Sophocles Oedipus Tyrannus

Ἰοκάστη

χώρας ἄνακτες, δόξα μοι παρεστάθη

ναοὺς ἱκέσθαι δαιμόνων, τάδʼ ἐν χεροῖν

στέφη λαβούσῃ κἀπιθυμιάματα.

ὑψοῦ γὰρ αἴρει θυμὸν Οἰδίπους ἄγαν

λύπαισι παντοίαισιν· οὐδʼ ὁποῖʼ ἀνὴρ

915

ἔννους τὰ καινὰ τοῖς πάλαι τεκμαίρεται,

ἀλλʼ ἐστὶ τοῦ λέγοντος, εἰ φόβους λέγοι.

ὅτʼ οὖν παραινοῦσʼ οὐδὲν ἐς πλέον ποιῶ,

πρὸς σʼ, ὦ Λύκειʼ Ἄπολλον, ἄγχιστος γὰρ εἶ,

ἱκέτις ἀφῖγμαι τοῖσδε σὺν κατεύγμασιν,

920

ὅπως λύσιν τινʼ ἡμὶν εὐαγῆ πόρῃς·

ὡς νῦν ὀκνοῦμεν πάντες ἐκπεπληγμένον

κεῖνον βλέποντες ὡς κυβερνήτην νεώς.

Ἄγγελος

ἆρʼ ἂν παρʼ ὑμῶν, ὦ ξένοι, μάθοιμʼ ὅπου

τὰ τοῦ τυράννου δώματʼ ἐστὶν Οἰδίπου;

925

μάλιστα δʼ αὐτὸν εἴπατʼ, εἰ κάτισθʼ ὅπου.

Χορός

στέγαι μὲν αἵδε, καὐτὸς ἔνδον, ὦ ξένε·

γυνὴ δὲ μήτηρ ἥδε τῶν κείνου τέκνων.

Ἄγγελος

ἀλλʼ ὀλβία τε καὶ ξὺν ὀλβίοις ἀεὶ

γένοιτʼ, ἐκείνου γʼ οὖσα παντελὴς δάμαρ.

930

Ἰοκάστη

αὔτως δὲ καὶ σύ γʼ, ὦ ξένʼ· ἄξιος γὰρ εἶ

τῆς εὐεπείας εἵνεκʼ· ἀλλὰ φράζʼ ὅτου

χρῄζων ἀφῖξαι χὤ τι σημῆναι θέλων.

Ἄγγελος

ἀγαθὰ δόμοις τε καὶ πόσει τῷ σῷ, γύναι.

Ἰοκάστη

τὰ ποῖα ταῦτα; παρὰ τίνος δʼ ἀφιγμένος;

935

Ἄγγελος

ἐκ τῆς Κορίνθου· τὸ δʼ ἔπος οὑξερῶ τάχα,

ἥδοιο μέν, πῶς δʼ οὐκ ἄν, ἀσχάλλοις δʼ ἴσως.

Ἰοκάστη

τί δʼ ἔστι; ποίαν δύναμιν ὧδʼ ἔχει διπλῆν;

Ἄγγελος

τύραννον αὐτὸν οὑπιχώριοι χθονὸς

τῆς Ἰσθμίας στήσουσιν, ὡς ηὐδᾶτʼ ἐκεῖ.

940

Ἰοκάστη

τί δʼ; οὐχ ὁ πρέσβυς Πόλυβος ἐγκρατὴς ἔτι;

Ἄγγελος

οὐ δῆτʼ, ἐπεί νιν θάνατος ἐν τάφοις ἔχει.

Ἰοκάστη

πῶς εἶπας; ἦ τέθνηκε Πόλυβος, ὦ γέρον;

Ἄγγελος

εἰ μὴ λέγω τἀληθές, ἀξιῶ θανεῖν.

Ἰοκάστη

ὦ πρόσπολʼ, οὐχὶ δεσπότῃ τάδʼ ὡς τάχος

945

μολοῦσα λέξεις; ὦ θεῶν μαντεύματα,

ἵνʼ ἐστέ· τοῦτον Οἰδίπους πάλαι τρέμων

τὸν ἄνδρʼ ἔφευγε μὴ κτάνοι, καὶ νῦν ὅδε

πρὸς τῆς τύχης ὄλωλεν οὐδὲ τοῦδʼ ὕπο.

Οἰδίπους

ὦ φίλτατον γυναικὸς Ἰοκάστης κάρα,

950

τί μʼ ἐξεπέμψω δεῦρο τῶνδε δωμάτων;

Ἰοκάστη

ἄκουε τἀνδρὸς τοῦδε, καὶ σκόπει κλύων

τὰ σέμνʼ ἵνʼ ἥκει τοῦ θεοῦ μαντεύματα.

Οἰδίπους

οὗτος δὲ τίς ποτʼ ἐστὶ καὶ τί μοι λέγει;

Ἰοκάστη

ἐκ τῆς Κορίνθου, πατέρα τὸν σὸν ἀγγελῶν

955

ὡς οὐκέτʼ ὄντα Πόλυβον, ἀλλʼ ὀλωλότα.

Οἰδίπους

τί φῄς, ξένʼ; αὐτός μοι σὺ σημάντωρ γενοῦ.

Ἄγγελος

εἰ τοῦτο πρῶτον δεῖ μʼ ἀπαγγεῖλαι σαφῶς,

εὖ ἴσθʼ ἐκεῖνον θανάσιμον βεβηκότα.

Οἰδίπους

πότερα δόλοισιν ἢ νόσου ξυναλλαγῇ;

960

Ἄγγελος

σμικρὰ παλαιὰ σώματʼ εὐνάζει ῥοπή.

Οἰδίπους

νόσοις ὁ τλήμων, ὡς ἔοικεν, ἔφθιτο.

Ἄγγελος

καὶ τῷ μακρῷ γε συμμετρούμενος χρόνῳ.

Οἰδίπους

φεῦ φεῦ, τί δῆτʼ ἄν, ὦ γύναι, σκοποῖτό τι

τὴν Πυθόμαντιν ἑστίαν ἢ τοὺς ἄνω

965

κλάζοντας ὄρνεις, ὧν ὑφηγητῶν ἐγὼ

κτενεῖν ἔμελλον πατέρα τὸν ἐμόν; ὁ δὲ θανὼν

κεύθει κάτω δὴ γῆς. ἐγὼ δʼ ὅδʼ ἐνθάδε

ἄψαυστος ἔγχους· εἴ τι μὴ τὠμῷ πόθῳ

κατέφθιθʼ· οὕτω δʼ ἂν θανὼν εἴη ʼξ ἐμοῦ.

970

τὰ δʼ οὖν παρόντα συλλαβὼν θεσπίσματα

κεῖται παρʼ Ἅιδῃ Πόλυβος ἄξιʼ οὐδενός.

Ἰοκάστη

οὔκουν ἐγώ σοι ταῦτα προύλεγον πάλαι;

Οἰδίπους

ηὔδας· ἐγὼ δὲ τῷ φόβῳ παρηγόμην.

Ἰοκάστη

μὴ νῦν ἔτʼ αὐτῶν μηδὲν ἐς θυμὸν βάλῃς.

975

Οἰδίπους

καὶ πῶς τὸ μητρὸς οὐκ ὀκνεῖν λέχος με δεῖ;

Ἰοκάστη

τί δʼ ἂν φοβοῖτʼ ἄνθρωπος ᾧ τὰ τῆς τύχης

κρατεῖ, πρόνοια δʼ ἐστὶν οὐδενὸς σαφής;

εἰκῆ κράτιστον ζῆν, ὅπως δύναιτό τις.

σὺ δʼ εἰς τὰ μητρὸς μὴ φοβοῦ νυμφεύματα·

980

πολλοὶ γὰρ ἤδη κἀν ὀνείρασιν βροτῶν

μητρὶ ξυνηυνάσθησαν. ἀλλὰ ταῦθʼ ὅτῳ

παρʼ οὐδέν ἐστι, ῥᾷστα τὸν βίον φέρει.

Οἰδίπους

καλῶς ἅπαντα ταῦτʼ ἂν ἐξείρητό σοι,

εἰ μὴ ʼκύρει ζῶσʼ ἡ τεκοῦσα· νῦν δʼ ἐπεὶ

985

ζῇ, πᾶσʼ ἀνάγκη, κεἰ καλῶς λέγεις, ὀκνεῖν.

Ἰοκάστη

καὶ μὴν μέγας γʼ ὀφθαλμὸς οἱ πατρὸς τάφοι.

Οἰδίπους

μέγας, ξυνίημʼ· ἀλλὰ τῆς ζώσης φόβος.

Ἄγγελος

ποίας δὲ καὶ γυναικὸς ἐκφοβεῖσθʼ ὕπερ;

Οἰδίπους

Μερόπης, γεραιέ, Πόλυβος ἧς ᾤκει μέτα.

990

Ἄγγελος

τί δʼ ἔστʼ ἐκείνης ὑμὶν ἐς φόβον φέρον;

Οἰδίπους

θεήλατον μάντευμα δεινόν, ὦ ξένε.

Ἄγγελος

ἦ ῥητόν; ἢ οὐχὶ θεμιτὸν ἄλλον εἰδέναι;

Οἰδίπους

μάλιστά γʼ· εἶπε γάρ με Λοξίας ποτὲ

χρῆναι μιγῆναι μητρὶ τἠμαυτοῦ τό τε

995

πατρῷον αἷμα χερσὶ ταῖς ἐμαῖς ἑλεῖν.

ὧν οὕνεχʼ ἡ Κόρινθος ἐξ ἐμοῦ πάλαι

μακρὰν ἀπῳκεῖτʼ· εὐτυχῶς μέν, ἀλλʼ ὅμως

τὰ τῶν τεκόντων ὄμμαθʼ ἥδιστον βλέπειν.

Ἄγγελος

ἦ γὰρ τάδʼ ὀκνῶν κεῖθεν ἦσθʼ ἀπόπτολις;

1000

Οἰδίπους

πατρός τε χρῄζων μὴ φονεὺς εἶναι, γέρον.

Ἄγγελος

τί δῆτʼ ἐγὼ οὐχὶ τοῦδε τοῦ φόβου σʼ, ἄναξ,

ἐπείπερ εὔνους ἦλθον, ἐξελυσάμην;

Οἰδίπους

καὶ μὴν χάριν γʼ ἂν ἀξίαν λάβοις ἐμοῦ.

Ἄγγελος

καὶ μὴν μάλιστα τοῦτʼ ἀφικόμην, ὅπως

1005

σοῦ πρὸς δόμους ἐλθόντος εὖ πράξαιμί τι.

Οἰδίπους

ἀλλʼ οὔποτʼ εἶμι τοῖς φυτεύσασίν γʼ ὅμοῦ.

Ἄγγελος

ὦ παῖ, καλῶς εἶ δῆλος οὐκ εἰδὼς τί δρᾷς.

Οἰδίπους

πῶς, ὦ γεραιέ; πρὸς θεῶν δίδασκέ με.

Ἄγγελος

εἰ τῶνδε φεύγεις οὕνεκʼ εἰς οἴκους μολεῖν.

1010

Οἰδίπους

ταρβῶν γε μή μοι Φοῖβος ἐξέλθῃ σαφής.

Ἄγγελος

ἦ μὴ μίασμα τῶν φυτευσάντων λάβῃς;

Οἰδίπους

τοῦτʼ αὐτό, πρέσβυ, τοῦτό μʼ εἰσαεὶ φοβεῖ.

Ἄγγελος

ἆρʼ οἶσθα δῆτα πρὸς δίκης οὐδὲν τρέμων;

Οἰδίπους

πῶς δʼ οὐχί, παῖς γʼ εἰ τῶνδε γεννητῶν ἔφυν;

1015

Ἄγγελος

ὁθούνεκʼ ἦν σοι Πόλυβος οὐδὲν ἐν γένει.

Οἰδίπους

πῶς εἶπας; οὐ γὰρ Πόλυβος ἐξέφυσέ με;

Ἄγγελος

οὐ μᾶλλον οὐδὲν τοῦδε τἀνδρός, ἀλλʼ ἴσον.

Οἰδίπους

καὶ πῶς ὁ φύσας ἐξ ἴσου τῷ μηδενί;

Ἄγγελος

ἀλλʼ οὔ σʼ ἐγείνατʼ οὔτʼ ἐκεῖνος οὔτʼ ἐγώ.

1020

Οἰδίπους

ἀλλʼ ἀντὶ τοῦ δὴ παῖδά μʼ ὠνομάζετο;

Ἄγγελος

δῶρόν ποτʼ, ἴσθι, τῶν ἐμῶν χειρῶν λαβών.

Οἰδίπους

κᾆθʼ ὧδʼ ἀπʼ ἄλλης χειρὸς ἔστερξεν μέγα;

Ἄγγελος

ἡ γὰρ πρὶν αὐτὸν ἐξέπεισʼ ἀπαιδία.

Οἰδίπους

σὺ δʼ ἐμπολήσας ἢ τυχών μʼ αὐτῷ δίδως;

1025

Ἄγγελος

εὑρὼν ναπαίαις ἐν Κιθαιρῶνος πτυχαῖς.

Οἰδίπους

ὡδοιπόρεις δὲ πρὸς τί τούσδε τοὺς τόπους;

Ἄγγελος

ἐνταῦθʼ ὀρείοις ποιμνίοις ἐπεστάτουν.

Οἰδίπους

ποιμὴν γὰρ ἦσθα κἀπὶ θητείᾳ πλάνης;

Ἄγγελος

σοῦ τʼ, ὦ τέκνον, σωτήρ γε τῷ τότʼ ἐν χρόνῳ.

1030

Οἰδίπους

τί δʼ ἄλγος ἴσχοντʼ ἀγκάλαις με λαμβάνεις;

Ἄγγελος

ποδῶν ἂν ἄρθρα μαρτυρήσειεν τὰ σά·

Οἰδίπους

οἴμοι, τί τοῦτʼ ἀρχαῖον ἐννέπεις κακόν;

Ἄγγελος

λύω σʼ ἔχοντα διατόρους ποδοῖν ἀκμάς.

Οἰδίπους

δεινόν γʼ ὄνειδος σπαργάνων ἀνειλόμην.

1035

Ἄγγελος

ὥστʼ ὠνομάσθης ἐκ τύχης ταύτης ὃς εἶ.

Οἰδίπους

ὦ πρὸς θεῶν, πρὸς μητρὸς ἢ πατρός; φράσον.

Ἄγγελος

οὐκ οἶδʼ· ὁ δοὺς δὲ ταῦτʼ ἐμοῦ λῷον φρονεῖ.

Οἰδίπους

ἦ γὰρ παρʼ ἄλλου μʼ ἔλαβες οὐδʼ αὐτὸς τυχών;

Ἄγγελος

οὔκ, ἀλλὰ ποιμὴν ἄλλος ἐκδίδωσί μοι.

1040

Οἰδίπους

τίς οὗτος; ἦ κάτοισθα δηλῶσαι λόγῳ;

Ἄγγελος

τῶν Λαΐου δήπου τις ὠνομάζετο.

Οἰδίπους

ἦ τοῦ τυράννου τῆσδε γῆς πάλαι ποτέ;

Ἄγγελος

μάλιστα· τούτου τἀνδρὸς οὗτος ἦν βοτήρ.

Οἰδίπους

ἦ κἄστʼ ἔτι ζῶν οὗτος, ὥστʼ ἰδεῖν ἐμέ;

1045

Ἄγγελος

ὑμεῖς γʼ ἄριστʼ εἰδεῖτʼ ἂν οὑπιχώριοι.

Οἰδίπους

ἔστιν τις ὑμῶν τῶν παρεστώτων πέλας,

ὅστις κάτοιδε τὸν βοτῆρʼ ὃν ἐννέπει,

εἴτʼ οὖν ἐπʼ ἀγρῶν εἴτε κἀνθάδʼ εἰσιδών;

σημήναθʼ, ὡς ὁ καιρὸς ηὑρῆσθαι τάδε.

1050

Χορός

οἶμαι μὲν οὐδένʼ ἄλλον ἢ τὸν ἐξ ἀγρῶν,

ὃν κἀμάτευες πρόσθεν εἰσιδεῖν· ἀτὰρ

ἥδʼ ἂν τάδʼ οὐχ ἥκιστʼ ἂν Ἰοκάστη λέγοι.

Οἰδίπους

γύναι, νοεῖς ἐκεῖνον, ὅντινʼ ἀρτίως

μολεῖν ἐφιέμεσθα; τόνδʼ οὗτος λέγει;

1055

Ἰοκάστη

τί δʼ ὅντινʼ εἶπε; μηδὲν ἐντραπῇς· τὰ δὲ

ῥηθέντα βούλου μηδὲ μεμνῆσθαι μάτην.

Οἰδίπους

οὐκ ἂν γένοιτο τοῦθʼ ὅπως ἐγὼ λαβὼν

σημεῖα τοιαῦτʼ οὐ φανῶ τοὐμὸν γένος.

Ἰοκάστη

μὴ πρὸς θεῶν, εἴπερ τι τοῦ σαυτοῦ βίου

1060

κήδει, ματεύσῃς τοῦθʼ· ἅλις νοσοῦσʼ ἐγώ.

Οἰδίπους

θάρσει· σὺ μὲν γὰρ οὐδʼ ἐὰν τρίτης ἐγὼ

μητρὸς φανῶ τρίδουλος, ἐκφανεῖ κακή.

Ἰοκάστη

ὅμως πιθοῦ μοι, λίσσομαι· μὴ δρᾶ τάδε.

Οἰδίπους

οὐκ ἂν πιθοίμην μὴ οὐ τάδʼ ἐκμαθεῖν σαφῶς.

1065

Ἰοκάστη

καὶ μὴν φρονοῦσά γʼ εὖ τὰ λῷστά σοι λέγω.

Οἰδίπους

τὰ λῷστα τοίνυν ταῦτά μʼ ἀλγύνει πάλαι.

Ἰοκάστη

ὦ δύσποτμʼ, εἴθε μήποτε γνοίης ὃς εἶ.

Οἰδίπους

ἄξει τις ἐλθὼν δεῦρο τὸν βοτῆρά μοι;

ταύτην δʼ ἐᾶτε πλουσίῳ χαίρειν γένει.

1070

Ἰοκάστη

ἰοὺ ἰού, δύστηνε· τοῦτο γάρ σʼ ἔχω

μόνον προσειπεῖν, ἄλλο δʼ οὔποθʼ ὕστερον.

Χορός

τί ποτε βέβηκεν, Οἰδίπους, ὑπʼ ἀγρίας

ᾄξασα λύπης ἡ γυνή; δέδοιχʼ ὅπως

μὴ ʼκ τῆς σιωπῆς τῆσδʼ ἀναρρήξει κακά.

1075

Οἰδίπους

ὁποῖα χρῄζει ῥηγνύτω· τοὐμὸν δʼ ἐγώ,

κεἰ σμικρόν ἐστι, σπέρμʼ ἰδεῖν βουλήσομαι.

αὕτη δʼ ἴσως, φρονεῖ γὰρ ὡς γυνὴ μέγα,

τὴν δυσγένειαν τὴν ἐμὴν αἰσχύνεται.

ἐγὼ δʼ ἐμαυτὸν παῖδα τῆς Τύχης νέμων

1080

τῆς εὖ διδούσης οὐκ ἀτιμασθήσομαι.

τῆς γὰρ πέφυκα μητρός· οἱ δὲ συγγενεῖς

μῆνές με μικρὸν καὶ μέγαν διώρισαν.

τοιόσδε δʼ ἐκφὺς οὐκ ἂν ἐξέλθοιμʼ ἔτι

ποτʼ ἄλλος, ὥστε μὴ ʼκμαθεῖν τοὐμὸν γένος.

1085