Euripides Orestes

Ἠλέκτρα

Οὐκ ἔστιν οὐδὲν δεινὸν ὧδʼ εἰπεῖν ἔπος

1

οὐδὲ πάθος οὐδὲ ξυμφορὰ θεήλατος ,

ἧς οὐκ ἂν ἄραιτʼ ἄχθος ἀνθρώπου φύσις .

ὁ γὰρ μακάριος — κοὐκ ὀνειδίζω τύχας —

Διὸς πεφυκώς , ὡς λέγουσι , Τάνταλος

5

κορυφῆς ὑπερτέλλοντα δειμαίνων πέτρον

ἀέρι ποτᾶται · καὶ τίνει ταύτην δίκην ,

ὡς μὲν λέγουσιν , ὅτι θεοῖς ἄνθρωπος ὢν

κοινῆς τραπέζης ἀξίωμʼ ἔχων ἴσον ,

ἀκόλαστον ἔσχε γλῶσσαν , αἰσχίστην νόσον .

10

οὗτος φυτεύει Πέλοπα , τοῦ δʼ Ἀτρεὺς ἔφυ ,

ᾧ στέμματα ξήνασʼ ἐπέκλωσεν θεὰ

ἔριν , Θυέστῃ πόλεμον ὄντι συγγόνῳ

θέσθαι . τί τἄρρητʼ ἀναμετρήσασθαί με δεῖ ;

ἔδαισε δʼ οὖν νιν τέκνʼ ἀποκτείνας Ἀτρεύς .

15

Ἀτρέως δέ · τὰς γὰρ ἐν μέσῳ σιγῶ τύχας ·

ὁ κλεινός , εἰ δὴ κλεινός , Ἀγαμέμνων ἔφυ

Μενέλεώς τε Κρήσσης μητρὸς Ἀερόπης ἄπο .

γαμεῖ δʼ ὃ μὲν δὴ τὴν θεοῖς στυγουμένην

Μενέλαος Ἑλένην , ὃ δὲ Κλυταιμήστρας λέχος

20

ἐπίσημον εἰς Ἕλληνας Ἀγαμέμνων ἄναξ ·

ᾧ παρθένοι μὲν τρεῖς ἔφυμεν ἐκ μιᾶς ,

Χρυσόθεμις Ἰφιγένειά τʼ Ἠλέκτρα τʼ ἐγώ ,

ἄρσην δʼ Ὀρέστης , μητρὸς ἀνοσιωτάτης ,

ἣ πόσιν ἀπείρῳ περιβαλοῦσʼ ὑφάσματι

25

ἔκτεινεν · ὧν δʼ ἕκατι , παρθένῳ λέγειν

οὐ καλόν · ἐῶ τοῦτʼ ἀσαφὲς ἐν κοινῷ σκοπεῖν .

Φοίβου δʼ ἀδικίαν μὲν τί δεῖ κατηγορεῖν ;

πείθει δʼ Ὀρέστην μητέρʼ ἥ σφʼ ἐγείνατο

κτεῖναι , πρὸς οὐχ ἅπαντας εὔκλειαν φέρον .

30

ὅμως δʼ ἀπέκτεινʼ οὐκ ἀπειθήσας θεῷ ·

κἀγὼ μετέσχον , οἷα δὴ γυνή , φόνου .

Πυλάδης θʼ , ὃς ἡμῖν συγκατείργασται τάδε .

ἐντεῦθεν ἀγρίᾳ συντακεὶς νόσῳ νοσεῖ

τλήμων Ὀρέστης ὅδε πεσὼν ἐν δεμνίοις

35

κεῖται , τὸ μητρὸς δʼ αἷμά νιν τροχηλατεῖ

μανίαισιν · ὀνομάζειν γὰρ αἰδοῦμαι θεὰς

εὐμενίδας , αἳ τόνδʼ ἐξαμιλλῶνται φόβῳ .

ἕκτον δὲ δὴ τόδʼ ἦμαρ ἐξ ὅτου σφαγαῖς

θανοῦσα μήτηρ πυρὶ καθήγνισται δέμας ,

40

ὧν οὔτε σῖτα διὰ δέρης ἐδέξατο ,

οὐ λούτρʼ ἔδωκε χρωτί · χλανιδίων δʼ ἔσω

κρυφθείς , ὅταν μὲν σῶμα κουφισθῇ νόσου ,

ἔμφρων δακρύει , ποτὲ δὲ δεμνίων ἄπο

πηδᾷ δρομαῖος , πῶλος ὣς ὑπὸ ζυγοῦ .

45

ἔδοξε δʼ Ἄργει τῷδε μήθʼ ἡμᾶς στέγαις ,

μὴ πυρὶ δέχεσθαι , μήτε προσφωνεῖν τινα

μητροκτονοῦντας · κυρία δʼ ἥδʼ ἡμέρα ,

ἐν ᾗ διοίσει ψῆφον Ἀργείων πόλις ,

εἰ χρὴ θανεῖν νὼ λευσίμῳ πετρώματι .

50

ἢ φάσγανον θήξαντʼ ἐπʼ αὐχένος βαλεῖν .

ἐλπίδα δὲ δή τινʼ ἔχομεν ὥστε μὴ θανεῖν ·

ἥκει γὰρ ἐς γῆν Μενέλεως Τροίας ἄπο ,

λιμένα δὲ Ναυπλίειον ἐκπληρῶν πλάτῃ

ἀκταῖσιν ὁρμεῖ , δαρὸν ἐκ Τροίας χρόνον

55

ἄλαισι πλαγχθείς · τὴν δὲ δὴ πολύστονον

Ἑλένην , φυλάξας νύκτα , μή τις εἰσιδὼν

μεθʼ ἡμέραν στείχουσαν , ὧν ὑπʼ Ἰλίῳ

παῖδες τεθνᾶσιν , ἐς πέτρων ἔλθῃ βολάς ,

προύπεμψεν ἐς δῶμʼ ἡμέτερον · ἔστιν δʼ ἔσω

60

κλαίουσʼ ἀδελφὴν συμφοράν τε δωμάτων .

ἔχει δὲ δή τινʼ ἀλγέων παραψυχήν ·

ἣν γὰρ κατʼ οἴκους ἔλιφʼ , ὅτʼ ἐς Τροίαν ἔπλει ,

παρθένον ἐμῇ τε μητρὶ παρέδωκεν τρέφειν

Μενέλαος ἀγαγὼν Ἑρμιόνην Σπάρτης ἄπο ,

65

ταύτῃ γέγηθε κἀπιλήθεται κακῶν .

βλέπω δὲ πᾶσαν εἰς ὁδόν , πότʼ ὄψομαι

Μενέλαον ἥκονθʼ · ὡς τά γʼ ἄλλʼ ἐπʼ ἀσθενοῦς

ῥώμης ὀχούμεθʼ , ἤν τι μὴ κείνου πάρα

σωθῶμεν . ἄπορον χρῆμα δυστυχῶν δόμος .

70

Ἑλένη

ὦ παῖ Κλυταιμήστρας τε καὶ Ἀγαμέμνονος ,

παρθένε μακρὸν δὴ μῆκος Ἠλέκτρα χρόνου ,

πῶς , ὦ τάλαινα , σύ τε κασίγνητός τε σὸς

τλήμων Ὀρέστης μητρὸς ὅδε φονεὺς ἔχει ;

προσφθέγμασιν γὰρ οὐ μιαίνομαι σέθεν ,

75

ἐς Φοῖβον ἀναφέρουσα τὴν ἁμαρτίαν .

καίτοι στένω γε τὸν Κλυταιμήστρας μόρον ,

ἐμῆς ἀδελφῆς , ἥν , ἐπεὶ πρὸς Ἴλιον

ἔπλευσʼ ὅπως ἔπλευσα θεομανεῖ πότμῳ ,

οὐκ εἶδον , ἀπολειφθεῖσα δʼ αἰάζω τύχας .

80

Ἠλέκτρα

Ἑλένη , τί σοι λέγοιμʼ ἂν ἅ γε παροῦσʼ ὁρᾷς ;

ἐν συμφοραῖσι τὸν Ἀγαμέμνονος δόμον

ἐγὼ μὲν ἄυπνος πάρεδρος ἀθλίῳ νεκρῷ

— νεκρὸς γὰρ οὗτος οὕνεκα σμικρᾶς πνοῆς —

θάσσω · τὰ τούτου δʼ οὐκ ὀνειδίζω κακά .

85

σὺ δʼ εἶ μακαρία μακάριός θʼ ὁ σὸς πόσις .

ἥκετον ἐφʼ ἡμᾶς ἀθλίως πεπραγότας

Ἑλένη

πόσον χρόνον δʼ ἐν δεμνίοις πέπτωχʼ ὅδε ;

Ἠλέκτρα

ἐξ οὗπερ αἷμα γενέθλιον κατήνυσεν .

Ἑλένη

ὢ μέλεος · ἡ τεκοῦσά θʼ , ὡς διώλετο .

90

Ἠλέκτρα

οὕτως ἔχει τάδʼ , ὥστʼ ἀπείρηκεν κακοῖς .

Ἑλένη

πρὸς θεῶν , πίθοι ʼ ἂν δῆτά μοί τι , παρθένε ;

Ἠλέκτρα

ὡς ἄσχολός γε συγγόνου προσεδρίᾳ .

Ἑλένη

βούλῃ τάφον μοι πρὸς κασιγνήτης μολεῖν ;

Ἠλέκτρα

μητρὸς κελεύεις τῆς ἐμῆς ; τίνος χάριν ;

95

Ἑλένη

κόμης ἀπαρχὰς καὶ χοὰς φέρουσʼ ἐμάς .

Ἠλέκτρα

σοὶ δʼ οὐχὶ θεμιτὸν πρὸς φίλων στείχειν τάφον ;

Ἑλένη

δεῖξαι γὰρ Ἀργείοισι σῶμʼ αἰσχύνομαι .

Ἠλέκτρα

ὀψέ γε φρονεῖς εὖ , τότε λιποῦσʼ αἰσχρῶς δόμους .

Ἑλένη

ὀρθῶς ἔλεξας , οὐ φίλως δʼ ἐμοὶ λέγεις .

100

Ἠλέκτρα

αἰδὼς δὲ δὴ τίς σʼ ἐς Μυκηναίους ἔχει ;

Ἑλένη

δέδοικα πατέρας τῶν ὑπʼ Ἰλίῳ νεκρῶν .

Ἠλέκτρα

δεινὸν γάρ · Ἄργει τʼ ἀναβοᾷ διὰ στόμα .

Ἑλένη

σύ νυν χάριν μοι τὸν φόβον λύσασα δός .

Ἠλέκτρα

οὐκ ἂν δυναίμην μητρὸς ἐσβλέψαι τάφον .

105

Ἑλένη

αἰσχρόν γε μέντοι προσπόλους φέρειν τάδε .

Ἠλέκτρα

τί δʼ οὐχὶ θυγατρὸς Ἑρμιόνης πέμπεις δέμας ;

Ἑλένη

ἐς ὄχλον ἕρπειν παρθένοισιν οὐ καλόν .

Ἠλέκτρα

καὶ μὴν τίνοι γʼ ἂν τῇ τεθνηκυίᾳ τροφάς .

Ἑλένη

ὀρθῶς ἔλεξας , πείθομαί τέ σοι , κόρη .

110

καὶ πέμψομέν γε θυγατέρʼ · εὖ γάρ τοι λέγεις .

ὦ τέκνον , ἔξελθʼ , Ἑρμιόνη , δόμων πάρος

καὶ λαβὲ χοὰς τάσδʼ ἐν χεροῖν κόμας τʼ ἐμάς ·

ἐλθοῦσα δʼ ἀμφὶ τὸν Κλυταιμήστρας τάφον

μελίκρατʼ ἄφες γάλακτος οἰνωπόν τʼ ἄχνην ,

115

καὶ στᾶσʼ ἐπʼ ἄκρου χώματος λέξον τάδε ·

Ἑλένη σʼ ἀδελφὴ ταῖσδε δωρεῖται χοαῖς ,

φόβῳ προσελθεῖν μνῆμα σόν , ταρβοῦσά τε

Ἀργεῖον ὄχλον . πρευμενῆ δʼ ἄνωγέ νιν

ἐμοί τε καὶ σοὶ καὶ πόσει γνώμην ἔχειν

120

τοῖν τʼ ἀθλίοιν τοῖνδʼ , οὓς ἀπώλεσεν θεός .

ἃ δʼ εἰς ἀδελφὴν καιρὸς ἐκπονεῖν ἐμέ ,

ἅπανθʼ ὑπισχνοῦ νερτέρων δωρήματα .

ἴθʼ , ὦ τέκνον μοι , σπεῦδε καὶ χοὰς τάφῳ

δοῦσʼ ὡς τάχιστα τῆς πάλιν μέμνησʼ ὁδοῦ .

125

Ἠλέκτρα

ὦ φύσις , ἐν ἀνθρώποισιν ὡς μέγʼ εἶ κακόν ,

σωτήριόν τε τοῖς καλῶς κεκτημένοις .

εἴδετε παρʼ ἄκρας ὡς ἀπέθρισεν τρίχας ,

σῴζουσα κάλλος ; ἔστι δʼ ἡ πάλαι γυνή .

θεοί σε μισήσειαν , ὥς μʼ ἀπώλεσας

130

καὶ τόνδε πᾶσάν θʼ Ἑλλάδα . ὦ τάλαινʼ ἐγώ ·

αἵδʼ αὖ πάρεισι τοῖς ἐμοῖς θρηνήμασι

φίλαι ξυνῳδοί · τάχα μεταστήσουσʼ ὕπνου

τόνδʼ ἡσυχάζοντʼ , ὄμμα δʼ ἐκτήξουσʼ ἐμὸν

δακρύοις , ἀδελφὸν ὅταν ὁρῶ μεμηνότα .

135

ὦ φίλταται γυναῖκες , ἡσύχῳ ποδὶ

χωρεῖτε , μὴ ψοφεῖτε , μηδʼ ἔστω κτύπος .

φιλία γὰρ ἡ σὴ πρευμενὴς μέν , ἀλλʼ ἐμοὶ

τόνδʼ ἐξεγεῖραι συμφορὰ γενήσεται .