Euripides Andromache

Μενέλαος

ἥκω λαβὼν σὸν παῖδ’ , ὃν εἰς ἄλλους δόμους

λάθρᾳ θυγατρὸς τῆς ἐμῆς ὑπεξέθου .

310

σὲ μὲν γὰρ ηὔχεις θεᾶς βρέτας σῴσειν τόδε ,

τοῦτον δὲ τοὺς κρύψαντας · ἀλλ’ ἐφηυρέθης

ἧσσον φρονοῦσα τοῦδε Μενέλεω , γύναι .

κεἰ μὴ τόδ’ ἐκλιποῦσ’ ἐρημώσεις πέδον ,

ὅδ’ ἀντὶ τοῦ σοῦ σώματος σφαγήσεται .

315

ταῦτ’ οὖν λογίζου , πότερα κατθανεῖν θέλεις

ἢ τόνδ’ ὀλέσθαι σῆς ἁμαρτίας ὕπερ ,

ἣν εἰς ἔμ’ εἴς τε παῖδ’ ἐμὴν ἁμαρτάνεις .

Ἀνδρομάχη

ὦ δόξα δόξα , μυρίοισι δὴ βροτῶν

οὐδὲν γεγῶσι βίοτον ὤγκωσας μέγαν .

320

εὔκλεια δ’ οἷς μὲν ἔστ’ ἀληθείας ὕπο ,

εὐδαιμονίζω · τοὺς δ’ ὑπὸ ψευδῶν , ἔχειν

οὐκ ἀξιώσω , πλὴν τύχῃ φρονεῖν δοκεῖν .

σὺ δὴ στρατηγῶν λογάσιν Ἑλλήνων ποτὲ

Τροίαν ἀφείλου Πρίαμον , ὧδε φαῦλος ὤν ;

325

ὅστις θυγατρὸς ἀντίπαιδος ἐκ λόγων

τοσόνδ’ ἔπνευσας , καὶ γυναικὶ δυστυχεῖ

δούλῃ κατέστης εἰς ἀγῶν’ ; οὐκ ἀξιῶ

οὔτ’ οὖν σὲ Τροίας οὔτε σοῦ Τροίαν ἔτι .

ἔξωθέν εἰσιν οἱ δοκοῦντες εὖ φρονεῖν

330

λαμπροί , τὰ δ’ ἔνδον πᾶσιν ἀνθρώποις ἴσοι ,

πλὴν εἴ τι πλούτῳ · τοῦτο δ’ ἰσχύει μέγα .

Μενέλαε , φέρε δὴ διαπεράνωμεν λόγους ·

τέθνηκα τῇ σῇ θυγατρὶ καί μ’ ἀπώλεσε ·

μιαιφόνον μὲν οὐκέτ’ ἂν φύγοι μύσος .

335

ἐν τοῖς δὲ πολλοῖς καὶ σὺ τόνδ’ ἀγωνιῇ

φόνον · τὸ συνδρῶν γάρ σ’ ἀναγκάσει χρέος .

ἢν δ’ οὖν ἐγὼ μὲν μὴ θανεῖν ὑπεκδράμω ,

τὸν παῖδά μου κτενεῖτε ; κᾆτα πῶς πατὴρ

τέκνου θανόντος ῥᾳδίως ἀνέξεται ;

340

οὐχ ὧδ’ ἄνανδρον αὐτὸν ἡ Τροία καλεῖ ·

ἀλλ’ εἶσιν οἷ χρή —Πηλέως γὰρ ἄξια

πατρός τ’ Ἀχιλλέως ἔργα δρῶν φανήσεται —

ὤσει δὲ σὴν παῖδ’ ἐκ δόμων · σὺ δ’ ἐκδιδοὺς

ἄλλῳ τί λέξεις ; πότερον ὡς κακὸν πόσιν

345

φεύγει τὸ ταύτης σῶφρον ; ἀλλὰ πεύσεται .

γαμεῖ δὲ τίς νιν ; ἤ σφ’ ἄνανδρον ἐν δόμοις

χήραν καθέξεις πολιόν ; ὦ τλήμων ἀνήρ ,

κακῶν τοσούτων οὐχ ὁρᾷς ἐπιρροάς ;

πόσας ἂν εὐνὰς θυγατέρ’ ἠδικημένην

350

βούλοι’ ἂν εὑρεῖν ἢ παθεῖν ἁγὼ λέγω ;

οὐ χρὴ ’πὶ μικροῖς μεγάλα πορσύνειν κακὰ

οὐδ’ , εἰ γυναῖκές ἐσμεν ἀτηρὸν κακόν ,

ἄνδρας γυναιξὶν ἐξομοιοῦσθαι φύσιν .

ἡμεῖς γὰρ εἰ σὴν παῖδα φαρμακεύομεν

355

καὶ νηδὺν ἐξαμβλοῦμεν , ὡς αὐτὴ λέγει ,

ἑκόντες οὐκ ἄκοντες , οὐδὲ βώμιοι

πίτνοντες , αὐτοὶ τὴν δίκην ὑφέξομεν

ἐν σοῖσι γαμβροῖς , οἷσιν οὐκ ἐλάσσονα

βλάβην ὀφείλω προστιθεῖσ’ ἀπαιδίαν .

360

ἡμεῖς μὲν οὖν τοιοίδε · τῆς δὲ σῆς φρενὸς —

ἕν σου δέδοικα · διὰ γυναικείαν ἔριν

καὶ τὴν τάλαιναν ὤλεσας Φρυγῶν πόλιν .

Χορός

ἄγαν ἔλεξας ὡς γυνὴ πρὸς ἄρσενας ,

καί σου τὸ σῶφρον ἐξετόξευσεν φρενός .

365

Μενέλαος

γύναι , τάδ’ ἐστὶ σμικρὰ καὶ μοναρχίας

οὐκ ἄξι’ , ὡς φῄς , τῆς ἐμῆς οὐδ’ Ἑλλάδος .

εὖ δ’ ἴσθ’ , ὅτου τις τυγχάνει χρείαν ἔχων ,

τοῦτ’ ἔσθ’ ἑκάστῳ μεῖζον ἢ Τροίαν ἑλεῖν .

κἀγὼ θυγατρί—μεγάλα γὰρ κρίνω τάδε ,

370

λέχους στέρεσθαι —σύμμαχος καθίσταμαι .

τὰ μὲν γὰρ ἄλλα δεύτερ’ ἂν πάσχοι γυνή ,

ἀνδρὸς δ’ ἁμαρτάνουσ’ ἁμαρτάνει βίου .

δούλων δ’ ἐκεῖνον τῶν ἐμῶν ἄρχειν χρεὼν

καὶ τῶν ἐκείνου τοὺς ἐμούς , ἡμᾶς τε πρός ·

375

φίλων γὰρ οὐδὲν ἴδιον , οἵτινες φίλοι

ὀρθῶς πεφύκασ’ , ἀλλὰ κοινὰ χρήματα .

μένων δὲ τοὺς ἀπόντας , εἰ μὴ θήσομαι

τἄμ’ ὡς ἄριστα , φαῦλός εἰμι κοὐ σοφός .

ἀλλ’ ἐξανίστω τῶνδ’ ἀνακτόρων θεᾶς ·

380

ὡς , ἢν θάνῃς σύ , παῖς ὅδ’ ἐκφεύγει μόρον ,

σοῦ δ’ οὐ θελούσης κατθανεῖν , τόνδε κτενῶ .

δυοῖν δ’ ἀνάγκη θατέρῳ λιπεῖν βίον .