Euripides Suppliants

Θησεύς

τίνων γόων ἤκουσα καὶ στέρνων κτύπον

νεκρῶν τε θρήνους , τῶνδʼ ἀνακτόρων ἄπο

ἠχοῦς ἰούσης ; ὡς φόβος μʼ ἀναπτεροῖ

μή μοί τι μήτηρ , ἣν μεταστείχω ποδί ,

90

χρονίαν ἀποῦσαν ἐκ δόμων ἔχῃ νέον .

ἔα ·

τί χρῆμα ; καινὰς ἐσβολὰς ὁρῶ λόγων ·

μητέρα γεραιὰν βωμίαν ἐφημένην

ξένους θʼ ὁμοῦ γυναῖκας , οὐχ ἕνα ῥυθμὸν

κακῶν ἐχούσας · ἔκ τε γὰρ γερασμίων

95

ὄσσων ἐλαύνουσʼ οἰκτρὸν ἐς γαῖαν δάκρυ ,

κουραί τε καὶ πεπλώματʼ οὐ θεωρικά .

τί ταῦτα , μῆτερ ; σὸν τὸ μηνύειν ἐμοί ,

ἡμῶν δʼ ἀκούειν · προσδοκῶ τι γὰρ νέον .

Αἴθρα

ὦ παῖ , γυναῖκες αἵδε μητέρες τέκνων

100

τῶν κατθανόντων ἀμφὶ Καδμείας πύλας

ἑπτὰ στρατηγῶν · ἱκεσίοις δὲ σὺν κλάδοις

φρουροῦσί μʼ , ὡς δέδορκας , ἐν κύκλῳ , τέκνον .

Θησεύς

τίς δʼ ὁ στενάζων οἰκτρὸν ἐν πύλαις ὅδε ;

Αἴθρα

Ἄδραστος , ὡς λέγουσιν , Ἀργείων ἄναξ .

105

Θησεύς

οἱ δʼ ἀμφὶ τόνδε παῖδες ; ἦ τούτων τέκνα ;

Αἴθρα

οὔκ , ἀλλὰ νεκρῶν τῶν ὀλωλότων κόροι .

Θησεύς

τί γὰρ πρὸς ἡμᾶς ἦλθον ἱκεσίᾳ χερί ;

Αἴθρα

οἶδʼ · ἀλλὰ τῶνδε μῦθος οὑντεῦθεν , τέκνον .

Θησεύς

σὲ τὸν κατήρη χλανιδίοις ἀνιστορῶ .

110

λέγʼ ἐκκαλύψας κρᾶτα καὶ πάρες γόον ·

πέρας γὰρ οὐδὲν μὴ διὰ γλώσσης ἰόν .

Ἄδραστος

ὦ καλλίνικε γῆς Ἀθηναίων ἄναξ ,

Θησεῦ , σὸς ἱκέτης καὶ πόλεως ἥκω σέθεν .

Θησεύς

τί χρῆμα θηρῶν καὶ τίνος χρείαν ἔχων ;

115

Ἄδραστος

οἶσθʼ ἣν στρατείαν ἐστράτευσʼ ὀλεθρίαν .

Θησεύς

οὐ γάρ τι σιγῇ διεπέρασας Ἑλλάδα .

Ἄδραστος

ἐνταῦθʼ ἀπώλεσʼ ἄνδρας Ἀργείων ἄκρους .

Θησεύς

τοιαῦθʼ ὁ τλήμων πόλεμος ἐξεργάζεται .

Ἄδραστος

τούτους θανόντας ἦλθον ἐξαιτῶν πόλιν .

120

Θησεύς

κήρυξιν Ἑρμοῦ πίσυνος , ὡς θάψῃς νεκρούς ;

Ἄδραστος

κἄπειτά γʼ οἱ κτανόντες οὐκ ἐῶσί με .

Θησεύς

τί γὰρ λέγουσιν , ὅσια χρῄζοντος σέθεν ;

Ἄδραστος

τί δʼ ; εὐτυχοῦντες οὐκ ἐπίστανται φέρειν .

Θησεύς

ξύμβουλον οὖν μʼ ἐπῆλθες ; ἢ τίνος χάριν ;

125

Ἄδραστος

κομίσαι σε , Θησεῦ , παῖδας Ἀργείων θέλων .

Θησεύς

τὸ δʼ Ἄργος ἡμῖν ποῦ ʼστιν ; ἢ κόμποι μάτην ;

Ἄδραστος

σφαλέντες οἰχόμεσθα . πρὸς σὲ δʼ ἥκομεν .

Θησεύς

ἰδίᾳ δοκῆσάν σοι τόδʼ ἢ πάσῃ πόλει ;

Ἄδραστος

πάντες σʼ ἱκνοῦνται Δαναΐδαι θάψαι νεκρούς .

130

Θησεύς

ἐκ τοῦ δʼ ἐλαύνεις ἑπτὰ πρὸς Θήβας λόχους ;

Ἄδραστος

δισσοῖσι γαμβροῖς τήνδε πορσύνων χάριν .

Θησεύς

τῷ δʼ ἐξέδωκας παῖδας Ἀργείων σέθεν ;

Ἄδραστος

οὐκ ἐγγενῆ συνῆψα κηδείαν δόμοις .

Θησεύς

ἀλλὰ ξένοις ἔδωκας Ἀργείας κόρας ;

135

Ἄδραστος

Τυδεῖ γε Πολυνείκει τε τῷ Θηβαιγενεῖ .

Θησεύς

τίνʼ εἰς ἔρωτα τῆσδε κηδείας μολών ;

Ἄδραστος

Φοίβου μʼ ὑπῆλθε δυστόπαστʼ αἰνίγματα .

Θησεύς

τί δʼ εἶπʼ Ἀπόλλων παρθένοις κραίνων γάμον ;

Ἄδραστος

κάπρῳ με δοῦναι καὶ λέοντι παῖδʼ ἐμώ .

140

Θησεύς

σὺ δʼ ἐξελίσσεις πῶς θεοῦ θεσπίσματα ;

Ἄδραστος

ἐλθόντε φυγάδε νυκτὸς εἰς ἐμὰς πύλας —

Θησεύς

τίς καὶ τίς ; εἰπέ · δύο γὰρ ἐξαυδᾷς ἅμα .

Ἄδραστος

Τυδεὺς μάχην ξυνῆψε Πολυνείκης θʼ ἅμα .

Θησεύς

ἦ τοῖσδʼ ἔδωκας θηρσὶν ὣς κόρας σέθεν ;

145

Ἄδραστος

μάχην γε δισσοῖν κνωδάλοιν ἀπεικάσας .

Θησεύς

ἦλθον δὲ δὴ πῶς πατρίδος ἐκλιπόνθʼ ὅρους ;

Ἄδραστος

Τυδεὺς μὲν αἷμα συγγενὲς φεύγων χθονός .

Θησεύς

ὁ δʼ Οἰδίπου τί , τίνι τρόπῳ Θήβας λιπών ;

Ἄδραστος

ἀραῖς πατρῴαις , μὴ κασίγνητον κτάνοι .

150

Θησεύς

σοφήν γʼ ἔλεξας τήνδʼ ἑκούσιον φυγήν .

Ἄδραστος

ἀλλʼ οἱ μένοντες τοὺς ἀπόντας ἠδίκουν .

Θησεύς

οὔ πού σφʼ ἀδελφὸς χρημάτων νοσφίζεται ;

Ἄδραστος

ταύτῃ δικάζων ἦλθον · εἶτʼ ἀπωλόμην .

Θησεύς

μάντεις δʼ ἐπῆλθες ἐμπύρων τʼ εἶδες φλόγα ;

155

Ἄδραστος

οἴμοι ; διώκεις μʼ ᾗ μάλιστʼ ἐγὼ ʼσφάλην .

Θησεύς

οὐκ ἦλθες , ὡς ἔοικεν , εὐνοίᾳ θεῶν .

Ἄδραστος

τὸ δὲ πλέον , ἦλθον Ἀμφιάρεώ γε πρὸς βίαν .

Θησεύς

οὕτω τὸ θεῖον ῥᾳδίως ἀπεστράφης ;

Ἄδραστος

νέων γὰρ ἀνδρῶν θόρυβος ἐξέπλησσέ με .

160

Θησεύς

εὐψυχίαν ἔσπευσας ἀντʼ εὐβουλίας .

Ἄδραστος

ὃ δή γε πολλοὺς ὤλεσε στρατηλάτας .

ἀλλʼ , ὦ καθʼ Ἑλλάδʼ ἀλκιμώτατον κάρα ,

ἄναξ Ἀθηνῶν , ἐν μὲν αἰσχύναις ἔχω

πίτνων πρὸς οὖδας γόνυ σὸν ἀμπίσχειν χερί ,

165

πολιὸς ἀνὴρ τύραννος εὐδαίμων πάρος ·

ὅμως δʼ ἀνάγκη συμφοραῖς εἴκειν ἐμαῖς .

σῶσον νεκρούς μοι , τἀμά τʼ οἰκτίρας κακὰ

καὶ τῶν θανόντων τάσδε μητέρας τέκνων ,

αἷς γῆρας ἥκει πολιὸν εἰς ἀπαιδίαν ,

170

ἐλθεῖν δʼ ἔτλησαν δεῦρο καὶ ξένον πόδα

θεῖναι μόλις γεραιὰ κινοῦσαι μέλη ,

πρεσβεύματʼ οὐ Δήμητρος ἐς μυστήρια ,

ἀλλʼ ὡς νεκροὺς θάψωσιν , ἃς αὐτὰς ἐχρῆν

κείνων ταφείσας χερσὶν ὡραίων τυχεῖν .

175

σοφὸν δὲ πενίαν τʼ εἰσορᾶν τὸν ὄλβιον ,

πένητά τʼ εἰς τοὺς πλουσίους ἀποβλέπειν

ζηλοῦνθʼ , ἵνʼ αὐτὸν χρημάτων ἔρως ἔχῃ ,

τά τʼ οἰκτρὰ τοὺς μὴ δυστυχεῖς δεδοικέναι .

τόν θʼ ὑμνοποιὸν αὐτὸς ἃν τίκτῃ μέλη

180

χαίροντα τίκτειν · ἢν δὲ μὴ πάσχῃ τόδε ,

οὔτοι δύναιτʼ ἂν οἴκοθέν γʼ ἀτώμενος

τέρπειν ἂν ἄλλους · οὐδὲ γὰρ δίκην ἔχει .

τάχʼ οὖν ἂν εἴποις · Πελοπίαν παρεὶς χθόνα

πῶς ταῖς Ἀθήναις τόνδε προστάσσεις πόνον ;

185

ἐγὼ δίκαιός εἰμʼ ἀφηγεῖσθαι τάδε .

Σπάρτη μὲν ὠμὴ καὶ πεποίκιλται τρόπους ,

τὰ δʼ ἄλλα μικρὰ κἀσθενῆ · πόλις δὲ σὴ

μόνη δύναιτʼ ἂν τόνδʼ ὑποστῆναι πόνον ·

τά τʼ οἰκτρὰ γὰρ δέδορκε καὶ νεανίαν

190

ἔχει σὲ ποιμένʼ ἐσθλόν · οὗ χρείᾳ πόλεις

πολλαὶ διώλοντʼ , ἐνδεεῖς στρατηλάτου .

Χορός

κἀγὼ τὸν αὐτὸν τῷδέ σοι λόγον λέγω ,

Θησεῦ , διʼ οἴκτου τὰς ἐμὰς λαβεῖν τύχας .

Θησεύς

ἄλλοισι δὴ ʼπόνησʼ ἁμιλληθεὶς λόγῳ

195

τοιῷδʼ . ἔλεξε γάρ τις ὡς τὰ χείρονα

πλείω βροτοῖσίν ἐστι τῶν ἀμεινόνων ·

ἐγὼ δὲ τούτοις ἀντίαν γνώμην ἔχω ,

πλείω τὰ χρηστὰ τῶν κακῶν εἶναι βροτοῖς ·

εἰ μὴ γὰρ ἦν τόδʼ , οὐκ ἂν ἦμεν ἐν φάει .

200

αἰνῶ δʼ ὃς ἡμῖν βίοτον ἐκ πεφυρμένου

καὶ θηριώδους θεῶν διεσταθμήσατο ,

πρῶτον μὲν ἐνθεὶς σύνεσιν , εἶτα δʼ ἄγγελον

γλῶσσαν λόγων δούς , ὥστε γιγνώσκειν ὄπα ,

τροφήν τε καρποῦ τῇ τροφῇ τʼ ἀπʼ οὐρανοῦ

205

σταγόνας ὑδρηλάς , ὡς τά γʼ ἐκ γαίας τρέφῃ

ἄρδῃ τε νηδύν · πρὸς δὲ τοῖσι χείματος

προβλήματʼ , αἶθρον ἐξαμύνασθαι θεοῦ ,

πόντου τε ναυστολήμαθʼ , ὡς διαλλαγὰς

ἔχοιμεν ἀλλήλοισιν ὧν πένοιτο γῆ .

210

ἃ δʼ ἔστʼ ἄσημα κοὐ σαφῶς γιγνώσκομεν ,

ἐς πῦρ βλέποντες καὶ κατὰ σπλάγχνων πτυχὰς

μάντεις προσημαίνουσιν οἰωνῶν τʼ ἄπο .

ἆρʼ οὐ τρυφῶμεν θεοῦ κατασκευὴν βίῳ

δόντος τοιαύτην , οἷσιν οὐκ ἀρκεῖ τάδε ;

215

ἀλλʼ ἡ φρόνησις τοῦ θεοῦ μεῖζον σθένειν

ζητεῖ , τὸ γαῦρον δʼ ἐν φρεσὶν κεκτημένοι

δοκοῦμεν εἶναι δαιμόνων σοφώτεροι .

ἧς καὶ σὺ φαίνῃ δεκάδος , οὐ σοφὸς γεγώς ,

ὅστις κόρας μὲν θεσφάτοις Φοίβου ζυγεὶς

220

ξένοισιν ὧδʼ ἔδωκας ὡς ζώντων θεῶν ,

λαμπρὸν δὲ θολερῷ δῶμα συμμείξας τὸ σὸν

ἥλκωσας οἴκους · χρῆν γὰρ οὐδὲ σώματα

ἄδικα δικαίοις τὸν σοφὸν συμμιγνύναι ,

εὐδαιμονοῦντας δʼ ἐς δόμους κτᾶσθαι φίλους .

225

κοινὰς γὰρ ὁ θεὸς τὰς τύχας ἡγούμενος

τοῖς τοῦ νοσοῦντος πήμασιν διώλεσε

τὸν συννοσοῦντα κοὐδὲν ἠδικηκότα .

ἐς δὲ στρατείαν πάντας Ἀργείους ἄγων ,

μάντεων λεγόντων θέσφατʼ , εἶτʼ ἀτιμάσας

230

βίᾳ παρελθὼν θεοὺς ἀπώλεσας πόλιν ,

νέοις παραχθείς , οἵτινες τιμώμενοι

χαίρουσι πολέμους τʼ αὐξάνουσʼ ἄνευ δίκης ,

φθείροντες ἀστούς , ὁ μὲν ὅπως στρατηλατῇ ,

ὁ δʼ ὡς ὑβρίζῃ δύναμιν ἐς χεῖρας λαβών ,

235

ἄλλος δὲ κέρδους οὕνεκʼ , οὐκ ἀποσκοπῶν

τὸ πλῆθος εἴ τι βλάπτεται πάσχον τάδε .

τρεῖς γὰρ πολιτῶν μερίδες · οἳ μὲν ὄλβιοι

ἀνωφελεῖς τε πλειόνων τʼ ἐρῶσʼ ἀεί ·

οἳ δʼ οὐκ ἔχοντες καὶ σπανίζοντες βίου

240

δεινοί , νέμοντες τῷ φθόνῳ πλέον μέρος ,

ἐς τοὺς ἔχοντας κέντρʼ ἀφιᾶσιν κακά ,

γλώσσαις πονηρῶν προστατῶν φηλούμενοι ·

τριῶν δὲ μοιρῶν ἡ ʼν μέσῳ σῴζει πόλεις ,

κόσμον φυλάσσουσʼ ὅντινʼ ἂν τάξῃ πόλις .

245

κἄπειτʼ ἐγώ σοι σύμμαχος γενήσομαι ;

τί πρὸς πολίτας τοὺς ἐμοὺς λέγων καλόν ;

χαίρων ἴθʼ · εἰ γὰρ μὴ βεβούλευσαι καλῶς ,

αὐτὸς πιέζειν τὴν τύχην , ἡμᾶς δʼ ἐᾶν .

Χορός

ἥμαρτεν · ἐν νέοισι δʼ ἀνθρώπων τόδε

250

ἔνεστι · συγγνώμην δὲ τῷδʼ ἔχειν χρεών .

ἀλλʼ ὡς ἰατρὸν τῶνδʼ , ἄναξ , ἀφίγμεθα .

Ἄδραστος

οὔτοι δικαστήν σʼ εἱλόμην ἐμῶν κακῶν

οὐδʼ , εἴ τι πράξας μὴ καλῶς εὑρίσκομαι ,

τούτων κολαστὴν κἀπιτιμητήν , ἄναξ ,

255

ἀλλʼ ὡς ὀναίμην . εἰ δὲ μὴ βούλῃ τάδε ,

στέργειν ἀνάγκη τοῖσι σοῖς · τί γὰρ πάθω ;

ἄγʼ , ὦ γεραιαί , στείχετε , γλαυκὴν χλόην

αὐτοῦ λιποῦσαι , φυλλάδος καταστροφῇ

θεούς τε καὶ γῆν τήν τε πυρφόρον θεὰν

260

Δήμητρα θέμεναι μάρτυρʼ ἡλίου τε φῶς ,

ὡς οὐδὲν ἡμῖν ἤρκεσαν λιταὶ θεῶν .

Χορός

ὃς Πέλοπος ἦν παῖς , Πελοπίας δʼ ἡμεῖς χθονὸς

ταὐτὸν πατρῷον αἷμα σοὶ κεκτήμεθα .

τί δρᾷς ; προδώσεις ταῦτα κἀκβαλεῖς χθονὸς

265

γραῦς οὐ τυχούσας οὐδὲν ὧν αὐτὰς ἐχρῆν ;

μὴ δῆτʼ · ἔχει γὰρ καταφυγὴν θὴρ μὲν πέτραν ,

δοῦλος δὲ βωμοὺς θεῶν , πόλις δὲ πρὸς πόλιν

ἔπτηξε χειμασθεῖσα · τῶν γὰρ ἐν βροτοῖς

οὐκ ἔστιν οὐδὲν διὰ τέλους εὐδαιμονοῦν .

270