Sophocles Oedipus Tyrannus

Οἰδίπους

ἐρῶ · σὲ γὰρ τῶνδʼ ἐς πλέον , γύναι , σέβω ·

700

Κρέοντος , οἷά μοι βεβουλευκὼς ἔχει .

Ἰοκάστη

λέγʼ , εἰ σαφῶς τὸ νεῖκος ἐγκαλῶν ἐρεῖς .

Οἰδίπους

φονέα με φησὶ Λαΐου καθεστάναι .

Ἰοκάστη

αὐτὸς ξυνειδὼς ἢ μαθὼν ἄλλου πάρα ;

Οἰδίπους

μάντιν μὲν οὖν κακοῦργον εἰσπέμψας , ἐπεὶ

705

τό γʼ εἰς ἑαυτὸν πᾶν ἐλευθεροῖ στόμα .

Ἰοκάστη

σύ νυν ἀφεὶς σεαυτὸν ὧν λέγεις πέρι

ἐμοῦ ʼπάκουσον , καὶ μάθʼ οὕνεκʼ ἐστί σοι

βρότειον οὐδὲν μαντικῆς ἔχον τέχνης .

φανῶ δέ σοι σημεῖα τῶνδε σύντομα .

710

χρησμὸς γὰρ ἦλθε Λαΐῳ ποτʼ , οὐκ ἐρῶ

Φοίβου γʼ ἄπʼ αὐτοῦ , τῶν δʼ ὑπηρετῶν ἄπο ,

ὡς αὐτὸν ἕξοι μοῖρα πρὸς παιδὸς θανεῖν ,

ὅστις γένοιτʼ ἐμοῦ τε κἀκείνου πάρα .

καὶ τὸν μέν , ὥσπερ γʼ ἡ φάτις , ξένοι ποτὲ

715

λῃσταὶ φονεύουσʼ ἐν τριπλαῖς ἁμαξιτοῖς ·

παιδὸς δὲ βλάστας οὐ διέσχον ἡμέραι

τρεῖς , καί νιν ἄρθρα κεῖνος ἐνζεύξας ποδοῖν

ἔρριψεν ἄλλων χερσὶν ἄβατον εἰς ὄρος .

κἀνταῦθʼ Ἀπόλλων οὔτʼ ἐκεῖνον ἤνυσεν

720

φονέα γενέσθαι πατρὸς οὔτε Λάϊον

τὸ δεινὸν οὑφοβεῖτο πρὸς παιδὸς θανεῖν .

τοιαῦτα φῆμαι μαντικαὶ διώρισαν ,

ὧν ἐντρέπου σὺ μηδέν · ὧν γὰρ ἂν θεὸς

χρείαν ἐρευνᾷ , ῥᾳδίως αὐτὸς φανεῖ .

725

Οἰδίπους

οἷόν μʼ ἀκούσαντʼ ἀρτίως ἔχει , γύναι ,

ψυχῆς πλάνημα κἀνακίνησις φρενῶν .

Ἰοκάστη

ποίας μερίμνης τοῦθʼ ὑποστραφεὶς λέγεις ;

Οἰδίπους

ἔδοξʼ ἀκοῦσαι σοῦ τόδʼ , ὡς ὁ Λάϊος

κατασφαγείη πρὸς τριπλαῖς ἁμαξιτοῖς .

730

Ἰοκάστη

ηὐδᾶτο γὰρ ταῦτʼ οὐδέ πω λήξαντʼ ἔχει .

Οἰδίπους

καὶ ποῦ ʼσθʼ ὁ χῶρος οὗτος οὗ τόδʼ ἦν πάθος ;

Ἰοκάστη

Φωκὶς μὲν ἡ γῆ κλῄζεται , σχιστὴ δʼ ὁδὸς

ἐς ταὐτὸ Δελφῶν κἀπὸ Δαυλίας ἄγει .

Οἰδίπους

καὶ τίς χρόνος τοῖσδʼ ἐστὶν οὑξεληλυθώς ;

735

Ἰοκάστη

σχεδόν τι πρόσθεν ἢ σὺ τῆσδʼ ἔχων χθονὸς

ἀρχὴν ἐφαίνου , τοῦτʼ ἐκηρύχθη πόλει .

Οἰδίπους

ὦ Ζεῦ , τί μου δρᾶσαι βεβούλευσαι πέρι ;

Ἰοκάστη

τί δʼ ἐστί σοι τοῦτʼ , Οἰδίπους , ἐνθύμιον ;

Οἰδίπους

μήπω μʼ ἐρώτα · τὸν δὲ Λάϊον φύσιν

740

τίνʼ ἦλθε φράζε , τίνα δʼ ἀκμὴν ἥβης ἔχων .

Ἰοκάστη

μέγας , χνοάζων ἄρτι λευκανθὲς κάρα ,

μορφῆς δὲ τῆς σῆς οὐκ ἀπεστάτει πολύ .

Οἰδίπους

οἴμοι τάλας · ἔοικʼ ἐμαυτὸν εἰς ἀρὰς

δεινὰς προβάλλων ἀρτίως οὐκ εἰδέναι .

745

Ἰοκάστη

πῶς φῄς ; ὀκνῶ τοι πρός σʼ ἀποσκοποῦσʼ , ἄναξ .

Οἰδίπους

δεινῶς ἀθυμῶ μὴ βλέπων ὁ μάντις ᾖ ·

δείξεις δὲ μᾶλλον , ἢν ἓν ἐξείπῃς ἔτι .

Ἰοκάστη

καὶ μὴν ὀκνῶ μέν , ἃ δʼ ἂν ἔρῃ μαθοῦσʼ ἐρῶ .

Οἰδίπους

πότερον ἐχώρει βαιὸς ἢ πολλοὺς ἔχων

750

ἄνδρας λοχίτας , οἷʼ ἀνὴρ ἀρχηγέτης ;

Ἰοκάστη

πέντʼ ἦσαν οἱ ξύμπαντες , ἐν δʼ αὐτοῖσιν ἦν .

κῆρυξ · ἀπήνη δʼ ἦγε Λάϊον μία .

Οἰδίπους

αἰαῖ , τάδʼ ἤδη διαφανῆ . τίς ἦν ποτε

ὁ τούσδε λέξας τοὺς λόγους ὑμῖν , γύναι ;

755

Ἰοκάστη

οἰκεύς τις , ὅσπερ ἵκετʼ ἐκσωθεὶς μόνος .

Οἰδίπους

ἦ κἀν δόμοισι τυγχάνει τανῦν παρών ;

Ἰοκάστη

οὐ δῆτʼ · ἀφʼ οὗ γὰρ κεῖθεν ἦλθε καὶ κράτη

σέ τʼ εἶδʼ ἔχοντα Λάϊόν τʼ ὀλωλότα ,

ἐξικέτευσε τῆς ἐμῆς χειρὸς θιγὼν

760

ἀγρούς σφε πέμψαι κἀπὶ ποιμνίων νομάς ,

ὡς πλεῖστον εἴη τοῦδʼ ἄποπτος ἄστεως .

κἄπεμψʼ ἐγώ νιν · ἄξιος γὰρ οἷʼ ἀνὴρ

δοῦλος φέρειν ἦν τῆσδε καὶ μείζω χάριν .

Οἰδίπους

πῶς ἂν μόλοι δῆθʼ ἡμὶν ἐν τάχει πάλιν ;

765

Ἰοκάστη

πάρεστιν · ἀλλὰ πρὸς τί τοῦτʼ ἐφίεσαι ;

Οἰδίπους

δέδοικʼ ἐμαυτόν , ὦ γύναι , μὴ πόλλʼ ἄγαν

εἰρημένʼ ᾖ μοι διʼ ἅ νιν εἰσιδεῖν θέλω .

Ἰοκάστη

ἀλλʼ ἵξεται μέν · ἀξία δέ που μαθεῖν

κἀγὼ τά γʼ ἐν σοὶ δυσφόρως ἔχοντʼ , ἄναξ .

770

Οἰδίπους

κοὐ μὴ στερηθῇς γʼ , ἐς τοσοῦτον ἐλπίδων

ἐμοῦ βεβῶτος . τῷ γὰρ ἂν καὶ μείζονι

λέξαιμʼ ἂν ἢ σοί , διὰ τύχης τοιᾶσδʼ ἰών ;

ἐμοὶ πατὴρ μὲν Πόλυβος ἦν Κορίνθιος ,

μήτηρ δὲ Μερόπη Δωρίς . ἠγόμην δʼ ἀνὴρ

775

ἀστῶν μέγιστος τῶν ἐκεῖ , πρίν μοι τύχη

τοιάδʼ ἐπέστη , θαυμάσαι μὲν ἀξία ,

σπουδῆς γε μέντοι τῆς ἐμῆς οὐκ ἀξία .

ἀνὴρ γὰρ ἐν δείπνοις μʼ ὑπερπλησθεὶς μέθῃ

καλεῖ παρʼ οἴνῳ , πλαστὸς ὡς εἴην πατρί .

780

κἀγὼ βαρυνθεὶς τὴν μὲν οὖσαν ἡμέραν

μόλις κατέσχον , θἀτέρᾳ δʼ ἰὼν πέλας

μητρὸς πατρός τʼ ἤλεγχον · οἱ δὲ δυσφόρως

τοὔνειδος ἦγον τῷ μεθέντι τὸν λόγον .

κἀγὼ τὰ μὲν κείνοιν ἐτερπόμην , ὅμως δʼ

785

ἔκνιζέ μʼ ἀεὶ τοῦθʼ · ὑφεῖρπε γὰρ πολύ .

λάθρᾳ δὲ μητρὸς καὶ πατρὸς πορεύομαι

Πυθώδε , καί μʼ ὁ Φοῖβος ὧν μὲν ἱκόμην

ἄτιμον ἐξέπεμψεν , ἄλλα δʼ ἄθλια

καὶ δεινὰ καὶ δύστηνα προύφηνεν λέγων ,

790

ὡς μητρὶ μὲν χρείη με μιχθῆναι , γένος δʼ

ἄτλητον ἀνθρώποισι δηλώσοιμʼ ὁρᾶν ,

φονεὺς δʼ ἐσοίμην τοῦ φυτεύσαντος πατρός .

κἀγὼ ʼπακούσας ταῦτα τὴν Κορινθίαν ,

ἄστροις τὸ λοιπὸν ἐκμετρούμενος , χθόνα

795

ἔφευγον , ἔνθα μήποτʼ ὀψοίμην κακῶν

χρησμῶν ὀνείδη τῶν ἐμῶν τελούμενα .

στείχων δʼ ἱκνοῦμαι τούσδε τοὺς χώρους , ἐν οἷς

σὺ τὸν τύραννον τοῦτον ὄλλυσθαι λέγεις .

Οἰδίπους

καί σοι , γύναι , τἀληθὲς ἐξερῶ . τριπλῆς

800

ὅτʼ ἦ κελεύθου τῆσδʼ ὁδοιπορῶν πέλας ,

ἐνταῦθά μοι κῆρύξ τε κἀπὶ πωλικῆς

ἀνὴρ ἀπήνης ἐμβεβώς , οἷον σὺ φῇς ,

ξυνηντίαζον · κἀξ ὁδοῦ μʼ ὅ θʼ ἡγεμὼν

αὐτός θʼ ὁ πρέσβυς πρὸς βίαν ἠλαυνέτην .

805

κἀγὼ τὸν ἐκτρέποντα , τὸν τροχηλάτην ,

παίω διʼ ὀργῆς · καί μʼ ὁ πρέσβυς ὡς ὁρᾷ ,

ὄχου παραστείχοντα τηρήσας , μέσον

κάρα διπλοῖς κέντροισί μου καθίκετο .

οὐ μὴν ἴσην γʼ ἔτισεν , ἀλλὰ συντόμως

810

σκήπτρῳ τυπεὶς ἐκ τῆσδε χειρὸς ὕπτιος

μέσης ἀπήνης εὐθὺς ἐκκυλίνδεται ·

κτείνω δὲ τοὺς ξύμπαντας . εἰ δὲ τῷ ξένῳ

τούτῳ προσήκει Λαΐου τι συγγενές ,

τίς τοῦδέ γʼ ἀνδρός ἐστιν ἀθλιώτερος ;

815

τίς ἐχθροδαίμων μᾶλλον ἂν γένοιτʼ ἀνήρ ;

ὃν μὴ ξένων ἔξεστι μηδʼ ἀστῶν τινι

δόμοις δέχεσθαι μηδὲ προσφωνεῖν τινα ,

ὠθεῖν δʼ ἀπʼ οἴκων . καὶ τάδʼ οὔτις ἄλλος ἦν

ἢ ʼγὼ ʼπʼ ἐμαυτῷ τάσδʼ ἀρὰς ὁ προστιθείς .

820

λέχη δὲ τοῦ θανόντος ἐκ χεροῖν ἐμαῖν

χραίνω , διʼ ὧνπερ ὤλετʼ · ἆρʼ ἔφυν κακός ;

ἆρʼ οὐχὶ πᾶς ἄναγνος ; εἴ με χρὴ φυγεῖν ,

καί μοι φυγόντι μἤστι τοὺς ἐμοὺς ἰδεῖν

μηδʼ ἐμβατεύειν πατρίδος , ἢ γάμοις με δεῖ

825

μητρὸς ζυγῆναι καὶ πατέρα κατακτανεῖν

Πόλυβον , ὃς ἐξέφυσε κἀξέθρεψέ με .

ἆρʼ οὐκ ἀπʼ ὠμοῦ ταῦτα δαίμονός τις ἂν

κρίνων ἐπʼ ἀνδρὶ τῷδʼ ἂν ὀρθοίη λόγον ;

μὴ δῆτα , μὴ δῆτʼ , ὦ θεῶν ἁγνὸν σέβας ,

830

ἴδοιμι ταύτην ἡμέραν , ἀλλʼ ἐκ βροτῶν

βαίην ἄφαντος πρόσθεν ἢ τοιάνδʼ ἰδεῖν

κηλῖδʼ ἐμαυτῷ συμφορᾶς ἀφιγμένην .

Χορός

ἡμῖν μέν , ὦναξ , ταῦτʼ ὀκνήρʼ · ἕως δʼ ἂν οὖν

πρὸς τοῦ παρόντος ἐκμάθῃς , ἔχʼ ἐλπίδα .

835

Οἰδίπους

καὶ μὴν τοσοῦτόν γʼ ἐστί μοι τῆς ἐλπίδος ,

τὸν ἄνδρα τὸν βοτῆρα προσμεῖναι μόνον .

Ἰοκάστη

πεφασμένου δὲ τίς ποθʼ ἡ προθυμία ;

Οἰδίπους

ἐγὼ διδάξω σʼ · ἢν γὰρ εὑρεθῇ λέγων

σοὶ ταὔτʼ , ἔγωγʼ ἂν ἐκπεφευγοίην πάθος .

840

Ἰοκάστη

ποῖον δέ μου περισσὸν ἤκουσας λόγον ;

Οἰδίπους

λῃστὰς ἔφασκες αὐτὸν ἄνδρας ἐννέπειν

ὥς νιν κατακτείνειαν . εἰ μὲν οὖν ἔτι

λέξει τὸν αὐτὸν ἀριθμόν , οὐκ ἐγὼ ʼκτανον ·

οὐ γὰρ γένοιτʼ ἂν εἷς γε τοῖς πολλοῖς ἴσος ·

845

εἰ δʼ ἄνδρʼ ἕνʼ οἰόζωνον αὐδήσει , σαφῶς

τοῦτʼ ἐστὶν ἤδη τοὔργον εἰς ἐμὲ ῥέπον .

Ἰοκάστη

ἀλλʼ ὡς φανέν γε τοὔπος ὧδʼ ἐπίστασο ,

κοὐκ ἔστιν αὐτῷ τοῦτό γʼ ἐκβαλεῖν πάλιν ·

πόλις γὰρ ἤκουσʼ , οὐκ ἐγὼ μόνη , τάδε .

850

εἰ δʼ οὖν τι κἀκτρέποιτο τοῦ πρόσθεν λόγου ,

οὔτοι ποτʼ , ὦναξ , σόν γε Λαΐου φόνον

φανεῖ δικαίως ὀρθόν , ὅν γε Λοξίας

διεῖπε χρῆναι παιδὸς ἐξ ἐμοῦ θανεῖν .

καίτοι νιν οὐ κεῖνός γʼ ὁ δύστηνός ποτε

855

κατέκτανʼ , ἀλλʼ αὐτὸς πάροιθεν ὤλετο .

ὥστʼ οὐχὶ μαντείας γʼ ἂν οὔτε τῇδʼ ἐγὼ

βλέψαιμʼ ἂν εἵνεκʼ οὔτε τῇδʼ ἂν ὕστερον .

Οἰδίπους

καλῶς νομίζεις · ἀλλʼ ὅμως τὸν ἐργάτην

πέμψον τινὰ στελοῦντα μηδὲ τοῦτʼ ἀφῇς .

860

Ἰοκάστη

πέμψω ταχύνασʼ · ἀλλʼ ἴωμεν ἐς δόμους ·

οὐδὲν γὰρ ἂν πράξαιμʼ ἂν ὧν οὐ σοὶ φίλον .