Sophocles Ajax

Αἴας

αἰαῖ · τίς ἄν ποτʼ ᾤεθʼ ὧδʼ ἐπώνυμον

430

τοὐμὸν ξυνοίσειν ὄνομα τοῖς ἐμοῖς κακοῖς ;

νῦν γὰρ πάρεστι καὶ δὶς αἰάζειν ἐμοὶ

καὶ τρίς · τοιούτοις γὰρ κακοῖς ἐντυγχάνω ·

ὅτου πατὴρ μὲν τῆσδʼ ἀπʼ Ἰδαίας χθονὸς

τὰ πρῶτα καλλιστεῖʼ ἀριστεύσας στρατοῦ

435

πρὸς οἶκον ἦλθε πᾶσαν εὔκλειαν φέρων ·

ἐγὼ δʼ ὁ κείνου παῖς , τὸν αὐτὸν ἐς τόπον

Τροίας ἐπελθὼν οὐκ ἐλάσσονι σθένει

οὐδʼ ἔργα μείω χειρὸς ἀρκέσας ἐμῆς ,

ἄτιμος Ἀργείοισιν ὧδʼ ἀπόλλυμαι .

440

καίτοι τοσοῦτόν γʼ ἐξεπίστασθαι δοκῶ ·

εἰ ζῶν Ἀχιλλεὺς τῶν ὅπλων τῶν ὧν πέρι

κρίνειν ἔμελλε κράτος ἀριστείας τινί ,

οὐκ ἄν τις αὔτʼ ἔμαρψεν ἄλλος ἀντʼ ἐμοῦ .

νῦν δʼ αὔτʼ Ἀτρεῖδαι φωτὶ παντουργῷ φρένας

445

ἔπραξαν , ἀνδρὸς τοῦδʼ ἀπώσαντες κράτη .

κεἰ μὴ τόδʼ ὄμμα καὶ φρένες διάστροφοι

γνώμης ἀπῇξαν τῆς ἐμῆς , οὐκ ἄν ποτε

δίκην κατʼ ἄλλου φωτὸς ὧδʼ ἐψήφισαν .

νῦν δʼ ἡ Διὸς γοργῶπις ἀδάματος θεὰ

450

ἤδη μʼ ἐπʼ αὐτοῖς χεῖρʼ ἐπεντύνοντʼ ἐμὴν

ἔσφηλεν , ἐμβαλοῦσα λυσσώδη νόσον ,

ὥστʼ ἐν τοιοῖσδε χεῖρας αἱμάξαι βοτοῖς ·

κεῖνοι δʼ ἐπεγγελῶσιν ἐκπεφευγότες ,

ἐμοῦ μὲν οὐχ ἑκόντος · εἰ δέ τις θεῶν

455

βλάπτοι , φύγοι τἂν χὠ κακὸς τὸν κρείσσονα .

καὶ νῦν τί χρὴ δρᾶν ; ὅστις ἐμφανῶς θεοῖς

ἐχθαίρομαι , μισεῖ δέ μʼ Ἑλλήνων στρατός ,

ἔχθει δὲ Τροία πᾶσα καὶ πεδία τάδε .

πότερα πρὸς οἴκους , ναυλόχους λιπὼν ἕδρας

460

μόνους τʼ Ἀτρείδας , πέλαγος Αἰγαῖον περῶ ;

καὶ ποῖον ὄμμα πατρὶ δηλώσω φανεὶς

Τελαμῶνι ; πῶς με τλήσεταί ποτʼ εἰσιδεῖν

γυμνὸν φανέντα τῶν ἀριστείων ἄτερ ,

ὧν αὐτὸς ἔσχε στέφανον εὐκλείας μέγαν ;

465

οὐκ ἔστι τοὔργον τλητόν . ἀλλὰ δῆτʼ ἰὼν

πρὸς ἔρυμα Τρώων , ξυμπεσὼν μόνος μόνοις

καὶ δρῶν τι χρηστόν , εἶτα λοίσθιον θάνω ;

ἀλλʼ ὧδέ γʼ Ἀτρείδας ἂν εὐφράναιμί που .

οὐκ ἔστι ταῦτα . πεῖρά τις ζητητέα

470

τοιάδʼ ἀφʼ ἧς γέροντι δηλώσω πατρὶ

μή τοι φύσιν γʼ ἄσπλαγχνος ἐκ κείνου γεγώς .

αἰσχρὸν γὰρ ἄνδρα τοῦ μακροῦ χρῄζειν βίου ,

κακοῖσιν ὅστις μηδὲν ἐξαλλάσσεται .

τί γὰρ παρʼ ἦμαρ ἡμέρα τέρπειν ἔχει

475

προσθεῖσα κἀναθεῖσα τοῦ γε κατθανεῖν ;

οὐκ ἂν πριαίμην οὐδενὸς λόγου βροτὸν

ὅστις κεναῖσιν ἐλπίσιν θερμαίνεται ·

ἀλλʼ ἢ καλῶς ζῆν ἢ καλῶς τεθνηκέναι

τὸν εὐγενῆ χρή . πάντʼ ἀκήκοας λόγον .

480

Χορός

οὐδεὶς ἐρεῖ ποθʼ ὡς ὑπόβλητον λόγον ,

Αἴας , ἔλεξας , ἀλλὰ τῆς σαυτοῦ φρενός ·

παῦσαί γε μέντοι καὶ δὸς ἀνδράσιν φίλοις

γνώμης κρατῆσαι , τάσδε φροντίδας μεθείς .

Τέκμησσα

ὦ δέσποτʼ Αἴας , τῆς ἀναγκαίας τύχης

485

οὐκ ἔστιν οὐδὲν μεῖζον ἀνθρώποις κακόν .

ἐγὼ δʼ ἐλευθέρου μὲν ἐξέφυν πατρός ,

εἴπερ τινὸς σθένοντος ἐν πλούτῳ Φρυγῶν ·

νῦν δʼ εἰμὶ δούλη · θεοῖς γὰρ ὧδʼ ἔδοξέ που

καὶ σῇ μάλιστα χειρί . τοιγαροῦν , ἐπεὶ

490

τὸ σὸν λέχος ξυνῆλθον , εὖ φρονῶ τὰ σά ,

καί σʼ ἀντιάζω πρός τʼ ἐφεστίου Διὸς

εὐνῆς τε τῆς σῆς , ᾗ συνηλλάχθης ἐμοί ,

μή μʼ ἀξιώσῃς βάξιν ἀλγεινὴν λαβεῖν

τῶν σῶν ὑπʼ ἐχθρῶν , χειρίαν ἐφείς τινι .

495

ᾗ γὰρ θάνῃς σὺ καὶ τελευτήσας ἀφῇς ,

ταύτῃ νόμιζε κἀμὲ τῇ τόθʼ ἡμέρᾳ

βίᾳ ξυναρπασθεῖσαν Ἀργείων ὕπο

ξὺν παιδὶ τῷ σῷ δουλίαν ἕξειν τροφήν .

καί τις πικρὸν πρόσφθεγμα δεσποτῶν ἐρεῖ

500

λόγοις ἰάπτων · ἴδετε τὴν ὁμευνέτιν

Αἴαντος , ὃς μέγιστον ἴσχυσεν στρατοῦ ,

οἵας λατρείας ἀνθʼ ὅσου ζήλου τρέφει .

τοιαῦτʼ ἐρεῖ τις · κἀμὲ μὲν δαίμων ἐλᾷ ,

σοὶ δʼ αἰσχρὰ τἄπη ταῦτα καὶ τῷ σῷ γένει .

505

ἀλλʼ αἴδεσαι μὲν πατέρα τὸν σὸν ἐν λυγρῷ

γήρᾳ προλείπων , αἴδεσαι δὲ μητέρα

πολλῶν ἐτῶν κληροῦχον , ἥ σε πολλάκις

θεοῖς ἀρᾶται ζῶντα πρὸς δόμους μολεῖν ·

οἴκτιρε δʼ , ὦναξ , παῖδα τὸν σόν , εἰ νέας

510

τροφῆς στερηθεὶς σοῦ διοίσεται μόνος

ὑπʼ ὀρφανιστῶν μὴ φίλων , ὅσον κακὸν

κείνῳ τε κἀμοὶ τοῦθʼ , ὅταν θάνῃς , νεμεῖς .

ἐμοὶ γὰρ οὐκέτʼ ἔστιν εἰς ὅ τι βλέπω

πλὴν σοῦ . σὺ γάρ μοι πατρίδʼ ᾔστωσας δόρει ,

515

καὶ μητέρʼ ἄλλη μοῖρα τὸν φύσαντά τε

καθεῖλεν Ἅιδου θανασίμους οἰκήτορας .

τίς δῆτʼ ἐμοὶ γένοιτʼ ἂν ἀντὶ σοῦ πατρίς ;

τίς πλοῦτος ; ἐν σοὶ πᾶσʼ ἔγωγε σῴζομαι .

ἀλλʼ ἴσχε κἀμοῦ μνῆστιν · ἀνδρί τοι χρεὼν

520

μνήμην προσεῖναι , τερπνὸν εἴ τί που πάθοι .

χάρις χάριν γάρ ἐστιν ἡ τίκτουσʼ ἀεί ·

ὅτου δʼ ἀπορρεῖ μνῆστις εὖ πεπονθότος ,

οὐκ ἂν γένοιτʼ ἔθʼ οὗτος εὐγενὴς ἀνήρ .

Χορός

Αἴας , ἔχειν σʼ ἂν οἶκτον ὡς κἀγὼ φρενὶ

525

θέλοιμʼ ἄν · αἰνοίης γὰρ ἂν τὰ τῆσδʼ ἔπη .

Αἴας

καὶ κάρτʼ ἐπαίνου τεύξεται πρὸς γοῦν ἐμοῦ ,

ἐὰν μόνον τὸ ταχθὲν εὖ τολμᾷ τελεῖν .

Τέκμησσα

ἀλλʼ ὦ φίλʼ Αἴας , πάντʼ ἔγωγε πείσομαι .

Αἴας

κόμιζέ νύν μοι παῖδα τὸν ἐμόν , ὡς ἴδω .

530

Τέκμησσα

καὶ μὴν φόβοισί γʼ αὐτὸν ἐξελυσάμην .

Αἴας

ἐν τοῖσδε τοῖς κακοῖσιν ; ἢ τί μοι λέγεις ;

Τέκμησσα

μὴ σοί γέ που δύστηνος ἀντήσας θάνοι .

Αἴας

πρέπον γέ τἂν ἦν δαίμονος τοὐμοῦ τόδε .

Τέκμησσα

ἀλλʼ οὖν ἐγὼ ʼφύλαξα τοῦτό γʼ ἀρκέσαι .

535

Αἴας

ἐπῄνεσʼ ἔργον καὶ πρόνοιαν ἣν ἔθου .

Τέκμησσα

τί δῆτʼ ἂν ὡς ἐκ τῶνδʼ ἂν ὠφελοῖμί σε ;

Αἴας

δός μοι προσειπεῖν αὐτὸν ἐμφανῆ τʼ ἰδεῖν .

Τέκμησσα

καὶ μὴν πέλας γε προσπόλοις φυλάσσεται .

Αἴας

τί δῆτα μέλλει μὴ οὐ παρουσίαν ἔχειν ;

540

Τέκμησσα

ὦ παῖ , πατὴρ καλεῖ σε . δεῦρο προσπόλων

ἄγʼ αὐτὸν ὅσπερ χερσὶν εὐθύνων κυρεῖς .

Αἴας

ἕρποντι φωνεῖς ἢ λελειμμένῳ λόγων ;

Τέκμησσα

καὶ δὴ κομίζει προσπόλων ὅδʼ ἐγγύθεν .

Αἴας

αἶρʼ αὐτόν , αἶρε δεῦρο · ταρβήσει γὰρ οὒ

545

νεοσφαγῆ που τόνδε προσλεύσσων φόνον ,

εἴπερ δικαίως ἔστʼ ἐμὸς τὰ πατρόθεν .

ἀλλʼ αὐτίκʼ ὠμοῖς αὐτὸν ἐν νόμοις πατρὸς

δεῖ πωλοδαμνεῖν κἀξομοιοῦσθαι φύσιν .

ὦ παῖ , γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος ,

550

τὰ δʼ ἄλλʼ ὅμοιος · καὶ γένοιʼ ἂν οὐ κακός .

καίτοι σε καὶ νῦν τοῦτό γε ζηλοῦν ἔχω ,

ὁθούνεκʼ οὐδὲν τῶνδʼ ἐπαισθάνει κακῶν ·

ἐν τῷ φρονεῖν γὰρ μηδὲν ἥδιστος βίος ,

τὸ μὴ φρονεῖν γὰρ κάρτʼ ἀνώδυνον κακόν

ἕως τὸ χαίρειν καὶ τὸ λυπεῖσθαι μάθῃς .

555

ὅταν δʼ ἵκῃ πρὸς τοῦτο , δεῖ σʼ ὅπως πατρὸς

δείξεις ἐν ἐχθροῖς , οἷος ἐξ οἵου ʼτράφης .

τέως δὲ κούφοις πνεύμασιν βόσκου , νέαν

ψυχὴν ἀτάλλων , μητρὶ τῇδε χαρμονήν .

οὔτοι σʼ Ἀχαιῶν , οἶδα , μή τις ὑβρίσῃ

560

στυγναῖσι λώβαις , οὐδὲ χωρὶς ὄντʼ ἐμοῦ .

τοῖον πυλωρὸν φύλακα Τεῦκρον ἀμφί σοι

λείψω τροφῆ τʼ ἄοκνον ἔμπα , κεἰ τανῦν

τηλωπὸς οἰχνεῖ , δυσμενῶν θήραν ἔχων .

ἀλλʼ , ἄνδρες ἀσπιστῆρες , ἐνάλιος λεώς ,

565

ὑμῖν τε κοινὴν τήνδʼ ἐπισκήπτω χάριν ,

κείνῳ τʼ ἐμὴν ἀγγείλατʼ ἐντολήν , ὅπως

τὸν παῖδα τόνδε πρὸς δόμους ἐμοὺς ἄγων

Τελαμῶνι δείξει μητρί τʼ , Ἐριβοίᾳ λέγω ,

ὥς σφιν γένηται γηροβοσκὸς εἰσαεί ,

570

μέχρις οὗ μυχοὺς κίχωσι τοῦ κάτω θεοῦ ,

καὶ τἀμὰ τεύχη μήτʼ ἀγωνάρχαι τινὲς

θήσουσʼ Ἀχαιοῖς μήθʼ ὁ λυμεὼν ἐμός .

ἀλλʼ αὐτό μοι σύ , παῖ , λαβὼν ἐπώνυμον ,

Εὐρύσακες , ἴσχε διὰ πολυρράφου στρέφων

575

πόρπακος , ἑπτάβοιον ἄρρηκτον σάκος ·

τὰ δʼ ἄλλα τεύχη κοίνʼ ἐμοὶ τεθάψεται .

ἀλλʼ ὡς τάχος τὸν παῖδα τόνδʼ ἤδη δέχου

καὶ δῶμα πάκτου , μηδʼ ἐπισκήνους γόους

δάκρυε · κάρτα τοι φιλοίκτιστον γυνή .

580

πύκαζε θᾶσσον · οὐ πρὸς ἰατροῦ σοφοῦ

θρηνεῖν ἐπῳδὰς πρὸς τομῶντι πήματι .

Χορός

δέδοικʼ ἀκούων τήνδε τὴν προθυμίαν ·

οὐ γάρ μʼ ἀρέσκει γλῶσσά σου τεθηγμένη .

Τέκμησσα

ὦ δέσποτʼ Αἴας , τί ποτε δρασείεις φρενί ;

585

Αἴας

μὴ κρῖνε , μὴ ʼξέταζε · σωφρονεῖν καλόν .

Τέκμησσα

οἴμʼ ὡς ἀθυμῶ · καί σε πρὸς τοῦ σοῦ τέκνου

καὶ θεῶν ἱκνοῦμαι , μὴ προδοὺς ἡμᾶς γένῃ .

Αἴας

ἄγαν γε λυπεῖς · οὐ κάτοισθʼ ἐγὼ θεοῖς

ὡς οὐδὲν ἀρκεῖν εἴμʼ ὀφειλέτης ἔτι ;

590

Τέκμησσα

εὔφημα φώνει .

Αἴας

τοῖς ἀκούουσιν λέγε .

Τέκμησσα

σὺ δʼ οὐχὶ πείσει ;

Αἴας

πόλλʼ ἄγαν ἤδη θροεῖς .

Τέκμησσα

ταρβῶ γάρ , ὦναξ .

Αἴας

οὐ ξυνέρξεθʼ ὡς τάχος ;

Τέκμησσα

πρὸς θεῶν , μαλάσσου .

Αἴας

μῶρά μοι δοκεῖς φρονεῖν ,

εἰ τοὐμὸν ἦθος ἄρτι παιδεύειν νοεῖς .

595