Aeschylus Eumenides

Πυθιάς

πρῶτον μὲν εὐχῇ τῇδε πρεσβεύω θεῶν

1

τὴν πρωτόμαντιν Γαῖαν · ἐκ δὲ τῆς Θέμιν ,

ἣ δὴ τὸ μητρὸς δευτέρα τόδʼ ἕζετο

μαντεῖον , ὡς λόγος τις · ἐν δὲ τῷ τρίτῳ

λάχει , θελούσης , οὐδὲ πρὸς βίαν τινός ,

5

Τιτανὶς ἄλλη παῖς Χθονὸς καθέζετο ,

Φοίβη · δίδωσι δʼ ἣ γενέθλιον δόσιν

Φοίβῳ · τὸ Φοίβης δʼ ὄνομʼ ἔχει παρώνυμον .

λιπὼν δὲ λίμνην Δηλίαν τε χοιράδα ,

κέλσας ἐπʼ ἀκτὰς ναυπόρους τὰς Παλλάδος ,

10

ἐς τήνδε γαῖαν ἦλθε Παρνησοῦ θʼ ἕδρας .

πέμπουσι δʼ αὐτὸν καὶ σεβίζουσιν μέγα

κελευθοποιοὶ παῖδες Ἡφαίστου , χθόνα

ἀνήμερον τιθέντες ἡμερωμένην .

μολόντα δʼ αὐτὸν κάρτα τιμαλφεῖ λεώς ,

15

Δελφός τε χώρας τῆσδε πρυμνήτης ἄναξ .

τέχνης δέ νιν Ζεὺς ἔνθεον κτίσας φρένα

ἵζει τέταρτον τοῖσδε μάντιν ἐν θρόνοις ·

Διὸς προφήτης δʼ ἐστὶ Λοξίας πατρός .

τούτους ἐν εὐχαῖς φροιμιάζομαι θεούς .

20

Παλλὰς προναία δʼ ἐν λόγοις πρεσβεύεται ·

σέβω δὲ νύμφας , ἔνθα Κωρυκὶς πέτρα

κοίλη , φίλορνις , δαιμόνων ἀναστροφή ·

Βρόμιος ἔχει τὸν χῶρον , οὐδʼ ἀμνημονῶ ,

ἐξ οὗτε Βάκχαις ἐστρατήγησεν θεός ,

25

λαγὼ δίκην Πενθεῖ καταρράψας μόρον ·

Πλειστοῦ τε πηγὰς καὶ Ποσειδῶνος κράτος

καλοῦσα καὶ τέλειον ὕψιστον Δία ,

ἔπειτα μάντις ἐς θρόνους καθιζάνω .

καὶ νῦν τυχεῖν με τῶν πρὶν εἰσόδων μακρῷ

30

ἄριστα δοῖεν · κεἰ παρʼ Ἑλλήνων τινές ,

ἴτων πάλῳ λαχόντες , ὡς νομίζεται .

μαντεύομαι γὰρ ὡς ἂν ἡγῆται θεός .

Πυθιάς

ἦ δεινὰ λέξαι , δεινὰ δʼ ὀφθαλμοῖς δρακεῖν ,

πάλιν μʼ ἔπεμψεν ἐκ δόμων τῶν Λοξίου ,

35

ὡς μήτε σωκεῖν μήτε μʼ ἀκταίνειν βάσιν ,

τρέχω δὲ χερσίν , οὐ ποδωκείᾳ σκελῶν ·

δείσασα γὰρ γραῦς οὐδέν , ἀντίπαις μὲν οὖν .

ἐγὼ μὲν ἕρπω πρὸς πολυστεφῆ μυχόν ·

ὁρῶ δʼ ἐπʼ ὀμφαλῷ μὲν ἄνδρα θεομυσῆ

40

ἕδραν ἔχοντα προστρόπαιον , αἵματι

στάζοντα χεῖρας καὶ νεοσπαδὲς ξίφος

ἔχοντʼ ἐλαίας θʼ ὑψιγέννητον κλάδον ,

λήνει μεγίστῳ σωφρόνως ἐστεμμένον ,

ἀργῆτι μαλλῷ · τῇδε γὰρ τρανῶς ἐρῶ .

45

πρόσθεν δὲ τἀνδρὸς τοῦδε θαυμαστὸς λόχος

εὕδει γυναικῶν ἐν θρόνοισιν ἥμενος .

οὔτοι γυναῖκας , ἀλλὰ Γοργόνας λέγω ,

οὐδʼ αὖτε Γοργείοισιν εἰκάσω τύποις .

εἶδόν ποτʼ ἤδη Φινέως γεγραμμένας

50

δεῖπνον φερούσας · ἄπτεροί γε μὴν ἰδεῖν

αὗται , μέλαιναι δʼ ἐς τὸ πᾶν βδελύκτροποι ·

ῥέγκουσι δʼ οὐ πλατοῖσι φυσιάμασιν ·

ἐκ δʼ ὀμμάτων λείβουσι δυσφιλῆ λίβα ·

καὶ κόσμος οὔτε πρὸς θεῶν ἀγάλματα

55

φέρειν δίκαιος οὔτʼ ἐς ἀνθρώπων στέγας .

τὸ φῦλον οὐκ ὄπωπα τῆσδʼ ὁμιλίας

οὐδʼ ἥτις αἶα τοῦτʼ ἐπεύχεται γένος

τρέφουσʼ ἀνατεὶ μὴ μεταστένειν πόνον .

τἀντεῦθεν ἤδη τῶνδε δεσπότῃ δόμων

60

αὐτῷ μελέσθω Λοξίᾳ μεγασθενεῖ .

ἰατρόμαντις δʼ ἐστὶ καὶ τερασκόπος

καὶ τοῖσιν ἄλλοις δωμάτων καθάρσιος .

Ἀπόλλων

οὔτοι προδώσω · διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ

ἐγγὺς παρεστὼς καὶ πρόσω δʼ ἀποστατῶν

65

ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων .

καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς ·

ὕπνῳ πεσοῦσαι δʼ αἱ κατάπτυστοι κόραι ,

γραῖαι παλαιαὶ παῖδες , αἷς οὐ μείγνυται

θεῶν τις οὐδʼ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε .

70

κακῶν δʼ ἕκατι κἀγένοντʼ , ἐπεὶ κακὸν

σκότον νέμονται Τάρταρόν θʼ ὑπὸ χθονός ,

μισήματʼ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων .

ὅμως δὲ φεῦγε μηδὲ μαλθακὸς γένῃ .

ἐλῶσι γάρ σε καὶ διʼ ἠπείρου μακρᾶς

75

βιβῶντʼ ἀνʼ αἰεὶ τὴν πλανοστιβῆ χθόνα

ὑπέρ τε πόντον καὶ περιρρύτας πόλεις .

καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος

πόνον · μολὼν δὲ Παλλάδος ποτὶ πτόλιν

ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας .

80

κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους

μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν ,

ὥστʼ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδʼ ἀπαλλάξαι πόνων ·

καὶ γὰρ κτανεῖν σʼ ἔπεισα μητρῷον δέμας .

Ὀρέστης

ἄναξ Ἄπολλον , οἶσθα μὲν τὸ μὴ ʼδικεῖν ·

85

ἐπεὶ δʼ ἐπίστᾳ , καὶ τὸ μὴ ʼμελεῖν μάθε .

σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν .

Ἀπόλλων

μέμνησο , μὴ φόβος σε νικάτω φρένας .

σὺ δʼ , αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός ,

Ἑρμῆ , φύλασσε · κάρτα δʼ ὢν ἐπώνυμος

90

πομπαῖος ἴσθι , τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν

ἱκέτην —σέβει τοι Ζεὺς τόδʼ ἐκνόμων σέβας —

ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ .

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

εὕδοιτʼ ἄν , ὠή , καὶ καθευδουσῶν τί δεῖ ;

ἐγὼ δʼ ὑφʼ ὑμῶν ὧδʼ ἀπητιμασμένη

95

ἄλλοισιν ἐν νεκροῖσιν , ὧν μὲν ἔκτανον

ὄνειδος ἐν φθιτοῖσιν οὐκ ἐκλείπεται ,

αἰσχρῶς δʼ ἀλῶμαι · προυννέπω δʼ ὑμῖν ὅτι

ἔχω μεγίστην αἰτίαν κείνων ὕπο ·

παθοῦσα δʼ οὕτω δεινὰ πρὸς τῶν φιλτάτων ,

100

οὐδεὶς ὑπέρ μου δαιμόνων μηνίεται ,

κατασφαγείσης πρὸς χερῶν μητροκτόνων .

ὁρᾶτε πληγὰς τάσδε καρδίας ὅθεν .

εὕδουσα γὰρ φρὴν ὄμμασιν λαμπρύνεται ,

ἐν ἡμέρᾳ δὲ μοῖρʼ ἀπρόσκοπος βροτῶν .

105

ἦ πολλὰ μὲν δὴ τῶν ἐμῶν ἐλείξατε ,

χοάς τʼ ἀοίνους , νηφάλια μειλίγματα ,

καὶ νυκτίσεμνα δεῖπνʼ ἐπʼ ἐσχάρᾳ πυρὸς

ἔθυον , ὥραν οὐδενὸς κοινὴν θεῶν .

καὶ πάντα ταῦτα λὰξ ὁρῶ πατούμενα .

110

ὁ δʼ ἐξαλύξας οἴχεται νεβροῦ δίκην ,

καὶ ταῦτα κούφως ἐκ μέσων ἀρκυστάτων

ὤρουσεν ὑμῖν ἐγκατιλλώψας μέγα .

ἀκούσαθʼ ὡς ἔλεξα τῆς ἐμῆς περὶ

ψυχῆς , φρονήσατʼ , ὦ κατὰ χθονὸς θεαί .

115

ὄναρ γὰρ ὑμᾶς νῦν Κλυταιμήστρα καλῶ .

Χορός

(μ̔υγμός . )

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

μύζοιτʼ ἄν , ἁνὴρ δʼ οἴχεται φεύγων πρόσω ·

φίλοι γάρ εἰσιν οὐκ ἐμοῖς προσεικότες .

Χορός

(μ̔υγμός . )

120

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

ἄγαν ὑπνώσσεις κοὐ κατοικτίζεις πάθος ·

φονεὺς δʼ Ὀρέστης τῆσδε μητρὸς οἴχεται .

Χορός

(ὡ̓ γμός . )

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

ᾤζεις , ὑπνώσσεις · οὐκ ἀναστήσῃ τάχος ;

τί σοι πέπρωται πρᾶγμα πλὴν τεύχειν κακά ;

125

Χορός

(ὡ̓ γμός .)

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

ὕπνος πόνος τε κύριοι συνωμόται

δεινῆς δρακαίνης ἐξεκήραναν μένος .

Χορός

(μ̔υγμὸς διπλοῦς ὀξύς . )

λαβὲ λαβὲ λαβὲ λαβέ , φράζου .

130

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

ὄναρ διώκεις θῆρα , κλαγγαίνεις δʼ ἅπερ

κύων μέριμναν οὔποτʼ ἐκλείπων πόνου .

τί δρᾷς ; ἀνίστω , μή σε νικάτω πόνος ,

μηδʼ ἀγνοήσῃς πῆμα μαλθαχθεῖσʼ ὕπνῳ .

ἄλγησον ἧπαρ ἐνδίκοις ὀνείδεσιν ·

135

τοῖς σώφροσιν γὰρ ἀντίκεντρα γίγνεται .

σὺ δʼ αἱματηρὸν πνεῦμʼ ἐπουρίσασα τῷ ,

ἀτμῷ κατισχναίνουσα , νηδύος πυρί ,

ἕπου , μάραινε δευτέροις διώγμασιν .

Χορός

ἔγειρʼ , ἔγειρε καὶ σὺ τήνδʼ , ἐγὼ δὲ σέ .

140

εὕδεις ; ἀνίστω , κἀπολακτίσασʼ ὕπνον ,

ἰδώμεθʼ εἴ τι τοῦδε φροιμίου ματᾷ .