Sophocles Philoctetes

Νεοπτόλεμος

σιγᾶν κελεύω μηδʼ ἀφεστάναι φρενῶν ·

865

κινεῖ γὰρ ἁνὴρ ὄμμα κἀνάγει κάρα .

Φιλοκτήτης

ὦ φέγγος ὕπνου διάδοχον τό τʼ ἐλπίδων

ἄπιστον οἰκούρημα τῶνδε τῶν ξένων .

οὐ γάρ ποτʼ , ὦ παῖ , τοῦτʼ ἂν ἐξηύχησʼ ἐγώ ,

τλῆναί σʼ ἐλεινῶς ὧδε τἀμὰ πήματα

870

μεῖναι παρόντα καὶ ξυνωφελοῦντά μοι .

οὔκουν Ἀτρεῖδαι τοῦτʼ ἔτλησαν εὐφόρως

οὕτως ἐνεγκεῖν , ἁγαθοὶ στρατηλάται .

ἀλλʼ εὐγενὴς γὰρ ἡ φύσις κἀξ εὐγενῶν ,

ὦ τέκνον , ἡ σή , πάντα ταῦτʼ ἐν εὐχερεῖ

875

ἔθου , βοῆς τε καὶ δυσοσμίας γέμων .

καὶ νῦν ἐπειδὴ τοῦδε τοῦ κακοῦ δοκεῖ

λήθη τις εἶναι κἀνάπαυλα δή , τέκνον ,

σύ μʼ αὐτὸς ἆρον , σύ με κατάστησον , τέκνον ,

ἵνʼ , ἡνίκʼ ἂν κόπος μʼ ἀπαλλάξῃ ποτέ ,

880

ὁρμώμεθʼ ἐς ναῦν μηδʼ ἐπίσχωμεν τὸ πλεῖν .

Νεοπτόλεμος

ἀλλʼ ἥδομαι μέν σʼ εἰσιδὼν παρʼ ἐλπίδα

ἀνώδυνον βλέποντα κἀμπνέοντʼ ἔτι ·

ὡς οὐκέτʼ ὄντος γὰρ τὰ συμβόλαιά σου

πρὸς τὰς παρούσας ξυμφορὰς ἐφαίνετο .

885

νῦν δʼ αἶρε σαυτόν · εἰ δέ σοι μᾶλλον φίλον ,

οἴσουσί σʼ οἵδε · τοῦ πόνου γὰρ οὐκ ὄκνος ,

ἐπείπερ οὕτω σοί τʼ ἔδοξʼ ἐμοί τε δρᾶν .

Φιλοκτήτης

αἰνῶ τάδʼ , ὦ παῖ , καί μʼ ἔπαιρʼ , ὥσπερ νοεῖς ·

τούτους δʼ ἔασον , μὴ βαρυνθῶσιν κακῇ

890

ὀσμῇ πρὸ τοῦ δέοντος · οὑπὶ νηὶ γὰρ

ἅλις πόνος τούτοισι συνναίειν ἐμοί .

Νεοπτόλεμος

ἔσται τάδʼ · ἀλλʼ ἵστω τε καὐτὸς ἀντέχου .

Φιλοκτήτης

θάρσει · τό τοι σύνηθες ὀρθώσει μʼ ἔθος .

Νεοπτόλεμος

παπαῖ · τί δῆτʼ ἂν δρῷμʼ ἐγὼ τοὐνθένδε γε ;

895

Φιλοκτήτης

τί δʼ ἔστιν , ὦ παῖ ; ποῖ ποτʼ ἐξέβης λόγῳ ;

Νεοπτόλεμος

οὐκ οἶδʼ ὅποι χρὴ τἄπορον τρέπειν ἔπος .

Φιλοκτήτης

ἀπορεῖς δὲ τοῦ σύ ; μὴ λέγʼ , ὦ τέκνον , τάδε .

Νεοπτόλεμος

ἀλλʼ ἐνθάδʼ ἤδη τοῦδε τοῦ πάθους κυρῶ .

Φιλοκτήτης

οὐ δή σε δυσχέρεια τοῦ νοσήματος

900

ἔπεισεν ὥστε μή μʼ ἄγειν ναύτην ἔτι ;

Νεοπτόλεμος

ἅπαντα δυσχέρεια , τὴν αὑτοῦ φύσιν

ὅταν λιπών τις δρᾷ τὰ μὴ προσεικότα .

Φιλοκτήτης

ἀλλʼ οὐδὲν ἔξω τοῦ φυτεύσαντος σύ γε

δρᾷς οὐδὲ φωνεῖς , ἐσθλὸν ἄνδρʼ ἐπωφελῶν .

905

Νεοπτόλεμος

αἰσχρὸς φανοῦμαι · τοῦτʼ ἀνιῶμαι πάλαι .

Φιλοκτήτης

οὔκουν ἐν οἷς γε δρᾷς · ἐν οἷς δʼ αὐδᾷς ὀκνῶ .

Νεοπτόλεμος

ὦ Ζεῦ , τί δράσω ; δεύτερον ληφθῶ κακός ,

κρύπτων θʼ ἃ μὴ δεῖ καὶ λέγων αἴσχιστʼ ἐπῶν ;

Φιλοκτήτης

ἁνὴρ ὅδʼ , εἰ μὴ ʼγὼ κακὸς γνώμων ἔφυν ,

910

προδούς μʼ ἔοικε κἀκλιπὼν τὸν πλοῦν στελεῖν .

Νεοπτόλεμος

λιπὼν μὲν οὐκ ἔγωγε · λυπηρῶς δὲ μὴ

πέμπω σε μᾶλλον , τοῦτʼ ἀνιῶμαι πάλαι .

Φιλοκτήτης

τί ποτε λέγεις , ὦ τέκνον ; ὡς οὐ μανθάνω .

Νεοπτόλεμος

οὐδέν σε κρύψω · δεῖ γὰρ ἐς Τροίαν σε πλεῖν

915

πρὸς τοὺς Ἀχαιοὺς καὶ τὸν Ἀτρειδῶν στόλον .

Φιλοκτήτης

οἴμοι , τί εἶπας ;

Νεοπτόλεμος

μὴ στέναζε , πρὶν μάθῃς .

Φιλοκτήτης

ποῖον μάθημα ; τί με νοεῖς δρᾶσαί ποτε ;

Νεοπτόλεμος

σῶσαι κακοῦ μὲν πρῶτα τοῦδʼ , ἔπειτα δὲ

ξὺν σοὶ τὰ Τροίας πεδία πορθῆσαι μολών .

920

Φιλοκτήτης

καὶ ταῦτʼ ἀληθῆ δρᾶν νοεῖς ;

Νεοπτόλεμος

πολλὴ κρατεῖ

τούτων ἀνάγκη , καὶ σὺ μὴ θυμοῦ κλύων .

Φιλοκτήτης

ἀπόλωλα τλήμων , προδέδομαι . τί μʼ , ὦ ξένε ,

δέδρακας ; ἀπόδος ὡς τάχος τὰ τόξα μοι .

Νεοπτόλεμος

ἀλλʼ οὐχ οἷόν τε · τῶν γὰρ ἐν τέλει κλύειν

925

τό τʼ ἔνδικόν με καὶ τὸ συμφέρον ποεῖ .

Φιλοκτήτης

ὦ πῦρ σὺ καὶ πᾶν δεῖμα καὶ πανουργίας

δεινῆς τέχνημʼ ἔχθιστον , οἷά μʼ εἰργάσω ,

οἷʼ ἠπάτηκας · οὐδʼ ἐπαισχύνει μʼ ὁρῶν

τὸν προστρόπαιον , τὸν ἱκέτην , ὦ σχέτλιε ;

930

ἀπεστέρηκας τὸν βίον τὰ τόξʼ ἑλών .

ἀπόδος , ἱκνοῦμαί σʼ , ἀπόδος , ἱκετεύω , τέκνον ·

πρὸς θεῶν πατρῴων , τὸν βίον με μὴ ἀφέλῃ .

ὤμοι τάλας . ἀλλʼ οὐδὲ προσφωνεῖ μʼ ἔτι ,

ἀλλʼ ὡς μεθήσων μήποθʼ , ὧδʼ ὁρᾷ πάλιν .

935

ὦ λιμένες , ὦ προβλῆτες , ὦ ξυνουσίαι

θηρῶν ὀρείων , ὦ καταρρῶγες πέτραι ,

ὑμῖν τάδʼ , οὐ γὰρ ἄλλον οἶδʼ ὅτῳ λέγω ,

ἀνακλαίομαι παροῦσι τοῖς εἰωθόσιν ,

οἷʼ ἔργʼ ὁ παῖς μʼ ἔδρασεν οὑξ Ἀχιλλέως ·

940

ὀμόσας ἀπάξειν οἴκαδʼ , ἐς Τροίαν μʼ ἄγει ·

προσθείς τε χεῖρα δεξιάν , τὰ τόξα μου

ἱερὰ λαβὼν τοῦ Ζηνὸς Ἡρακλέους ἔχει ,

καὶ τοῖσιν Ἀργείοισι φήνασθαι θέλει ·

ὡς ἄνδρʼ ἑλὼν ἰσχυρόν ἐκ βίας μʼ ἄγει ,

945

κοὐκ οἶδʼ ἐναίρων νεκρὸν ἢ καπνοῦ σκιάν ,

εἴδωλον ἄλλως · οὐ γὰρ ἂν σθένοντά γε

εἷλέν μʼ · ἐπεὶ οὐδʼ ἂν ὧδʼ ἔχοντʼ , εἰ μὴ δόλῳ .

νῦν δʼ ἠπάτημαι δύσμορος . τί χρή με δρᾶν ;

ἀλλʼ ἀπόδος , ἀλλὰ νῦν ἔτʼ ἐν σαυτῷ γενοῦ .

950

τί φής ; σιωπᾷς ; οὐδέν εἰμʼ ὁ δύσμορος .

ὦ σχῆμα πέτρας δίπυλον , αὖθις αὖ πάλιν

εἴσειμι πρὸς σὲ ψιλός , οὐκ ἔχων τροφήν ·

ἀλλʼ αὐανοῦμαι τῷδʼ ἐν αὐλίῳ μόνος ,

οὐ πτηνὸν ὄρνιν οὐδὲ θῆρʼ ὀρειβάτην

955

τόξοις ἐναίρων τοισίδʼ , ἀλλʼ αὐτὸς τάλας

θανὼν παρέξω δαῖθʼ ὑφʼ ὧν ἐφερβόμην ,

καί μʼ οὓς ἐθήρων πρόσθε θηράσουσι νῦν ·

φόνον φόνου δὲ ῥύσιον τίσω τάλας

πρὸς τοῦ δοκοῦντος οὐδὲν εἰδέναι κακόν .

960

ὄλοιο —μή πω , πρὶν μάθοιμʼ εἰ καὶ πάλιν

γνώμην μετοίσεις · εἰ δὲ μή , θάνοις κακῶς .

Χορός

τί δρῶμεν ; ἐν σοὶ καὶ τὸ πλεῖν ἡμᾶς , ἄναξ ,

ἤδη ʼστὶ καὶ τοῖς τοῦδε προσχωρεῖν λόγοις .

Νεοπτόλεμος

ἐμοὶ μὲν οἶκτος δεινὸς ἐμπέπτωκέ τις

965

τοῦδʼ ἀνδρὸς οὐ νῦν πρῶτον , ἀλλὰ καὶ πάλαι .

Φιλοκτήτης

ἐλέησον , ὦ παῖ , πρὸς θεῶν , καὶ μὴ παρῇς

σαυτοῦ βροτοῖς ὄνειδος , ἐκκλέψας ἐμέ .

Νεοπτόλεμος

οἴμοι , τί δράσω ; μή ποτʼ ὤφελον λιπεῖν

τὴν Σκῦρον · οὕτω τοῖς παροῦσιν ἄχθομαι .

970

Φιλοκτήτης

οὐκ εἶ κακὸς σύ , πρὸς κακῶν δʼ ἀνδρῶν μαθὼν

ἔοικας ἥκειν αἰσχρά · νῦν δʼ ἄλλοισι δοὺς

οἷς εἰκὸς ἔκπλει , τἀμά μοι μεθεὶς ὅπλα .

Νεοπτόλεμος

τί δρῶμεν , ἄνδρες ;

Ὀδυσσεύς

ὦ κάκιστʼ ἀνδρῶν , τί δρᾷς ;

οὐκ εἶ μεθεὶς τὰ τόξα ταῦτʼ ἐμοὶ πάλιν ;

975

Φιλοκτήτης

οἴμοι , τίς ἁνήρ ; ἆρʼ Ὀδυσσέως κλύω ;

Ὀδυσσεύς

Ὀδυσσέως , σάφʼ ἴσθʼ , ἐμοῦ γʼ , ὃν εἰσορᾷς .

Φιλοκτήτης

οἴμοι · πέπραμαι κἀπόλωλʼ · ὅδʼ ἦν ἄρα

ὁ ξυλλαβών με κἀπονοσφίσας ὅπλων .

Ὀδυσσεύς

ἐγώ , σάφʼ ἴσθʼ , οὐκ ἄλλος · ὁμολογῶ τάδε .

980

Φιλοκτήτης

ἀπόδος , ἄφες μοι , παῖ , τὰ τόξα .

Ὀδυσσεύς

τοῦτο μέν ,

οὐδʼ ἢν θέλῃ , δράσει ποτʼ · ἀλλὰ καὶ σὲ δεῖ

στείχειν ἅμʼ αὐτοῖς , ἢ βίᾳ στελοῦσί σε .

Φιλοκτήτης

ἔμʼ , ὦ κακῶν κάκιστε καὶ τολμήστατε ,

οἵδʼ ἐκ βίας ἄξουσιν ;

985

Ὀδυσσεύς

ἢν μὴ ἕρπῃς ἑκών .

Φιλοκτήτης

ὦ Λημνία χθὼν καὶ τὸ παγκρατὲς σέλας

Ἡφαιστότευκτον , ταῦτα δῆτʼ ἀνασχετά ,

εἴ μʼ οὗτος ἐκ τῶν σῶν ἀπάξεται βίᾳ ;

Ὀδυσσεύς

Ζεύς ἐσθʼ , ἵνʼ εἰδῇς , Ζεύς , ὁ τῆσδε γῆς κρατῶν ,

Ζεύς , ᾧ δέδοκται ταῦθʼ · ὑπηρετῶ δʼ ἐγώ .

990

Φιλοκτήτης

ὦ μῖσος , οἷα κἀξανευρίσκεις λέγειν ·

θεοὺς προτείνων τοὺς θεοὺς ψευδεῖς τίθης .

Ὀδυσσεύς

οὔκ , ἀλλʼ ἀληθεῖς · ἡ δʼ ὁδὸς πορευτέα .

Φιλοκτήτης

οὔ φημʼ .

Ὀδυσσεύς

ἐγὼ δέ φημι . πειστέον τάδε .

Φιλοκτήτης

οἴμοι τάλας . ἡμᾶς μὲν ὡς δούλους σαφῶς

995

πατὴρ ἄρʼ ἐξέφυσεν οὐδʼ ἐλευθέρους .

Ὀδυσσεύς

οὔκ , ἀλλʼ ὁμοίους τοῖς ἀρίστοισιν , μεθʼ ὧν

Τροίαν σʼ ἑλεῖν δεῖ καὶ κατασκάψαι βίᾳ .

Φιλοκτήτης

οὐδέποτέ γʼ · οὐδʼ ἢν χρῇ με πᾶν παθεῖν κακόν ,

ἕως ἂν ᾖ μοι γῆς τόδʼ αἰπεινὸν βάθρον .

1000

Ὀδυσσεύς

τί δʼ ἐργασείεις ;

Φιλοκτήτης

κρᾶτʼ ἐμὸν τόδʼ αὐτίκα

πέτρᾳ πέτρας ἄνωθεν αἱμάξω πεσών .

Ὀδυσσεύς

ξυλλάβετον αὐτόν · μὴ ʼπὶ τῷδʼ ἔστω τάδε .

Φιλοκτήτης

ὦ χεῖρες , οἷα πάσχετʼ ἐν χρείᾳ φίλης

νευρᾶς , ὑπʼ ἀνδρὸς τοῦδε συνθηρώμεναι .

1005

ὦ μηδὲν ὑγιὲς μηδʼ ἐλεύθερον φρονῶν ,

οἷʼ αὖ μʼ ὑπῆλθες , ὥς μʼ ἐθηράσω , λαβὼν

πρόβλημα σαυτοῦ παῖδα τόνδʼ ἀγνῶτʼ ἐμοί ,

ἀνάξιον μὲν σοῦ , κατάξιον δʼ ἐμοῦ ,

ὃς οὐδὲν ᾔδει πλὴν τὸ προσταχθὲν ποεῖν ,

1010

δῆλος δὲ καὶ νῦν ἐστιν ἀλγεινῶς φέρων

οἷς τʼ αὐτὸς ἐξήμαρτεν οἷς τʼ ἐγὼ ʼπαθον .

ἀλλʼ ἡ κακὴ σὴ διὰ μυχῶν βλέπουσʼ ἀεὶ

ψυχή νιν ἀφυῆ τʼ ὄντα κοὐ θέλονθʼ ὅμως

εὖ προυδίδαξεν ἐν κακοῖς εἶναι σοφόν .

1015

καὶ νῦν ἔμʼ , ὦ δύστηνε , συνδήσας νοεῖς

ἄγειν ἀπʼ ἀκτῆς τῆσδʼ , ἐν ᾗ με προυβάλου

ἄφιλον ἔρημον ἄπολιν , ἐν ζῶσιν νεκρόν . φεῦ .

ὄλοιο · καί σοι πολλάκις τόδʼ ηὐξάμην .

ἀλλʼ οὐ γὰρ οὐδὲν θεοὶ νέμουσιν ἡδύ μοι ,

1020

σὺ μὲν γέγηθας ζῶν , ἐγὼ δʼ ἀλγύνομαι

τοῦτʼ αὔθʼ , ὅτι ζῶ σὺν κακοῖς πολλοῖς τάλας ,

γελώμενος πρὸς σοῦ τε καὶ τῶν Ἀτρέως

διπλῶν στρατηγῶν , οἷς σὺ ταῦθʼ ὑπηρετεῖς .

καίτοι σὺ μὲν κλοπῇ τε κἀνάγκῃ ζυγεὶς

1025

ἔπλεις ἅμʼ αὐτοῖς , ἐμὲ δὲ τὸν πανάθλιον ,

ἑκόντα πλεύσανθʼ ἑπτὰ ναυσὶ ναυβάτην ,

ἄτιμον ἔβαλον , ὡς σὺ φής , κεῖνοι δὲ σέ .

καὶ νῦν τί μʼ ἄγετε ; τί μʼ ἀπάγεσθε ; τοῦ χάριν ;

ὃς οὐδέν εἰμι καὶ τέθνηχʼ ὑμῖν πάλαι .

1030

πῶς , ὦ θεοῖς ἔχθιστε , νῦν οὐκ εἰμί σοι

χωλός , δυσώδης ; πῶς θεοῖς ἔξεσθʼ , ὁμοῦ

πλεύσαντος αἴθειν ἱερά ; πῶς σπένδειν ἔτι ;

αὕτη γὰρ ἦν σοι πρόφασις ἐκβαλεῖν ἐμέ .

κακῶς ὄλοισθʼ · ὀλεῖσθε δʼ ἠδικηκότες

1035

τὸν ἄνδρα τόνδε , θεοῖσιν εἰ δίκης μέλει .

ἔξοιδα δʼ ὡς μέλει γʼ · ἐπεὶ οὔποτʼ ἂν στόλον

ἐπλεύσατʼ ἂν τόνδʼ εἵνεκʼ ἀνδρὸς ἀθλίου ,

εἰ μή τι κέντρον θεῖον ἦγʼ ὑμᾶς ἐμοῦ .

ἀλλʼ , ὦ πατρῴα γῆ θεοί τʼ ἐπόψιοι ,

1040

τίσασθε τίσασθʼ ἀλλὰ τῷ χρόνῳ ποτὲ

ξύμπαντας αὐτούς , εἴ τι κἄμʼ οἰκτίρετε ·

ὡς ζῶ μὲν οἰκτρῶς , εἰ δʼ ἴδοιμʼ ὀλωλότας

τούτους , δοκοῖμʼ ἂν τῆς νόσου πεφευγέναι .

Χορός

βαρύς τε καὶ βαρεῖαν ὁ ξένος φάτιν

1045

τήνδʼ εἶπʼ , Ὀδυσσεῦ , κοὐχ ὑπείκουσαν κακοῖς .

Ὀδυσσεύς

πόλλʼ ἂν λέγειν ἔχοιμι πρὸς τὰ τοῦδʼ ἔπη ,

εἴ μοι παρείκοι · νῦν δʼ ἑνὸς κρατῶ λόγου .

οὗ γὰρ τοιούτων δεῖ , τοιοῦτός εἰμʼ ἐγώ ·

χὤπου δικαίων κἀγαθῶν ἀνδρῶν κρίσις ,

1050

οὐκ ἂν λάβοις μου μᾶλλον οὐδένʼ εὐσεβῆ .

νικᾶν γε μέντοι πανταχοῦ χρῄζων ἔφυν ,

πλὴν εἰς σέ · νῦν δὲ σοί γʼ ἑκὼν ἐκστήσομαι .

ἄφετε γὰρ αὐτὸν μηδὲ προσψαύσητʼ ἔτι ·

ἐᾶτε μίμνειν . οὐδὲ σοῦ προσχρῄζομεν ,

1055

τά γʼ ὅπλʼ ἔχοντες ταῦτʼ , ἐπεὶ πάρεστι μὲν

Τεῦκρος παρʼ ἡμῖν , τήνδʼ ἐπιστήμην ἔχων ,

ἐγώ θʼ , ὃς οἶμαι σοῦ κάκιον οὐδὲν ἂν

τούτων κρατύνειν , μηδʼ ἐπιθύνειν χερί .

τί δῆτα σοῦ δεῖ ; χαῖρε τὴν Λῆμνον πατῶν ·

1060

ἡμεῖς δʼ ἴωμεν , καὶ τάχʼ ἂν τὸ σὸν γέρας

τιμὴν ἐμοὶ νείμειεν , ἣν σὲ χρῆν ἔχειν .

Φιλοκτήτης

οἴμοι · τί δράσω δύσμορος ; σὺ τοῖς ἐμοῖς

ὅπλοισι κοσμηθεὶς ἐν Ἀργείοις φανεῖ ;

Ὀδυσσεύς

μή μʼ ἀντιφώνει μηδέν , ὡς στείχοντα δή .

1065

Φιλοκτήτης

ὦ σπέρμʼ Ἀχιλλέως , οὐδὲ σοῦ φωνῆς ἔτι

γενήσομαι προσφθεγκτός , ἀλλʼ οὕτως ἄπει ;

Ὀδυσσεύς

χώρει σύ · μὴ πρόσλευσσε , γενναῖός περ ὤν ,

ἡμῶν ὅπως μὴ τὴν τύχην διαφθερεῖς .

Φιλοκτήτης

ἦ καὶ πρὸς ὑμῶν ὧδʼ ἔρημος , ὦ ξένοι ,

1070

λειφθήσομαι δὴ κοὐκ ἐποικτερεῖτέ με ;

Χορός

ὅδʼ ἐστὶν ἡμῶν ναυκράτωρ ὁ παῖς · ὅσʼ ἂν

οὗτος λέγῃ σοι , ταῦτά σοι χἠμεῖς φαμέν .

Νεοπτόλεμος

ἀκούσομαι μὲν ὡς ἔφυν οἴκτου πλέως

πρὸς τοῦδʼ · ὅμως δὲ μείνατʼ , εἰ τούτῳ δοκεῖ ,

1075

χρόνον τοσοῦτον , εἰς ὅσον τά τʼ ἐκ νεὼς

στείλωσι ναῦται καὶ θεοῖς εὐξώμεθα .

χοὖτος τάχʼ ἂν φρόνησιν ἐν τούτῳ λάβοι

λῴω τινʼ ἡμῖν . νὼ μὲν οὖν ὁρμώμεθον ,

ὑμεῖς δʼ , ὅταν καλῶμεν , ὁρμᾶσθαι ταχεῖς .

1080