Sophocles Philoctetes

Φιλοκτήτης

ἰὼ ξένοι ,

τίνες ποτʼ ἐς γῆν τήνδε κἀκ ποίας πάτρας

220

κατέσχετʼ οὔτʼ εὔορμον οὔτʼ οἰκουμένην ;

ποίας ἂν ὑμᾶς πατρίδος ἢ γένους ποτὲ

τύχοιμʼ ἂν εἰπών ; σχῆμα μὲν γὰρ Ἑλλάδος

στολῆς ὑπάρχει προσφιλεστάτης ἐμοί ·

φωνῆς δʼ ἀκοῦσαι βούλομαι · καὶ μή μʼ ὄκνῳ

225

δείσαντες ἐκπλαγῆτʼ ἀπηγριωμένον ,

ἀλλʼ οἰκτίσαντες ἄνδρα δύστηνον , μόνον ,

ἔρημον ὧδε κἄφιλον κακούμενον ,

φωνήσατʼ , εἴπερ ὡς φίλοι προσήκετε .

ἀλλʼ ἀνταμείψασθʼ · οὐ γὰρ εἰκὸς οὔτʼ ἐμὲ

230

ὑμῶν ἁμαρτεῖν τοῦτό γʼ οὔθʼ ὑμᾶς ἐμοῦ .

Νεοπτόλεμος

ἀλλʼ , ὦ ξένʼ , ἴσθι τοῦτο πρῶτον , οὕνεκα

Ἕλληνές ἐσμεν · τοῦτο γὰρ βούλει μαθεῖν .

Φιλοκτήτης

ὦ φίλτατον φώνημα · φεῦ τὸ καὶ λαβεῖν

πρόσφθεγμα τοιοῦδʼ ἀνδρὸς ἐν χρόνῳ μακρῷ .

235

τίς σʼ , ὦ τέκνον , προσέσχε , τίς προσήγαγεν

χρεία ; τίς ὁρμή ; τίς ἀνέμων ὁ φίλτατος ;

γέγωνέ μοι πᾶν τοῦθʼ , ὅπως εἰδῶ τίς εἶ .

Νεοπτόλεμος

ἐγὼ γένος μέν εἰμι τῆς περιρρύτου

Σκύρου · πλέω δʼ ἐς οἶκον · αὐδῶμαι δὲ παῖς

240

Ἀχιλλέως , Νεοπτόλεμος . οἶσθα δὴ τὸ πᾶν .

Φιλοκτήτης

ὦ φιλτάτου παῖ πατρός , ὦ φίλης χθονός ,

ὦ τοῦ γέροντος θρέμμα Λυκομήδους , τίνι

στόλῳ προσέσχες τήνδε γῆν πόθεν πλέων ;

Νεοπτόλεμος

ἐξ Ἰλίου τοι δὴ τανῦν γε ναυστολῶ .

245

Φιλοκτήτης

πῶς εἶπας ; οὐ γὰρ δὴ σύ γʼ ἦσθα ναυβάτης

ἡμῖν κατʼ ἀρχὴν τοῦ πρὸς Ἴλιον στόλου .

Νεοπτόλεμος

ἦ γὰρ μετέσχες καὶ σὺ τοῦδε τοῦ πόνου ;

Φιλοκτήτης

ὦ τέκνον , οὐ γὰρ οἶσθά μʼ ὅντινʼ εἰσορᾷς ;

Νεοπτόλεμος

πῶς γὰρ κάτοιδʼ ὅν γʼ εἶδον οὐδεπώποτε ;

250

Φιλοκτήτης

οὐδʼ ὄνομʼ ἄρʼ οὐδὲ τῶν ἐμῶν κακῶν κλέος

ᾔσθου ποτʼ οὐδέν , οἷς ἐγὼ διωλλύμην ;

Νεοπτόλεμος

ὡς μηδὲν εἰδότʼ ἴσθι μʼ ὧν ἀνιστορεῖς .

Φιλοκτήτης

ὦ πόλλʼ ἐγὼ μοχθηρός , ὦ πικρὸς θεοῖς ,

οὗ μηδὲ κληδὼν ὧδʼ ἔχοντος οἴκαδε

255

μηδʼ Ἑλλάδος γῆς μηδαμοῦ διῆλθέ που .

ἀλλʼ οἱ μὲν ἐκβαλόντες ἀνοσίως ἐμὲ

γελῶσι σῖγʼ ἔχοντες , ἡ δʼ ἐμὴ νόσος

ἀεὶ τέθηλε κἀπὶ μεῖζον ἔρχεται .

ὦ τέκνον , ὦ παῖ πατρὸς ἐξ Ἀχιλλέως ,

260

ὅδʼ εἴμʼ ἐγώ σοι κεῖνος , ὃν κλύεις ἴσως

τῶν Ἡρακλείων ὄντα δεσπότην ὅπλων ,

ὁ τοῦ Ποίαντος παῖς Φιλοκτήτης , ὃν οἱ

δισσοὶ στρατηγοὶ χὠ Κεφαλλήνων ἄναξ

ἔρριψαν αἰσχρῶς ὧδʼ ἔρημον , ἀγρίᾳ

265

νόσῳ καταφθίνοντα , τῆς ἀνδροφθόρου

πληγέντʼ ἐχίδνης ἀγρίῳ χαράγματι ·

ξὺν ᾗ μʼ ἐκεῖνοι , παῖ , προθέντες ἐνθάδε

ᾤχοντʼ ἔρημον , ἡνίκʼ ἐκ τῆς ποντίας

Χρύσης κατέσχον δεῦρο ναυβάτῃ στόλῳ .

270

τότʼ ἄσμενοί μʼ ὡς εἶδον ἐκ πολλοῦ σάλου

εὕδοντʼ ἐπʼ ἀκτῆς ἐν κατηρεφεῖ πέτρᾳ ,

λιπόντες ᾤχονθʼ , οἷα φωτὶ δυσμόρῳ

ῥάκη προθέντες βαιὰ καί τι καὶ βορᾶς

ἐπωφέλημα σμικρόν , οἷʼ αὐτοῖς τύχοι .

275

σὺ δή , τέκνον , ποίαν μʼ ἀνάστασιν δοκεῖς

αὐτῶν βεβώτων ἐξ ὕπνου στῆναι τότε ;

ποῖʼ ἐκδακρῦσαι , ποῖʼ ἀποιμῶξαι κακά ;

ὁρῶντα μὲν ναῦς , ἃς ἔχων ἐναυστόλουν ,

πάσας βεβώσας , ἄνδρα δʼ οὐδένʼ ἔντοπον ,

280

οὐχ ὅστις ἀρκέσειεν οὐδʼ ὅστις νόσου

κάμνοντι συλλάβοιτο · πάντα δὲ σκοπῶν

ηὕρισκον οὐδὲν πλὴν ἀνιᾶσθαι παρόν ,

τούτου δὲ πολλὴν εὐμάρειαν , ὦ τέκνον .

Φιλοκτήτης

ὁ μὲν χρόνος δὴ διὰ χρόνου προύβαινέ μοι ,

285

κἄδει τι βαιᾷ τῇδʼ ὑπὸ στέγῃ μόνον

διακονεῖσθαι . γαστρὶ μὲν τὰ σύμφορα

τόξον τόδʼ ἐξηύρισκε , τὰς ὑποπτέρους

βάλλον πελείας · πρὸς δὲ τοῦθʼ , ὅ μοι βάλοι

νευροσπαδὴς ἄτρακτος , αὐτὸς ἂν τάλας

290

εἰλυόμην , δύστηνον ἐξέλκων πόδα ,

πρὸς τοῦτʼ ἄν · εἴ τʼ ἔδει τι καὶ ποτὸν λαβεῖν ,

καί που πάγου χυθέντος , οἷα χείματι ,

ξύλον τι θραῦσαι , ταῦτʼ ἂν ἐξέρπων τάλας

ἐμηχανώμην · εἶτα πῦρ ἂν οὐ παρῆν ,

295

ἀλλʼ ἐν πέτροισι πέτρον ἐκτρίβων μόλις

ἔφην ʼ ἄφαντον φῶς , ὃ καὶ σῴζει μʼ ἀεί .

οἰκουμένη γὰρ οὖν στέγη πυρὸς μέτα

πάντʼ ἐκπορίζει πλὴν τὸ μὴ νοσεῖν ἐμέ .

φέρʼ , ὦ τέκνον , νῦν καὶ τὸ τῆς νήσου μάθῃς .

300

ταύτῃ πελάζει ναυβάτης οὐδεὶς ἑκών ·

οὐ γάρ τις ὅρμος ἔστιν οὐδʼ ὅποι πλέων

ἐξεμπολήσει κέρδος ἢ ξενώσεται .

οὐκ ἐνθάδʼ οἱ πλοῖ τοῖσι σώφροσιν βροτῶν .

τάχʼ οὖν τις ἄκων ἔσχε · πολλὰ γὰρ τάδε

305

ἐν τῷ μακρῷ γένοιτʼ ἂν ἀνθρώπων χρόνῳ ·

οὗτοί μʼ , ὅταν μόλωσιν , ὦ τέκνον , λόγοις

ἐλεοῦσι μέν , καί πού τι καὶ βορᾶς μέρος

προσέδοσαν οἰκτίραντες ἤ τινα στολήν ·

ἐκεῖνο δʼ οὐδείς , ἡνίκʼ ἂν μνησθῶ , θέλει ,

310

σῶσαί μʼ ἐς οἴκους , ἀλλʼ ἀπόλλυμαι τάλας

ἔτος τόδʼ ἤδη δέκατον ἐν λιμῷ τε καὶ

κακοῖσι βόσκων τὴν ἀδηφάγον νόσον .

τοιαῦτʼ Ἀτρεῖδαί μʼ ἥ τʼ Ὀδυσσέως βία ,

ὦ παῖ , δεδράκασʼ , οἷʼ Ὀλύμπιοι θεοὶ

315

δοῖέν ποτʼ αὐτοῖς ἀντίποινʼ ἐμοῦ παθεῖν .

Χορός

ἔοικα κἀγὼ τοῖς ἀφιγμένοις ἴσα

ξένοις ἐποικτίρειν σε , Ποίαντος τέκνον .

Νεοπτόλεμος

ἐγὼ δὲ καὐτὸς τοῖσδε μάρτυς ἐν λόγοις ,

ὡς εἴσʼ ἀληθεῖς οἶδα , συντυχὼν κακῶν

320

ἀνδρῶν Ἀτρειδῶν τῆς τʼ Ὀδυσσέως βίας .

Φιλοκτήτης

ἦ γάρ τι καὶ σὺ τοῖς πανωλέθροις ἔχεις

ἔγκλημʼ Ἀτρείδαις , ὥστε θυμοῦσθαι παθών ;

Νεοπτόλεμος

θυμὸν γένοιτο χειρὶ πληρῶσαί ποτε ,

ἵνʼ αἱ Μυκῆναι γνοῖεν ἡ Σπάρτη θʼ ὅτι

325

χἠ Σκῦρος ἀνδρῶν ἀλκίμων μήτηρ ἔφυ .

Φιλοκτήτης

εὖ γʼ , ὦ τέκνον · τίνος γὰρ ὧδε τὸν μέγαν

χόλον κατʼ αὐτῶν ἐγκαλῶν ἐλήλυθας ;

Νεοπτόλεμος

ὦ παῖ Ποίαντος , ἐξερῶ , μόλις δʼ ἐρῶ ,

ἅγωγʼ ὑπʼ αὐτῶν ἐξελωβήθην μολών .

330

ἐπεὶ γὰρ ἔσχε μοῖρʼ Ἀχιλλέα θανεῖν ,

Φιλοκτήτης

οἴμοι · φράσῃς μοι μὴ πέρα , πρὶν ἂν μάθω

πρῶτον τόδʼ , ἦ τέθνηχʼ ὁ Πηλέως γόνος ;

Νεοπτόλεμος

τέθνηκεν , ἀνδρὸς οὐδενός , θεοῦ δʼ ὕπο ,

τοξευτός , ὡς λέγουσιν , ἐκ Φοίβου δαμείς .

335

Φιλοκτήτης

ἀλλʼ εὐγενὴς μὲν ὁ κτανών τε χὠ θανών ·

ἀμηχανῶ δὲ πότερον , ὦ τέκνον , τὸ σὸν

πάθημʼ ἐλέγχω πρῶτον ἢ κεῖνον στένω .

Νεοπτόλεμος

οἶμαι μὲν ἀρκεῖν σοί γε καὶ τὰ σʼ , ὦ τάλας ,

ἀλγήμαθʼ , ὥστε μὴ τὰ τῶν πέλας στένειν .

340

Φιλοκτήτης

ὀρθῶς ἔλεξας · τοιγαροῦν τὸ σὸν φράσον

αὖθις πάλιν μοι πρᾶγμʼ , ὅτῳ σʼ ἐνύβρισαν .

Νεοπτόλεμος

ἦλθόν με νηὶ ποικιλοστόλῳ μέτα

δῖός τʼ Ὀδυσσεὺς χὠ τροφεὺς τοὐμοῦ πατρός ,

λέγοντες , εἴτʼ ἀληθὲς εἴτʼ ἄρʼ οὖν μάτην ,

345

ὡς οὐ θέμις γίγνοιτʼ , ἐπεὶ κατέφθιτο

πατὴρ ἐμός , τὰ πέργαμʼ ἄλλον ἤ μʼ ἑλεῖν .

ταῦτʼ , ὦ ξένʼ , οὕτως ἐννέποντες οὐ πολὺν

χρόνον μʼ ἐπέσχον μή με ναυστολεῖν ταχύ ,

μάλιστα μὲν δὴ τοῦ θανόντος ἱμέρῳ ,

350

ὅπως ἴδοιμʼ ἄθαπτον · οὐ γὰρ εἰδόμην ·

ἔπειτα μέντοι χὠ λόγος καλὸς προσῆν ,

εἰ τἀπὶ Τροίᾳ πέργαμʼ αἱρήσοιμʼ ἰών .

ἦν δʼ ἦμαρ ἤδη δεύτερον πλέοντί μοι ,

κἀγὼ πικρὸν Σίγειον οὐρίῳ πλάτῃ

355

κατηγόμην · καί μʼ εὐθὺς ἐν κύκλῳ στρατὸς

ἐκβάντα πᾶς ἠσπάζετʼ , ὀμνύντες βλέπειν

τὸν οὐκέτʼ ὄντα ζῶντʼ Ἀχιλλέα πάλιν .

κεῖνος μὲν οὖν ἔκειτʼ · ἐγὼ δʼ ὁ δύσμορος

ἐπεὶ ʼδάκρυσα κεῖνον , οὐ μακρῷ χρόνῳ

360

ἐλθὼν Ἀτρείδας πρὸς φίλους , ὡς εἰκὸς ἦν ,

τά θʼ ὅπλʼ ἀπῄτουν τοῦ πατρὸς τά τʼ ἄλλʼ ὅσʼ ἦν .

οἱ δʼ εἶπον , οἴμοι , τλημονέστατον λόγον ·

ὦ σπέρμʼ Ἀχιλλέως , τἄλλα μὲν πάρεστί σοι

πατρῷʼ ἑλέσθαι , τῶν δʼ ὅπλων κείνων ἀνὴρ

365

ἄλλος κρατύνει νῦν , ὁ Λαέρτου γόνος .

κἀγὼ δακρύσας εὐθὺς ἐξανίσταμαι

ὀργῇ βαρείᾳ , καὶ καταλγήσας λέγω ·

ὦ σχέτλιʼ , ἦ ʼτολμήσατʼ ἀντʼ ἐμοῦ τινι

δοῦναι τὰ τεύχη τἀμά , πρὶν μαθεῖν ἐμοῦ ;

370

ὁ δʼ εἶπʼ Ὀδυσσεύς , πλησίον γὰρ ὢν κυρεῖ ,

ναί , παῖ , δεδώκασʼ ἐνδίκως οὗτοι τάδε ·

ἐγὼ γὰρ αὔτʼ ἔσωσα κἀκεῖνον παρών .

κἀγὼ χολωθεὶς εὐθὺς ἤρασσον κακοῖς

τοῖς πᾶσιν , οὐδὲν ἐνδεὲς ποιούμενος ,

375

εἰ τἀμὰ κεῖνος ὅπλʼ ἀφαιρήσοιτό με .

ὁ δʼ ἐνθάδʼ ἥκων , καίπερ οὐ δύσοργος ὤν ,

δηχθεὶς πρὸς ἁξήκουσεν ὧδʼ ἠμείψατο ·

οὐκ ἦσθʼ ἵνʼ ἡμεῖς , ἀλλʼ ἀπῆσθʼ ἵνʼ οὔ σʼ ἔδει ·

καὶ ταῦτʼ , ἐπειδὴ καὶ λέγεις θρασυστομῶν ,

380

οὐ μήποτʼ ἐς τὴν Σκῦρον ἐκπλεύσῃς ἔχων .

τοιαῦτʼ ἀκούσας κἀξονειδισθεὶς κακὰ

πλέω πρὸς οἴκους , τῶν ἐμῶν τητώμενος

πρὸς τοῦ κακίστου κἀκ κακῶν Ὀδυσσέως .

κοὐκ αἰτιῶμαι κεῖνον ὡς τοὺς ἐν τέλει ·

385

πόλις γάρ ἐστι πᾶσα τῶν ἡγουμένων

στρατός τε σύμπας · οἱ δʼ ἀκοσμοῦντες βροτῶν

διδασκάλων λόγοισι γίγνονται κακοί .

λόγος λέλεκται πᾶς · ὁ δʼ Ἀτρείδας στυγῶν

ἐμοί θʼ ὁμοίως καὶ θεοῖς εἴη φίλος .

390