Sophocles Oedipus Tyrannus

Ἰοκάστη

χώρας ἄνακτες , δόξα μοι παρεστάθη

ναοὺς ἱκέσθαι δαιμόνων , τάδʼ ἐν χεροῖν

στέφη λαβούσῃ κἀπιθυμιάματα .

ὑψοῦ γὰρ αἴρει θυμὸν Οἰδίπους ἄγαν

λύπαισι παντοίαισιν · οὐδʼ ὁποῖʼ ἀνὴρ

915

ἔννους τὰ καινὰ τοῖς πάλαι τεκμαίρεται ,

ἀλλʼ ἐστὶ τοῦ λέγοντος , εἰ φόβους λέγοι .

ὅτʼ οὖν παραινοῦσʼ οὐδὲν ἐς πλέον ποιῶ ,

πρὸς σʼ , ὦ Λύκειʼ Ἄπολλον , ἄγχιστος γὰρ εἶ ,

ἱκέτις ἀφῖγμαι τοῖσδε σὺν κατεύγμασιν ,

920

ὅπως λύσιν τινʼ ἡμὶν εὐαγῆ πόρῃς ·

ὡς νῦν ὀκνοῦμεν πάντες ἐκπεπληγμένον

κεῖνον βλέποντες ὡς κυβερνήτην νεώς .

Ἄγγελος

ἆρʼ ἂν παρʼ ὑμῶν , ὦ ξένοι , μάθοιμʼ ὅπου

τὰ τοῦ τυράννου δώματʼ ἐστὶν Οἰδίπου ;

925

μάλιστα δʼ αὐτὸν εἴπατʼ , εἰ κάτισθʼ ὅπου .

Χορός

στέγαι μὲν αἵδε , καὐτὸς ἔνδον , ὦ ξένε ·

γυνὴ δὲ μήτηρ ἥδε τῶν κείνου τέκνων .

Ἄγγελος

ἀλλʼ ὀλβία τε καὶ ξὺν ὀλβίοις ἀεὶ

γένοιτʼ , ἐκείνου γʼ οὖσα παντελὴς δάμαρ .

930

Ἰοκάστη

αὔτως δὲ καὶ σύ γʼ , ὦ ξένʼ · ἄξιος γὰρ εἶ

τῆς εὐεπείας εἵνεκʼ · ἀλλὰ φράζʼ ὅτου

χρῄζων ἀφῖξαι χὤ τι σημῆναι θέλων .

Ἄγγελος

ἀγαθὰ δόμοις τε καὶ πόσει τῷ σῷ , γύναι .

Ἰοκάστη

τὰ ποῖα ταῦτα ; παρὰ τίνος δʼ ἀφιγμένος ;

935

Ἄγγελος

ἐκ τῆς Κορίνθου · τὸ δʼ ἔπος οὑξερῶ τάχα ,

ἥδοιο μέν , πῶς δʼ οὐκ ἄν , ἀσχάλλοις δʼ ἴσως .

Ἰοκάστη

τί δʼ ἔστι ; ποίαν δύναμιν ὧδʼ ἔχει διπλῆν ;

Ἄγγελος

τύραννον αὐτὸν οὑπιχώριοι χθονὸς

τῆς Ἰσθμίας στήσουσιν , ὡς ηὐδᾶτʼ ἐκεῖ .

940

Ἰοκάστη

τί δʼ ; οὐχ ὁ πρέσβυς Πόλυβος ἐγκρατὴς ἔτι ;

Ἄγγελος

οὐ δῆτʼ , ἐπεί νιν θάνατος ἐν τάφοις ἔχει .

Ἰοκάστη

πῶς εἶπας ; ἦ τέθνηκε Πόλυβος , ὦ γέρον ;

Ἄγγελος

εἰ μὴ λέγω τἀληθές , ἀξιῶ θανεῖν .

Ἰοκάστη

ὦ πρόσπολʼ , οὐχὶ δεσπότῃ τάδʼ ὡς τάχος

945

μολοῦσα λέξεις ; ὦ θεῶν μαντεύματα ,

ἵνʼ ἐστέ · τοῦτον Οἰδίπους πάλαι τρέμων

τὸν ἄνδρʼ ἔφευγε μὴ κτάνοι , καὶ νῦν ὅδε

πρὸς τῆς τύχης ὄλωλεν οὐδὲ τοῦδʼ ὕπο .

Οἰδίπους

ὦ φίλτατον γυναικὸς Ἰοκάστης κάρα ,

950

τί μʼ ἐξεπέμψω δεῦρο τῶνδε δωμάτων ;

Ἰοκάστη

ἄκουε τἀνδρὸς τοῦδε , καὶ σκόπει κλύων

τὰ σέμνʼ ἵνʼ ἥκει τοῦ θεοῦ μαντεύματα .

Οἰδίπους

οὗτος δὲ τίς ποτʼ ἐστὶ καὶ τί μοι λέγει ;

Ἰοκάστη

ἐκ τῆς Κορίνθου , πατέρα τὸν σὸν ἀγγελῶν

955

ὡς οὐκέτʼ ὄντα Πόλυβον , ἀλλʼ ὀλωλότα .

Οἰδίπους

τί φῄς , ξένʼ ; αὐτός μοι σὺ σημάντωρ γενοῦ .

Ἄγγελος

εἰ τοῦτο πρῶτον δεῖ μʼ ἀπαγγεῖλαι σαφῶς ,

εὖ ἴσθʼ ἐκεῖνον θανάσιμον βεβηκότα .

Οἰδίπους

πότερα δόλοισιν ἢ νόσου ξυναλλαγῇ ;

960

Ἄγγελος

σμικρὰ παλαιὰ σώματʼ εὐνάζει ῥοπή .

Οἰδίπους

νόσοις ὁ τλήμων , ὡς ἔοικεν , ἔφθιτο .

Ἄγγελος

καὶ τῷ μακρῷ γε συμμετρούμενος χρόνῳ .

Οἰδίπους

φεῦ φεῦ , τί δῆτʼ ἄν , ὦ γύναι , σκοποῖτό τι

τὴν Πυθόμαντιν ἑστίαν ἢ τοὺς ἄνω

965

κλάζοντας ὄρνεις , ὧν ὑφηγητῶν ἐγὼ

κτενεῖν ἔμελλον πατέρα τὸν ἐμόν ; ὁ δὲ θανὼν

κεύθει κάτω δὴ γῆς . ἐγὼ δʼ ὅδʼ ἐνθάδε

ἄψαυστος ἔγχους · εἴ τι μὴ τὠμῷ πόθῳ

κατέφθιθʼ · οὕτω δʼ ἂν θανὼν εἴη ʼξ ἐμοῦ .

970

τὰ δʼ οὖν παρόντα συλλαβὼν θεσπίσματα

κεῖται παρʼ Ἅιδῃ Πόλυβος ἄξιʼ οὐδενός .

Ἰοκάστη

οὔκουν ἐγώ σοι ταῦτα προύλεγον πάλαι ;

Οἰδίπους

ηὔδας · ἐγὼ δὲ τῷ φόβῳ παρηγόμην .

Ἰοκάστη

μὴ νῦν ἔτʼ αὐτῶν μηδὲν ἐς θυμὸν βάλῃς .

975

Οἰδίπους

καὶ πῶς τὸ μητρὸς οὐκ ὀκνεῖν λέχος με δεῖ ;

Ἰοκάστη

τί δʼ ἂν φοβοῖτʼ ἄνθρωπος ᾧ τὰ τῆς τύχης

κρατεῖ , πρόνοια δʼ ἐστὶν οὐδενὸς σαφής ;

εἰκῆ κράτιστον ζῆν , ὅπως δύναιτό τις .

σὺ δʼ εἰς τὰ μητρὸς μὴ φοβοῦ νυμφεύματα ·

980

πολλοὶ γὰρ ἤδη κἀν ὀνείρασιν βροτῶν

μητρὶ ξυνηυνάσθησαν . ἀλλὰ ταῦθʼ ὅτῳ

παρʼ οὐδέν ἐστι , ῥᾷστα τὸν βίον φέρει .

Οἰδίπους

καλῶς ἅπαντα ταῦτʼ ἂν ἐξείρητό σοι ,

εἰ μὴ ʼκύρει ζῶσʼ ἡ τεκοῦσα · νῦν δʼ ἐπεὶ

985

ζῇ , πᾶσʼ ἀνάγκη , κεἰ καλῶς λέγεις , ὀκνεῖν .

Ἰοκάστη

καὶ μὴν μέγας γʼ ὀφθαλμὸς οἱ πατρὸς τάφοι .

Οἰδίπους

μέγας , ξυνίημʼ · ἀλλὰ τῆς ζώσης φόβος .

Ἄγγελος

ποίας δὲ καὶ γυναικὸς ἐκφοβεῖσθʼ ὕπερ ;

Οἰδίπους

Μερόπης , γεραιέ , Πόλυβος ἧς ᾤκει μέτα .

990

Ἄγγελος

τί δʼ ἔστʼ ἐκείνης ὑμὶν ἐς φόβον φέρον ;

Οἰδίπους

θεήλατον μάντευμα δεινόν , ὦ ξένε .

Ἄγγελος

ἦ ῥητόν ; ἢ οὐχὶ θεμιτὸν ἄλλον εἰδέναι ;

Οἰδίπους

μάλιστά γʼ · εἶπε γάρ με Λοξίας ποτὲ

χρῆναι μιγῆναι μητρὶ τἠμαυτοῦ τό τε

995

πατρῷον αἷμα χερσὶ ταῖς ἐμαῖς ἑλεῖν .

ὧν οὕνεχʼ ἡ Κόρινθος ἐξ ἐμοῦ πάλαι

μακρὰν ἀπῳκεῖτʼ · εὐτυχῶς μέν , ἀλλʼ ὅμως

τὰ τῶν τεκόντων ὄμμαθʼ ἥδιστον βλέπειν .

Ἄγγελος

ἦ γὰρ τάδʼ ὀκνῶν κεῖθεν ἦσθʼ ἀπόπτολις ;

1000

Οἰδίπους

πατρός τε χρῄζων μὴ φονεὺς εἶναι , γέρον .

Ἄγγελος

τί δῆτʼ ἐγὼ οὐχὶ τοῦδε τοῦ φόβου σʼ , ἄναξ ,

ἐπείπερ εὔνους ἦλθον , ἐξελυσάμην ;

Οἰδίπους

καὶ μὴν χάριν γʼ ἂν ἀξίαν λάβοις ἐμοῦ .

Ἄγγελος

καὶ μὴν μάλιστα τοῦτʼ ἀφικόμην , ὅπως

1005

σοῦ πρὸς δόμους ἐλθόντος εὖ πράξαιμί τι .

Οἰδίπους

ἀλλʼ οὔποτʼ εἶμι τοῖς φυτεύσασίν γʼ ὅμοῦ .

Ἄγγελος

ὦ παῖ , καλῶς εἶ δῆλος οὐκ εἰδὼς τί δρᾷς .

Οἰδίπους

πῶς , ὦ γεραιέ ; πρὸς θεῶν δίδασκέ με .

Ἄγγελος

εἰ τῶνδε φεύγεις οὕνεκʼ εἰς οἴκους μολεῖν .

1010

Οἰδίπους

ταρβῶν γε μή μοι Φοῖβος ἐξέλθῃ σαφής .

Ἄγγελος

ἦ μὴ μίασμα τῶν φυτευσάντων λάβῃς ;

Οἰδίπους

τοῦτʼ αὐτό , πρέσβυ , τοῦτό μʼ εἰσαεὶ φοβεῖ .

Ἄγγελος

ἆρʼ οἶσθα δῆτα πρὸς δίκης οὐδὲν τρέμων ;

Οἰδίπους

πῶς δʼ οὐχί , παῖς γʼ εἰ τῶνδε γεννητῶν ἔφυν ;

1015

Ἄγγελος

ὁθούνεκʼ ἦν σοι Πόλυβος οὐδὲν ἐν γένει .

Οἰδίπους

πῶς εἶπας ; οὐ γὰρ Πόλυβος ἐξέφυσέ με ;

Ἄγγελος

οὐ μᾶλλον οὐδὲν τοῦδε τἀνδρός , ἀλλʼ ἴσον .

Οἰδίπους

καὶ πῶς ὁ φύσας ἐξ ἴσου τῷ μηδενί ;

Ἄγγελος

ἀλλʼ οὔ σʼ ἐγείνατʼ οὔτʼ ἐκεῖνος οὔτʼ ἐγώ .

1020

Οἰδίπους

ἀλλʼ ἀντὶ τοῦ δὴ παῖδά μʼ ὠνομάζετο ;

Ἄγγελος

δῶρόν ποτʼ , ἴσθι , τῶν ἐμῶν χειρῶν λαβών .

Οἰδίπους

κᾆθʼ ὧδʼ ἀπʼ ἄλλης χειρὸς ἔστερξεν μέγα ;

Ἄγγελος

ἡ γὰρ πρὶν αὐτὸν ἐξέπεισʼ ἀπαιδία .

Οἰδίπους

σὺ δʼ ἐμπολήσας ἢ τυχών μʼ αὐτῷ δίδως ;

1025

Ἄγγελος

εὑρὼν ναπαίαις ἐν Κιθαιρῶνος πτυχαῖς .

Οἰδίπους

ὡδοιπόρεις δὲ πρὸς τί τούσδε τοὺς τόπους ;

Ἄγγελος

ἐνταῦθʼ ὀρείοις ποιμνίοις ἐπεστάτουν .

Οἰδίπους

ποιμὴν γὰρ ἦσθα κἀπὶ θητείᾳ πλάνης ;

Ἄγγελος

σοῦ τʼ , ὦ τέκνον , σωτήρ γε τῷ τότʼ ἐν χρόνῳ .

1030

Οἰδίπους

τί δʼ ἄλγος ἴσχοντʼ ἀγκάλαις με λαμβάνεις ;

Ἄγγελος

ποδῶν ἂν ἄρθρα μαρτυρήσειεν τὰ σά ·

Οἰδίπους

οἴμοι , τί τοῦτʼ ἀρχαῖον ἐννέπεις κακόν ;

Ἄγγελος

λύω σʼ ἔχοντα διατόρους ποδοῖν ἀκμάς .

Οἰδίπους

δεινόν γʼ ὄνειδος σπαργάνων ἀνειλόμην .

1035

Ἄγγελος

ὥστʼ ὠνομάσθης ἐκ τύχης ταύτης ὃς εἶ .

Οἰδίπους

ὦ πρὸς θεῶν , πρὸς μητρὸς ἢ πατρός ; φράσον .

Ἄγγελος

οὐκ οἶδʼ · ὁ δοὺς δὲ ταῦτʼ ἐμοῦ λῷον φρονεῖ .

Οἰδίπους

ἦ γὰρ παρʼ ἄλλου μʼ ἔλαβες οὐδʼ αὐτὸς τυχών ;

Ἄγγελος

οὔκ , ἀλλὰ ποιμὴν ἄλλος ἐκδίδωσί μοι .

1040

Οἰδίπους

τίς οὗτος ; ἦ κάτοισθα δηλῶσαι λόγῳ ;

Ἄγγελος

τῶν Λαΐου δήπου τις ὠνομάζετο .

Οἰδίπους

ἦ τοῦ τυράννου τῆσδε γῆς πάλαι ποτέ ;

Ἄγγελος

μάλιστα · τούτου τἀνδρὸς οὗτος ἦν βοτήρ .

Οἰδίπους

ἦ κἄστʼ ἔτι ζῶν οὗτος , ὥστʼ ἰδεῖν ἐμέ ;

1045

Ἄγγελος

ὑμεῖς γʼ ἄριστʼ εἰδεῖτʼ ἂν οὑπιχώριοι .

Οἰδίπους

ἔστιν τις ὑμῶν τῶν παρεστώτων πέλας ,

ὅστις κάτοιδε τὸν βοτῆρ ʼ ὃν ἐννέπει ,

εἴτʼ οὖν ἐπʼ ἀγρῶν εἴτε κἀνθάδʼ εἰσιδών ;

σημήναθʼ , ὡς ὁ καιρὸς ηὑρῆσθαι τάδε .

1050

Χορός

οἶμαι μὲν οὐδένʼ ἄλλον ἢ τὸν ἐξ ἀγρῶν ,

ὃν κἀμάτευες πρόσθεν εἰσιδεῖν · ἀτὰρ

ἥδʼ ἂν τάδʼ οὐχ ἥκιστʼ ἂν Ἰοκάστη λέγοι .

Οἰδίπους

γύναι , νοεῖς ἐκεῖνον , ὅντινʼ ἀρτίως

μολεῖν ἐφιέμεσθα ; τόνδʼ οὗτος λέγει ;

1055

Ἰοκάστη

τί δʼ ὅντινʼ εἶπε ; μηδὲν ἐντραπῇς · τὰ δὲ

ῥηθέντα βούλου μηδὲ μεμνῆσθαι μάτην .

Οἰδίπους

οὐκ ἂν γένοιτο τοῦθʼ ὅπως ἐγὼ λαβὼν

σημεῖα τοιαῦτʼ οὐ φανῶ τοὐμὸν γένος .

Ἰοκάστη

μὴ πρὸς θεῶν , εἴπερ τι τοῦ σαυτοῦ βίου

1060

κήδει , ματεύσῃς τοῦθʼ · ἅλις νοσοῦσʼ ἐγώ .

Οἰδίπους

θάρσει · σὺ μὲν γὰρ οὐδʼ ἐὰν τρίτης ἐγὼ

μητρὸς φανῶ τρίδουλος , ἐκφανεῖ κακή .

Ἰοκάστη

ὅμως πιθοῦ μοι , λίσσομαι · μὴ δρᾶ τάδε .

Οἰδίπους

οὐκ ἂν πιθοίμην μὴ οὐ τάδʼ ἐκμαθεῖν σαφῶς .

1065

Ἰοκάστη

καὶ μὴν φρονοῦσά γʼ εὖ τὰ λῷστά σοι λέγω .

Οἰδίπους

τὰ λῷστα τοίνυν ταῦτά μʼ ἀλγύνει πάλαι .

Ἰοκάστη

ὦ δύσποτμʼ , εἴθε μήποτε γνοίης ὃς εἶ .

Οἰδίπους

ἄξει τις ἐλθὼν δεῦρο τὸν βοτῆρά μοι ;

ταύτην δʼ ἐᾶτε πλουσίῳ χαίρειν γένει .

1070

Ἰοκάστη

ἰοὺ ἰού , δύστηνε · τοῦτο γάρ σʼ ἔχω

μόνον προσειπεῖν , ἄλλο δʼ οὔποθʼ ὕστερον .

Χορός

τί ποτε βέβηκεν , Οἰδίπους , ὑπʼ ἀγρίας

ᾄξασα λύπης ἡ γυνή ; δέδοιχʼ ὅπως

μὴ ʼκ τῆς σιωπῆς τῆσδʼ ἀναρρήξει κακά .

1075

Οἰδίπους

ὁποῖα χρῄζει ῥηγνύτω · τοὐμὸν δʼ ἐγώ ,

κεἰ σμικρόν ἐστι , σπέρμʼ ἰδεῖν βουλήσομαι .

αὕτη δʼ ἴσως , φρονεῖ γὰρ ὡς γυνὴ μέγα ,

τὴν δυσγένειαν τὴν ἐμὴν αἰσχύνεται .

ἐγὼ δʼ ἐμαυτὸν παῖδα τῆς Τύχης νέμων

1080

τῆς εὖ διδούσης οὐκ ἀτιμασθήσομαι .

τῆς γὰρ πέφυκα μητρός · οἱ δὲ συγγενεῖς

μῆνές με μικρὸν καὶ μέγαν διώρισαν .

τοιόσδε δʼ ἐκφὺς οὐκ ἂν ἐξέλθοιμʼ ἔτι

ποτʼ ἄλλος , ὥστε μὴ ʼκμαθεῖν τοὐμὸν γένος .

1085