Sophocles Electra

Χρυσόθεμις

ὑφʼ ἡδονῆς τοι , φιλτάτη , διώκομαι

τὸ κόσμιον μεθεῖσα σὺν τάχει μολεῖν ·

φέρω γὰρ ἡδονάς τε κἀνάπαυλαν ὧν

πάροιθεν εἶχες καὶ κατέστενες κακῶν

Ἠλέκτρα

πόθεν δʼ ἂν εὕροις τῶν ἐμῶν σὺ πημάτων

875

ἄρηξιν , οἷς ἴασιν οὐκ ἔνεστʼ ἰδεῖν ;

Χρυσόθεμις

πάρεστʼ Ὀρέστης ἡμίν , ἴσθι τοῦτʼ ἐμοῦ

κλύουσʼ , ἐναργῶς , ὥσπερ εἰσορᾷς ἐμέ .

Ἠλέκτρα

ἀλλʼ ἦ μέμηνας , ὦ τάλαινα , κἀπὶ τοῖς

σαυτῆς κακοῖσι κἀπὶ τοῖς ἐμοῖς γελᾷς ;

880

Χρυσόθεμις

μὰ τὴν πατρῴαν ἑστίαν , ἀλλʼ οὐχ ὕβρει

λέγω τάδʼ , ἀλλʼ ἐκεῖνον ὡς παρόντα νῷν .

Ἠλέκτρα

οἴμοι τάλαινα · καὶ τίνος βροτῶν λόγον

τόνδʼ εἰσακούσασʼ ὧδε πιστεύεις ἄγαν ;

Χρυσόθεμις

ἐγὼ μὲν ἐξ ἐμοῦ τε κοὐκ ἄλλης , σαφῆ

885

σημεῖʼ ἰδοῦσα , τῷδε πιστεύω λόγῳ .

Ἠλέκτρα

τίνʼ , ὦ τάλαινʼ , ἔχουσα πίστιν ; ἐς τί μοι

βλέψασα θάλπει τῷδʼ ἀνηκέστῳ πυρί ;

Χρυσόθεμις

πρός νυν θεῶν ἄκουσον , ὡς μαθοῦσά μου

τὸ λοιπὸν ἢ φρονοῦσαν ἢ μωρὰν λέγῃς .

890

Ἠλέκτρα

σὺ δʼ οὖν λέγʼ , εἴ σοι τῷ λόγῳ τις ἡδονή .

Χρυσόθεμις

καὶ δὴ λέγω σοι πᾶν ὅσον κατειδόμην .

ἐπεὶ γὰρ ἦλθον πατρὸς ἀρχαῖον τάφον ,

ὁρῶ κολώνης ἐξ ἄκρας νεορρύτους

πηγὰς γάλακτος καὶ περιστεφῆ κύκλῳ

895

πάντων ὅσʼ ἐστὶν ἀνθέων θήκην πατρός .

ἰδοῦσα δʼ ἔσχον θαῦμα , καὶ περισκοπῶ

μή πού τις ἡμῖν ἐγγὺς ἐγχρίμπτῃ βροτῶν .

ὡς δʼ ἐν γαλήνῃ πάντʼ ἐδερκόμην τόπον ,

τύμβου προσεῖρπον ἆσσον · ἐσχάτης δʼ ὁρῶ

900

πυρᾶς νεώρη βόστρυχον τετμημένον ·

κεὐθὺς τάλαινʼ ὡς εἶδον , ἐμπαίει τί μοι

ψυχῇ σύνηθες ὄμμα , φιλτάτου βροτῶν

πάντων Ὀρέστου τοῦθʼ ὁρᾶν τεκμήριον ·

καὶ χερσὶ βαστάσασα δυσφημῶ μὲν οὔ ,

905

χαρᾷ δὲ πίμπλημʼ εὐθὺς ὄμμα δακρύων .

καὶ νῦν θʼ ὁμοίως καὶ τότʼ ἐξεπίσταμαι

μή του τόδʼ ἀγλάϊσμα πλὴν κείνου μολεῖν ·

τῷ γὰρ προσήκει πλήν γʼ ἐμοῦ καὶ σοῦ τόδε ;

κἀγὼ μὲν οὐκ ἔδρασα , τοῦτʼ ἐπίσταμαι ,

910

οὐδʼ αὖ σύ · πῶς γάρ ; ᾗ γε μηδὲ πρὸς θεοὺς

ἔξεστʼ ἀκλαύστῳ τῆσδʼ ἀποστῆναι στέγης .

ἀλλʼ οὐδὲ μὲν δὴ μητρὸς οὔθʼ ὁ νοῦς φιλεῖ

τοιαῦτα πράσσειν οὔτε δρῶσʼ ἐλάνθανʼ ἄν ·

ἀλλʼ ἔστʼ Ὀρέστου ταῦτα τἀπιτύμβια .

915

ἀλλʼ , ὦ φίλη , θάρσυνε · τοῖς αὐτοῖσί τοι

οὐχ αὑτὸς αἰεὶ δαιμόνων παραστατεῖ .

νῷν ἦν τὰ πρόσθεν στυγνός · ἡ δὲ νῦν ἴσως

πολλῶν ὑπάρξει κῦρος ἡμέρα καλῶν .

Ἠλέκτρα

φεῦ , τῆς ἀνοίας ὥς σʼ ἐποικτίρω πάλαι .

920

Χρυσόθεμις

τί δʼ ἔστιν ; οὐ πρὸς ἡδονὴν λέγω τάδε ;

Ἠλέκτρα

οὐκ οἶσθʼ ὅποι γῆς οὐδʼ ὅποι γνώμης φέρει .

Χρυσόθεμις

πῶς δʼ οὐκ ἐγὼ κάτοιδʼ ἅ γʼ εἶδον ἐμφανῶς ;

Ἠλέκτρα

τέθνηκεν , ὦ τάλαινα , τἀκείνου δέ σοι

σωτήριʼ ἔρρει · μηδὲν εἰς κεῖνόν γʼ ὅρα .

925

Χρυσόθεμις

οἴμοι τάλαινα · τοῦ τάδʼ ἤκουσας βροτῶν ;

Ἠλέκτρα

τοῦ πλησίον παρόντος , ἡνίκʼ ὤλλυτο .

Χρυσόθεμις

καὶ ποῦ ʼστιν οὗτος ; θαῦμά τοί μʼ ὑπέρχεται .

Ἠλέκτρα

κατʼ οἶκον , ἡδὺς οὐδὲ μητρὶ δυσχερής .

Χρυσόθεμις

οἴμοι τάλαινα · τοῦ γὰρ ἀνθρώπων ποτʼ ἦν

930

τὰ πολλὰ πατρὸς πρὸς τάφον κτερίσματα ;

Ἠλέκτρα

οἶμαι μάλιστʼ ἔγωγε τοῦ τεθνηκότος

μνημεῖʼ Ὀρέστου ταῦτα προσθεῖναί τινα .

Χρυσόθεμις

ὦ δυστυχής · ἐγὼ δὲ σὺν χαρᾷ λόγους

τοιούσδʼ ἔχουσʼ ἔσπευδον , οὐκ εἰδυῖʼ ἄρα

935

ἵνʼ ἦμεν ἄτης · ἀλλὰ νῦν , ὅθʼ ἱκόμην ,

τά τʼ ὄντα πρόσθεν ἄλλα θʼ εὑρίσκω κακά .

Ἠλέκτρα

οὕτως ἔχει σοι ταῦτʼ · ἐὰν δέ μοι πίθῃ ,

τῆς νῦν παρούσης πημονῆς λύσεις βάρος .

Χρυσόθεμις

ἦ τοὺς θανόντας ἐξαναστήσω ποτέ ;

940

Ἠλέκτρα

οὐκ ἔσθʼ ὅ γʼ εἶπον · οὐ γὰρ ὧδʼ ἄφρων ἔφυν .

Χρυσόθεμις

τί γὰρ κελεύεις ὧν ἐγὼ φερέγγυος ;

Ἠλέκτρα

τλῆναί σε δρῶσαν ἃν ἐγὼ παραινέσω .

Χρυσόθεμις

ἀλλʼ εἴ τις ὠφέλειά γʼ , οὐκ ἀπώσομαι .

Ἠλέκτρα

ὅρα , πόνου τοι χωρὶς οὐδὲν εὐτυχεῖ .

945

Χρυσόθεμις

ὁρῶ . ξυνοίσω πᾶν ὅσονπερ ἂν σθένω .

Ἠλέκτρα

ἄκουε δή νυν ᾗ βεβούλευμαι ποεῖν .

παρουσίαν μὲν οἶσθα καὶ σύ που φίλων

ὡς οὔτις ἡμῖν ἔστιν , ἀλλʼ Ἅιδης λαβὼν

ἀπεστέρηκε καὶ μόνα λελείμμεθον .

950

ἐγὼ δʼ ἕως μὲν τὸν κασίγνητον βίῳ

θάλλοντʼ ἔτʼ εἰσήκουον , εἶχον ἐλπίδας

φόνου ποτʼ αὐτὸν πράκτορʼ ἵξεσθαι πατρός ·

νῦν δʼ ἡνίκʼ οὐκέτʼ ἔστιν , εἰς σὲ δὴ βλέπω ,

ὅπως τὸν αὐτόχειρα πατρῴου φόνου

955

ξὺν τῇδʼ ἀδελφῇ μὴ κατοκνήσεις κτανεῖν

Αἴγισθον · οὐδὲν γάρ σε δεῖ κρύπτειν μʼ ἔτι .

ποῖ γὰρ μενεῖς ῥᾴθυμος , εἰς τίνʼ ἐλπίδων

βλέψασʼ ἔτʼ ὀρθήν ; ᾗ πάρεστι μὲν στένειν

πλούτου πατρῴου κτῆσιν ἐστερημένῃ ,

960

πάρεστι δʼ ἀλγεῖν ἐς τοσόνδε τοῦ χρόνου

ἄλεκτρα γηράσκουσαν ἀνυμέναιά τε .

καὶ τῶνδε μέντοι μηκέτʼ ἐλπίσῃς ὅπως

τεύξει ποτʼ · οὐ γὰρ ὧδʼ ἄβουλός ἐστʼ ἀνὴρ

Αἴγισθος ὥστε σόν ποτʼ ἢ κἀμὸν γένος

965

βλαστεῖν ἐᾶσαι , πημονὴν αὑτῷ σαφῆ .

ἀλλʼ ἢν ἐπίσπῃ τοῖς ἐμοῖς βουλεύμασιν ,

πρῶτον μὲν εὐσέβειαν ἐκ πατρὸς κάτω

θανόντος οἴσει τοῦ κασιγνήτου θʼ ἅμα ·

ἔπειτα δʼ , ὥσπερ ἐξέφυς , ἐλευθέρα

970

καλεῖ τὸ λοιπὸν καὶ γάμων ἐπαξίων

τεύξει · φιλεῖ γὰρ πρὸς τὰ χρηστὰ πᾶς ὁρᾶν .

λόγων γε μὴν εὔκλειαν οὐχ ὁρᾷς ὅσην

σαυτῇ τε κἀμοὶ προσβαλεῖς πεισθεῖσʼ ἐμοί ;

τίς γάρ ποτʼ ἀστῶν ἢ ξένων ἡμᾶς ἰδὼν

975

τοιοῖσδʼ ἐπαίνοις οὐχὶ δεξιώσεται ·

ἴδεσθε τώδε τὼ κασιγνήτω , φίλοι ,

ὣ τὸν πατρῷον οἶκον ἐξεσωσάτην ,

ὣ τοῖσιν ἐχθροῖς εὖ βεβηκόσιν ποτὲ

ψυχῆς ἀφειδήσαντε προὐστήτην φόνου ·

980

τούτω φιλεῖν χρή , τώδε χρὴ πάντας σέβειν ,

τώδʼ ἔν θʼ ἑορταῖς ἔν τε πανδήμῳ πόλει

τιμᾶν ἅπαντας οὕνεκʼ ἀνδρείας χρεών .

τοιαῦτά τοι νὼ πᾶς τις ἐξερεῖ βροτῶν ,

ζώσαιν θανούσαιν θʼ ὥστε μὴ ʼκλιπεῖν κλέος .

985

ἀλλʼ , ὦ φίλη , πείσθητι , συμπόνει πατρί ,

σύγκαμνʼ ἀδελφῷ , παῦσον ἐκ κακῶν ἐμέ ,

παῦσον δὲ σαυτήν , τοῦτο γιγνώσκουσʼ ὅτι

ζῆν αἰσχρὸν αἰσχρῶς τοῖς καλῶς πεφυκόσιν .

Χορός

ἐν τοῖς τοιούτοις ἐστὶν ἡ προμηθία

990

καὶ τῷ λέγοντι καὶ κλύοντι σύμμαχος .

Χρυσόθεμις

καὶ πρίν γε φωνεῖν , ὦ γυναῖκες , εἰ φρενῶν

ἐτύγχαν ʼ αὕτη μὴ κακῶν , ἐσῴζετʼ ἂν

τὴν εὐλάβειαν , ὥσπερ οὐχὶ σῴζεται .

ποῖ γάρ ποτʼ ἐμβλέψασα τοιοῦτον θράσος

995

αὐτή θʼ ὁπλίζει κἄμʼ ὑπηρετεῖν καλεῖς ;

οὐκ εἰσορᾷς ; γυνὴ μὲν οὐδʼ ἀνὴρ ἔφυς ,

σθένεις δʼ ἔλασσον τῶν ἐναντίων χερί .

δαίμων δὲ τοῖς μὲν εὐτυχεῖ καθʼ ἡμέραν ,

ἡμῖν δʼ ἀπορρεῖ κἀπὶ μηδὲν ἔρχεται .

1000

τίς οὖν τοιοῦτον ἄνδρα βουλεύων ἑλεῖν

ἄλυπος ἄτης ἐξαπαλλαχθήσεται ;

ὅρα κακῶς πράσσοντε μὴ μείζω κακὰ

κτησώμεθʼ , εἴ τις τούσδʼ ἀκούσεται λόγους .

λύει γὰρ ἡμῖν οὐδὲν οὐδʼ ἐπωφελεῖ

1005

βάξιν καλὴν λαβόντε δυσκλεῶς θανεῖν .

οὐ γὰρ θανεῖν ἔχθιστον , ἀλλʼ ὅταν θανεῖν

χρῄζων τις εἶτα μηδὲ τοῦτʼ ἔχῃ λαβεῖν .

ἀλλʼ ἀντιάζω , πρὶν πανωλέθρους τὸ πᾶν

ἡμᾶς τʼ ὀλέσθαι κἀξερημῶσαι γένος ,

1010

κατάσχες ὀργήν . καὶ τὰ μὲν λελεγμένα

ἄρρητʼ ἐγώ σοι κἀτελῆ φυλάξομαι ,

αὐτὴ δὲ νοῦν σχὲς ἀλλὰ τῷ χρόνῳ ποτέ ,

σθένουσα μηδὲν τοῖς κρατοῦσιν εἰκαθεῖν .

Χορός

πείθου · προνοίας οὐδὲν ἀνθρώποις ἔφυ

1015

κέρδος λαβεῖν ἄμεινον οὐδὲ νοῦ σοφοῦ .

Ἠλέκτρα

ἀπροσδόκητον οὐδὲν εἴρηκας · καλῶς δʼ

ᾔδη σʼ ἀπορρίψουσαν ἁπηγγελλόμην .

ἀλλʼ αὐτόχειρί μοι μόνῃ τε δραστέον

τοὔργον τόδʼ · οὐ γὰρ δὴ κενόν γʼ ἀφήσομεν .

1020

Χρυσόθεμις

φεῦ ·

εἴθʼ ὤφελες τοιάδε τὴν γνώμην πατρὸς

θνῄσκοντος εἶναι · πᾶν γὰρ ἂν κατειργάσω .

Ἠλέκτρα

ἀλλʼ ἦ φύσιν γε , τὸν δὲ νοῦν ἥσσων τότε .

Χρυσόθεμις

ἄσκει τοιαύτη νοῦν διʼ αἰῶνος μένειν .

Ἠλέκτρα

ὡς οὐχὶ συνδράσουσα νουθετεῖς τάδε .

1025

Χρυσόθεμις

εἰκὸς γὰρ ἐγχειροῦντα καὶ πράσσειν κακῶς .

Ἠλέκτρα

ζηλῶ σε τοῦ νοῦ , τῆς δὲ δειλίας στυγῶ .

Χρυσόθεμις

ἀνέξομαι κλύουσα χὤταν εὖ λέγῃς .

Ἠλέκτρα

ἀλλʼ οὔ ποτʼ ἐξ ἐμοῦ γε μὴ πάθῃς τόδε .

Χρυσόθεμις

μακρὸς τὸ κρῖναι ταῦτα χὠ λοιπὸς χρόνος .

1030

Ἠλέκτρα

ἄπελθε · σοὶ γὰρ ὠφέλησις οὐκ ἔνι .

Χρυσόθεμις

ἔνεστιν · ἀλλὰ σοὶ μάθησις οὐ πάρα .

Ἠλέκτρα

ἐλθοῦσα μητρὶ ταῦτα πάντʼ ἔξειπε σῇ .

Χρυσόθεμις

οὐδʼ αὖ τοσοῦτον ἔχθος ἐχθαίρω σʼ ἐγώ .

Ἠλέκτρα

ἀλλʼ οὖν ἐπίστω γʼ οἷ μʼ ἀτιμίας ἄγεις .

1035

Χρυσόθεμις

ἀτιμίας μὲν οὔ , προμηθίας δὲ σοῦ .

Ἠλέκτρα

τῷ σῷ δικαίῳ δῆτʼ ἐπισπέσθαι με δεῖ ;

Χρυσόθεμις

ὅταν γὰρ εὖ φρονῇς , τόθʼ ἡγήσει σὺ νῷν .

Ἠλέκτρα

ἦ δεινὸν εὖ λέγουσαν ἐξαμαρτάνειν .

Χρυσόθεμις

εἴρηκας ὀρθῶς ᾧ σὺ πρόσκεισαι κακῷ .

1040

Ἠλέκτρα

τί δʼ ; οὐ δοκῶ σοι ταῦτα σὺν δίκῃ λέγειν ;

Χρυσόθεμις

ἀλλʼ ἔστιν ἔνθα χἠ δίκη βλάβην φέρει .

Ἠλέκτρα

τούτοις ἐγὼ ζῆν τοῖς νόμοις οὐ βούλομαι .

Χρυσόθεμις

ἀλλʼ εἰ ποήσεις ταῦτʼ , ἐπαινέσεις ἐμέ .

Ἠλέκτρα

καὶ μὴν ποήσω γʼ οὐδὲν ἐκπλαγεῖσά σε .

1045

Χρυσόθεμις

καὶ τοῦτʼ ἀληθές , οὐδὲ βουλεύσει πάλιν ;

Ἠλέκτρα

βουλῆς γὰρ οὐδέν ἐστιν ἔχθιον κακῆς .

Χρυσόθεμις

φρονεῖν ἔοικας οὐδὲν ὧν ἐγὼ λέγω .

Ἠλέκτρα

πάλαι δέδοκται ταῦτα κοὐ νεωστί μοι .

Χρυσόθεμις

ἄπειμι τοίνυν · οὔτε γὰρ σὺ τἄμʼ ἔπη

1050

τολμᾷς ἐπαινεῖν οὔτʼ ἐγὼ τοὺς σοὺς τρόπους .

Ἠλέκτρα

ἀλλʼ εἴσιθʼ . οὔ σοι μὴ μεθέψομαί ποτε ,

οὐδʼ ἢν σφόδρʼ ἱμείρουσα τυγχάνῃς · ἐπεὶ

πολλῆς ἀνοίας καὶ τὸ θηρᾶσθαι κενά .

Χρυσόθεμις

ἀλλʼ εἰ σεαυτῇ τυγχάνεις δοκοῦσά τι

1055

φρονεῖν , φρόνει τοιαῦθʼ . ὅταν γὰρ ἐν κακοῖς

ἤδη βεβήκῃς , τἄμʼ ἐπαινέσεις ἔπη .