Sophocles Trachiniae

Δηιάνειρα

γυναῖκες , ὡς δέδοικα μὴ περαιτέρω

πεπραγμένʼ ᾖ μοι πάνθʼ ὅσʼ ἀρτίως ἔδρων .

Χορός

τί δʼ ἔστι , Δῃάνειρα , τέκνον Οἰνέως ;

665

Δηιάνειρα

οὐκ οἶδʼ · ἀθυμῶ δʼ , εἰ φανήσομαι τάχα

κακὸν μέγʼ ἐκπράξασʼ ἀπʼ ἐλπίδος καλῆς .

Χορός

οὐ δή τι τῶν σῶν Ἡρακλεῖ δωρημάτων ;

Δηιάνειρα

μάλιστά γʼ , ὥστε μήποτʼ ἂν προθυμίαν

ἄδηλον ἔργου τῳ παραινέσαι λαβεῖν .

670

Χορός

δίδαξον , εἰ διδακτόν , ἐξ ὅτου φοβεῖ .

Δηιάνειρα

τοιοῦτον ἐκβέβηκεν οἷον , ἢν φράσω ,

γυναῖκες , ὑμᾶς θαῦμʼ ἀνέλπιστον μαθεῖν .

ᾧ γὰρ τὸν ἐνδυτῆρα πέπλον ἀρτίως

ἔχριον , ἀργὴς οἰὸς εὐέρου πόκος ,

675

τοῦτʼ ἠφάνισται διάβορον πρὸς οὐδενὸς

τῶν ἔνδον , ἀλλʼ ἐδεστὸν ἐξ αὑτοῦ φθίνει ,

καὶ ψῇ κατʼ ἄκρας σπιλάδος · ὡς δʼ εἰδῇς ἅπαν ,

ᾗ τοῦτʼ ἐπράχθη , μείζονʼ ἐκτενῶ λόγον .

ἐγὼ γὰρ ὧν ὁ θήρ με Κένταυρος , πονῶν

680

πλευρὰν πικρᾷ γλωχῖνι , προυδιδάξατο

παρῆκα θεσμῶν οὐδέν , ἀλλʼ ἐσῳζόμην

χαλκῆς ὅπως δύσνιπτον ἐκ δέλτου γραφήν .

καί μοι τάδʼ ἦν πρόρρητα καὶ τοιαῦτʼ ἔδρων ·

τὸ φάρμακον τοῦτʼ ἄπυρον ἀκτῖνός τʼ ἀεὶ

685

θερμῆς ἄθικτον ἐν μυχοῖς σῴζειν ἐμέ ,

ἕως νιν ἀρτίχριστον ἁρμόσαιμί που .

κἄδρων τοιαῦτα . νῦν δʼ , ὅτʼ ἦν ἐργαστέον ,

ἔχρισα μὲν κατʼ οἶκον ἐν δόμοις κρυφῇ

μαλλῷ , σπάσασα κτησίου βοτοῦ λάχνην ,

690

κἄθηκα συμπτύξασʼ ἀλαμπὲς ἡλίου

κοίλῳ ζυγάστρῳ δῶρον , ὥσπερ εἴδετε .

εἴσω δʼ ἀποστείχουσα δέρκομαι φάτιν

ἄφραστον , ἀξύμβλητον ἀνθρώπῳ μαθεῖν .

τὸ γὰρ κάταγμα τυγχάνω ῥίψασά πως

695

τῆς οἰός , ᾧ προύχριον , ἐς μέσην φλόγα ,

ἀκτῖνʼ ἐς ἡλιῶτιν · ὡς δʼ ἐθάλπετο ,

ῥεῖ πᾶν ἄδηλον καὶ κατέψηκται χθονί ,

μορφῇ μάλιστʼ εἰκαστὸν ὥστε πρίονος

ἐκβρώματʼ ἂν βλέψειας ἐν τομῇ ξύλου .

700

τοιόνδε κεῖται προπετές · ἐκ δὲ γῆς , ὅθεν

προύκειτʼ , ἀναζέουσι θρομβώδεις ἀφροί ,

γλαυκῆς ὀπώρας ὥστε πίονος ποτοῦ

χυθέντος εἰς γῆν Βακχίας ἀπʼ ἀμπέλου .

Δηιάνειρα

ὥστʼ οὐκ ἔχω τάλαινα ποῖ γνώμης πέσω ·

705

ὁρῶ δέ μʼ ἔργον δεινὸν ἐξειργασμένην .

πόθεν γὰρ ἄν ποτʼ , ἀντὶ τοῦ θνῄσκων ὁ θὴρ

ἐμοὶ παρέσχʼ εὔνοιαν , ἧς ἔθνῃσχʼ ὕπερ ;

οὐκ ἔστιν , ἀλλὰ τὸν βαλόντʼ ἀποφθίσαι

χρῄζων ἔθελγέ μʼ · ὧν ἐγὼ μεθύστερον ,

710

ὅτʼ οὐκέτʼ ἀρκεῖ , τὴν μάθησιν ἄρνυμαι .

μόνη γὰρ αὐτόν , εἴ τι μὴ ψευσθήσομαι

γνώμης , ἐγὼ δύστηνος ἐξαποφθερῶ ·

τὸν γὰρ βαλόντʼ ἄτρακτον οἶδα καὶ θεὸν

Χείρωνα πημήναντα , χὦνπερ ἂν θίγῃ ,

715

φθείρει τὰ πάντα κνώδαλʼ · ἐκ δὲ τοῦδʼ ὅδε

σφαγῶν διελθὼν ἰὸς αἵματος μέλας

πῶς οὐκ ὀλεῖ καὶ τόνδε ; δόξῃ γοῦν ἐμῇ .

καίτοι δέδοκται , κεῖνος εἰ σφαλήσεται ,

ταύτῃ σὺν ὁρμῇ κἀμὲ συνθανεῖν ἅμα ·

720

ζῆν γὰρ κακῶς κλύουσαν οὐκ ἀνασχετόν ,

ἥτις προτιμᾷ μὴ κακὴ πεφυκέναι .

Χορός

ταρβεῖν μὲν ἔργα δείνʼ ἀναγκαίως ἔχει ,

τὴν δʼ ἐλπίδʼ οὐ χρὴ τῆς τύχης κρίνειν πάρος .

Δηιάνειρα

οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς μὴ καλοῖς βουλεύμασιν

725

οὐδʼ ἐλπίς , ἥτις καὶ θράσος τι προξενεῖ .

Χορός

ἀλλʼ ἀμφὶ τοῖς σφαλεῖσι μὴ ʼξ ἑκουσίας

ὀργὴ πέπειρα , τῆς σε τυγχάνειν πρέπει .

Δηιάνειρα

τοιαῦτα δʼ ἂν λέξειεν οὐχ ὁ τοῦ κακοῦ

κοινωνός , ἀλλʼ ᾧ μηδέν ἐστʼ οἴκοι βαρύ .

730

Χορός

σιγᾶν ἂν ἁρμόζοι σε τὸν πλείω λόγον ,

εἰ μή τι λέξεις παιδὶ τῷ σαυτῆς · ἐπεὶ

πάρεστι , μαστὴρ πατρὸς ὃς πρὶν ᾤχετο .

Ὕλλος

ὦ μῆτερ , ὡς ἂν ἐκ τριῶν σʼ ἓν εἱλόμην ,

ἢ μηκέτʼ εἶναι ζῶσαν , ἢ σεσωσμένην

735

ἄλλου κεκλῆσθαι μητέρʼ , ἢ λῴους φρένας

τῶν νῦν παρουσῶν τῶνδʼ ἀμείψασθαί ποθεν .

Δηιάνειρα

τί δʼ ἐστίν , ὦ παῖ , πρός γʼ ἐμοῦ στυγούμενον ;

Ὕλλος

τὸν ἄνδρα τὸν σὸν ἴσθι , τὸν δʼ ἐμὸν λέγω

πατέρα , κατακτείνασα τῇδʼ ἐν ἡμέρᾳ .

740

Δηιάνειρα

οἴμοι , τινʼ ἐξήνεγκας , ὦ τέκνον , λόγον ;

Ὕλλος

ὃν οὐχ οἷόν τε μὴ οὐ τελεσθῆναι · τὸ γὰρ

φανθὲν τίς ἂν δύναιτʼ ἂν ἀγένητον ποεῖν ;

Δηιάνειρα

πῶς εἶπας , ὦ παῖ ; τοῦ παρʼ ἀνθρώπων μαθὼν

ἄζηλον οὕτως ἔργον εἰργάσθαι με φής ;

745

Ὕλλος

αὐτὸς βαρεῖαν ξυμφορὰν ἐν ὄμμασιν

πατρὸς δεδορκὼς κοὐ κατὰ γλῶσσαν κλύων .

Δηιάνειρα

ποῦ δʼ ἐμπελάζεις τἀνδρὶ καὶ παρίστασαι ;

Ὕλλος

εἰ χρὴ μαθεῖν σε , πάντα δὴ φωνεῖν χρεών .

ὅθʼ εἷρπε κλεινὴν Εὐρύτου πέρσας πόλιν ,

750

νίκης ἄγων τροπαῖα κἀκροθίνια ,

ἀκτή τις ἀμφίκλυστος Εὐβοίας ἄκρον

Κήναιόν ἐστιν , ἔνθα πατρῴῳ Διὶ

βωμοὺς ὁρίζει τεμενίαν τε φυλλάδα ·

οὗ νιν τὰ πρῶτʼ ἐσεῖδον ἄσμενος πόθῳ .

755

μέλλοντι δʼ αὐτῷ πολυθύτους τεύχειν σφαγὰς

κῆρυξ ἀπʼ οἴκων ἵκετʼ οἰκεῖος Λίχας ,

τὸ σὸν φέρων δώρημα , θανάσιμον πέπλον ·

ὃν κεῖνος ἐνδύς , ὡς σὺ προυξεφίεσο ,

ταυροκτονεῖ μὲν δώδεκʼ ἐντελεῖς ἔχων

760

λείας ἀπαρχὴν βοῦς · ἀτὰρ τὰ πάνθʼ ὁμοῦ

ἑκατὸν προσῆγε συμμιγῆ βοσκήματα .

καὶ πρῶτα μὲν δείλαιος ἵλεῳ φρενί ,

κόσμῳ τε χαίρων καὶ στολῇ , κατηύχετο ·

ὅπως δὲ σεμνῶν ὀργίων ἐδαίετο

765

φλὸξ αἱματηρὰ κἀπὸ πιείρας δρυός ,

ἱδρὼς ἀνῄει χρωτί , καὶ προσπτύσσεται

πλευραῖσιν ἀρτίκολλος , ὥστε τέκτονος ,

χιτὼν ἅπαν κατʼ ἄρθρον · ἦλθε δʼ ὀστέων

ἀδαγμὸς ἀντίσπαστος · εἶτα φοινίας

770

ἐχθρᾶς ἐχίδνης ἰὸς ὣς ἐδαίνυτο .

ἐνταῦθα δὴ ʼβόησε τὸν δυσδαίμονα

Λίχαν , τὸν οὐδὲν αἴτιον τοῦ σοῦ κακοῦ ,

ποίαις ἐνέγκοι τόνδε μηχαναῖς πέπλον ·

ὁ δʼ οὐδὲν εἰδὼς δύσμορος τὸ σὸν μόνης

775

δώρημʼ ἔλεξεν , ὥσπερ ἦν ἐσταλμένον .

κἀκεῖνος ὡς ἤκουσε καὶ διώδυνος

σπαραγμὸς αὐτοῦ πλευμόνων ἀνθήψατο ,

μάρψας ποδός νιν , ἄρθρον ᾗ λυγίζεται ,

ῥιπτεῖ πρὸς ἀμφίκλυστον ἐκ πόντου πέτραν ·

780

κόμης δὲ λευκὸν μυελὸν ἐκραίνει , μέσου

κρατὸς διασπαρέντος αἵματός θʼ ὁμοῦ .

Ὕλλος

ἅπας δʼ ἀνηυφήμησεν οἰμωγῇ λεώς ,

τοῦ μὲν νοσοῦντος , τοῦ δὲ διαπεπραγμένου ·

κοὐδεὶς ἐτόλμα τἀνδρὸς ἀντίον μολεῖν .

785

ἐσπᾶτο γὰρ πέδονδε καὶ μετάρσιος ,

βοῶν , ἰύζων · ἀμφὶ δʼ ἐκτύπουν πέτραι ,

Λοκρῶν τʼ ὄρειοι πρῶνες Εὐβοίας τʼ ἄκραι .

ἐπεὶ δʼ ἀπεῖπε , πολλὰ μὲν τάλας χθονὶ

ῥίπτων ἑαυτόν , πολλὰ δʼ οἰμωγῇ βοῶν ,

790

τὸ δυσπάρευνον λέκτρον ἐνδατούμενος

σοῦ τῆς ταλαίνης , καὶ τὸν Οἰνέως γάμον

οἷον κατακτήσαιτο λυμαντὴν βίου ,

τότʼ ἐκ προσέδρου λιγνύος διάστροφον

ὀφθαλμὸν ἄρας εἶδέ μʼ ἐν πολλῷ στρατῷ

795

δακρυρροοῦντα , καί με προσβλέψας καλεῖ ·

ὦ παῖ , πρόσελθε , μὴ φύγῃς τοὐμὸν κακόν ,

μηδʼ εἴ σε χρὴ θανόντι συνθανεῖν ἐμοί ·

ἀλλʼ ἆρον ἔξω , καὶ μάλιστα μέν με θὲς

ἐνταῦθʼ ὅπου με μή τις ὄψεται βροτῶν ·

800

εἰ δʼ οἶκτον ἴσχεις , ἀλλά μʼ ἔκ γε τῆσδε γῆς

πόρθμευσον ὡς τάχιστα , μηδʼ αὐτοῦ θάνω .

τοσαῦτʼ ἐπισκήψαντος , ἐν μέσῳ σκάφει

θέντες σφε πρὸς γῆν τήνδʼ ἐκέλσαμεν μόλις

βρυχώμενον σπασμοῖσι · καί νιν αὐτίκα

805

ἢ ζῶντʼ ἐσόψεσθʼ ἢ τεθνηκότʼ ἀρτίως .

τοιαῦτα , μῆτερ , πατρὶ βουλεύσασʼ ἐμῷ

καὶ δρῶσʼ ἐλήφθης , ὧν σε ποίνιμος Δίκη

τίσαιτʼ Ἐρινύς τʼ . εἰ θέμις δʼ , ἐπεύχομαι ·

θέμις δʼ , ἐπεί μοι τὴν θέμιν σὺ προύβαλες ,

810

πάντων ἄριστον ἄνδρα τῶν ἐπὶ χθονὶ

κτείνασʼ , ὁποῖον ἄλλον οὐκ ὄψει ποτέ .

Χορός

τί σῖγʼ ἀφέρπεις ; οὐ κάτοισθʼ ὁθούνεκα

ξυνηγορεῖς σιγῶσα τῷ κατηγόρῳ ;

Ὕλλος

ἐᾶτʼ ἀφέρπειν · οὖρος ὀφθαλμῶν ἐμῶν

815

αὐτῇ γένοιτʼ ἄπωθεν ἑρπούσῃ καλός .

ὄγκον γὰρ ἄλλως ὀνόματος τί δεῖ τρέφειν

μητρῷον , ἥτις μηδὲν ὡς τεκοῦσα δρᾷ ;

ἀλλʼ ἑρπέτω χαίρουσα · τὴν δὲ τέρψιν ἣν

τὠμῷ δίδωσι πατρί , τήνδʼ αὐτὴ λάβοι .

820