Euripides Andromache

Ἑρμιόνη

ἰώ μοί μοι ·

825

σπάραγμα κόμας ὀνύχων τε δάι’ ἀ-

μύγματα θήσομαι .

Τροφός

ὦ παῖ , τί δράσεις ; σῶμα σὸν καταικιῇ ;

Ἑρμιόνη

αἰαῖ αἰαῖ ·

ἔρρ’ αἰθέριον πλοκάμων ἐμῶν ἄπο ,

830

λεπτόμιτον φάρος .

Τροφός

τέκνον , κάλυπτε στέρνα , σύνδησαι πέπλους .

Ἑρμιόνη

τί δέ με δεῖ στέρνα

καλύπτειν πέπλοις ; δῆλα καὶ

ἀμφιφανῆ καὶ ἄκρυπτα δε-

835

δράκαμεν πόσιν .

Ἑρμιόνη

κατὰ μὲν οὖν στένω

δαΐας τόλμας , ἂν ἔρεξ’ ·

ὦ κατάρατος ἐγὼ κατά-

ρατος ἀνθρώποις .

Τροφός

συγγνώσεταί σοι τήνδ’ ἁμαρτίαν πόσις .

840

Ἑρμιόνη

τί μοι ξίφος

ἐκ χερὸς ἠγρεύσω ;

ἀπόδος , ὦ φίλα , ’πόδος , ἵν’ ἀνταίαν

ἐρείσω πλαγάν · τί με βρόχων εἴργεις ;

Τροφός

ἀλλ’ εἴ σ’ ἀφείην μὴ φρονοῦσαν , ὡς θάνῃς ;

845

Ἑρμιόνη

οἴμοι πότμου .

ποῦ μοι πυρὸς φίλα φλόξ ;

ποῦ δ’ εἰς πέτρας ἀερθῶ ,

ἢ κατὰ πόντον ἢ καθ’ ὕλαν ὀρέων ,

ἵνα θανοῦσα νερτέροισιν μέλω ;

850

Ἑρμιόνη

ἔλιπες ἔλιπες , ὦ πάτερ , ἐπακτίαν

ὡσεὶ μονάδ’ ἔρημον οὖσαν ἐνάλου κώπας .

855

—ὀλεῖ ὀλεῖ με · τᾷδ’ οὐκέτ’ ἐνοικήσω

νυμφιδίῳ στέγᾳ .

τίνος ἀγαλμάτων ἱκέτις ὁρμαθῶ ;

ἢ δούλα δούλας γόνασι προσπέσω ;

860

Φθιάδος ἐκ γᾶς

κυανόπτερος ὄρνις εἴθ’ εἴην ,

ἢ πευκᾶεν

σκάφος , ἃ διὰ Κυανέας ἐπέρασεν ἀκτὰς

πρωτόπλοος πλάτα .

865

Τροφός

ὦ παῖ , τὸ λίαν οὔτ’ ἐκεῖν’ ἐπῄνεσα ,

ὅτ’ εἰς γυναῖκα Τρῳάδ’ ἐξημάρτανες ,

οὔτ’ αὖ τὸ νῦν σου δεῖμ’ ὃ δειμαίνεις ἄγαν .

οὐχ ὧδε κῆδος σὸν διώσεται πόσις

φαύλοις γυναικὸς βαρβάρου πεισθεὶς λόγοις .

870

οὐ γάρ τί σ’ αἰχμάλωτον ἐκ Τροίας ἔχει ,

ἀλλ’ ἀνδρὸς ἐσθλοῦ παῖδα σὺν πολλοῖς λαβὼν

ἕδνοισι , πόλεώς τ’ οὐ μέσως εὐδαίμονος .

πατὴρ δέ σ’ οὐχ ὧδ’ ὡς σὺ δειμαίνεις , τέκνον ,

προδοὺς ἐάσει δωμάτων τῶνδ’ ἐκπεσεῖν .

875

ἀλλ’ εἴσιθ’ εἴσω μηδὲ φαντάζου δόμων

πάροιθε τῶνδε , μή τιν’ αἰσχύνην λάβῃς ,

πρόσθεν μελάθρων τῶνδ’ ὁρωμένη , τέκνον .

Χορός

καὶ μὴν ὅδ’ ἀλλόχρως τις ἔκδημος ξένος

σπουδῇ πρὸς ἡμᾶς βημάτων πορεύεται .

880

Ὀρέστης

ξέναι γυναῖκες , ἦ τάδ’ ἔστ’ Ἀχιλλέως

παιδὸς μέλαθρα καὶ τυραννικαὶ στέγαι ;

Χορός

ἔγνως · ἀτὰρ δὴ τίς σὺ πυνθάνῃ τάδε ;

Ὀρέστης

Ἀγαμέμνονός τε καὶ Κλυταιμήστρας τόκος ,

ὄνομα δ’ Ὀρέστης · ἔρχομαι δὲ πρὸς Διὸς

885

μαντεῖα Δωδωναῖ’ . ἐπεὶ δ’ ἀφικόμην

Φθίαν , δοκεῖ μοι ξυγγενοῦς μαθεῖν πέρι

γυναικός , εἰ ζῇ κεὐτυχοῦσα τυγχάνει

ἡ Σπαρτιᾶτις Ἑρμιόνη · τηλουρὰ γὰρ

ναίουσ’ ἀφ’ ἡμῶν πεδί’ ὅμως ἐστὶν φίλη .

890

Ἑρμιόνη

ὦ ναυτίλοισι χείματος λιμὴν φανεὶς

Ἀγαμέμνονος παῖ , πρός σε τῶνδε γουνάτων ,

οἴκτιρον ἡμᾶς ὧν ἐπισκοπεῖς τύχας ,

πράσσοντας οὐκ εὖ . στεμμάτων δ’ οὐχ ἥσσονας

σοῖς προστίθημι γόνασιν ὠλένας ἐμάς .

895

Ὀρέστης

ἔα ·

τί χρῆμα ; μῶν ἐσφάλμεθ’ ἢ σαφῶς ὁρῶ

δόμων ἄνασσαν τήνδε Μενέλεω κόρην ;

Ἑρμιόνη

ἥνπερ μόνην γε Τυνδαρὶς τίκτει γυνὴ

Ἑλένη κατ’ οἴκους πατρί · μηδὲν ἀγνόει .

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ’ ἀκέστορ , πημάτων δοίης λύσιν .

900

τί χρῆμα ; πρὸς θεῶν ἢ βροτῶν πάσχεις κακά ;

Ἑρμιόνη

τὰ μὲν πρὸς ἡμῶν , τὰ δὲ πρὸς ἀνδρὸς ὅς μ’ ἔχει ,

τὰ δ’ ἐκ θεῶν του · πανταχῇ δ’ ὀλώλαμεν .

Ὀρέστης

τίς οὖν ἂν εἴη μὴ πεφυκότων γέ πω

παίδων γυναικὶ συμφορὰ πλὴν εἰς λέχος ;

905

Ἑρμιόνη

τοῦτ’ αὐτὸ καὶ νοσοῦμεν · εὖ μ’ ὑπηγάγου .

Ὀρέστης

ἄλλην τιν’ εὐνὴν ἀντὶ σοῦ στέργει πόσις ;

Ἑρμιόνη

τὴν αἰχμάλωτον Ἕκτορος ξυνευνέτιν .

Ὀρέστης

κακόν γ’ ἔλεξας , ἄνδρα δίσσ’ ἔχειν λέχη .

Ἑρμιόνη

τοιαῦτα ταῦτα . κᾆτ’ ἔγωγ’ ἠμυνάμην .

910

Ὀρέστης

μῶν εἰς γυναῖκ’ ἔρραψας οἷα δὴ γυνή ;

Ἑρμιόνη

φόνον γ’ ἐκείνῃ καὶ τέκνῳ νοθαγενεῖ .

Ὀρέστης

κἄκτεινας , ἤ τις συμφορά σ’ ἀφείλετο ;

Ἑρμιόνη

γέρων γε Πηλεύς , τοὺς κακίονας σέβων .

Ὀρέστης

σοὶ δ’ ἦν τις ὅστις τοῦδ’ ἐκοινώνει φόνου ;

915

Ἑρμιόνη

πατήρ γ’ ἐπ’ αὐτὸ τοῦτ’ ἀπὸ Σπάρτης μολών .

Ὀρέστης

κἄπειτα τοῦ γέροντος ἡσσήθη χερί ;

Ἑρμιόνη

αἰδοῖ γε · καί μ’ ἔρημον οἴχεται λιπών .

Ὀρέστης

συνῆκα · ταρβεῖς τοῖς δεδραμένοις πόσιν .

Ἑρμιόνη

ἔγνως · ὀλεῖ γάρ μ’ ἐνδίκως . τί δεῖ λέγειν ;

920

ἀλλ’ ἄντομαί σε Δία καλοῦσ’ ὁμόγνιον ,

πέμψον με χώρας τῆσδ’ ὅποι προσωτάτω

ἢ πρὸς πατρῷον μέλαθρον · ὡς δοκοῦσί γε

δόμοι τ’ ἐλαύνειν φθέγμ’ ἔχοντες οἵδε με ,

μισεῖ τε γαῖα Φθιάς . εἰ δ’ ἥξει πάρος

925

Φοίβου λιπὼν μαντεῖον εἰς δόμους πόσις ,

κτενεῖ μ’ ἐπ’ αἰσχίστοισιν · ἢ δουλεύσομεν

νόθοισι λέκτροις ὧν ἐδέσποζον πρὸ τοῦ .

πῶς οὖν τάδ’ , ὡς εἴποι τις , ἐξημάρτανες ;

κακῶν γυναικῶν εἴσοδοί μ’ ἀπώλεσαν ,

930

αἵ μοι λέγουσαι τούσδ’ ἐχαύνωσαν λόγους ·

Σὺ τὴν κακίστην αἰχμάλωτον ἐν δόμοις

δούλην ἀνέξῃ σοὶ λέχους κοινουμένην ;

μὰ τὴν ἄνασσαν , οὐκ ἂν ἔν γ’ ἐμοῖς δόμοις

βλέπουσ’ ἂν αὐγὰς τἄμ’ ἐκαρποῦτ’ ἂν λέχη .

935

κἀγὼ κλύουσα τούσδε Σειρήνων λόγους ,

σοφῶν πανούργων ποικίλων λαλημάτων ,

ἐξηνεμώθην μωρίᾳ . τί γάρ μ’ ἐχρῆν

πόσιν φυλάσσειν , ᾗ παρῆν ὅσων ἔδει ;

πολὺς μὲν ὄλβος · δωμάτων δ’ ἠνάσσομεν ·

940

παῖδας δ’ ἐγὼ μὲν γνησίους ἔτικτον ἄν ,

ἡ δ’ ἡμιδούλους τοῖς ἐμοῖς νοθαγενεῖς .

ἀλλ’ οὔποτ’ οὔποτ’ —οὐ γὰρ εἰσάπαξ ἐρῶ—

χρὴ τούς γε νοῦν ἔχοντας , οἷς ἔστιν γυνή ,

πρὸς τὴν ἐν οἴκοις ἄλοχον ἐσφοιτᾶν ἐᾶν

945

γυναῖκας · αὗται γὰρ διδάσκαλοι κακῶν ·

ἣ μέν τι κερδαίνουσα συμφθείρει λέχος ,

ἣ δ’ ἀμπλακοῦσα συννοσεῖν αὑτῇ θέλει ,

πολλαὶ δὲ μαργότητι κἀντεῦθεν δόμοι

ἀνδρῶν . πρὸς τάδ’ εὖ φυλάσσετε

950

καὶ μοχλοῖσι δωμάτων πύλας ·

γὰρ οὐδὲν αἱ θύραθεν εἴσοδοι

γυναικῶν , ἀλλὰ πολλὰ καὶ κακά .

Χορός

ἐφῆκας γλῶσσαν εἰς τὸ σύμφυτον .

μέν νυν σοὶ τάδ’ , ἀλλ’ ὅμως χρεὼν

955

γυναῖκας τὰς γυναικείας νόσους .

Ὀρέστης

τι χρῆμα τοῦ διδάξαντος βροτοὺς

ἀκούειν τῶν ἐναντίων πάρα .

γὰρ εἰδὼς τῶνδε σύγχυσιν δόμων

τε τὴν σὴν καὶ γυναικὸς Ἕκτορος ,

960

ἔχων ἔμιμνον , εἴτ’ αὐτοῦ μενεῖς

ἐκφοβηθεῖσ’ αἰχμαλωτίδος φόνῳ

οἴκων τῶνδ’ ἀπηλλάχθαι θέλεις .

δὲ σὰς μὲν οὐ σέβων ἐπιστολάς ,

δ’ ἐνδιδοίης , ὥσπερ ἐνδίδως , λόγον ,

965

σ’ ἀπ’ οἴκων τῶνδ’ . ἐμὴ γὰρ οὖσα πρὶν

τῷδε ναίεις ἀνδρὶ σοῦ πατρὸς κάκῃ ,

πρὶν τὰ Τροίας εἰσβαλεῖν ὁρίσματα

ἐμοί σε δοὺς ὑπέσχεθ’ ὕστερον

νῦν σ’ ἔχοντι , Τρῳάδ’ εἰ πέρσοι πόλιν .

970

δ’ Ἀχιλλέως δεῦρ’ ἐνόστησεν γόνος ,

μὲν συνέγνων πατρί , τὸν δ’ ἐλισσόμην

ἀφεῖναι σούς , ἐμὰς λέγων τύχας

τὸν παρόντα δαίμον’ , ὡς φίλων μὲν ἂν

ἀπ’ ἀνδρῶν , ἔκτοθεν δ’ οὐ ῥᾳδίως ,

975

ἀπ’ οἴκων ἃς ἐγὼ φεύγω φυγάς .

δ’ ἦν ὑβριστὴς εἴς τ’ ἐμῆς μητρὸς φόνον

θ’ αἱματωποὺς θεὰς ὀνειδίζων ἐμοί .

ταπεινὸς ὢν τύχαις ταῖς οἴκοθεν

μὲν ἤλγουν , συμφοραῖς δ’ ἠνειχόμην ,

980

δὲ στερηθεὶς ᾠχόμην ἄκων γάμων .

οὖν , ἐπειδὴ περιπετεῖς ἔχεις τύχας

ξυμφορὰν τήνδ’ εἰσπεσοῦσ’ ἀμηχανεῖς ,

σ’ ἀπ’ οἴκων καὶ πατρὸς δώσω χερί .

συγγενὲς γὰρ δεινόν , ἔν τε τοῖς κακοῖς

985

ἔστιν οὐδὲν κρεῖσσον οἰκείου φίλου .

Ἑρμιόνη

μὲν τῶν ἐμῶν πατὴρ ἐμὸς

ἕξει , κοὐκ ἐμὸν κρίνειν τόδε .

ὡς τάχιστα τῶνδέ μ’ ἔκπεμψον δόμων ,

φθῇ με προσβὰς δῶμα καὶ μολὼν πόσις ,

990

πρέσβυς οἴκους μ’ ἐξερημοῦσαν μαθὼν

μετέλθῃ πωλικοῖς διώγμασιν .

Ὀρέστης

γέροντος χεῖρα · τὸν δ’ Ἀχιλλέως

φοβηθῇς παῖδ’ , ὅσ’ εἰς ἔμ’ ὕβρισε .

γὰρ αὐτῷ μηχανὴ πεπλεγμένη

995

ἀκινήτοισιν ἕστηκεν φόνου

τῆσδε χειρός · ἣν πάρος μὲν οὐκ ἐρῶ ,

δὲ Δελφὶς εἴσεται πέτρα .

μητροφόντης δ’ , ἢν δορυξένων ἐμῶν

ὅρκοι Πυθικὴν ἀνὰ χθόνα ,

1000

γαμεῖν σφε μηδέν’ ὧν ἐχρῆν ἐμέ .

δὲ πατρὸς φόνιον αἰτήσει δίκην

Φοῖβον · οὐδέ νιν μετάστασις

ὀνήσει θεῷ διδόντα νῦν δίκας ,

ἔκ τ’ ἐκείνου διαβολαῖς τε ταῖς ἐμαῖς

1005

ὀλεῖται · γνώσεται δ’ ἔχθραν ἐμήν .

γὰρ ἀνδρῶν μοῖραν εἰς ἀναστροφὴν

δίδωσι κοὐκ ἐᾷ φρονεῖν μέγα .