Sophocles Ajax

Τεῦκρος

καὶ μὴν ἰδὼν ἔσπευσα τὸν στρατηλάτην

Ἀγαμέμνονʼ ἡμῖν δεῦρο τόνδʼ ὁρμώμενον·

δῆλος δέ μοὐστὶ σκαιὸν ἐκλύσων στόμα.

1225

Ἀγαμέμνων

σὲ δὴ τὰ δεινὰ ῥήματʼ ἀγγέλλουσί μοι

τλῆναι καθʼ ἡμῶν ὧδʼ ἀνοιμωκτὶ χανεῖν;

σέ τοι, τὸν ἐκ τῆς αἰχμαλωτίδος λέγω,

ἦ που τραφεὶς ἂν μητρὸς εὐγενοῦς ἄπο

ὑψήλʼ ἐκόμπεις κἀπʼ ἄκρων ὡδοιπόρεις,

1230

ὅτʼ οὐδὲν ὢν τοῦ μηδὲν ἀντέστης ὕπερ,

κοὔτε στρατηγοὺς οὔτε ναυάρχους μολεῖν

ἡμᾶς Ἀχαιῶν οὐδὲ σοῦ διωμόσω

ἀλλʼ αὐτὸς ἄρχων, ὡς σὺ φής, Αἴας ἔπλει.

ταῦτʼ οὐκ ἀκούειν μεγάλα πρὸς δούλων κακά;

1235

ποίου κέκραγας ἀνδρὸς ὧδʼ ὑπέρφρονα;

ποῖ βάντος ἢ ποῦ στάντος οὗπερ οὐκ ἐγώ;

οὐκ ἆρʼ Ἀχαιοῖς ἄνδρες εἰσὶ πλὴν ὅδε;

πικροὺς ἔοιγμεν τῶν Ἀχιλλείων ὅπλων

ἀγῶνας Ἀργείοισι κηρῦξαι τότε,

1240

εἰ πανταχοῦ φανούμεθʼ ἐκ Τεύκρου κακοί,

κοὐκ ἀρκέσει ποθʼ ὑμὶν οὐδʼ ἡσσημένοις

εἴκειν ἃ τοῖς πολλοῖσιν ἤρεσκεν κριταῖς,

ἀλλʼ αἰὲν ἡμᾶς ἢ κακοῖς βαλεῖτέ που

ἢ σὺν δόλῳ κεντήσεθʼ οἱ λελειμμένοι.

1245

ἐκ τῶνδε μέντοι τῶν τρόπων οὐκ ἄν ποτε

κατάστασις γένοιτʼ ἂν οὐδενὸς νόμου,

εἰ τοὺς δίκῃ νικῶντας ἐξωθήσομεν

καὶ τοὺς ὄπισθεν εἰς τὸ πρόσθεν ἄξομεν.

ἀλλʼ εἰρκτέον τάδʼ ἐστίν· οὐ γὰρ οἱ πλατεῖς

1250

οὐδʼ εὐρύνωτοι φῶτες ἀσφαλέστατοι,

ἀλλʼ οἱ φρονοῦντες εὖ κρατοῦσι πανταχοῦ.

μέγας δὲ πλευρὰ βοῦς ὑπὸ σμικρᾶς ὅμως

μάστιγος ὀρθὸς εἰς ὁδὸν πορεύεται.

καὶ σοὶ προσέρπον τοῦτʼ ἐγὼ τὸ φάρμακον

1255

ὁρῶ τάχʼ, εἰ μὴ νοῦν κατακτήσει τινά·

ὃς ἀνδρὸς οὐκέτʼ ὄντος, ἀλλʼ ἤδη σκιᾶς,

θαρσῶν ὑβρίζεις κἀξελευθεροστομεῖς.

οὐ σωφρονήσεις; οὐ μαθὼν ὃς εἶ φύσιν

ἄλλον τινʼ ἄξεις ἄνδρα δεῦρʼ ἐλεύθερον,

1260

ὅστις πρὸς ἡμᾶς ἀντὶ σοῦ λέξει τὰ σά;

σοῦ γὰρ λέγοντος οὐκέτʼ ἂν μάθοιμʼ ἐγώ·

τὴν βάρβαρον γὰρ γλῶσσαν οὐκ ἐπαΐω.

Χορός

εἴθʼ ὑμὶν ἀμφοῖν νοῦς γένοιτο σωφρονεῖν·

τούτου γὰρ οὐδὲν σφῷν ἔχω λῷον φράσαι.

1265

Τεῦκρος

φεῦ· τοῦ θανόντος ὡς ταχεῖά τις βροτοῖς

χάρις διαρρεῖ καὶ προδοῦσʼ ἁλίσκεται,

εἰ σοῦ γʼ ὅδʼ ἁνὴρ οὐδʼ ἐπὶ σμικρῶν λόγων,

Αἴας, ἔτʼ ἴσχει μνῆστιν, οὗ σὺ πολλάκις

τὴν σὴν προτείνων προύκαμες ψυχὴν δόρει.

1270

ἀλλʼ οἴχεται δὴ πάντα ταῦτʼ ἐρριμμένα.

ὦ πολλὰ λέξας ἄρτι κἀνόητʼ ἔπη,

οὐ μνημονεύεις οὐκέτʼ οὐδέν, ἡνίκα

ἑρκέων ποθʼ ὑμᾶς οὗτος ἐγκεκλῃμένους,

ἤδη τὸ μηδὲν ὄντας, ἐν τροπῇ δορὸς

1275

ἐρρύσατʼ ἐλθὼν μοῦνος, ἀμφὶ μὲν νεῶν

ἄκροισιν ἤδη ναυτικοῖς ἑδωλίοις

πυρὸς φλέγοντος, εἰς δὲ ναυτικὰ σκάφη

πηδῶντος ἄρδην Ἕκτορος τάφρων ὕπερ;

τίς ταῦτʼ ἀπεῖρξεν; οὐχ ὅδʼ ἦν ὁ δρῶν τάδε,

1280

ὃν οὐδαμοῦ φής, οὗ σὺ μή, βῆναι ποδί;

ἆρʼ ὑμὶν οὗτος ταῦτʼ ἔδρασεν ἔνδικα;

χὤτʼ αὖθις αὐτὸς Ἕκτορος μόνος μόνου

λαχών τε κἀκέλευστος ἦλθʼ ἐναντίος,

οὐ δραπέτην τὸν κλῆρον ἐς μέσον καθείς,

1285

ὑγρᾶς ἀρούρας βῶλον, ἀλλʼ ὃς εὐλόφου

κυνῆς ἔμελλε πρῶτος ἅλμα κουφιεῖν;

ὅδʼ ἦν ὁ πράσσων ταῦτα, σὺν δʼ ἐγὼ παρών,

ὁ δοῦλος, οὑκ τῆς βαρβάρου μητρὸς γεγώς.

Τεῦκρος

δύστηνε, ποῖ βλέπων ποτʼ αὐτὰ καὶ θροεῖς;

1290

οὐκ οἶσθα σοῦ πατρὸς μὲν ὃς προύφυ πατὴρ

ἀρχαῖον ὄντα Πέλοπα βάρβαρον Φρύγα;

Ἀτρέα δʼ, ὃς αὖ σʼ ἔσπειρε δυσσεβέστατον,

προθέντʼ ἀδελφῷ δεῖπνον οἰκείων τέκνων;

αὐτὸς δὲ μητρὸς ἐξέφυς Κρήσσης, ἐφʼ ᾗ

1295

λαβὼν ἐπακτὸν ἄνδρʼ ὁ φιτύσας πατὴρ

ἐφῆκεν ἐλλοῖς ἰχθύσιν διαφθοράν.

τοιοῦτος ὢν τοιῷδʼ ὀνειδίζεις σποράν;

ὃς ἐκ πατρὸς μέν εἰμι Τελαμῶνος γεγώς,

ὅστις στρατοῦ τὰ πρῶτʼ ἀριστεύσας ἐμὴν

1300

ἴσχει ξύνευνον μητέρʼ, ἣ φύσει μὲν ἦν

βασίλεια, Λαομέδοντος· ἔκκριτον δέ νιν

δώρημα κείνῳ ʼδωκεν Ἀλκμήνης γόνος.

ἆρʼ ὧδʼ ἄριστος ἐξ ἀριστέοιν δυοῖν

βλαστὼν ἂν αἰσχύνοιμι τοὺς πρὸς αἵματος,

1305

οὓς νῦν σὺ τοιοῖσδʼ ἐν πόνοισι κειμένους

ὠθεῖς ἀθάπτους, οὐδʼ ἐπαισχύνει λέγων;

εὖ νυν τόδʼ ἴσθι, τοῦτον εἰ βαλεῖτέ που,

βαλεῖτε χἠμᾶς τρεῖς ὁμοῦ συγκειμένους.

ἐπεὶ καλόν μοι τοῦδʼ ὑπερπονουμένῳ

1310

θανεῖν προδήλως μᾶλλον ἢ τῆς σῆς ὑπὲρ

γυναικός, ἢ τοῦ σοῦ γʼ ὁμαίμονος λέγω;

πρὸς ταῦθʼ ὅρα μὴ τοὐμόν, ἀλλὰ καὶ τὸ σόν·

ὡς εἴ με πημανεῖς τι, βουλήσει ποτὲ

καὶ δειλὸς εἶναι μᾶλλον ἢ ʼν ἐμοὶ θρασύς.

1315

Χορός

ἄναξ, Ὀδυσσεῦ, καιρὸν ἴσθʼ ἐληλυθώς,

εἰ μὴ ξυνάψων, ἀλλὰ συλλύσων πάρει.

Ὀδυσσεύς

τί δʼ ἔστιν, ἄνδρες; τηλόθεν γὰρ ᾐσθόμην

βοὴν Ἀτρειδῶν τῷδʼ ἐπʼ ἀλκίμῳ νεκρῷ.

Ἀγαμέμνων

οὐ γὰρ κλύοντές ἐσμεν αἰσχίστους λόγους,

1320

ἄναξ Ὀδυσσεῦ, τοῦδʼ ὑπʼ ἀνδρὸς ἀρτίως;

Ὀδυσσεύς

ποίους; ἐγὼ γὰρ ἀνδρὶ συγγνώμην ἔχω

κλύοντι φλαῦρα συμβαλεῖν ἔπη κακά.

Ἀγαμέμνων

ἤκουσεν αἰσχρά· δρῶν γὰρ ἦν τοιαῦτά με.

Ὀδυσσεύς

τί γάρ σʼ ἔδρασεν, ὥστε καὶ βλάβην ἔχειν;

1325

Ἀγαμέμνων

οὔ φησʼ ἐάσειν τόνδε τὸν νεκρὸν ταφῆς

ἄμοιρον, ἀλλὰ πρὸς βίαν θάψειν ἐμοῦ.

Ὀδυσσεύς

ἔξεστιν οὖν εἰπόντι τἀληθῆ φίλῳ

σοὶ μηδὲν ἧσσον ἢ πάρος ξυνηρετεῖν;

Ἀγαμέμνων

εἴπʼ· ἦ γὰρ εἴην οὐκ ἂν εὖ φρονῶν, ἐπεὶ

1330

φίλον σʼ ἐγὼ μέγιστον Ἀργείων νέμω.

Ὀδυσσεύς

ἄκουέ νυν. τὸν ἄνδρα τόνδε πρὸς θεῶν

μὴ τλῇς ἄθαπτον ὧδʼ ἀναλγήτως βαλεῖν·

μηδʼ ἡ βία σε μηδαμῶς νικησάτω

τοσόνδε μισεῖν ὥστε τὴν δίκην πατεῖν.

1335

κἀμοὶ γὰρ ἦν ποθʼ οὗτος ἔχθιστος στρατοῦ,

ἐξ οὗ ʼκράτησα τῶν Ἀχιλλείων ὅπλων,

ἀλλʼ αὐτὸν ἔμπας ὄντʼ ἐγὼ τοιόνδʼ ἐμοὶ

οὐκ ἀντατιμάσαιμʼ ἄν, ὥστε μὴ λέγειν

ἕνʼ ἄνδρʼ ἰδεῖν ἄριστον Ἀργείων, ὅσοι

1340

Τροίαν ἀφικόμεσθα, πλὴν Ἀχιλλέως.

ὥστʼ οὐκ ἂν ἐνδίκως γʼ ἀτιμάζοιτό σοι·

οὐ γάρ τι τοῦτον, ἀλλὰ τοὺς θεῶν νόμους

φθείροις ἄν. ἄνδρα δʼ οὐ δίκαιον, εἰ θάνοι,

βλάπτειν τὸν ἐσθλόν, οὐδʼ ἐὰν μισῶν κυρῇς.

1345

Ἀγαμέμνων

σὺ ταῦτʼ, Ὀδυσσεῦ, τοῦδʼ ὑπερμαχεῖς ἐμοί;

Ὀδυσσεύς

ἔγωγʼ· ἐμίσουν δʼ, ἡνίκʼ ἦν μισεῖν καλόν.

Ἀγαμέμνων

οὐ γὰρ θανόντι καὶ προσεμβῆναί σε χρή;

Ὀδυσσεύς

μὴ χαῖρʼ, Ἀτρείδη, κέρδεσιν τοῖς μὴ καλοῖς.

Ἀγαμέμνων

τόν τοι τύραννον εὐσεβεῖν οὐ ῥᾴδιον.

1350

Ὀδυσσεύς

ἀλλʼ εὖ λέγουσι τοῖς φίλοις τιμὰς νέμειν.

Ἀγαμέμνων

κλύειν τὸν ἐσθλὸν ἄνδρα χρὴ τῶν ἐν τέλει.

Ὀδυσσεύς

παῦσαι· κρατεῖς τοι τῶν φίλων νικώμενος.

Ἀγαμέμνων

μέμνησʼ ὁποίῳ φωτὶ τὴν χάριν δίδως.

Ὀδυσσεύς

ὅδʼ ἐχθρὸς ἁνήρ, ἀλλὰ γενναῖός ποτʼ ἦν.

1355

Ἀγαμέμνων

τί ποτε ποήσεις; ἐχθρὸν ὧδʼ αἰδεῖ νέκυν;

Ὀδυσσεύς

νικᾷ γὰρ ἁρετή με τῆς ἔχθρας πολύ.

Ἀγαμέμνων

τοιοίδε μέντοι φῶτες ἔμπληκτοι βροτῶν.

Ὀδυσσεύς

ἦ κάρτα πολλοὶ νῦν φίλοι καὖθις πικροί.

Ἀγαμέμνων

τοιούσδʼ ἐπαινεῖς δῆτα σὺ κτᾶσθαι φίλους;

1360

Ὀδυσσεύς

σκληρὰν ἐπαινεῖν οὐ φιλῶ ψυχὴν ἐγώ.

Ἀγαμέμνων

ἡμᾶς σὺ δειλοὺς τῇδε θἠμέρᾳ φανεῖς.

Ὀδυσσεύς

ἄνδρας μὲν οὖν Ἕλλησι πᾶσιν ἐνδίκους.

Ἀγαμέμνων

ἄνωγας οὖν με τὸν νεκρὸν θάπτειν ἐᾶν;

Ὀδυσσεύς

ἔγωγε· καὶ γὰρ αὐτὸς ἐνθάδʼ ἵξομαι.

1365

Ἀγαμέμνων

ἦ πάνθʼ ὅμοια πᾶς ἀνὴρ αὑτῷ πονεῖ.

Ὀδυσσεύς

τῷ γάρ με μᾶλλον εἰκὸς ἢ ʼμαυτῷ πονεῖν;

Ἀγαμέμνων

σὸν ἆρα τοὔργον, οὐκ ἐμὸν κεκλήσεται.

Ὀδυσσεύς

ὡς ἂν ποήσῃς, πανταχῇ χρηστός γʼ ἔσει.

Ἀγαμέμνων

ἀλλʼ εὖ γε μέντοι τοῦτʼ ἐπίστασʼ ὡς ἐγὼ

1370

σοὶ μὲν νέμοιμʼ ἂν τῆσδε καὶ μείζω χάριν,

οὗτος δὲ κἀκεῖ κἀνθάδʼ ὢν ἔμοιγʼ ὁμῶς

ἔχθιστος ἔσται· σοὶ δὲ δρᾶν ἔξεσθʼ ἃ χρῇς.

Χορός

ὅστις σʼ, Ὀδυσσεῦ, μὴ λέγει γνώμῃ σοφὸν

φῦναι, τοιοῦτον ὄντα, μῶρός ἐστʼ ἀνήρ.

1375

Ὀδυσσεύς

καὶ νῦν γε Τεύκρῳ τἀπὸ τοῦδʼ ἀγγέλλομαι,

ὅσον τότʼ ἐχθρὸς ἦ, τοσόνδʼ εἶναι φίλος.

καὶ τὸν θανόντα τόνδε συνθάπτειν θέλω

καὶ ξυμπονεῖν καὶ μηδὲν ἐλλείπειν ὅσων

χρὴ τοῖς ἀρίστοις ἀνδράσιν πονεῖν βροτούς.

1380

Τεῦκρος

ἄριστʼ Ὀδυσσεῦ, πάντʼ ἔχω σʼ ἐπαινέσαι

λόγοισι, καί μʼ ἔψευσας ἐλπίδος πολύ.

τούτῳ γὰρ ὢν ἔχθιστος Ἀργείων ἀνὴρ

μόνος παρέστης χερσίν, οὐδʼ ἔτλης παρὼν

θανόντι τῷδε ζῶν ἐφυβρίσαι μέγα,

1385

ὡς ὁ στρατηγὸς οὑπιβρόντητος μολὼν

αὐτός τε χὠ ξύναιμος ἠθελησάτην

λωβητὸν αὐτὸν ἐκβαλεῖν ταφῆς ἄτερ.

τοιγάρ σφʼ Ὀλύμπου τοῦδʼ ὁ πρεσβεύων πατὴρ

μνήμων τʼ Ἐρινὺς καὶ τελεσφόρος Δίκη

1390

κακοὺς κακῶς φθείρειαν, ὥσπερ ἤθελον

τὸν ἄνδρα λώβαις ἐκβαλεῖν ἀναξίως.

σὲ δʼ, ὦ γεραιοῦ σπέρμα Λαέρτου πατρός,

τάφου μὲν ὀκνῶ τοῦδʼ ἐπιψαύειν ἐᾶν,

μὴ τῷ θανόντι τοῦτο δυσχερὲς ποιῶ·

1395

τὰ δʼ ἄλλα καὶ ξύμπρασσε, κεἴ τινα στρατοῦ

θέλεις κομίζειν, οὐδὲν ἄλγος ἕξομεν.

ἐγὼ δὲ τἄλλα πάντα πορσυνῶ· σὺ δὲ

ἀνὴρ καθʼ ἡμᾶς ἐσθλὸς ὢν ἐπίστασο.

Ὀδυσσεύς

ἀλλʼ ἤθελον μέν· εἰ δὲ μή ʼστί σοι φίλον

1400

πράσσειν τάδʼ ἡμᾶς, εἶμʼ ἐπαινέσας τὸ σόν.