Ἱππόλυτος

ἀπέπτυσ’· οὐδεὶς ἄδικός ἐστί μοι φίλος.

Τροφός

σύγγνωθ’· ἁμαρτεῖν εἰκὸς ἀνθρώπους, τέκνον.

615

Ἱππόλυτος

ὦ Ζεῦ, τί δὴ κίβδηλον ἀνθρώποις κακὸν

γυναῖκας ἐς φῶς ἡλίου κατῴκισας;

εἰ γὰρ βρότειον ἤθελες σπεῖραι γένος,

οὐκ ἐκ γυναικῶν χρῆν παρασχέσθαι τόδε,

ἀλλ’ ἀντιθέντας σοῖσιν ἐν ναοῖς βροτοὺς

620

ἢ χρυσὸν ἢ σίδηρον ἢ χαλκοῦ βάρος

παίδων πρίασθαι σπέρμα, τοῦ τιμήματος

τῆς ἀξίας ἕκαστον, ἐν δὲ δώμασιν

ναίειν ἐλευθέροισι θηλειῶν ἄτερ.

νῦν δ’ ἐς δόμους μὲν πρῶτον ἄξεσθαι κακὸν

625

μέλλοντες ὄλβον δωμάτων ἐκπίνομεν.

τούτῳ δὲ δῆλον ὡς γυνὴ κακὸν μέγα·

προσθεὶς γὰρ ὁ σπείρας τε καὶ θρέψας πατὴρ

φερνὰς ἀπῴκισ’, ὡς ἀπαλλαχθῇ κακοῦ.

ὁ δ’ αὖ λαβὼν ἀτηρὸν ἐς δόμους φυτὸν

630

γέγηθε κόσμον προστιθεὶς ἀγάλματι

καλὸν κακίστῳ καὶ πέπλοισιν ἐκπονεῖ

δύστηνος, ὄλβον δωμάτων ὑπεξελών.

ἔχει δ’ ἀνάγκην, ὥστε κηδεύσας καλοῖς

γαμβροῖσι χαίρων σῴζεται πικρὸν λέχος,

635

ἢ χρηστὰ λέκτρα, πενθεροὺς δ’ ἀνωφελεῖς

λαβὼν πιέζει τἀγαθῷ τὸ δυστυχές.

ῥᾷστον δ’ ὅτῳ τὸ μηδέν, ἀλλ’ ἀνωφελὴς

εὐηθίᾳ κατ’ οἶκον ἵδρυται γυνή.

σοφὴν δὲ μισῶ· μὴ γὰρ ἔν γ’ ἐμοῖς δόμοις

640

εἴη φρονοῦσα πλείον’ ἢ γυναῖκα χρή.

τὸ γὰρ κακοῦργον μᾶλλον ἐντίκτει Κύπρις

ἐν ταῖς σοφαῖσιν· ἡ δ’ ἀμήχανος γυνὴ

γνώμῃ βραχείᾳ μωρίαν ἀφῃρέθη.

χρῆν δ’ ἐς γυναῖκα πρόσπολον μὲν οὐ περᾶν,

645

ἄφθογγα δ’ αὐταῖς συγκατοικίζειν δάκη

θηρῶν, ἵν’ εἶχον μήτε προσφωνεῖν τινα

μήτ’ ἐξ ἐκείνων φθέγμα δέξασθαι πάλιν.

νῦν δ’ αἳ μὲν ἔνδον δρῶσιν αἱ κακαὶ κακὰ

βουλεύματ’, ἔξω δ’ ἐκφέρουσι πρόσπολοι.

650

ὡς καὶ σύ γ’ ἡμῖν πατρός, ὦ κακὸν κάρα,

λέκτρων ἀθίκτων ἦλθες ἐς συναλλαγάς·

ἁγὼ ῥυτοῖς νασμοῖσιν ἐξομόρξομαι,

ἐς ὦτα κλύζων. πῶς ἂν οὖν εἴην κακός,

ὃς οὐδ’ ἀκούσας τοιάδ’ ἁγνεύειν δοκῶ;

655

εὖ δ’ ἴσθι, τοὐμόν σ’ εὐσεβὲς σῴζει, γύναι·

εἰ μὴ γὰρ ὅρκοις θεῶν ἄφαρκτος ᾑρέθην,

οὐκ ἄν ποτ’ ἔσχον μὴ οὐ τάδ’ ἐξειπεῖν πατρί.

νῦν δ’ ἐκ δόμων μέν, ἔστ’ ἂν ἔκδημος χθονὸς

Θησεύς, ἄπειμι· σῖγα δ’ ἕξομεν στόμα.

660

θεάσομαι δὲ σὺν πατρὸς μολὼν ποδὶ

πῶς νιν προσόψῃ καὶ σὺ καὶ δέσποινα σή·

τῆς σῆς δὲ τόλμης εἴσομαι γεγευμένος.

ὄλοισθε. μισῶν δ’ οὔποτ’ ἐμπλησθήσομαι

γυναῖκας, οὐδ’ εἴ φησί τίς μ’ ἀεὶ λέγειν·

665

ἀεὶ γὰρ οὖν πώς εἰσι κἀκεῖναι κακαί.

ἤ νύν τις αὐτὰς σωφρονεῖν διδαξάτω,

ἢ κἄμ’ ἐάτω ταῖσδ’ ἐπεμβαίνειν ἀεί.

Φαίδρα

τάλανες ὦ κακοτυχεῖς

γυναικῶν πότμοι.

τίνα νῦν ἢ τέχναν ἔχομεν ἢ τίνας

670

σφαλεῖσαι κάθαμμα λύειν λόγους;

ἐτύχομεν δίκας· ἰὼ γᾶ καὶ φῶς.

πᾷ ποτ’ ἐξαλύξω τύχας;

πῶς δὲ πῆμα κρύψω, φίλαι;

τίς ἂν θεῶν ἀρωγὸς ἢ τίς ἂν βροτῶν

675

πάρεδρος ἢ ξυνεργὸς ἀδίκων ἔργων

φανείη; τὸ γὰρ παρ’ ἡμῖν πάθος

πέραν δυσεκπέρατον ἔρχεται βίου.

κακοτυχεστάτα γυναικῶν ἐγώ.

Χορός

φεῦ φεῦ· πέπρακται, κοὐ κατώρθωνται τέχναι,

680

δέσποινα, τῆς σῆς προσπόλου, κακῶς δ’ ἔχει.

Φαίδρα

ὦ παγκακίστη καὶ φίλων διαφθορεῦ,

οἷ’ εἰργάσω με. Ζεύς σε γεννήτωρ ἐμὸς

πρόρριζον ἐκτρίψειεν οὐτάσας πυρί.

οὐκ εἶπον — οὐ σῆς προυνοησάμην φρενός; —

685

σιγᾶν ἐφ’ οἷσι νῦν ἐγὼ κακύνομαι;

σὺ δ’ οὐκ ἀνέσχου· τοιγὰρ οὐκέτ’ εὐκλεεῖς

θανούμεθ’. ἀλλὰ δεῖ με δὴ καινῶν λόγων.

οὗτος γὰρ ὀργῇ συντεθηγμένος φρένας

ἐρεῖ καθ’ ἡμῶν πατρὶ σὰς ἁμαρτίας,

690

ἐρεῖ δὲ Πιτθεῖ τῷ γέροντι συμφοράς,

πλήσει τε πᾶσαν γαῖαν αἰσχίστων λόγων.

ὄλοιο καὶ σὺ χὥστις ἄκοντας φίλους

πρόθυμός ἐστι μὴ καλῶς εὐεργετεῖν.

Τροφός

δέσποιν’, ἔχεις μὲν τἀμὰ μέμψασθαι κακά·

695

τὸ γὰρ δάκνον σου τὴν διάγνωσιν κρατεῖ·

ἔχω δὲ κἀγὼ πρὸς τάδ’, εἰ δέξῃ, λέγειν.

ἔθρεψά σ’ εὔνους τ’ εἰμί· τῆς νόσου δέ σοι

ζητοῦσα φάρμαχ’ ηὗρον οὐχ ἁβουλόμην.

εἰ δ’ εὖ γ’ ἔπραξα, κάρτ’ ἂν ἐν σοφοῖσιν ἦ·

700

πρὸς τὰς τύχας γὰρ τὰς φρένας κεκτήμεθα.

Φαίδρα

ἦ γὰρ δίκαια ταῦτα κἀξαρκοῦντά μοι,

τρώσασαν ἡμᾶς εἶτα συγχωρεῖν λόγοις;

Τροφός

μακρηγοροῦμεν· οὐκ ἐσωφρόνουν ἐγώ.

ἀλλ’ ἔστι κἀκ τῶνδ’ ὥστε σωθῆναι, τέκνον.

705

Φαίδρα

παῦσαι λέγουσα· καὶ τὰ πρὶν γὰρ οὐ καλῶς

παρῄνεσάς μοι κἀπεχείρησας κακά.

ἀλλ’ ἐκποδὼν ἄπελθε καὶ σαυτῆς πέρι

φρόντιζ’· ἐγὼ γὰρ τἀμὰ θήσομαι καλῶς.

ὑμεῖς δέ, παῖδες εὐγενεῖς Τροζήνιαι,

710

τοσόνδε μοι παράσχετ’ ἐξαιτουμένῃ,

σιγῇ καλύπτειν ἁνθάδ’ εἰσηκούσατε.

Χορός

ὄμνυμι σεμνὴν Ἄρτεμιν, Διὸς κόρην,

μηδὲν κακῶν σῶν ἐς φάος δείξειν ποτέ.

Φαίδρα

καλῶς ἔλεξας· ἓν δὲ προτρέπουσ’ ἐγὼ

715

εὕρημα δῆτα τῆσδε συμφορᾶς ἔχω,

ὥστ’ εὐκλεᾶ μὲν παισὶ προσθεῖναι βίον,

αὐτή τ’ ὀνάσθαι πρὸς τὰ νῦν πεπτωκότα.

οὐ γάρ ποτ’ αἰσχυνῶ γε Κρησίους δόμους,

οὐδ’ ἐς πρόσωπον Θησέως ἀφίξομαι

720

αἰσχροῖς ἐπ’ ἔργοις οὕνεκα ψυχῆς μιᾶς.

Χορός

μέλλεις δὲ δὴ τί δρᾶν ἀνήκεστον κακόν;

Φαίδρα

θανεῖν· ὅπως δέ, τοῦτ’ ἐγὼ βουλεύσομαι.

Χορός

εὔφημος ἴσθι.

Φαίδρα

καὶ σύ γ’ εὖ με νουθέτει.

ἐγὼ δὲ Κύπριν, ἥπερ ἐξόλλυσί με,

725

ψυχῆς ἀπαλλαχθεῖσα τῇδ’ ἐν ἡμέρᾳ

τέρψω· πικροῦ δ’ ἔρωτος ἡσσηθήσομαι.

ἀτὰρ κακόν γε χἁτέρῳ γενήσομαι

θανοῦσ’, ἵν’ εἰδῇ μὴ ’πὶ τοῖς ἐμοῖς κακοῖς

ὑψηλὸς εἶναι· τῆς νόσου δὲ τῆσδέ μοι

730

κοινῇ μετασχὼν σωφρονεῖν μαθήσεται.