Euripides Bacchae

Χορός

δεῖξόν νυν, ὦ τάλαινα, σὴν νικηφόρον

1200

ἀστοῖσιν ἄγραν ἣν φέρουσʼ ἐλήλυθας.

Ἀγαύη

ὦ καλλίπυργον ἄστυ Θηβαίας χθονὸς

ναίοντες, ἔλθεθʼ ὡς ἴδητε τήνδʼ ἄγραν,

Κάδμου θυγατέρες θηρὸς ἣν ἠγρεύσαμεν,

οὐκ ἀγκυλητοῖς Θεσσαλῶν στοχάσμασιν,

1205

οὐ δικτύοισιν, ἀλλὰ λευκοπήχεσι

χειρῶν ἀκμαῖσιν. κᾆτα κομπάζειν χρεὼν

καὶ λογχοποιῶν ὄργανα κτᾶσθαι μάτην;

ἡμεῖς δέ γʼ αὐτῇ χειρὶ τόνδε θʼ εἵλομεν,

χωρίς τε θηρὸς ἄρθρα διεφορήσαμεν.

1210

ποῦ μοι πατὴρ ὁ πρέσβυς; ἐλθέτω πέλας.

Πενθεύς τʼ ἐμὸς παῖς ποῦ ʼστιν; αἰρέσθω λαβὼν

πηκτῶν πρὸς οἴκους κλιμάκων προσαμβάσεις,

ὡς πασσαλεύσῃ κρᾶτα τριγλύφοις τόδε

λέοντος ὃν πάρειμι θηράσασʼ ἐγώ.

1215

Κάδμος

ἕπεσθέ μοι φέροντες ἄθλιον βάρος

Πενθέως, ἕπεσθε, πρόσπολοι, δόμων πάρος,

οὗ σῶμα μοχθῶν μυρίοις ζητήμασιν

φέρω τόδʼ, εὑρὼν ἐν Κιθαιρῶνος πτυχαῖς

διασπαρακτόν, κοὐδὲν ἐν ταὐτῷ πέδῳ

1220

λαβών, ἐν ὕλῃ κείμενον δυσευρέτῳ.

ἤκουσα γάρ του θυγατέρων τολμήματα,

ἤδη κατʼ ἄστυ τειχέων ἔσω βεβὼς

σὺν τῷ γέροντι Τειρεσίᾳ Βακχῶν πάρα·

πάλιν δὲ κάμψας εἰς ὄρος κομίζομαι

1225

τὸν κατθανόντα παῖδα Μαινάδων ὕπο.

καὶ τὴν μὲν Ἀκτέωνʼ Ἀρισταίῳ ποτὲ

τεκοῦσαν εἶδον Αὐτονόην Ἰνώ θʼ ἅμα

ἔτʼ ἀμφὶ δρυμοὺς οἰστροπλῆγας ἀθλίας,

τὴν δʼ εἶπέ τίς μοι δεῦρο βακχείῳ ποδὶ

1230

στείχειν Ἀγαύην, οὐδʼ ἄκραντʼ ἠκούσαμεν·

λεύσσω γὰρ αὐτήν, ὄψιν οὐκ εὐδαίμονα.

Ἀγαύη

πάτερ, μέγιστον κομπάσαι πάρεστί σοι,

πάντων ἀρίστας θυγατέρας σπεῖραι μακρῷ

θνητῶν· ἁπάσας εἶπον, ἐξόχως δʼ ἐμέ,

1235

ἣ τὰς παρʼ ἱστοῖς ἐκλιποῦσα κερκίδας

ἐς μείζονʼ ἥκω, θῆρας ἀγρεύειν χεροῖν.

φέρω δʼ ἐν ὠλέναισιν, ὡς ὁρᾷς, τάδε

λαβοῦσα τἀριστεῖα, σοῖσι πρὸς δόμοις

ὡς ἀγκρεμασθῇ· σὺ δέ, πάτερ, δέξαι χεροῖν·

1240

γαυρούμενος δὲ τοῖς ἐμοῖς ἀγρεύμασιν

κάλει φίλους ἐς δαῖτα· μακάριος γὰρ εἶ,

μακάριος, ἡμῶν τοιάδʼ ἐξειργασμένων.

Κάδμος

ὦ πένθος οὐ μετρητὸν οὐδʼ οἷόν τʼ ἰδεῖν,

φόνον ταλαίναις χερσὶν ἐξειργασμένων.

1245

καλὸν τὸ θῦμα καταβαλοῦσα δαίμοσιν

ἐπὶ δαῖτα Θήβας τάσδε κἀμὲ παρακαλεῖς.

οἴμοι κακῶν μὲν πρῶτα σῶν, ἔπειτʼ ἐμῶν·

ὡς ὁ θεὸς ἡμᾶς ἐνδίκως μέν, ἀλλʼ ἄγαν,

Βρόμιος ἄναξ ἀπώλεσʼ οἰκεῖος γεγώς.

1250

Ἀγαύη

ὡς δύσκολον τὸ γῆρας ἀνθρώποις ἔφυ

ἔν τʼ ὄμμασι σκυθρωπόν. εἴθε παῖς ἐμὸς

εὔθηρος εἴη, μητρὸς εἰκασθεὶς τρόποις,

ὅτʼ ἐν νεανίαισι Θηβαίοις ἅμα

θηρῶν ὀριγνῷτʼ· ἀλλὰ θεομαχεῖν μόνον

1255

οἷός τʼ ἐκεῖνος. νουθετητέος, πάτερ,

σοὐστίν. τίς αὐτὸν δεῦρʼ ἂν ὄψιν εἰς ἐμὴν

καλέσειεν, ὡς ἴδῃ με τὴν εὐδαίμονα;

Κάδμος

φεῦ φεῦ· φρονήσασαι μὲν οἷʼ ἐδράσατε

ἀλγήσετʼ ἄλγος δεινόν· εἰ δὲ διὰ τέλους

1260

ἐν τῷδʼ ἀεὶ μενεῖτʼ ἐν ᾧ καθέστατε,

οὐκ εὐτυχοῦσαι δόξετʼ οὐχὶ δυστυχεῖν.

Ἀγαύη

τί δʼ οὐ καλῶς τῶνδʼ ἢ τί λυπηρῶς ἔχει;

Κάδμος

πρῶτον μὲν ἐς τόνδʼ αἰθέρʼ ὄμμα σὸν μέθες.

Ἀγαύη

ἰδού· τί μοι τόνδʼ ἐξυπεῖπας εἰσορᾶν;

1265

Κάδμος

ἔθʼ αὑτὸς ἤ σοι μεταβολὰς ἔχειν δοκεῖ;

Ἀγαύη

λαμπρότερος ἢ πρὶν καὶ διειπετέστερος.

Κάδμος

τὸ δὲ πτοηθὲν τόδʼ ἔτι σῇ ψυχῇ πάρα;

Ἀγαύη

οὐκ οἶδα τοὔπος τοῦτο. γίγνομαι δέ πως

ἔννους, μετασταθεῖσα τῶν πάρος φρενῶν.

1270

Κάδμος

κλύοις ἂν οὖν τι κἀποκρίναιʼ ἂν σαφῶς;

Ἀγαύη

ὡς ἐκλέλησμαί γʼ ἃ πάρος εἴπομεν, πάτερ.

Κάδμος

ἐς ποῖον ἦλθες οἶκον ὑμεναίων μέτα;

Ἀγαύη

Σπαρτῷ μʼ ἔδωκας, ὡς λέγουσʼ, Ἐχίονι.

Κάδμος

τίς οὖν ἐν οἴκοις παῖς ἐγένετο σῷ πόσει;

1275

Ἀγαύη

Πενθεύς, ἐμῇ τε καὶ πατρὸς κοινωνίᾳ.

Κάδμος

τίνος πρόσωπον δῆτʼ ἐν ἀγκάλαις ἔχεις;

Ἀγαύη

λέοντος, ὥς γʼ ἔφασκον αἱ θηρώμεναι.

Κάδμος

σκέψαι νυν ὀρθῶς· βραχὺς ὁ μόχθος εἰσιδεῖν.

Ἀγαύη

ἔα, τί λεύσσω; τί φέρομαι τόδʼ ἐν χεροῖν;

1280

Κάδμος

ἄθρησον αὐτὸ καὶ σαφέστερον μάθε.

Ἀγαύη

ὁρῶ μέγιστον ἄλγος ἡ τάλαινʼ ἐγώ.

Κάδμος

μῶν σοι λέοντι φαίνεται προσεικέναι;

Ἀγαύη

οὔκ, ἀλλὰ Πενθέως ἡ τάλαινʼ ἔχω κάρα.

Κάδμος

ᾠμωγμένον γε πρόσθεν ἢ σὲ γνωρίσαι.

1285

Ἀγαύη

τίς ἔκτανέν νιν;—πῶς ἐμὰς ἦλθεν χέρας;

Κάδμος

δύστηνʼ ἀλήθειʼ, ὡς ἐν οὐ καιρῷ πάρει.

Ἀγαύη

λέγʼ, ὡς τὸ μέλλον καρδία πήδημʼ ἔχει.

Κάδμος

σύ νιν κατέκτας καὶ κασίγνηται σέθεν.

Ἀγαύη

ποῦ δʼ ὤλετʼ; ἦ κατʼ οἶκον; ἢ ποίοις τόποις;

1290

Κάδμος

οὗπερ πρὶν Ἀκτέωνα διέλαχον κύνες.

Ἀγαύη

τί δʼ ἐς Κιθαιρῶνʼ ἦλθε δυσδαίμων ὅδε;

Κάδμος

ἐκερτόμει θεὸν σάς τε βακχείας μολών.

Ἀγαύη

ἡμεῖς δʼ ἐκεῖσε τίνι τρόπῳ κατήραμεν;

Κάδμος

ἐμάνητε, πᾶσά τʼ ἐξεβακχεύθη πόλις.

1295

Ἀγαύη

Διόνυσος ἡμᾶς ὤλεσʼ, ἄρτι μανθάνω.

Κάδμος

ὕβριν γʼ ὑβρισθείς· θεὸν γὰρ οὐχ ἡγεῖσθέ νιν.

Ἀγαύη

τὸ φίλτατον δὲ σῶμα ποῦ παιδός, πάτερ;

Κάδμος

ἐγὼ μόλις τόδʼ ἐξερευνήσας φέρω.

Ἀγαύη

ἦ πᾶν ἐν ἄρθροις συγκεκλῃμένον καλῶς;

1300

Κάδμος

Ἀγαύη

Πενθεῖ δὲ τί μέρος ἀφροσύνης προσῆκʼ ἐμῆς;

Κάδμος

ὑμῖν ἐγένεθʼ ὅμοιος, οὐ σέβων θεόν.

τοιγὰρ συνῆψε πάντας ἐς μίαν βλάβην,

ὑμᾶς τε τόνδε θʼ, ὥστε διολέσαι δόμους

κἄμʼ, ὅστις ἄτεκνος ἀρσένων παίδων γεγὼς

1305

τῆς σῆς τόδʼ ἔρνος, ὦ τάλαινα, νηδύος

αἴσχιστα καὶ κάκιστα κατθανόνθʼ ὁρῶ,

ᾧ δῶμʼ ἀνέβλεφʼ—ὃς συνεῖχες, ὦ τέκνον,

τοὐμὸν μέλαθρον, παιδὸς ἐξ ἐμῆς γεγώς,

πόλει τε τάρβος ἦσθα· τὸν γέροντα δὲ

1310

οὐδεὶς ὑβρίζειν ἤθελʼ εἰσορῶν τὸ σὸν

κάρα· δίκην γὰρ ἀξίαν ἐλάμβανες.

νῦν δʼ ἐκ δόμων ἄτιμος ἐκβεβλήσομαι

ὁ Κάδμος ὁ μέγας, ὃς τὸ Θηβαίων γένος

ἔσπειρα κἀξήμησα κάλλιστον θέρος.

1315

ὦ φίλτατʼ ἀνδρῶν—καὶ γὰρ οὐκέτʼ ὢν ὅμως

τῶν φιλτάτων ἔμοιγʼ ἀριθμήσῃ, τέκνον—

οὐκέτι γενείου τοῦδε θιγγάνων χερί,

τὸν μητρὸς αὐδῶν πατέρα προσπτύξῃ, τέκνον,

λέγων· Τίς ἀδικεῖ, τίς σʼ ἀτιμάζει, γέρον;

1320

τίς σὴν ταράσσει καρδίαν λυπηρὸς ὤν;

λέγʼ, ὡς κολάζω τὸν ἀδικοῦντά σʼ, ὦ πάτερ.

νῦν δʼ ἄθλιος μέν εἰμʼ ἐγώ, τλήμων δὲ σύ.

οἰκτρὰ δὲ μήτηρ, τλήμονες δὲ σύγγονοι.

εἰ δʼ ἔστιν ὅστις δαιμόνων ὑπερφρονεῖ,

1325

ἐς τοῦδʼ ἀθρήσας θάνατον ἡγείσθω θεούς.

Χορός

τὸ μὲν σὸν ἀλγῶ, Κάδμε· σὸς δʼ ἔχει δίκην

παῖς παιδὸς ἀξίαν μέν, ἀλγεινὴν δὲ σοί.

Ἀγαύη

ὦ πάτερ, ὁρᾷς γὰρ τἄμʼ ὅσῳ μετεστράφη

Διονυσος

δράκων γενήσῃ μεταβαλών, δάμαρ τε σὴ

1330

ἐκθηριωθεῖσʼ ὄφεος ἀλλάξει τύπον,

ἣν Ἄρεος ἔσχες Ἁρμονίαν θνητὸς γεγώς.

ὄχον δὲ μόσχων, χρησμὸς ὡς λέγει Διός,

ἐλᾷς μετʼ ἀλόχου, βαρβάρων ἡγούμενος.

πολλὰς δὲ πέρσεις ἀναρίθμῳ στρατεύματι

1335

πόλεις· ὅταν δὲ Λοξίου χρηστήριον

διαρπάσωσι, νόστον ἄθλιον πάλιν

σχήσουσι· σὲ δʼ Ἄρης Ἁρμονίαν τε ῥύσεται

μακάρων τʼ ἐς αἶαν σὸν καθιδρύσει βίον.

ταῦτʼ οὐχὶ θνητοῦ πατρὸς ἐκγεγὼς λέγω

1340

Διόνυσος, ἀλλὰ Ζηνός· εἰ δὲ σωφρονεῖν

ἔγνωθʼ, ὅτʼ οὐκ ἠθέλετε, τὸν Διὸς γόνον

εὐδαιμονεῖτʼ ἂν σύμμαχον κεκτημένοι.

Κάδμος

Διόνυσε, λισσόμεσθά σʼ, ἠδικήκαμεν.

Διόνυσος

ὄψʼ ἐμάθεθʼ ἡμᾶς, ὅτε δὲ χρῆν, οὐκ ᾔδετε.

1345

Κάδμος

ἐγνώκαμεν ταῦτʼ· ἀλλʼ ἐπεξέρχῃ λίαν.

Διόνυσος

καὶ γὰρ πρὸς ὑμῶν θεὸς γεγὼς ὑβριζόμην.

Κάδμος

ὀργὰς πρέπει θεοὺς οὐχ ὁμοιοῦσθαι βροτοῖς.

Διόνυσος

πάλαι τάδε Ζεὺς οὑμὸς ἐπένευσεν πατήρ.

Ἀγαύη

αἰαῖ, δέδοκται, πρέσβυ, τλήμονες φυγαί.

1350

Διόνυσος

τί δῆτα μέλλεθʼ ἅπερ ἀναγκαίως ἔχει;

Κάδμος

ὦ τέκνον, ὡς ἐς δεινὸν ἤλθομεν κακὸν

πάντες, σύ θʼ ἡ τάλαινα σύγγονοί τε σαί,

ἐγώ θʼ ὁ τλήμων· βαρβάρους ἀφίξομαι

γέρων μέτοικος· ἔτι δέ μοι τὸ θέσφατον

1355

ἐς Ἑλλάδʼ ἀγαγεῖν μιγάδα βάρβαρον στρατόν.

καὶ τὴν Ἄρεως παῖδʼ Ἁρμονίαν, δάμαρτʼ ἐμήν,

δράκων δρακαίνης φύσιν ἔχουσαν ἀγρίαν

ἄξω ʼπὶ βωμοὺς καὶ τάφους Ἑλληνικούς,

ἡγούμενος λόγχαισιν· οὐδὲ παύσομαι

1360

κακῶν ὁ τλήμων, οὐδὲ τὸν καταιβάτην

Ἀχέροντα πλεύσας ἥσυχος γενήσομαι.

Ἀγαύη

ὦ πάτερ, ἐγὼ δὲ σοῦ στερεῖσα φεύξομαι.

Κάδμος

τί μʼ ἀμφιβάλλεις χερσίν, ὦ τάλαινα παῖ,

ὄρνις ὅπως κηφῆνα πολιόχρων κύκνος;

1365

Ἀγαύη

ποῖ γὰρ τράπωμαι πατρίδος ἐκβεβλημένη;

Κάδμος

οὐκ οἶδα, τέκνον· μικρὸς ἐπίκουρος πατήρ.