Euripides Orestes

Φρύξ

Ἀργέϊον ξίφος ἐκ θανάτου πέφευγα

βαρβάροις ἐν εὐμάρι-

1370

σιν, κεδρωτὰ παστάδων ὑπὲρ τέραμνα

Δωρικάς τε τριγλύφους,

φροῦδα φροῦδα, γᾶ γᾶ,

βαρβάροισι δρασμοῖς.

αἰαῖ·

1375

πᾷ φύγω, ξέναι, πολιὸν αἰθέρʼ ἀμ-

πτάμενος ἢ πόντον, Ὠκεανὸς ὃν

ταυρόκρανος ἀγκάλαις

ἑλίσσων κυκλοῖ χθόνα;

Χορός

τί δʼ ἔστιν, Ἑλένης πρόσπολʼ. Ἰδαῖον κάρα;

1380

Φρύξ

Ἴλιον Ἴλιον, ὤμοι μοι,

Φρύγιον ἄστυ καὶ καλλίβωλον Ἴ-

δας ὄρος ἱερόν, ὥς σʼ ὀλόμενον στένω

ἁρμάτειον ἁρμάτειον μέλος

βαρβάρῳ βοᾷ διʼ ὀρνιθόγονον

1385

ὄμμα κυκνοπτέρου καλλοσύνας, Λήδας

σκύμνου, δυσελένας

δυσελένας,

ξεστῶν περγάμων Ἀπολλωνίων

ἐρινύν· ὀττοτοῖ·

ἰαλέμων ἰαλέμων

1390

Δαρδανία τλᾶμον Γανυμήδεος

ἱπποσύνᾳ, Διὸς εὐνέτα.

Χορός

σαφῶς λέγʼ ἡμῖν αὔθʼ ἕκαστα τἀν δόμοις.

τὰ γὰρ πρὶν οὐκ εὔγνωστα συμβαλοῦσʼ ἔχω.

Φρύξ

αἴλινον αἴλινον ἀρχὰν θανάτου

1395

βάρβαροι λέγουσιν, αἰαῖ,

Ἀσιάδι φωνᾷ, βασιλέων

ὅταν αἷμα χυθῇ κατὰ γᾶν ξίφεσιν

σιδαρέοισιν Ἅιδα.

ἦλθον ἐς δόμους, ἵνʼ αὔθʼ ἕ-

1400

καστά σοι λέγω, λέοντες

Ἕλλανες δύο διδύμω·

τῷ μὲν ὁ στρατηλάτας πατὴρ ἐκλῄζεθʼ,

ὃ δὲ παῖς Στροφίου, κακόμητις ἀνήρ,

οἷος Ὀδυσσεύς, σιγᾷ δόλιος,

πιστὸς δὲ φίλοις, θρασὺς εἰς ἀλκάν,

1405

ξυνετὸς πολέμου, φόνιός τε δράκων.

ἔρροι τᾶς ἡσύχου

προνοίας κακοῦργος ὤν.

οἳ δὲ πρὸς θρόνους ἔσω

μολόντες ἇς ἔγημʼ ὁ τοξότας Πάρις

γυναικός, ὄμμα δακρύοις

1410

πεφυρμένοι, ταπεινοὶ

ἕζονθʼ, ὃ μὲν τὸ κεῖθεν, ὃ δὲ

τὸ κεῖθεν, ἄλλος ἄλλοθεν πεφραγμένοι.

περὶ δὲ γόνυ χέρας ἱκεσίους ἔβαλον ἔβαλον

Ἑλένας ἄμφω.

1415

ἀνὰ δὲ δρομάδες ἔθορον ἔθορον

ἀμφίπολοι Φρύγες·

προσεῖπε δʼ ἄλλος ἄλλον ἐν φόβῳ πεσών,

μή τις εἴη δόλος.

κἀδόκει τοῖς μὲν οὔ,

1420

τοῖς δʼ ἐς ἀρκυστάταν

μηχανὰν ἐμπλέκειν

παῖδα τὰν Τυνδαρίδʼ ὁ

μητροφόντας δράκων.

Χορός

σὺ δʼ ἦσθα ποῦ τότʼ; ἢ πάλαι φεύγεις φόβῳ,

1425

Φρύξ

Φρυγίοις ἔτυχον Φρυγίοισι νόμοις

παρὰ βόστρυχον αὔραν αὔραν

Ἑλένας Ἑλένας εὐπαγεῖ

κύκλῳ πτερίνῳ πρὸ παρηίδος

ἀίσσων βαρβάροις νόμοισιν.

1430

ἃ δὲ λίνον ἠλακάτᾳ

δακτύλοις ἕλισσεν,

νῆμα δʼ ἵετο πέδῳ,

σκύλων Φρυγίων ἐπὶ τύμβον ἀγάλ-

ματα συστολίσαι χρῄζουσα λίνῳ,

1435

φάρεα πορφύρεα, δῶρα Κλυταιμήστρᾳ.

προσεῖπεν δʼ Ὀρέστας

Λάκαιναν κόραν· ὦ

Διὸς παῖ, θὲς ἴχνος

πέδῳ δεῦρʼ ἀποστᾶσα κλισμοῦ,

1440

Πέλοπος ἐπὶ προπάτορος ἕδραν

παλαιᾶς ἑστίας,

ἵνʼ εἰδῇς λόγους ἐμούς. —

ἄγει δʼ ἄγει νιν· ἃ δʼ ἐφείπετʼ,

οὐ πρόμαντις ὧν ἔμελλεν·

1445

ὁ δὲ συνεργὸς ἄλλʼ ἔπρασσʼ

ἰὼν κακὸς Φωκεύς·

οὐκ ἐκποδὼν ἴτʼ; ἀλλʼ ἀεὶ κακοὶ Φρύγες.

ἔκλῃσε δʼ ἄλλον ἄλλοσʼ ἐν

στέγαισι· τοὺς μὲν ἐν σταθμοῖ-

σιν ἱππικοῖσι, τοὺς δʼ ἐν ἐξ-

έδραισι, τοὺς δʼ ἐκεῖσʼ ἐκεῖθεν ἄλλον ἄλ-

1450

λοσε διαρμόσας ἀποπρὸ δεσποίνας.

Χορός

τί τοὐπὶ τῷδε συμφορᾶς ἐγίγνετο;

Φρύξ

Ἰδαία μᾶτερ

μᾶτερ ὀβρίμα ὀβρίμα,

αἰαὶ φονίων παθέων ἀνόμων

1455

τε κακῶν ἅπερ ἔδρακον ἔδρακον

ἐν δόμοις τυράννων.

ἀμφιπορφυρέων πέπλων

ὑπὸ σκότου ξίφη σπάσα-

ντες ἄλλος ἄλλοσʼ ἐν χεροῖν

δίνασεν ὄμμα, μή τις παρὼν τύχοι.

ὡς κάπροι δʼ ὀρέστεροι γυ-

ναικὸς ἀντίοι σταθέντες

1460

ἐννέπουσι· Κατθανῇ

κατθανῇ,

κακός σʼ ἀποκτείνει πόσις,

κασιγνήτου προδοὺς

ἐν Ἄργει θανεῖν γόνον.

ἃ δʼ ἀνίαχεν ἴ-

1465

αχεν· Ὤμοι μοι.

λευκὸν δʼ ἐμβαλοῦσα πῆχυν στέρνοις

κτύπησε κρᾶτα μέλεον πλαγᾷ·

φυγᾷ δὲ ποδὶ τὸ χρυσεοσάνδαλον

ἴχνος ἔφερεν ἔφερεν· ἐς

κόμας δὲ δακτύλους δικὼν Ὀρέστας,

Μυκηνίδʼ ἀρβύλαν προβάς,

1470

ὤμοις ἀριστεροῖσιν ἀνακλάσας δέρην,

παίειν λαιμῶν ἔμελ-

λεν εἴσω μέλαν ξίφος.

Χορός

ποῦ δʼ ἦτʼ ἀμύνειν οἱ κατὰ στέγας Φρύγες;

Φρύξ

ἰαχᾷ

δόμων θύρετρα καὶ σταθμοὺς

μοχλοῖσιν ἐκβαλόντες, ἔνθʼ ἐμίμνομεν,

βοηδρομοῦμεν ἄλλος ἄλλοθεν στέγης,

1475

ὃ μὲν πέτρους, ὃ δʼ ἀγκύλας,

ὃ δὲ ξίφος πρόκωπον ἐν χεροῖν ἔχων.

ἔναντα δʼ ἦλθε Πυλάδης

ἀλίαστος, οἷος οἷος Ἕκ-

τωρ ὁ Φρύγιος ἢ τρικόρυθος Αἴας,

1480

ὃν εἶδον εἶδον ἐν πύλαις

Πριαμίσι· φασγάνων δʼ ἀκμὰς

συνήψαμεν.

δὴ τότε διαπρεπεῖς τότʼ ἐγένοντο Φρύγες,

ὅσον Ἄρεως ἀλκὰν

ἥσσονες Ἑλλάδος ἐγενόμεθʼ αἰχμᾶς,

1485

ὃ μὲν οἰχόμενος φυγάς, ὃ δὲ νέκυς ὤν,

ὃ δὲ τραῦμα φέρων, ὃ δὲ λισσόμενος,

θανάτου προβολάν·

ὑπὸ σκότον δʼ ἐφεύγομεν·

νεκροὶ δʼ ἔπιπτον, οἳ δʼ ἔμελλον, οἳ δʼ ἔκειντʼ.

ἔμολε δʼ ἁ τάλαινʼ Ἑρμιόνα δόμους

1490

ἐπὶ φόνῳ χαμαιπετεῖ ματρός, ἅ

νιν ἔτεκεν τλάμων.

ἄθυρσοι δʼ

οἷά νιν δραμόντε Βάκχαι

σκύμνον ἐν χεροῖν ὀρείαν

ξυνήρπασαν· πάλιν δὲ τὰν Διὸς κόραν

ἐπὶ σφαγὰν ἔτεινον· ἃ δʼ

ἐκ θαλάμων

ἐγένετο διαπρὸ δωμάτων

1495

ἄφαντος, ὦ Ζεῦ καὶ γᾶ

καὶ φῶς καὶ νύξ,

ἤτοι φαρμάκοισιν ἢ

μάγων τέχναις ἢ θεῶν κλοπαῖς.

τὰ δʼ ὕστερʼ οὐκέτʼ οἶδα· δρα-

πέτην γὰρ ἐξέκλεπτον ἐκ δόμων πόδα.

πολύπονα δὲ πολύπονα πάθεα

1500

Μενέλεως ἀνασχόμενος ἀνόνητον ἀ-

πὸ Τροίας ἔλαβε τὸν Ἑλένας γάμον.

Χορός

καὶ μὴν ἀμείβει καινὸν ἐκ καινῶν τόδε·

ξιφηφόρον γὰρ εἰσορῶ πρὸ δωμάτων

βαίνοντʼ Ὀρέστην ἐπτοημένῳ ποδί.

1505

Ὀρέστης

ποῦ ʼστιν οὗτος ὃς πέφευγεν ἐκ δόμων τοὐμὸν ξίφος;

Φρύξ

προσκυνῶ σʼ, ἄναξ, νόμοισι βαρβάροισι προσπίτνων.

Ὀρέστης

οὐκ ἐν Ἰλίῳ τάδʼ ἐστίν, ἀλλʼ ἐν Ἀργείᾳ χθονί.

Φρύξ

πανταχοῦ ζῆν ἡδὺ μᾶλλον ἢ θανεῖν τοῖς σώφροσιν.

Ὀρέστης

οὔτι που κραυγὴν ἔθηκας Μενέλεῳ βοηδρομεῖν;

1510

Φρύξ

σοὶ μὲν οὖν ἔγωγʼ ἀμύνειν· ἀξιώτερος γὰρ εἶ.

Ὀρέστης

ἐνδίκως ἡ Τυνδάρειος ἆρα παῖς διώλετο;

Φρύξ

ἐνδικώτατʼ, εἴ γε λαιμοὺς εἶχε τριπτύχους θανεῖν.

Ὀρέστης

δειλίᾳ γλώσσῃ χαρίζῃ, τἄνδον οὐχ οὕτω φρονῶν.

Φρύξ

οὐ γάρ, ἥτις Ἑλλάδʼ αὐτοῖς Φρυξὶ διελυμήνατο;

1515

Ὀρέστης

ὄμοσον — εἰ δὲ μή, κτενῶ σε — μὴ λέγειν ἐμὴν χάριν.

Φρύξ

τὴν ἐμὴν ψυχὴν κατώμοσʼ, ἣν ἂν εὐορκοῖμʼ ἐγώ.

Ὀρέστης

ὧδε κἀν Τροίᾳ σίδηρος πᾶσι Φρυξὶν ἦν φόβος;

Φρύξ

ἄπεχε φάσγανον· πέλας γὰρ δεινὸν ἀνταυγεῖ φόνον.

Ὀρέστης

μὴ πέτρος γένῃ δέδοικας ὥστε Γοργόνʼ εἰσιδών;

1520

Φρύξ

μὴ μὲν οὖν νεκρός· τὸ Γοργοῦς δʼ οὐ κάτοιδʼ ἐγὼ κάρα.

Ὀρέστης

δοῦλος ὢν φοβῇ τὸν Ἅιδην, ὅς σʼ ἀπαλλάξει κακῶν;

Φρύξ

πᾶς ἀνήρ, κἂν δοῦλος ᾖ τις, ἥδεται τὸ φῶς ὁρῶν.

Ὀρέστης

εὖ λέγεις· σῴζει σε σύνεσις. ἀλλὰ βαῖνʼ ἔσω δόμων.

Φρύξ

οὐκ ἄρα κτενεῖς με;

1525

Ὀρέστης

ἀφεῖσαι.

Φρύξ

καλὸν ἔπος λέγεις τόδε.

Ὀρέστης

ἀλλὰ μεταβουλευσόμεσθα.

Φρύξ

τοῦτο δʼ οὐ καλῶς λέγεις.

Ὀρέστης

μῶρος, εἰ δοκεῖς με τλῆναι σὴν καθαιμάξαι δέρην·

οὔτε γὰρ γυνὴ πέφυκας — οὔτʼ ἐν ἀνδράσιν σύ γʼ εἶ.

τοῦ δὲ μὴ στῆσαί σε κραυγὴν οὕνεκʼ ἐξῆλθον δόμων·

ὀξὺ γὰρ βοῆς ἀκοῦσαν Ἄργος ἐξεγείρεται.

1530

Μενέλεων δʼ οὐ τάρβος ἡμῖν ἀναλαβεῖν ἔσω ξίφους·

ἀλλʼ ἴτω ξανθοῖς ἐπʼ ὤμων βοστρύχοις γαυρούμενος·

εἰ γὰρ Ἀργείους ἐπάξει τοῖσδε δώμασιν λαβών,

τὸν Ἑλένης φόνον διώκων, κἀμὲ μὴ σῴζειν θέλει

σύγγονόν τʼ ἐμὴν Πυλάδην τε τὸν τάδε ξυνδρῶντά μοι,

1535

παρθένον τε καὶ δάμαρτα δύο νεκρὼ κατόψεται.