Sophocles Ajax

Τέκμησσα

οἱ δʼ οὖν γελώντων κἀπιχαιρόντων κακοῖς

τοῖς τοῦδʼ· ἴσως τοι, κεἰ βλέποντα μὴ ʼπόθουν,

θανόντʼ ἂν οἰμώξειαν ἐν χρείᾳ δορός.

οἱ γὰρ κακοὶ γνώμαισι τἀγαθὸν χεροῖν

ἔχοντες οὐκ ἴσασι, πρίν τις ἐκβάλῃ.

965

ἐμοὶ πικρὸς τέθνηκεν ἢ κείνοις γλυκύς,

αὑτῷ δὲ τερπνός· ὧν γὰρ ἠράσθη τυχεῖν

ἐκτήσαθʼ αὑτῷ, θάνατον ὅνπερ ἤθελεν.

τί δῆτα τοῦδʼ ἐπεγγελῷεν ἂν κάτα;

θεοῖς τέθνηκεν οὗτος, οὐ κείνοισιν, οὔ.

970

πρὸς ταῦτʼ Ὀδυσσεὺς ἐν κενοῖς ὑβριζέτω.

Αἴας γὰρ αὐτοῖς οὐκέτʼ ἐστίν, ἀλλʼ ἐμοὶ

λιπὼν ἀνίας καὶ γόους διοίχεται.

Τεῦκρος

ἰώ μοί μοι.

Χορός

σίγησον· αὐδὴν γὰρ δοκῶ Τεύκρου κλύειν

975

βοῶντος ἄτης τῆσδʼ ἐπίσκοπον μέλος.

Τεῦκρος

ὦ φίλτατʼ Αἴας, ὦ ξύναιμον ὄμμʼ ἐμοί,

ἆρʼ ἠμπόληκας, ὥσπερ ἡ φάτις κρατεῖ;

Χορός

ὄλωλεν ἁνήρ, Τεῦκρε, τοῦτʼ ἐπίστασο.

Τεῦκρος

ὤμοι βαρείας ἆρα τῆς ἐμῆς τύχης.

980

Χορός

ὡς ὧδʼ ἐχόντων

Τεῦκρος

ὦ τάλας ἐγώ, τάλας.

Χορός

πάρα στενάζειν.

Τεῦκρος

ὦ περισπερχὲς πάθος.

Χορός

ἄγαν γε, Τεῦκρε.

Τεῦκρος

φεῦ τάλας· τί γὰρ τέκνον

τὸ τοῦδε, ποῦ μοι γῆς κυρεῖ τῆς Τρῳάδος;

Χορός

μόνος παρὰ σκηναῖσιν.

985

Τεῦκρος

οὐχ ὅσον τάχος

δῆτʼ αὐτὸν ἄξεις δεῦρο, μή τις ὡς κενῆς

σκύμνον λεαίνης δυσμενῶν ἀναρπάσῃ;

ἴθʼ, ἐγκόνει, σύγκαμνε· τοῖς θανοῦσί τοι

φιλοῦσι πάντες κειμένοις ἐπεγγελᾶν.

Χορός

καὶ μὴν ἔτι ζῶν, Τεῦκρε, τοῦδέ σοι μέλειν

990

ἐφίεθʼ ἁνὴρ κεῖνος, ὥσπερ οὖν μέλει.

Τεῦκρος

ὦ τῶν ἁπάντων δὴ θεαμάτων ἐμοὶ

ἄλγιστον ὧν προσεῖδον ὀφθαλμοῖς ἐγώ,

ὁδός θʼ ὁδῶν πασῶν ἀνιάσασα δὴ

μάλιστα τοὐμὸν σπλάγχνον, ἣν δὴ νῦν ἔβην.

995

ὦ φίλτατʼ Αἴας, τὸν σὸν ὡς ἐπῃσθόμην

μόρον διώκων κἀξιχνοσκοπούμενος.

ὀξεῖα γάρ σου βάξις ὡς θεοῦ τινος

διῆλθʼ Ἀχαιοὺς πάντας ὡς οἴχει θανών.

ἁγὼ κλύων δύστηνος ἐκποδὼν μὲν ὢν

1000

ὑπεστέναζον, νῦν δʼ ὁρῶν ἀπόλλυμαι.

οἴμοι.

ἴθʼ, ἐκκάλυψον, ὡς ἴδω τὸ πᾶν κακόν.

ὦ δυσθέατον ὄμμα καὶ τόλμης πικρᾶς,

ὅσας ἀνίας μοι κατασπείρας φθίνεις.

1005

ποῖ γὰρ μολεῖν μοι δυνατόν, εἰς ποίους βροτούς,

τοῖς σοῖς ἀρήξαντʼ ἐν πόνοισι μηδαμοῦ;

ἦ πού με Τελαμών, σὸς πατὴρ ἐμός θʼ ἅμα,

δέξαιτʼ ἂν εὐπρόσωπος ἵλεώς τʼ ἴσως

χωροῦντʼ ἄνευ σοῦ. πῶς γὰρ οὔχ; ὅτῳ πάρα

1010

μηδʼ εὐτυχοῦντι μηδὲν ἥδιον γελᾶν.

οὗτος τί κρύψει; ποῖον οὐχ ἐρεῖ κακὸν

τὸν ἐκ δορὸς γεγῶτα πολεμίου νόθον,

τὸν δειλίᾳ προδόντα καὶ κακανδρίᾳ

σέ, φίλτατʼ Αἴας, ἢ δόλοισιν, ὡς τὰ σὰ

1015

κράτη θανόντος καὶ δόμους νέμοιμι σούς.

τοιαῦτʼ ἀνὴρ δύσοργος, ἐν γήρᾳ βαρύς,

ἐρεῖ, πρὸς οὐδὲν εἰς ἔριν θυμούμενος.

τέλος δʼ ἀπωστὸς γῆς ἀπορριφθήσομαι,

δοῦλος λόγοισιν ἀντʼ ἐλευθέρου φανείς.

1020

τοιαῦτα μὲν κατʼ οἶκον· ἐν Τροίᾳ δέ μοι

πολλοὶ μὲν ἐχθροί, παῦρα δʼ ὠφελήσιμα.

καὶ ταῦτα πάντα σοῦ θανόντος ηὑρόμην.

οἴμοι, τί δράσω; πῶς σʼ ἀποσπάσω πικροῦ·

τοῦδʼ αἰόλου κνώδοντος, ὦ τάλας, ὑφʼ οὗ

1025

φονέως ἄρʼ ἐξέπνευσας; εἶδες ὡς χρόνῳ

ἔμελλέ σʼ Ἕκτωρ καὶ θανὼν ἀποφθίσειν;

σκέψασθε, πρὸς θεῶν, τὴν τύχην δυοῖν βροτοῖν.

Ἕκτωρ μέν, ᾧ δὴ τοῦδʼ ἐδωρήθη πάρα,

ζωστῆρι πρισθεὶς ἱππικῶν ἐξ ἀντύγων

1030

ἐκνάπτετʼ αἰέν, ἔστʼ ἀπέψυξεν βίον·

οὗτος δʼ ἐκείνου τήνδε δωρεὰν ἔχων

πρὸς τοῦδʼ ὄλωλε θανασίμῳ πεσήματι.

ἆρʼ οὐκ Ἐρινὺς τοῦτʼ ἐχάλκευσεν ξίφος

κἀκεῖνον Ἅιδης, δημιουργὸς ἄγριος;

1035

ἐγὼ μὲν οὖν καὶ ταῦτα καὶ τὰ πάντʼ ἀεὶ

φάσκοιμʼ ἂν ἀνθρώποισι μηχανᾶν θεούς·

ὅτῳ δὲ μὴ τάδʼ ἐστὶν ἐν γνώμῃ φίλα,

κεῖνός τʼ ἐκεῖνα στεργέτω κἀγὼ τάδε.

Χορός

μὴ τεῖνε μακράν, ἀλλʼ ὅπως κρύψεις τάφῳ

1040

φράζου τὸν ἄνδρα χὤ τι μυθήσει τάχα.

βλέπω γὰρ ἐχθρὸν φῶτα, καὶ τάχʼ ἂν κακοῖς

γελῶν ἃ δὴ κακοῦργος ἐξίκοιτʼ ἀνήρ.

Τεῦκρος

τίς δʼ ἐστὶν ὅντινʼ ἄνδρα προσλεύσσεις στρατοῦ;

Χορός

Μενέλαος, ᾧ δὴ τόνδε πλοῦν ἐστείλαμεν.

1045

Τεῦκρος

ὁρῶ· μαθεῖν γὰρ ἐγγὺς ὢν οὐ δυσπετής.

Μενέλαος

οὗτος, σὲ φωνῶ τόνδε τὸν νεκρὸν χεροῖν

μὴ συγκομίζειν, ἀλλʼ ἐᾶν ὅπως ἔχει.

Τεῦκρος

τίνος χάριν τοσόνδʼ ἀνήλωσας λόγον;

Μενέλαος

δοκοῦντʼ ἐμοί, δοκοῦντα δʼ ὃς κραίνει στρατοῦ.

1050

Τεῦκρος

οὔκουν ἂν εἴποις ἥντινʼ αἰτίαν προθείς;

Μενέλαος

ὁθούνεκʼ αὐτὸν ἐλπίσαντες οἴκοθεν

ἄγειν Ἀχαιοῖς ξύμμαχόν τε καὶ φίλον,

ἐξηύρομεν ζητοῦντες ἐχθίω Φρυγῶν·

ὅστις στρατῷ ξύμπαντι βουλεύσας φόνον

1055

νύκτωρ ἐπεστράτευσεν, ὡς ἕλοι δόρει·

κεἰ μὴ θεῶν τις τήνδε πεῖραν ἔσβεσεν,

ἡμεῖς μὲν ἂν τήνδʼ ἣν ὅδʼ εἴληχεν τύχην

θανόντες ἂν προυκείμεθʼ αἰσχίστῳ μόρῳ,

οὗτος δʼ ἂν ἔζη. νῦν δʼ ἐνήλλαξεν θεὸς

1060

τὴν τοῦδʼ ὕβριν πρὸς μῆλα καὶ ποίμνας πεσεῖν.

ὧν εἵνεκʼ αὐτὸν οὔτις ἔστʼ ἀνὴρ σθένων

τοσοῦτον ὥστε σῶμα τυμβεῦσαι τάφῳ,

ἀλλʼ ἀμφὶ χλωρὰν ψάμαθον ἐκβεβλημένος

ὄρνισι φορβὴ παραλίοις γενήσεται.

1065

πρὸς ταῦτα μηδὲν δεινὸν ἐξάρῃς μένος.

εἰ γὰρ βλέποντος μὴ ʼδυνήθημεν κρατεῖν,

πάντως θανόντος γʼ ἄρξομεν, κἂν μὴ θέλῃς,

χερσὶν παρευθύνοντες· οὐ γὰρ ἔσθʼ ὅπου

λόγων γʼ ἀκοῦσαι ζῶν ποτʼ ἠθέλησʼ ἐμῶν.

1070

καίτοι κακοῦ πρὸς ἀνδρὸς ὄντα δημότην

μηδὲν δικαιοῦν τῶν ἐφεστώτων κλύειν.

οὐ γάρ ποτʼ οὔτʼ ἂν ἐν πόλει νόμοι καλῶς

φέροιντʼ ἄν, ἔνθα μὴ καθεστήκῃ δέος,

οὔτʼ ἂν στρατός γε σωφρόνως ἄρχοιτʼ ἔτι,

1075

μηδὲν φόβου πρόβλημα μηδʼ αἰδοῦς ἔχων.

ἀλλʼ ἄνδρα χρή, κἂν σῶμα γεννήσῃ μέγα,

δοκεῖν πεσεῖν ἂν κἂν ἀπὸ σμικροῦ κακοῦ.

δέος γὰρ ᾧ πρόσεστιν αἰσχύνη θʼ ὁμοῦ,

σωτηρίαν ἔχοντα τόνδʼ ἐπίστασο·

1080

ὅπου δʼ ὑβρίζειν δρᾶν θʼ ἃ βούλεται παρῇ,

ταύτην νόμιζε τὴν πόλιν χρόνῳ ποτὲ

ἐξ οὐρίων δραμοῦσαν εἰς βυθὸν πεσεῖν.

ἀλλʼ ἑστάτω μοι καὶ δέος τι καίριον,

καὶ μὴ δοκῶμεν δρῶντες ἃν ἡδώμεθα

1085

οὐκ ἀντιτίσειν αὖθις ἂν λυπώμεθα.

ἕρπει παραλλὰξ ταῦτα. πρόσθεν οὗτος ἦν

αἴθων ὑβριστής, νῦν δʼ ἐγὼ μέγʼ αὖ φρονῶ.

καί σοι προφωνῶ τόνδε μὴ θάπτειν, ὅπως

μὴ τόνδε θάπτων αὐτὸς εἰς ταφὰς πέσῃς.

1090

Χορός

Μενέλαε, μὴ γνώμας ὑποστήσας σοφὰς

εἶτʼ αὐτὸς ἐν θανοῦσιν ὑβριστὴς γένῃ.

Τεῦκρος

οὐκ ἄν ποτʼ, ἄνδρες, ἄνδρα θαυμάσαιμʼ ἔτι,

ὃς μηδὲν ὢν γοναῖσιν εἶθʼ ἁμαρτάνει,

ὅθʼ οἱ δοκοῦντες εὐγενεῖς πεφυκέναι

1095

τοιαῦθʼ ἁμαρτάνουσιν ἐν λόγοις ἔπη·

ἄγʼ εἴπʼ ἀπʼ ἀρχῆς αὖθις, ἦ σὺ φὴς ἄγειν

τόνδʼ ἄνδρʼ Ἀχαιοῖς δεῦρο σύμμαχον λαβών;

οὐκ αὐτὸς ἐξέπλευσεν ὡς αὑτοῦ κρατῶν;

ποῦ σὺ στρατηγεῖς τοῦδε; ποῦ δὲ σοὶ λεῶν

1100

ἔξεστʼ ἀνάσσειν ὧν ὅδʼ ἤγαγʼ οἴκοθεν;

Σπάρτης ἀνάσσων ἦλθες, οὐχ ἡμῶν κρατῶν·

οὐδʼ ἔσθʼ ὅπου σοὶ τόνδε κοσμῆσαι πλέον

ἀρχῆς ἔκειτο θεσμὸς ἢ καὶ τῷδε σέ.

ὕπαρχος ἄλλων δεῦρʼ ἔπλευσας, οὐχ ὅλων

1105

στρατηγός, ὥστʼ Αἴαντος ἡγεῖσθαί ποτε.

ἀλλʼ ὧνπερ ἄρχεις ἄρχε καὶ τὰ σέμνʼ ἔπη

κόλαζʼ ἐκείνους· τόνδε δʼ, εἴτε μὴ σὺ φὴς

εἴθʼ ἅτερος στρατηγός, εἰς ταφὰς ἐγὼ

θήσω δικαίως, οὐ τὸ σὸν δείσας στόμα.

1110

οὐ γάρ τι τῆς σῆς εἵνεκʼ ἐστρατεύσατο

γυναικός, ὥσπερ οἱ πόνου πολλοῦ πλέῳ,

ἀλλʼ εἵνεχʼ ὅρκων οἷσιν ἦν ἐνώμοτος,

σοῦ δʼ οὐδέν· οὐ γὰρ ἠξίου τοὺς μηδένας.

πρὸς ταῦτα πλείους δεῦρο κήρυκας λαβὼν

1115

καὶ τὸν στρατηγὸν ἧκε, τοῦ δὲ σοῦ ψόφου

οὐκ ἂν στραφείην, ἕως ἂν ᾖς οἷός περ εἶ.

Χορός

οὐδʼ αὖ τοιαύτην γλῶσσαν ἐν κακοῖς φιλῶ·

τὰ σκληρὰ γάρ τοι, κἂν ὑπέρδικʼ ᾖ, δάκνει.

Μενέλαος

ὁ τοξότης ἔοικεν οὐ σμικρὸν φρονεῖν.

1120

Τεῦκρος

οὐ γὰρ βάναυσον τὴν τέχνην ἐκτησάμην.

Μενέλαος

μέγʼ ἄν τι κομπάσειας, ἀσπίδʼ εἰ λάβοις.

Τεῦκρος

κἂν ψιλὸς ἀρκέσαιμι σοί γʼ ὡπλισμένῳ.

Μενέλαος

ἡ γλῶσσά σου τὸν θυμὸν ὡς δεινὸν τρέφει.

Τεῦκρος

ξὺν τῷ δικαίῳ γὰρ μέγʼ ἔξεστιν φρονεῖν.

1125

Μενέλαος

δίκαια γὰρ τόνδʼ εὐτυχεῖν κτείναντά με;

Τεῦκρος

κτείναντα; δεινόν γʼ εἶπας, εἰ καὶ ζῇς θανών.

Μενέλαος

θεὸς γὰρ ἐκσῴζει με, τῷδε δʼ οἴχομαι.

Τεῦκρος

μή νυν ἀτίμα θεούς, θεοῖς σεσωσμένος.

Μενέλαος

ἐγὼ γὰρ ἂν ψέξαιμι δαιμόνων νόμους;

1130

Τεῦκρος

εἰ τοὺς θανόντας οὐκ ἐᾷς θάπτειν παρών.

Μενέλαος

τούς γʼ αὐτὸς αὑτοῦ πολεμίους. οὐ γὰρ καλόν.

Τεῦκρος

ἦ σοὶ γὰρ Αἴας πολέμιος προύστη ποτέ;

Μενέλαος

μισοῦντʼ ἐμίσει· καὶ σὺ τοῦτʼ ἠπίστασο.

Τεῦκρος

κλέπτης γὰρ αὐτοῦ ψηφοποιὸς ηὑρέθης.

1135

Μενέλαος

ἐν τοῖς δικασταῖς, κοὐκ ἐμοί, τόδʼ ἐσφάλη.

Τεῦκρος

πόλλʼ ἂν κακῶς λάθρᾳ σὺ κλέψειας κακά.

Μενέλαος

τοῦτʼ εἰς ἀνίαν τοὔπος ἔρχεταί τινι.

Τεῦκρος

οὐ μᾶλλον, ὡς ἔοικεν, ἢ λυπήσομεν.

Μενέλαος

ἕν σοι φράσω· τόνδʼ ἐστὶν οὐχὶ θαπτέον.

1140

Τεῦκρος

ἀλλʼ ἀντακούσει τοῦτον ὡς τεθάψεται.

Μενέλαος

ἤδη ποτʼ εἶδον ἄνδρʼ ἐγὼ γλώσσῃ θρασὺν

ναύτας ἐφορμήσαντα χειμῶνος τὸ πλεῖν,

ᾧ φθέγμʼ ἂν οὐκ ἂν ηὗρες, ἡνίκʼ ἐν κακῷ

χειμῶνος εἴχετʼ, ἀλλʼ ὑφʼ εἵματος κρυφεὶς

1145

πατεῖν παρεῖχε τῷ θέλοντι ναυτίλων.

οὕτω δὲ καὶ σὲ καὶ τὸ σὸν λάβρον στόμα

σμικροῦ νέφους τάχʼ ἄν τις ἐκπνεύσας μέγας

χειμὼν κατασβέσειε τὴν πολλὴν βοήν.

Τεῦκρος

ἐγὼ δέ γʼ ἄνδρʼ ὄπωπα μωρίας πλέων,

1150

ὃς ἐν κακοῖς ὕβριζε τοῖσι τῶν πέλας.

κᾆτʼ αὐτὸν εἰσιδών τις ἐμφερὴς ἐμοὶ

ὀργήν θʼ ὅμοιος εἶπε τοιοῦτον λόγον·

ὤνθρωπε, μὴ δρᾶ τοὺς τεθνηκότας κακῶς·

εἰ γὰρ ποήσεις, ἴσθι πημανούμενος.

1155

τοιαῦτʼ ἄνολβον ἄνδρʼ ἐνουθέτει παρών.

ὁρῶ δέ τοί νιν, κἄστιν, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ,

οὐδείς ποτʼ ἄλλος ἢ σύ. μῶν ᾐνιξάμην;

Μενέλαος

ἄπειμι· καὶ γὰρ αἰσχρόν, εἰ πύθοιτό τις

λόγοις κολάζειν ᾧ βιάζεσθαι πάρα.

1160

Τεῦκρος

ἄφερπέ νυν· κἀμοὶ γὰρ αἴσχιστον κλύειν

ἀνδρὸς ματαίου φλαῦρʼ ἔπη μυθουμένου.