Euripides Suppliants

Θησεύς

τέχνην μὲν αἰεὶ τήνδʼ ἔχων ὑπηρετεῖς

πόλει τε κἀμοί , διαφέρων κηρύγματα ·

ἐλθὼν δʼ ὑπέρ τʼ Ἀσωπὸν Ἰσμηνοῦ θʼ ὕδωρ

σεμνῷ τυράννῳ φράζε Καδμείων τάδε ·

Θησεύς σʼ ἀπαιτεῖ πρὸς χάριν θάψαι νεκρούς ,

385

συγγείτονʼ οἰκῶν γαῖαν , ἀξιῶν τυχεῖν ,

φίλον τε θέσθαι πάντʼ Ἐρεχθειδῶν λεών .

κἂν μὲν θέλωσιν , αἰνέσας παλίσσυτος

στεῖχʼ · ἢν δʼ ἀπιστῶσʼ , οἵδε δεύτεροι λόγοι ·

Κῶμον δέχεσθαι τὸν ἐμὸν ἀσπιδηφόρον .

390

στρατὸς δὲ θάσσει κἀξετάζεται παρὼν

Καλλίχορον ἀμφὶ σεμνὸν εὐτρεπὴς ὅδε .

— καὶ μὴν ἑκοῦσά γʼ ἀσμένη τʼ ἐδέξατο

πόλις πόνον τόνδʼ , ὡς θέλοντά μʼ ᾔσθετο .

ἔα · λόγων τίς ἐμποδὼν ὅδʼ ἔρχεται ;

395

Καδμεῖος , ὡς ἔοικεν οὐ σάφʼ εἰδότι ,

κῆρυξ . ἐπίσχες , ἤν σʼ ἀπαλλάξῃ πόνου

μολὼν ὕπαντα τοῖς ἐμοῖς βουλεύμασιν .

Κῆρυξ

τίς γῆς τύραννος ; πρὸς τίνʼ ἀγγεῖλαί με χρὴ

λόγους Κρέοντος , ὃς κρατεῖ Κάδμου χθονὸς

400

Ἐτεοκλέους θανόντος ἀμφʼ ἑπταστόμους

πύλας ἀδελφῇ χειρὶ Πολυνείκους ὕπο ;

Θησεύς

πρῶτον μὲν ἤρξω τοῦ λόγου ψευδῶς , ξένε ,

ζητῶν τύραννον ἐνθάδʼ · οὐ γὰρ ἄρχεται

ἑνὸς πρὸς ἀνδρός , ἀλλʼ ἐλευθέρα πόλις .

405

δῆμος δʼ ἀνάσσει διαδοχαῖσιν ἐν μέρει

ἐνιαυσίαισιν , οὐχὶ τῷ πλούτῳ διδοὺς

τὸ πλεῖστον , ἀλλὰ χὡ πένης ἔχων ἴσον .

Κῆρυξ

ἓν μὲν τόδʼ ἡμῖν ὥσπερ ἐν πεσσοῖς δίδως

κρεῖσσον · πόλις γὰρ ἧς ἐγὼ πάρειμʼ ἄπο

410

ἑνὸς πρὸς ἀνδρός , οὐκ ὄχλῳ κρατύνεται ·

οὐδʼ ἔστιν αὐτὴν ὅστις ἐκχαυνῶν λόγοις

πρὸς κέρδος ἴδιον ἄλλοτʼ ἄλλοσε στρέφει ,

τὸ δʼ αὐτίχʼ ἡδὺς καὶ διδοὺς πολλὴν χάριν ,

ἐσαῦθις ἔβλαψʼ , εἶτα διαβολαῖς νέαις

415

κλέψας τὰ πρόσθε σφάλματʼ ἐξέδυ δίκης .

ἄλλως τε πῶς ἂν μὴ διορθεύων λόγους

ὀρθῶς δύναιτʼ ἂν δῆμος εὐθύνειν πόλιν ;

ὁ γὰρ χρόνος μάθησιν ἀντὶ τοῦ τάχους

κρείσσω δίδωσι . γαπόνος δʼ ἀνὴρ πένης ,

420

εἰ καὶ γένοιτο μὴ ἀμαθής , ἔργων ὕπο

οὐκ ἂν δύναιτο πρὸς τὰ κοίνʼ ἀποβλέπειν .

ἦ δὴ νοσῶδες τοῦτο τοῖς ἀμείνοσιν ,

ὅταν πονηρὸς ἀξίωμʼ ἀνὴρ ἔχῃ

γλώσσῃ κατασχὼν δῆμον , οὐδὲν ὢν τὸ πρίν .

425

Θησεύς

κομψός γʼ ὁ κῆρυξ καὶ παρεργάτης λόγων .

ἐπεὶ δʼ ἀγῶνα καὶ σὺ τόνδʼ ἠγωνίσω ,

ἄκουʼ · ἅμιλλαν γὰρ σὺ προύθηκας λόγων .

οὐδὲν τυράννου δυσμενέστερον πόλει ,

ὅπου τὸ μὲν πρώτιστον οὐκ εἰσὶν νόμοι

430

κοινοί , κρατεῖ δʼ εἷς τὸν νόμον κεκτημένος

αὐτὸς παρʼ αὑτῷ · καὶ τόδʼ οὐκέτʼ ἔστʼ ἴσον .

γεγραμμένων δὲ τῶν νόμων ὅ τʼ ἀσθενὴς

ὁ πλούσιός τε τὴν δίκην ἴσην ἔχει ,

ἔστιν δʼ ἐνισπεῖν τοῖσιν ἀσθενεστέροις

435

τὸν εὐτυχοῦντα ταὔθʼ , ὅταν κλύῃ κακῶς ,

νικᾷ δʼ ὁ μείων τὸν μέγαν δίκαιʼ ἔχων .

τοὐλεύθερον δʼ ἐκεῖνο · Τίς θέλει πόλει

χρηστόν τι βούλευμʼ ἐς μέσον φέρειν ἔχων ;

καὶ ταῦθʼ ὁ χρῄζων λαμπρός ἐσθʼ , ὁ μὴ θέλων

440

σιγᾷ . τί τούτων ἔστʼ ἰσαίτερον πόλει ;

καὶ μὴν ὅπου γε δῆμος αὐθέντης χθονός ,

ὑποῦσιν ἀστοῖς ἥδεται νεανίαις ·

ἀνὴρ δὲ βασιλεὺς ἐχθρὸν ἡγεῖται τόδε ,

καὶ τοὺς ἀρίστους οὕς τʼ ἂν ἡγῆται φρονεῖν

445

κτείνει , δεδοικὼς τῆς τυραννίδος πέρι .

πῶς οὖν ἔτʼ ἂν γένοιτʼ ἂν ἰσχυρὰ πόλις ,

ὅταν τις ὡς λειμῶνος ἠρινοῦ στάχυν

τόλμας ἀφαιρῇ κἀπολωτίζῃ νέους ;

κτᾶσθαι δὲ πλοῦτον καὶ βίον τί δεῖ τέκνοις

450

ὡς τῷ τυράννῳ πλείονʼ ἐκμοχθῇ βίον ;

ἢ παρθενεύειν παῖδας ἐν δόμοις καλῶς ,

τερπνὰς τυράννοις ἡδονάς , ὅταν θέλῃ ,

δάκρυα δʼ ἑτοιμάζουσι ; μὴ ζῴην ἔτι ,

εἰ τἀμὰ τέκνα πρὸς βίαν νυμφεύσεται .

455

καὶ ταῦτα μὲν δὴ πρὸς τὰ σὰ ἐξηκόντισα .

ἥκεις δὲ δὴ τί τῆσδε γῆς κεχρημένος ;

κλαίων γʼ ἂν ἦλθες , εἴ σε μὴ ῎πεμψεν πόλις ,

περισσὰ φωνῶν · τὸν γὰρ ἄγγελον χρεὼν

λέξανθʼ ὅσʼ ἂν τάξῃ τις ὡς τάχος πάλιν

460

χωρεῖν . τὸ λοιπὸν δʼ εἰς ἐμὴν πόλιν Κρέων

ἧσσον λάλον σου πεμπέτω τινʼ ἄγγελον .

Χορός

φεῦ φεῦ · κακοῖσιν ὡς ὅταν δαίμων διδῷ

καλῶς , ὑβρίζουσʼ ὡς ἀεὶ πράξοντες εὖ .

Κῆρυξ

λέγοιμʼ ἂν ἤδη . τῶν μὲν ἠγωνισμένων

465

σοὶ μὲν δοκείτω ταῦτʼ , ἐμοὶ δὲ τἀντία .

ἐγὼ δʼ ἀπαυδῶ πᾶς τε Καδμεῖος λεὼς

Ἄδραστον ἐς γῆν τήνδε μὴ παριέναι ·

εἰ δʼ ἔστιν ἐν γῇ , πρὶν θεοῦ δῦναι σέλας ,

λύσαντα σεμνὰ στεμμάτων μυστήρια

470

τῆσδʼ ἐξελαύνειν , μηδʼ ἀναιρεῖσθαι νεκροὺς

βίᾳ , προσήκοντʼ οὐδὲν Ἀργείων πόλει .

κἂν μὲν πίθῃ μοι , κυμάτων ἄτερ πόλιν

σὴν ναυστολήσεις · εἰ δὲ μή , πολὺς κλύδων

ἡμῖν τε καὶ σοὶ συμμάχοις τʼ ἔσται δορός .

475

σκέψαι δέ , καὶ μὴ τοῖς ἐμοῖς θυμούμενος

λόγοισιν , ὡς δὴ πόλιν ἐλευθέραν ἔχων ,

σφριγῶντʼ ἀμείψῃ μῦθον ἐκ βραχιόνων ·

ἐλπὶς γάρ ἐστʼ ἄπιστον , ἣ πολλὰς πόλεις

συνῆψʼ , ἄγουσα θυμὸν εἰς ὑπερβολάς .

480

ὅταν γὰρ ἔλθῃ πόλεμος ἐς ψῆφον λεώ ,

οὐδεὶς ἔθʼ αὑτοῦ θάνατον ἐκλογίζεται ,

τὸ δυστυχὲς δὲ τοῦτʼ ἐς ἄλλον ἐκτρέπει ·

εἰ δʼ ἦν παρʼ ὄμμα θάνατος ἐν ψήφου φορᾷ ,

οὐκ ἄν ποθʼ Ἑλλὰς δοριμανὴς ἀπώλλυτο .

485

καίτοι δυοῖν γε πάντες ἄνθρωποι λόγοιν

τὸν κρείσσον ʼ ἴσμεν , καὶ τὰ χρηστὰ καὶ κακά ,

ὅσῳ τε πολέμου κρεῖσσον εἰρήνη βροτοῖς ·

ἣ πρῶτα μὲν Μούσαισι προσφιλεστάτη ,

Ποιναῖσι δʼ ἐχθρά , τέρπεται δʼ εὐπαιδίᾳ ,

490

χαίρει δὲ πλούτῳ . ταῦτʼ ἀφέντες οἱ κακοὶ

πολέμους ἀναιρούμεσθα καὶ τὸν ἥσσονα

δουλούμεθʼ , ἄνδρες ἄνδρα καὶ πόλις πόλιν .

σὺ δʼ ἄνδρας ἐχθροὺς καὶ θανόντας ὠφελεῖς ,

θάπτων κομίζων θʼ ὕβρις οὓς ἀπώλεσεν ;

495

οὔ τἄρʼ ἔτʼ ὀρθῶς Καπανέως κεραύνιον

δέμας καπνοῦται , κλιμάκων ὀρθοστάτας

ὃς προσβαλὼν πύλῃσιν ὤμοσεν πόλιν

πέρσειν θεοῦ θέλοντος ἤν τε μὴ θέλῃ ;

οὐδʼ ἥρπασεν χάρυβδις οἰωνοσκόπον ,

500

τέθριππον ἅρμα περιβαλοῦσα χάσματι ,

ἄλλοι τε κεῖνται πρὸς πύλαις λοχαγέται

πέτροις καταξανθέντες ὀστέων ῥαφάς ;

ἤ νυν φρονεῖν ἄμεινον ἐξαύχει Διός ,

ἢ θεοὺς δικαίως τοὺς κακοὺς ἀπολλύναι .

505

φιλεῖν μὲν οὖν χρὴ τοὺς σοφοὺς πρῶτον τέκνα ,

ἔπειτα τοκέας πατρίδα θʼ , ἣν αὔξειν χρεὼν

καὶ μὴ κατᾶξαι . σφαλερὸν ἡγεμὼν θρασύς ·

νεώς τε ναύτης ἥσυχος , καιρῷ σοφός .

καὶ τοῦτʼ ἐμοὶ τἀνδρεῖον , ἡ προμηθία .

510

Χορός

ἐξαρκέσας ἦν Ζεὺς ὁ τιμωρούμενος ,

ὑμᾶς δʼ ὑβρίζειν οὐκ ἐχρῆν τοιάνδʼ ὕβριν .

Ἄδραστος

ὦ παγκάκιστε —

Θησεύς

σῖγʼ , Ἄδραστʼ , ἔχε στόμα ,

καὶ μὴ ʼπίπροσθεν τῶν ἐμῶν τοὺς σοὺς λόγους

θῇς · οὐ γὰρ ἥκει πρὸς σὲ κηρύσσων ὅδε ,

515

ἀλλʼ ὡς ἔμʼ · ἡμᾶς κἀποκρίνασθαι χρεών .

καὶ πρῶτα μέν σε πρὸς τὰ πρῶτʼ ἀμείψομαι .

οὐκ οἶδʼ ἐγὼ Κρέοντα δεσπόζοντʼ ἐμοῦ

οὐδὲ σθένοντα μεῖζον , ὥστʼ ἀναγκάσαι

δρᾶν τὰς Ἀθήνας ταῦτʼ · ἄνω γὰρ ἂν ῥέοι

520

τὰ πράγμαθʼ οὕτως , εἰ ʼπιταξόμεσθα δή .

πόλεμον δὲ τοῦτον οὐκ ἐγὼ καθίσταμαι ,

ὃς οὐδὲ σὺν τοῖσδʼ ἦλθον ἐς Κάδμου χθόνα ·

νεκροὺς δὲ τοὺς θανόντας , οὐ βλάπτων πόλιν

οὐδʼ ἀνδροκμῆτας προσφέρων ἀγωνίας ,

525

θάψαι δικαιῶ , τὸν Πανελλήνων νόμον

σῴζων . τί τούτων ἐστὶν οὐ καλῶς ἔχον ;

εἰ γάρ τι καὶ πεπόνθατʼ Ἀργείων ὕπο ,

τεθνᾶσιν , ἠμύνασθε πολεμίους καλῶς ,

αἰσχρῶς δʼ ἐκείνοις , χἡ δίκη διοίχεται .

530

ἐάσατʼ ἤδη γῇ καλυφθῆναι νεκρούς ,

ὅθεν δʼ ἕκαστον ἐς τὸ φῶς ἀφίκετο ,

ἐνταῦθʼ ἀπελθεῖν , πνεῦμα μὲν πρὸς αἰθέρα ,

τὸ σῶμα δʼ ἐς γῆν · οὔτι γὰρ κεκτήμεθα

ἡμέτερον αὐτὸ πλὴν ἐνοικῆσαι βίον ,

535

κἄπειτα τὴν θρέψασαν αὐτὸ δεῖ λαβεῖν .

δοκεῖς κακουργεῖν Ἄργος οὐ θάπτων νεκρούς ;

ἥκιστα · πάσης Ἑλλάδος κοινὸν τόδε ,

εἰ τοὺς θανόντας νοσφίσας ὧν χρῆν λαχεῖν

ἀτάφους τις ἕξει · δειλίαν γὰρ ἐσφέρει

540

τοῖς ἀλκίμοισιν οὗτος ἢν τεθῇ νόμος .

κἀμοὶ μὲν ἦλθες δείνʼ ἀπειλήσων ἔπη ,

νεκροὺς δὲ ταρβεῖτʼ , εἰ κρυβήσονται χθονί ;

τί μὴ γένηται ; μὴ κατασκάψωσι γῆν

ταφέντες ὑμῶν ; ἢ τέκνʼ ἐν μυχῷ χθονὸς

545

φύσωσιν , ἐξ ὧν εἶσί τις τιμωρία ;

σκαιόν γε τἀνάλωμα τῆς γλώσσης τόδε ,

φόβους πονηροὺς καὶ κενοὺς δεδοικέναι .

ἀλλʼ , ὦ μάταιοι , γνῶτε τἀνθρώπων κακά ·

παλαίσμαθʼ ἡμῶν ὁ βίος · εὐτυχοῦσι δὲ

550

οἳ μὲν τάχʼ , οἳ δʼ ἐσαῦθις , οἳ δʼ ἤδη βροτῶν ,

τρυφᾷ δʼ ὁ δαίμων · πρός τε γὰρ τοῦ δυστυχοῦς ,

ὡς εὐτυχήσῃ , τίμιος γεραίρεται ,

ὅ τʼ ὄλβιός νιν πνεῦμα δειμαίνων λιπεῖν

ὑψηλὸν αἴρει . γνόντας οὖν χρεὼν τάδε

555

ἀδικουμένους τε μέτρια μὴ θυμῷ φέρειν

ἀδικεῖν τε τοιαῦθʼ οἷα μὴ βλάψαι πόλιν .

πῶς οὖν ἂν εἴη ; τοὺς ὀλωλότας νεκροὺς

θάψαι δὸς ἡμῖν τοῖς θέλουσιν εὐσεβεῖν .

ἢ δῆλα τἀνθένδʼ · εἶμι καὶ θάψω βίᾳ .

560

οὐ γάρ ποτʼ εἰς Ἕλληνας ἐξοισθήσεται

ὡς εἰς ἔμʼ ἐλθὼν καὶ πόλιν Πανδίονος

νόμος παλαιὸς δαιμόνων διεφθάρη .

Χορός

θάρσει · τὸ γάρ τοι τῆς Δίκης σῴζων φάος

πολλοὺς ὑπεκφύγοις ἂν ἀνθρώπων ψόγους .

565

Κῆρυξ

βούλῃ συνάψω μῦθον ἐν βραχεῖ σέθεν ;

Θησεύς

λέγʼ , εἴ τι βούλῃ · καὶ γὰρ οὐ σιγηλὸς εἶ .

Κῆρυξ

οὐκ ἄν ποτʼ ἐκ γῆς παῖδας Ἀργείων λάβοις .

Θησεύς

κἀμοῦ νυν ἀντάκουσον , εἰ βούλῃ , πάλιν .

Κῆρυξ

κλύοιμʼ ἄν · οὐ γὰρ ἀλλὰ δεῖ δοῦναι μέρος .

570

Θησεύς

θάψω νεκροὺς γῆς ἐξελὼν Ἀσωπίας .

Κῆρυξ

ἐν ἀσπίσιν σοι πρῶτα κινδυνευτέον .

Θησεύς

πολλοὺς ἔτλην δὴ χἁτέρους ἄλλους πόνους .

Κῆρυξ

ἦ πᾶσιν οὖν σʼ ἔφυσεν ἐξαρκεῖν πατήρ ;

Θησεύς

ὅσοι γʼ ὑβρισταί · χρηστὰ δʼ οὐ κολάζομεν .

575

Κῆρυξ

πράσσειν σὺ πόλλʼ εἴωθας ἥ τε σὴ πόλις .

Θησεύς

τοιγὰρ πονοῦσα πολλὰ πόλλʼ εὐδαιμονεῖ .

Κῆρυξ

ἔλθʼ , ὥς σε λόγχη σπαρτὸς ἐν πόλει λάβῃ .

Θησεύς

τίς δʼ ἐκ δράκοντος θοῦρος ἂν γένοιτʼ Ἄρης ;

Κῆρυξ

γνώσῃ σὺ πάσχων · νῦν δʼ ἔτʼ εἶ νεανίας .

580

Θησεύς

οὔτοι μʼ ἐπαρεῖς ὥστε θυμῶσαι φρένας

τοῖς σοῖσι κόμποις · ἀλλʼ ἀποστέλλου χθονός ,

λόγους ματαίους οὕσπερ ἠνέγκω λαβών .

περαίνομεν γὰρ οὐδέν .

ὁρμᾶσθαι χρεὼν

πάντʼ ἄνδρʼ ὁπλίτην ἁρμάτων τʼ ἐπεμβάτην ,

585

μοναμπύκων τε φάλαρα κινεῖσθαι στόμα

ἀφρῷ καταστάζοντα Καδμείαν χθόνα .

χωρήσομαι γὰρ ἑπτὰ πρὸς Κάδμου πύλας

αὐτὸς σίδηρον ὀξὺν ἐν χεροῖν ἔχων

590

αὐτός τε κῆρυξ . σοὶ δὲ προστάσσω μένειν ,

Ἄδραστε , κἀμοὶ μὴ ἀναμίγνυσθαι τύχας

τὰς σάς . ἐγὼ γὰρ δαίμονος τοὐμοῦ μέτα

στρατηλατήσω καινὸς ἐν καινῷ δορί .

ἓν δεῖ μόνον μοι · τοὺς θεοὺς ἔχειν , ὅσοι

δίκην σέβονται · ταῦτα γὰρ ξυνόνθʼ ὁμοῦ

595

νίκην δίδωσιν . ἁρετὴ δʼ οὐδὲν λέγει

βροτοῖσιν , ἢ μὴ τὸν θεὸν χρῄζοντʼ ἔχῃ .