Euripides Orestes

Ἠλέκτρα

Οὐκ ἔστιν οὐδὲν δεινὸν ὧδʼ εἰπεῖν ἔπος

1

οὐδὲ πάθος οὐδὲ ξυμφορὰ θεήλατος,

ἧς οὐκ ἂν ἄραιτʼ ἄχθος ἀνθρώπου φύσις.

ὁ γὰρ μακάριος — κοὐκ ὀνειδίζω τύχας —

Διὸς πεφυκώς, ὡς λέγουσι, Τάνταλος

5

κορυφῆς ὑπερτέλλοντα δειμαίνων πέτρον

ἀέρι ποτᾶται· καὶ τίνει ταύτην δίκην,

ὡς μὲν λέγουσιν, ὅτι θεοῖς ἄνθρωπος ὢν

κοινῆς τραπέζης ἀξίωμʼ ἔχων ἴσον,

ἀκόλαστον ἔσχε γλῶσσαν, αἰσχίστην νόσον.

10

οὗτος φυτεύει Πέλοπα, τοῦ δʼ Ἀτρεὺς ἔφυ,

ᾧ στέμματα ξήνασʼ ἐπέκλωσεν θεὰ

ἔριν, Θυέστῃ πόλεμον ὄντι συγγόνῳ

θέσθαι. τί τἄρρητʼ ἀναμετρήσασθαί με δεῖ;

ἔδαισε δʼ οὖν νιν τέκνʼ ἀποκτείνας Ἀτρεύς.

15

Ἀτρέως δέ· τὰς γὰρ ἐν μέσῳ σιγῶ τύχας·

ὁ κλεινός, εἰ δὴ κλεινός, Ἀγαμέμνων ἔφυ

Μενέλεώς τε Κρήσσης μητρὸς Ἀερόπης ἄπο.

γαμεῖ δʼ ὃ μὲν δὴ τὴν θεοῖς στυγουμένην

Μενέλαος Ἑλένην, ὃ δὲ Κλυταιμήστρας λέχος

20

ἐπίσημον εἰς Ἕλληνας Ἀγαμέμνων ἄναξ·

ᾧ παρθένοι μὲν τρεῖς ἔφυμεν ἐκ μιᾶς,

Χρυσόθεμις Ἰφιγένειά τʼ Ἠλέκτρα τʼ ἐγώ,

ἄρσην δʼ Ὀρέστης, μητρὸς ἀνοσιωτάτης,

ἣ πόσιν ἀπείρῳ περιβαλοῦσʼ ὑφάσματι

25

ἔκτεινεν· ὧν δʼ ἕκατι, παρθένῳ λέγειν

οὐ καλόν· ἐῶ τοῦτʼ ἀσαφὲς ἐν κοινῷ σκοπεῖν.

Φοίβου δʼ ἀδικίαν μὲν τί δεῖ κατηγορεῖν;

πείθει δʼ Ὀρέστην μητέρʼ ἥ σφʼ ἐγείνατο

κτεῖναι, πρὸς οὐχ ἅπαντας εὔκλειαν φέρον.

30

ὅμως δʼ ἀπέκτεινʼ οὐκ ἀπειθήσας θεῷ·

κἀγὼ μετέσχον, οἷα δὴ γυνή, φόνου.

Πυλάδης θʼ, ὃς ἡμῖν συγκατείργασται τάδε.

ἐντεῦθεν ἀγρίᾳ συντακεὶς νόσῳ νοσεῖ

τλήμων Ὀρέστης ὅδε πεσὼν ἐν δεμνίοις

35

κεῖται, τὸ μητρὸς δʼ αἷμά νιν τροχηλατεῖ

μανίαισιν· ὀνομάζειν γὰρ αἰδοῦμαι θεὰς

εὐμενίδας, αἳ τόνδʼ ἐξαμιλλῶνται φόβῳ.

ἕκτον δὲ δὴ τόδʼ ἦμαρ ἐξ ὅτου σφαγαῖς

θανοῦσα μήτηρ πυρὶ καθήγνισται δέμας,

40

ὧν οὔτε σῖτα διὰ δέρης ἐδέξατο,

οὐ λούτρʼ ἔδωκε χρωτί· χλανιδίων δʼ ἔσω

κρυφθείς, ὅταν μὲν σῶμα κουφισθῇ νόσου,

ἔμφρων δακρύει, ποτὲ δὲ δεμνίων ἄπο

πηδᾷ δρομαῖος, πῶλος ὣς ὑπὸ ζυγοῦ.

45

ἔδοξε δʼ Ἄργει τῷδε μήθʼ ἡμᾶς στέγαις,

μὴ πυρὶ δέχεσθαι, μήτε προσφωνεῖν τινα

μητροκτονοῦντας· κυρία δʼ ἥδʼ ἡμέρα,

ἐν ᾗ διοίσει ψῆφον Ἀργείων πόλις,

εἰ χρὴ θανεῖν νὼ λευσίμῳ πετρώματι.

50

ἢ φάσγανον θήξαντʼ ἐπʼ αὐχένος βαλεῖν.

ἐλπίδα δὲ δή τινʼ ἔχομεν ὥστε μὴ θανεῖν·

ἥκει γὰρ ἐς γῆν Μενέλεως Τροίας ἄπο,

λιμένα δὲ Ναυπλίειον ἐκπληρῶν πλάτῃ

ἀκταῖσιν ὁρμεῖ, δαρὸν ἐκ Τροίας χρόνον

55

ἄλαισι πλαγχθείς· τὴν δὲ δὴ πολύστονον

Ἑλένην, φυλάξας νύκτα, μή τις εἰσιδὼν

μεθʼ ἡμέραν στείχουσαν, ὧν ὑπʼ Ἰλίῳ

παῖδες τεθνᾶσιν, ἐς πέτρων ἔλθῃ βολάς,

προύπεμψεν ἐς δῶμʼ ἡμέτερον· ἔστιν δʼ ἔσω

60

κλαίουσʼ ἀδελφὴν συμφοράν τε δωμάτων.

ἔχει δὲ δή τινʼ ἀλγέων παραψυχήν·

ἣν γὰρ κατʼ οἴκους ἔλιφʼ, ὅτʼ ἐς Τροίαν ἔπλει,

παρθένον ἐμῇ τε μητρὶ παρέδωκεν τρέφειν

Μενέλαος ἀγαγὼν Ἑρμιόνην Σπάρτης ἄπο,

65

ταύτῃ γέγηθε κἀπιλήθεται κακῶν.

βλέπω δὲ πᾶσαν εἰς ὁδόν, πότʼ ὄψομαι

Μενέλαον ἥκονθʼ· ὡς τά γʼ ἄλλʼ ἐπʼ ἀσθενοῦς

ῥώμης ὀχούμεθʼ, ἤν τι μὴ κείνου πάρα

σωθῶμεν. ἄπορον χρῆμα δυστυχῶν δόμος.

70

Ἑλένη

ὦ παῖ Κλυταιμήστρας τε καὶ Ἀγαμέμνονος,

παρθένε μακρὸν δὴ μῆκος Ἠλέκτρα χρόνου,

πῶς, ὦ τάλαινα, σύ τε κασίγνητός τε σὸς

τλήμων Ὀρέστης μητρὸς ὅδε φονεὺς ἔχει;

προσφθέγμασιν γὰρ οὐ μιαίνομαι σέθεν,

75

ἐς Φοῖβον ἀναφέρουσα τὴν ἁμαρτίαν.

καίτοι στένω γε τὸν Κλυταιμήστρας μόρον,

ἐμῆς ἀδελφῆς, ἥν, ἐπεὶ πρὸς Ἴλιον

ἔπλευσʼ ὅπως ἔπλευσα θεομανεῖ πότμῳ,

οὐκ εἶδον, ἀπολειφθεῖσα δʼ αἰάζω τύχας.

80

Ἠλέκτρα

Ἑλένη, τί σοι λέγοιμʼ ἂν ἅ γε παροῦσʼ ὁρᾷς;

ἐν συμφοραῖσι τὸν Ἀγαμέμνονος δόμον

ἐγὼ μὲν ἄυπνος πάρεδρος ἀθλίῳ νεκρῷ

— νεκρὸς γὰρ οὗτος οὕνεκα σμικρᾶς πνοῆς —

θάσσω· τὰ τούτου δʼ οὐκ ὀνειδίζω κακά.

85

σὺ δʼ εἶ μακαρία μακάριός θʼ ὁ σὸς πόσις.

ἥκετον ἐφʼ ἡμᾶς ἀθλίως πεπραγότας

Ἑλένη

πόσον χρόνον δʼ ἐν δεμνίοις πέπτωχʼ ὅδε;

Ἠλέκτρα

ἐξ οὗπερ αἷμα γενέθλιον κατήνυσεν.

Ἑλένη

ὢ μέλεος· ἡ τεκοῦσά θʼ, ὡς διώλετο.

90

Ἠλέκτρα

οὕτως ἔχει τάδʼ, ὥστʼ ἀπείρηκεν κακοῖς.

Ἑλένη

πρὸς θεῶν, πίθοιʼ ἂν δῆτά μοί τι, παρθένε;

Ἠλέκτρα

ὡς ἄσχολός γε συγγόνου προσεδρίᾳ.

Ἑλένη

βούλῃ τάφον μοι πρὸς κασιγνήτης μολεῖν;

Ἠλέκτρα

μητρὸς κελεύεις τῆς ἐμῆς; τίνος χάριν;

95

Ἑλένη

κόμης ἀπαρχὰς καὶ χοὰς φέρουσʼ ἐμάς.

Ἠλέκτρα

σοὶ δʼ οὐχὶ θεμιτὸν πρὸς φίλων στείχειν τάφον;

Ἑλένη

δεῖξαι γὰρ Ἀργείοισι σῶμʼ αἰσχύνομαι.

Ἠλέκτρα

ὀψέ γε φρονεῖς εὖ, τότε λιποῦσʼ αἰσχρῶς δόμους.

Ἑλένη

ὀρθῶς ἔλεξας, οὐ φίλως δʼ ἐμοὶ λέγεις.

100

Ἠλέκτρα

αἰδὼς δὲ δὴ τίς σʼ ἐς Μυκηναίους ἔχει;

Ἑλένη

δέδοικα πατέρας τῶν ὑπʼ Ἰλίῳ νεκρῶν.

Ἠλέκτρα

δεινὸν γάρ· Ἄργει τʼ ἀναβοᾷ διὰ στόμα.

Ἑλένη

σύ νυν χάριν μοι τὸν φόβον λύσασα δός.

Ἠλέκτρα

οὐκ ἂν δυναίμην μητρὸς ἐσβλέψαι τάφον.

105

Ἑλένη

αἰσχρόν γε μέντοι προσπόλους φέρειν τάδε.

Ἠλέκτρα

τί δʼ οὐχὶ θυγατρὸς Ἑρμιόνης πέμπεις δέμας;

Ἑλένη

ἐς ὄχλον ἕρπειν παρθένοισιν οὐ καλόν.

Ἠλέκτρα

καὶ μὴν τίνοι γʼ ἂν τῇ τεθνηκυίᾳ τροφάς.

Ἑλένη

ὀρθῶς ἔλεξας, πείθομαί τέ σοι, κόρη.

110

καὶ πέμψομέν γε θυγατέρʼ· εὖ γάρ τοι λέγεις.

ὦ τέκνον, ἔξελθʼ, Ἑρμιόνη, δόμων πάρος

καὶ λαβὲ χοὰς τάσδʼ ἐν χεροῖν κόμας τʼ ἐμάς·

ἐλθοῦσα δʼ ἀμφὶ τὸν Κλυταιμήστρας τάφον

μελίκρατʼ ἄφες γάλακτος οἰνωπόν τʼ ἄχνην,

115

καὶ στᾶσʼ ἐπʼ ἄκρου χώματος λέξον τάδε·

Ἑλένη σʼ ἀδελφὴ ταῖσδε δωρεῖται χοαῖς,

φόβῳ προσελθεῖν μνῆμα σόν, ταρβοῦσά τε

Ἀργεῖον ὄχλον. πρευμενῆ δʼ ἄνωγέ νιν

ἐμοί τε καὶ σοὶ καὶ πόσει γνώμην ἔχειν

120

τοῖν τʼ ἀθλίοιν τοῖνδʼ, οὓς ἀπώλεσεν θεός.

ἃ δʼ εἰς ἀδελφὴν καιρὸς ἐκπονεῖν ἐμέ,

ἅπανθʼ ὑπισχνοῦ νερτέρων δωρήματα.

ἴθʼ, ὦ τέκνον μοι, σπεῦδε καὶ χοὰς τάφῳ

δοῦσʼ ὡς τάχιστα τῆς πάλιν μέμνησʼ ὁδοῦ.

125

Ἠλέκτρα

ὦ φύσις, ἐν ἀνθρώποισιν ὡς μέγʼ εἶ κακόν,

σωτήριόν τε τοῖς καλῶς κεκτημένοις.

εἴδετε παρʼ ἄκρας ὡς ἀπέθρισεν τρίχας,

σῴζουσα κάλλος; ἔστι δʼ ἡ πάλαι γυνή.

θεοί σε μισήσειαν, ὥς μʼ ἀπώλεσας

130

καὶ τόνδε πᾶσάν θʼ Ἑλλάδα. ὦ τάλαινʼ ἐγώ·

αἵδʼ αὖ πάρεισι τοῖς ἐμοῖς θρηνήμασι

φίλαι ξυνῳδοί· τάχα μεταστήσουσʼ ὕπνου

τόνδʼ ἡσυχάζοντʼ, ὄμμα δʼ ἐκτήξουσʼ ἐμὸν

δακρύοις, ἀδελφὸν ὅταν ὁρῶ μεμηνότα.

135

ὦ φίλταται γυναῖκες, ἡσύχῳ ποδὶ

χωρεῖτε, μὴ ψοφεῖτε, μηδʼ ἔστω κτύπος.

φιλία γὰρ ἡ σὴ πρευμενὴς μέν, ἀλλʼ ἐμοὶ

τόνδʼ ἐξεγεῖραι συμφορὰ γενήσεται.