Euripides Bacchae

Χορός

δεῖξόν νυν , ὦ τάλαινα , σὴν νικηφόρον

1200

ἀστοῖσιν ἄγραν ἣν φέρουσʼ ἐλήλυθας .

Ἀγαύη

ὦ καλλίπυργον ἄστυ Θηβαίας χθονὸς

ναίοντες , ἔλθεθʼ ὡς ἴδητε τήνδʼ ἄγραν ,

Κάδμου θυγατέρες θηρὸς ἣν ἠγρεύσαμεν ,

οὐκ ἀγκυλητοῖς Θεσσαλῶν στοχάσμασιν ,

1205

οὐ δικτύοισιν , ἀλλὰ λευκοπήχεσι

χειρῶν ἀκμαῖσιν . κᾆτα κομπάζειν χρεὼν

καὶ λογχοποιῶν ὄργανα κτᾶσθαι μάτην ;

ἡμεῖς δέ γʼ αὐτῇ χειρὶ τόνδε θʼ εἵλομεν ,

χωρίς τε θηρὸς ἄρθρα διεφορήσαμεν .

1210

ποῦ μοι πατὴρ ὁ πρέσβυς ; ἐλθέτω πέλας .

Πενθεύς τʼ ἐμὸς παῖς ποῦ ʼστιν ; αἰρέσθω λαβὼν

πηκτῶν πρὸς οἴκους κλιμάκων προσαμβάσεις ,

ὡς πασσαλεύσῃ κρᾶτα τριγλύφοις τόδε

λέοντος ὃν πάρειμι θηράσασʼ ἐγώ .

1215

Κάδμος

ἕπεσθέ μοι φέροντες ἄθλιον βάρος

Πενθέως , ἕπεσθε , πρόσπολοι , δόμων πάρος ,

οὗ σῶμα μοχθῶν μυρίοις ζητήμασιν

φέρω τόδʼ , εὑρὼν ἐν Κιθαιρῶνος πτυχαῖς

διασπαρακτόν , κοὐδὲν ἐν ταὐτῷ πέδῳ

1220

λαβών , ἐν ὕλῃ κείμενον δυσευρέτῳ .

ἤκουσα γάρ του θυγατέρων τολμήματα ,

ἤδη κατʼ ἄστυ τειχέων ἔσω βεβὼς

σὺν τῷ γέροντι Τειρεσίᾳ Βακχῶν πάρα ·

πάλιν δὲ κάμψας εἰς ὄρος κομίζομαι

1225

τὸν κατθανόντα παῖδα Μαινάδων ὕπο .

καὶ τὴν μὲν Ἀκτέωνʼ Ἀρισταίῳ ποτὲ

τεκοῦσαν εἶδον Αὐτονόην Ἰνώ θʼ ἅμα

ἔτʼ ἀμφὶ δρυμοὺς οἰστροπλῆγας ἀθλίας ,

τὴν δʼ εἶπέ τίς μοι δεῦρο βακχείῳ ποδὶ

1230

στείχειν Ἀγαύην , οὐδʼ ἄκραντʼ ἠκούσαμεν ·

λεύσσω γὰρ αὐτήν , ὄψιν οὐκ εὐδαίμονα .

Ἀγαύη

πάτερ , μέγιστον κομπάσαι πάρεστί σοι ,

πάντων ἀρίστας θυγατέρας σπεῖραι μακρῷ

θνητῶν · ἁπάσας εἶπον , ἐξόχως δʼ ἐμέ ,

1235

ἣ τὰς παρʼ ἱστοῖς ἐκλιποῦσα κερκίδας

ἐς μείζονʼ ἥκω , θῆρας ἀγρεύειν χεροῖν .

φέρω δʼ ἐν ὠλέναισιν , ὡς ὁρᾷς , τάδε

λαβοῦσα τἀριστεῖα , σοῖσι πρὸς δόμοις

ὡς ἀγκρεμασθῇ · σὺ δέ , πάτερ , δέξαι χεροῖν ·

1240

γαυρούμενος δὲ τοῖς ἐμοῖς ἀγρεύμασιν

κάλει φίλους ἐς δαῖτα · μακάριος γὰρ εἶ ,

μακάριος , ἡμῶν τοιάδʼ ἐξειργασμένων .

Κάδμος

ὦ πένθος οὐ μετρητὸν οὐδʼ οἷόν τʼ ἰδεῖν ,

φόνον ταλαίναις χερσὶν ἐξειργασμένων .

1245

καλὸν τὸ θῦμα καταβαλοῦσα δαίμοσιν

ἐπὶ δαῖτα Θήβας τάσδε κἀμὲ παρακαλεῖς .

οἴμοι κακῶν μὲν πρῶτα σῶν , ἔπειτʼ ἐμῶν ·

ὡς ὁ θεὸς ἡμᾶς ἐνδίκως μέν , ἀλλʼ ἄγαν ,

Βρόμιος ἄναξ ἀπώλεσʼ οἰκεῖος γεγώς .

1250

Ἀγαύη

ὡς δύσκολον τὸ γῆρας ἀνθρώποις ἔφυ

ἔν τʼ ὄμμασι σκυθρωπόν . εἴθε παῖς ἐμὸς

εὔθηρος εἴη , μητρὸς εἰκασθεὶς τρόποις ,

ὅτʼ ἐν νεανίαισι Θηβαίοις ἅμα

θηρῶν ὀριγνῷτʼ · ἀλλὰ θεομαχεῖν μόνον

1255

οἷός τʼ ἐκεῖνος . νουθετητέος , πάτερ ,

σοὐστίν . τίς αὐτὸν δεῦρʼ ἂν ὄψιν εἰς ἐμὴν

καλέσειεν , ὡς ἴδῃ με τὴν εὐδαίμονα ;

Κάδμος

φεῦ φεῦ · φρονήσασαι μὲν οἷʼ ἐδράσατε

ἀλγήσετʼ ἄλγος δεινόν · εἰ δὲ διὰ τέλους

1260

ἐν τῷδʼ ἀεὶ μενεῖτʼ ἐν ᾧ καθέστατε ,

οὐκ εὐτυχοῦσαι δόξετʼ οὐχὶ δυστυχεῖν .

Ἀγαύη

τί δʼ οὐ καλῶς τῶνδʼ ἢ τί λυπηρῶς ἔχει ;

Κάδμος

πρῶτον μὲν ἐς τόνδʼ αἰθέρʼ ὄμμα σὸν μέθες .

Ἀγαύη

ἰδού · τί μοι τόνδʼ ἐξυπεῖπας εἰσορᾶν ;

1265

Κάδμος

ἔθʼ αὑτὸς ἤ σοι μεταβολὰς ἔχειν δοκεῖ ;

Ἀγαύη

λαμπρότερος ἢ πρὶν καὶ διειπετέστερος .

Κάδμος

τὸ δὲ πτοηθὲν τόδʼ ἔτι σῇ ψυχῇ πάρα ;

Ἀγαύη

οὐκ οἶδα τοὔπος τοῦτο . γίγνομαι δέ πως

ἔννους , μετασταθεῖσα τῶν πάρος φρενῶν .

1270

Κάδμος

κλύοις ἂν οὖν τι κἀποκρίναιʼ ἂν σαφῶς ;

Ἀγαύη

ὡς ἐκλέλησμαί γʼ ἃ πάρος εἴπομεν , πάτερ .

Κάδμος

ἐς ποῖον ἦλθες οἶκον ὑμεναίων μέτα ;

Ἀγαύη

Σπαρτῷ μʼ ἔδωκας , ὡς λέγουσʼ , Ἐχίονι .

Κάδμος

τίς οὖν ἐν οἴκοις παῖς ἐγένετο σῷ πόσει ;

1275

Ἀγαύη

Πενθεύς , ἐμῇ τε καὶ πατρὸς κοινωνίᾳ .

Κάδμος

τίνος πρόσωπον δῆτʼ ἐν ἀγκάλαις ἔχεις ;

Ἀγαύη

λέοντος , ὥς γʼ ἔφασκον αἱ θηρώμεναι .

Κάδμος

σκέψαι νυν ὀρθῶς · βραχὺς ὁ μόχθος εἰσιδεῖν .

Ἀγαύη

ἔα , τί λεύσσω ; τί φέρομαι τόδʼ ἐν χεροῖν ;

1280

Κάδμος

ἄθρησον αὐτὸ καὶ σαφέστερον μάθε .

Ἀγαύη

ὁρῶ μέγιστον ἄλγος ἡ τάλαινʼ ἐγώ .

Κάδμος

μῶν σοι λέοντι φαίνεται προσεικέναι ;

Ἀγαύη

οὔκ , ἀλλὰ Πενθέως ἡ τάλαινʼ ἔχω κάρα .

Κάδμος

ᾠμωγμένον γε πρόσθεν ἢ σὲ γνωρίσαι .

1285

Ἀγαύη

τίς ἔκτανέν νιν ; —πῶς ἐμὰς ἦλθεν χέρας ;

Κάδμος

δύστην ʼ ἀλήθειʼ , ὡς ἐν οὐ καιρῷ πάρει .

Ἀγαύη

λέγʼ , ὡς τὸ μέλλον καρδία πήδημʼ ἔχει .

Κάδμος

σύ νιν κατέκτας καὶ κασίγνηται σέθεν .

Ἀγαύη

ποῦ δʼ ὤλετʼ ; ἦ κατʼ οἶκον ; ἢ ποίοις τόποις ;

1290

Κάδμος

οὗπερ πρὶν Ἀκτέωνα διέλαχον κύνες .

Ἀγαύη

τί δʼ ἐς Κιθαιρῶν ʼ ἦλθε δυσδαίμων ὅδε ;

Κάδμος

ἐκερτόμει θεὸν σάς τε βακχείας μολών .

Ἀγαύη

ἡμεῖς δʼ ἐκεῖσε τίνι τρόπῳ κατήραμεν ;

Κάδμος

ἐμάνητε , πᾶσά τʼ ἐξεβακχεύθη πόλις .

1295

Ἀγαύη

Διόνυσος ἡμᾶς ὤλεσʼ , ἄρτι μανθάνω .

Κάδμος

ὕβριν γʼ ὑβρισθείς · θεὸν γὰρ οὐχ ἡγεῖσθέ νιν .

Ἀγαύη

τὸ φίλτατον δὲ σῶμα ποῦ παιδός , πάτερ ;

Κάδμος

ἐγὼ μόλις τόδʼ ἐξερευνήσας φέρω .

Ἀγαύη

ἦ πᾶν ἐν ἄρθροις συγκεκλῃμένον καλῶς ;

1300

Κάδμος

Ἀγαύη

Πενθεῖ δὲ τί μέρος ἀφροσύνης προσῆκʼ ἐμῆς ;

Κάδμος

ὑμῖν ἐγένεθʼ ὅμοιος , οὐ σέβων θεόν .

τοιγὰρ συνῆψε πάντας ἐς μίαν βλάβην ,

ὑμᾶς τε τόνδε θʼ , ὥστε διολέσαι δόμους

κἄμʼ , ὅστις ἄτεκνος ἀρσένων παίδων γεγὼς

1305

τῆς σῆς τόδʼ ἔρνος , ὦ τάλαινα , νηδύος

αἴσχιστα καὶ κάκιστα κατθανόνθʼ ὁρῶ ,

ᾧ δῶμʼ ἀνέβλεφʼ —ὃς συνεῖχες , ὦ τέκνον ,

τοὐμὸν μέλαθρον , παιδὸς ἐξ ἐμῆς γεγώς ,

πόλει τε τάρβος ἦσθα · τὸν γέροντα δὲ

1310

οὐδεὶς ὑβρίζειν ἤθελʼ εἰσορῶν τὸ σὸν

κάρα · δίκην γὰρ ἀξίαν ἐλάμβανες .

νῦν δʼ ἐκ δόμων ἄτιμος ἐκβεβλήσομαι

ὁ Κάδμος ὁ μέγας , ὃς τὸ Θηβαίων γένος

ἔσπειρα κἀξήμησα κάλλιστον θέρος .

1315

ὦ φίλτατʼ ἀνδρῶν —καὶ γὰρ οὐκέτʼ ὢν ὅμως

τῶν φιλτάτων ἔμοιγʼ ἀριθμήσῃ , τέκνον —

οὐκέτι γενείου τοῦδε θιγγάνων χερί ,

τὸν μητρὸς αὐδῶν πατέρα προσπτύξῃ , τέκνον ,

λέγων · Τίς ἀδικεῖ , τίς σʼ ἀτιμάζει , γέρον ;

1320

τίς σὴν ταράσσει καρδίαν λυπηρὸς ὤν ;

λέγʼ , ὡς κολάζω τὸν ἀδικοῦντά σʼ , ὦ πάτερ .

νῦν δʼ ἄθλιος μέν εἰμʼ ἐγώ , τλήμων δὲ σύ .

οἰκτρὰ δὲ μήτηρ , τλήμονες δὲ σύγγονοι .

εἰ δʼ ἔστιν ὅστις δαιμόνων ὑπερφρονεῖ ,

1325

ἐς τοῦδʼ ἀθρήσας θάνατον ἡγείσθω θεούς .

Χορός

τὸ μὲν σὸν ἀλγῶ , Κάδμε · σὸς δʼ ἔχει δίκην

παῖς παιδὸς ἀξίαν μέν , ἀλγεινὴν δὲ σοί .

Ἀγαύη

ὦ πάτερ , ὁρᾷς γὰρ τἄμʼ ὅσῳ μετεστράφη

Διονυσος

δράκων γενήσῃ μεταβαλών , δάμαρ τε σὴ

1330

ἐκθηριωθεῖσʼ ὄφεος ἀλλάξει τύπον ,

ἣν Ἄρεος ἔσχες Ἁρμονίαν θνητὸς γεγώς .

ὄχον δὲ μόσχων , χρησμὸς ὡς λέγει Διός ,

ἐλᾷς μετʼ ἀλόχου , βαρβάρων ἡγούμενος .

πολλὰς δὲ πέρσεις ἀναρίθμῳ στρατεύματι

1335

πόλεις · ὅταν δὲ Λοξίου χρηστήριον

διαρπάσωσι , νόστον ἄθλιον πάλιν

σχήσουσι · σὲ δʼ Ἄρης Ἁρμονίαν τε ῥύσεται

μακάρων τʼ ἐς αἶαν σὸν καθιδρύσει βίον .

ταῦτʼ οὐχὶ θνητοῦ πατρὸς ἐκγεγὼς λέγω

1340

Διόνυσος , ἀλλὰ Ζηνός · εἰ δὲ σωφρονεῖν

ἔγνωθʼ , ὅτʼ οὐκ ἠθέλετε , τὸν Διὸς γόνον

εὐδαιμονεῖτʼ ἂν σύμμαχον κεκτημένοι .

Κάδμος

Διόνυσε , λισσόμεσθά σʼ , ἠδικήκαμεν .

Διόνυσος

ὄψʼ ἐμάθεθʼ ἡμᾶς , ὅτε δὲ χρῆν , οὐκ ᾔδετε .

1345

Κάδμος

ἐγνώκαμεν ταῦτʼ · ἀλλʼ ἐπεξέρχῃ λίαν .

Διόνυσος

καὶ γὰρ πρὸς ὑμῶν θεὸς γεγὼς ὑβριζόμην .

Κάδμος

ὀργὰς πρέπει θεοὺς οὐχ ὁμοιοῦσθαι βροτοῖς .

Διόνυσος

πάλαι τάδε Ζεὺς οὑμὸς ἐπένευσεν πατήρ .

Ἀγαύη

αἰαῖ , δέδοκται , πρέσβυ , τλήμονες φυγαί .

1350

Διόνυσος

τί δῆτα μέλλεθʼ ἅπερ ἀναγκαίως ἔχει ;

Κάδμος

ὦ τέκνον , ὡς ἐς δεινὸν ἤλθομεν κακὸν

πάντες , σύ θʼ ἡ τάλαινα σύγγονοί τε σαί ,

ἐγώ θʼ ὁ τλήμων · βαρβάρους ἀφίξομαι

γέρων μέτοικος · ἔτι δέ μοι τὸ θέσφατον

1355

ἐς Ἑλλάδʼ ἀγαγεῖν μιγάδα βάρβαρον στρατόν .

καὶ τὴν Ἄρεως παῖδʼ Ἁρμονίαν , δάμαρτʼ ἐμήν ,

δράκων δρακαίνης φύσιν ἔχουσαν ἀγρίαν

ἄξω ʼπὶ βωμοὺς καὶ τάφους Ἑλληνικούς ,

ἡγούμενος λόγχαισιν · οὐδὲ παύσομαι

1360

κακῶν ὁ τλήμων , οὐδὲ τὸν καταιβάτην

Ἀχέροντα πλεύσας ἥσυχος γενήσομαι .

Ἀγαύη

ὦ πάτερ , ἐγὼ δὲ σοῦ στερεῖσα φεύξομαι .

Κάδμος

τί μʼ ἀμφιβάλλεις χερσίν , ὦ τάλαινα παῖ ,

ὄρνις ὅπως κηφῆνα πολιόχρων κύκνος ;

1365

Ἀγαύη

ποῖ γὰρ τράπωμαι πατρίδος ἐκβεβλημένη ;

Κάδμος

οὐκ οἶδα , τέκνον · μικρὸς ἐπίκουρος πατήρ .