Sophocles Ajax

Τεῦκρος

καὶ μὴν ἰδὼν ἔσπευσα τὸν στρατηλάτην

Ἀγαμέμνονʼ ἡμῖν δεῦρο τόνδʼ ὁρμώμενον ·

δῆλος δέ μοὐστὶ σκαιὸν ἐκλύσων στόμα .

1225

Ἀγαμέμνων

σὲ δὴ τὰ δεινὰ ῥήματʼ ἀγγέλλουσί μοι

τλῆναι καθʼ ἡμῶν ὧδʼ ἀνοιμωκτὶ χανεῖν ;

σέ τοι , τὸν ἐκ τῆς αἰχμαλωτίδος λέγω ,

ἦ που τραφεὶς ἂν μητρὸς εὐγενοῦς ἄπο

ὑψήλʼ ἐκόμπεις κἀπʼ ἄκρων ὡδοιπόρεις ,

1230

ὅτʼ οὐδὲν ὢν τοῦ μηδὲν ἀντέστης ὕπερ ,

κοὔτε στρατηγοὺς οὔτε ναυάρχους μολεῖν

ἡμᾶς Ἀχαιῶν οὐδὲ σοῦ διωμόσω

ἀλλʼ αὐτὸς ἄρχων , ὡς σὺ φής , Αἴας ἔπλει .

ταῦτʼ οὐκ ἀκούειν μεγάλα πρὸς δούλων κακά ;

1235

ποίου κέκραγας ἀνδρὸς ὧδʼ ὑπέρφρονα ;

ποῖ βάντος ἢ ποῦ στάντος οὗπερ οὐκ ἐγώ ;

οὐκ ἆρʼ Ἀχαιοῖς ἄνδρες εἰσὶ πλὴν ὅδε ;

πικροὺς ἔοιγμεν τῶν Ἀχιλλείων ὅπλων

ἀγῶνας Ἀργείοισι κηρῦξαι τότε ,

1240

εἰ πανταχοῦ φανούμεθʼ ἐκ Τεύκρου κακοί ,

κοὐκ ἀρκέσει ποθʼ ὑμὶν οὐδʼ ἡσσημένοις

εἴκειν ἃ τοῖς πολλοῖσιν ἤρεσκεν κριταῖς ,

ἀλλʼ αἰὲν ἡμᾶς ἢ κακοῖς βαλεῖτέ που

ἢ σὺν δόλῳ κεντήσεθʼ οἱ λελειμμένοι .

1245

ἐκ τῶνδε μέντοι τῶν τρόπων οὐκ ἄν ποτε

κατάστασις γένοιτʼ ἂν οὐδενὸς νόμου ,

εἰ τοὺς δίκῃ νικῶντας ἐξωθήσομεν

καὶ τοὺς ὄπισθεν εἰς τὸ πρόσθεν ἄξομεν .

ἀλλʼ εἰρκτέον τάδʼ ἐστίν · οὐ γὰρ οἱ πλατεῖς

1250

οὐδʼ εὐρύνωτοι φῶτες ἀσφαλέστατοι ,

ἀλλʼ οἱ φρονοῦντες εὖ κρατοῦσι πανταχοῦ .

μέγας δὲ πλευρὰ βοῦς ὑπὸ σμικρᾶς ὅμως

μάστιγος ὀρθὸς εἰς ὁδὸν πορεύεται .

καὶ σοὶ προσέρπον τοῦτʼ ἐγὼ τὸ φάρμακον

1255

ὁρῶ τάχʼ , εἰ μὴ νοῦν κατακτήσει τινά ·

ὃς ἀνδρὸς οὐκέτʼ ὄντος , ἀλλʼ ἤδη σκιᾶς ,

θαρσῶν ὑβρίζεις κἀξελευθεροστομεῖς .

οὐ σωφρονήσεις ; οὐ μαθὼν ὃς εἶ φύσιν

ἄλλον τινʼ ἄξεις ἄνδρα δεῦρʼ ἐλεύθερον ,

1260

ὅστις πρὸς ἡμᾶς ἀντὶ σοῦ λέξει τὰ σά ;

σοῦ γὰρ λέγοντος οὐκέτʼ ἂν μάθοιμʼ ἐγώ ·

τὴν βάρβαρον γὰρ γλῶσσαν οὐκ ἐπαΐω .

Χορός

εἴθʼ ὑμὶν ἀμφοῖν νοῦς γένοιτο σωφρονεῖν ·

τούτου γὰρ οὐδὲν σφῷν ἔχω λῷον φράσαι .

1265

Τεῦκρος

φεῦ · τοῦ θανόντος ὡς ταχεῖά τις βροτοῖς

χάρις διαρρεῖ καὶ προδοῦσʼ ἁλίσκεται ,

εἰ σοῦ γʼ ὅδʼ ἁνὴρ οὐδʼ ἐπὶ σμικρῶν λόγων ,

Αἴας , ἔτʼ ἴσχει μνῆστιν , οὗ σὺ πολλάκις

τὴν σὴν προτείνων προύκαμες ψυχὴν δόρει .

1270

ἀλλʼ οἴχεται δὴ πάντα ταῦτʼ ἐρριμμένα .

ὦ πολλὰ λέξας ἄρτι κἀνόητʼ ἔπη ,

οὐ μνημονεύεις οὐκέτʼ οὐδέν , ἡνίκα

ἑρκέων ποθʼ ὑμᾶς οὗτος ἐγκεκλῃμένους ,

ἤδη τὸ μηδὲν ὄντας , ἐν τροπῇ δορὸς

1275

ἐρρύσατʼ ἐλθὼν μοῦνος , ἀμφὶ μὲν νεῶν

ἄκροισιν ἤδη ναυτικοῖς ἑδωλίοις

πυρὸς φλέγοντος , εἰς δὲ ναυτικὰ σκάφη

πηδῶντος ἄρδην Ἕκτορος τάφρων ὕπερ ;

τίς ταῦτʼ ἀπεῖρξεν ; οὐχ ὅδʼ ἦν ὁ δρῶν τάδε ,

1280

ὃν οὐδαμοῦ φής , οὗ σὺ μή , βῆναι ποδί ;

ἆρʼ ὑμὶν οὗτος ταῦτʼ ἔδρασεν ἔνδικα ;

χὤτʼ αὖθις αὐτὸς Ἕκτορος μόνος μόνου

λαχών τε κἀκέλευστος ἦλθʼ ἐναντίος ,

οὐ δραπέτην τὸν κλῆρον ἐς μέσον καθείς ,

1285

ὑγρᾶς ἀρούρας βῶλον , ἀλλʼ ὃς εὐλόφου

κυνῆς ἔμελλε πρῶτος ἅλμα κουφιεῖν ;

ὅδʼ ἦν ὁ πράσσων ταῦτα , σὺν δʼ ἐγὼ παρών ,

ὁ δοῦλος , οὑκ τῆς βαρβάρου μητρὸς γεγώς .

Τεῦκρος

δύστηνε , ποῖ βλέπων ποτʼ αὐτὰ καὶ θροεῖς ;

1290

οὐκ οἶσθα σοῦ πατρὸς μὲν ὃς προύφυ πατὴρ

ἀρχαῖον ὄντα Πέλοπα βάρβαρον Φρύγα ;

Ἀτρέα δʼ , ὃς αὖ σʼ ἔσπειρε δυσσεβέστατον ,

προθέντʼ ἀδελφῷ δεῖπνον οἰκείων τέκνων ;

αὐτὸς δὲ μητρὸς ἐξέφυς Κρήσσης , ἐφʼ ᾗ

1295

λαβὼν ἐπακτὸν ἄνδρʼ ὁ φιτύσας πατὴρ

ἐφῆκεν ἐλλοῖς ἰχθύσιν διαφθοράν .

τοιοῦτος ὢν τοιῷδʼ ὀνειδίζεις σποράν ;

ὃς ἐκ πατρὸς μέν εἰμι Τελαμῶνος γεγώς ,

ὅστις στρατοῦ τὰ πρῶτʼ ἀριστεύσας ἐμὴν

1300

ἴσχει ξύνευνον μητέρʼ , ἣ φύσει μὲν ἦν

βασίλεια , Λαομέδοντος · ἔκκριτον δέ νιν

δώρημα κείνῳ ʼδωκεν Ἀλκμήνης γόνος .

ἆρʼ ὧδʼ ἄριστος ἐξ ἀριστέοιν δυοῖν

βλαστὼν ἂν αἰσχύνοιμι τοὺς πρὸς αἵματος ,

1305

οὓς νῦν σὺ τοιοῖσδʼ ἐν πόνοισι κειμένους

ὠθεῖς ἀθάπτους , οὐδʼ ἐπαισχύνει λέγων ;

εὖ νυν τόδʼ ἴσθι , τοῦτον εἰ βαλεῖτέ που ,

βαλεῖτε χἠμᾶς τρεῖς ὁμοῦ συγκειμένους .

ἐπεὶ καλόν μοι τοῦδʼ ὑπερπονουμένῳ

1310

θανεῖν προδήλως μᾶλλον ἢ τῆς σῆς ὑπὲρ

γυναικός , ἢ τοῦ σοῦ γʼ ὁμαίμονος λέγω ;

πρὸς ταῦθʼ ὅρα μὴ τοὐμόν , ἀλλὰ καὶ τὸ σόν ·

ὡς εἴ με πημανεῖς τι , βουλήσει ποτὲ

καὶ δειλὸς εἶναι μᾶλλον ἢ ʼν ἐμοὶ θρασύς .

1315

Χορός

ἄναξ , Ὀδυσσεῦ , καιρὸν ἴσθʼ ἐληλυθώς ,

εἰ μὴ ξυνάψων , ἀλλὰ συλλύσων πάρει .

Ὀδυσσεύς

τί δʼ ἔστιν , ἄνδρες ; τηλόθεν γὰρ ᾐσθόμην

βοὴν Ἀτρειδῶν τῷδʼ ἐπʼ ἀλκίμῳ νεκρῷ .

Ἀγαμέμνων

οὐ γὰρ κλύοντές ἐσμεν αἰσχίστους λόγους ,

1320

ἄναξ Ὀδυσσεῦ , τοῦδʼ ὑπʼ ἀνδρὸς ἀρτίως ;

Ὀδυσσεύς

ποίους ; ἐγὼ γὰρ ἀνδρὶ συγγνώμην ἔχω

κλύοντι φλαῦρα συμβαλεῖν ἔπη κακά .

Ἀγαμέμνων

ἤκουσεν αἰσχρά · δρῶν γὰρ ἦν τοιαῦτά με .

Ὀδυσσεύς

τί γάρ σʼ ἔδρασεν , ὥστε καὶ βλάβην ἔχειν ;

1325

Ἀγαμέμνων

οὔ φησʼ ἐάσειν τόνδε τὸν νεκρὸν ταφῆς

ἄμοιρον , ἀλλὰ πρὸς βίαν θάψειν ἐμοῦ .

Ὀδυσσεύς

ἔξεστιν οὖν εἰπόντι τἀληθῆ φίλῳ

σοὶ μηδὲν ἧσσον ἢ πάρος ξυνηρετεῖν ;

Ἀγαμέμνων

εἴπʼ · ἦ γὰρ εἴην οὐκ ἂν εὖ φρονῶν , ἐπεὶ

1330

φίλον σʼ ἐγὼ μέγιστον Ἀργείων νέμω .

Ὀδυσσεύς

ἄκουέ νυν . τὸν ἄνδρα τόνδε πρὸς θεῶν

μὴ τλῇς ἄθαπτον ὧδʼ ἀναλγήτως βαλεῖν ·

μηδʼ ἡ βία σε μηδαμῶς νικησάτω

τοσόνδε μισεῖν ὥστε τὴν δίκην πατεῖν .

1335

κἀμοὶ γὰρ ἦν ποθʼ οὗτος ἔχθιστος στρατοῦ ,

ἐξ οὗ ʼκράτησα τῶν Ἀχιλλείων ὅπλων ,

ἀλλʼ αὐτὸν ἔμπας ὄντʼ ἐγὼ τοιόνδʼ ἐμοὶ

οὐκ ἀντατιμάσαιμʼ ἄν , ὥστε μὴ λέγειν

ἕνʼ ἄνδρʼ ἰδεῖν ἄριστον Ἀργείων , ὅσοι

1340

Τροίαν ἀφικόμεσθα , πλὴν Ἀχιλλέως .

ὥστʼ οὐκ ἂν ἐνδίκως γʼ ἀτιμάζοιτό σοι ·

οὐ γάρ τι τοῦτον , ἀλλὰ τοὺς θεῶν νόμους

φθείροις ἄν . ἄνδρα δʼ οὐ δίκαιον , εἰ θάνοι ,

βλάπτειν τὸν ἐσθλόν , οὐδʼ ἐὰν μισῶν κυρῇς .

1345

Ἀγαμέμνων

σὺ ταῦτʼ , Ὀδυσσεῦ , τοῦδʼ ὑπερμαχεῖς ἐμοί ;

Ὀδυσσεύς

ἔγωγʼ · ἐμίσουν δʼ , ἡνίκʼ ἦν μισεῖν καλόν .

Ἀγαμέμνων

οὐ γὰρ θανόντι καὶ προσεμβῆναί σε χρή ;

Ὀδυσσεύς

μὴ χαῖρʼ , Ἀτρείδη , κέρδεσιν τοῖς μὴ καλοῖς .

Ἀγαμέμνων

τόν τοι τύραννον εὐσεβεῖν οὐ ῥᾴδιον .

1350

Ὀδυσσεύς

ἀλλʼ εὖ λέγουσι τοῖς φίλοις τιμὰς νέμειν .

Ἀγαμέμνων

κλύειν τὸν ἐσθλὸν ἄνδρα χρὴ τῶν ἐν τέλει .

Ὀδυσσεύς

παῦσαι · κρατεῖς τοι τῶν φίλων νικώμενος .

Ἀγαμέμνων

μέμνησʼ ὁποίῳ φωτὶ τὴν χάριν δίδως .

Ὀδυσσεύς

ὅδʼ ἐχθρὸς ἁνήρ , ἀλλὰ γενναῖός ποτʼ ἦν .

1355

Ἀγαμέμνων

τί ποτε ποήσεις ; ἐχθρὸν ὧδʼ αἰδεῖ νέκυν ;

Ὀδυσσεύς

νικᾷ γὰρ ἁρετή με τῆς ἔχθρας πολύ .

Ἀγαμέμνων

τοιοίδε μέντοι φῶτες ἔμπληκτοι βροτῶν .

Ὀδυσσεύς

ἦ κάρτα πολλοὶ νῦν φίλοι καὖθις πικροί .

Ἀγαμέμνων

τοιούσδʼ ἐπαινεῖς δῆτα σὺ κτᾶσθαι φίλους ;

1360

Ὀδυσσεύς

σκληρὰν ἐπαινεῖν οὐ φιλῶ ψυχὴν ἐγώ .

Ἀγαμέμνων

ἡμᾶς σὺ δειλοὺς τῇδε θἠμέρᾳ φανεῖς .

Ὀδυσσεύς

ἄνδρας μὲν οὖν Ἕλλησι πᾶσιν ἐνδίκους .

Ἀγαμέμνων

ἄνωγας οὖν με τὸν νεκρὸν θάπτειν ἐᾶν ;

Ὀδυσσεύς

ἔγωγε · καὶ γὰρ αὐτὸς ἐνθάδʼ ἵξομαι .

1365

Ἀγαμέμνων

ἦ πάνθʼ ὅμοια πᾶς ἀνὴρ αὑτῷ πονεῖ .

Ὀδυσσεύς

τῷ γάρ με μᾶλλον εἰκὸς ἢ ʼμαυτῷ πονεῖν ;

Ἀγαμέμνων

σὸν ἆρα τοὔργον , οὐκ ἐμὸν κεκλήσεται .

Ὀδυσσεύς

ὡς ἂν ποήσῃς , πανταχῇ χρηστός γʼ ἔσει .

Ἀγαμέμνων

ἀλλʼ εὖ γε μέντοι τοῦτʼ ἐπίστασʼ ὡς ἐγὼ

1370

σοὶ μὲν νέμοιμʼ ἂν τῆσδε καὶ μείζω χάριν ,

οὗτος δὲ κἀκεῖ κἀνθάδʼ ὢν ἔμοιγʼ ὁμῶς

ἔχθιστος ἔσται · σοὶ δὲ δρᾶν ἔξεσθʼ ἃ χρῇς .

Χορός

ὅστις σʼ , Ὀδυσσεῦ , μὴ λέγει γνώμῃ σοφὸν

φῦναι , τοιοῦτον ὄντα , μῶρός ἐστʼ ἀνήρ .

1375

Ὀδυσσεύς

καὶ νῦν γε Τεύκρῳ τἀπὸ τοῦδʼ ἀγγέλλομαι ,

ὅσον τότʼ ἐχθρὸς ἦ , τοσόνδʼ εἶναι φίλος .

καὶ τὸν θανόντα τόνδε συνθάπτειν θέλω

καὶ ξυμπονεῖν καὶ μηδὲν ἐλλείπειν ὅσων

χρὴ τοῖς ἀρίστοις ἀνδράσιν πονεῖν βροτούς .

1380

Τεῦκρος

ἄριστʼ Ὀδυσσεῦ , πάντʼ ἔχω σʼ ἐπαινέσαι

λόγοισι , καί μʼ ἔψευσας ἐλπίδος πολύ .

τούτῳ γὰρ ὢν ἔχθιστος Ἀργείων ἀνὴρ

μόνος παρέστης χερσίν , οὐδʼ ἔτλης παρὼν

θανόντι τῷδε ζῶν ἐφυβρίσαι μέγα ,

1385

ὡς ὁ στρατηγὸς οὑπιβρόντητος μολὼν

αὐτός τε χὠ ξύναιμος ἠθελησάτην

λωβητὸν αὐτὸν ἐκβαλεῖν ταφῆς ἄτερ .

τοιγάρ σφʼ Ὀλύμπου τοῦδʼ ὁ πρεσβεύων πατὴρ

μνήμων τʼ Ἐρινὺς καὶ τελεσφόρος Δίκη

1390

κακοὺς κακῶς φθείρειαν , ὥσπερ ἤθελον

τὸν ἄνδρα λώβαις ἐκβαλεῖν ἀναξίως .

σὲ δʼ , ὦ γεραιοῦ σπέρμα Λαέρτου πατρός ,

τάφου μὲν ὀκνῶ τοῦδʼ ἐπιψαύειν ἐᾶν ,

μὴ τῷ θανόντι τοῦτο δυσχερὲς ποιῶ ·

1395

τὰ δʼ ἄλλα καὶ ξύμπρασσε , κεἴ τινα στρατοῦ

θέλεις κομίζειν , οὐδὲν ἄλγος ἕξομεν .

ἐγὼ δὲ τἄλλα πάντα πορσυνῶ · σὺ δὲ

ἀνὴρ καθʼ ἡμᾶς ἐσθλὸς ὢν ἐπίστασο .

Ὀδυσσεύς

ἀλλʼ ἤθελον μέν · εἰ δὲ μή ʼστί σοι φίλον

1400

πράσσειν τάδʼ ἡμᾶς , εἶμʼ ἐπαινέσας τὸ σόν .