Euripides Orestes

Φρύξ

Ἀργέϊον ξίφος ἐκ θανάτου πέφευγα

βαρβάροις ἐν εὐμάρι-

1370

σιν , κεδρωτὰ παστάδων ὑπὲρ τέραμνα

Δωρικάς τε τριγλύφους ,

φροῦδα φροῦδα , γᾶ γᾶ ,

βαρβάροισι δρασμοῖς .

αἰαῖ ·

1375

πᾷ φύγω , ξέναι , πολιὸν αἰθέρʼ ἀμ-

πτάμενος ἢ πόντον , Ὠκεανὸς ὃν

ταυρόκρανος ἀγκάλαις

ἑλίσσων κυκλοῖ χθόνα ;

Χορός

τί δʼ ἔστιν , Ἑλένης πρόσπολʼ . Ἰδαῖον κάρα ;

1380

Φρύξ

Ἴλιον Ἴλιον , ὤμοι μοι ,

Φρύγιον ἄστυ καὶ καλλίβωλον Ἴ-

δας ὄρος ἱερόν , ὥς σʼ ὀλόμενον στένω

ἁρμάτειον ἁρμάτειον μέλος

βαρβάρῳ βοᾷ διʼ ὀρνιθόγονον

1385

ὄμμα κυκνοπτέρου καλλοσύνας , Λήδας

σκύμνου , δυσελένας

δυσελένας ,

ξεστῶν περγάμων Ἀπολλωνίων

ἐρινύν · ὀττοτοῖ ·

ἰαλέμων ἰαλέμων

1390

Δαρδανία τλᾶμον Γανυμήδεος

ἱπποσύνᾳ , Διὸς εὐνέτα .

Χορός

σαφῶς λέγʼ ἡμῖν αὔθʼ ἕκαστα τἀν δόμοις .

τὰ γὰρ πρὶν οὐκ εὔγνωστα συμβαλοῦσʼ ἔχω .

Φρύξ

αἴλινον αἴλινον ἀρχὰν θανάτου

1395

βάρβαροι λέγουσιν , αἰαῖ ,

Ἀσιάδι φωνᾷ , βασιλέων

ὅταν αἷμα χυθῇ κατὰ γᾶν ξίφεσιν

σιδαρέοισιν Ἅιδα .

ἦλθον ἐς δόμους , ἵνʼ αὔθʼ ἕ-

1400

καστά σοι λέγω , λέοντες

Ἕλλανες δύο διδύμω ·

τῷ μὲν ὁ στρατηλάτας πατὴρ ἐκλῄζεθʼ ,

ὃ δὲ παῖς Στροφίου , κακόμητις ἀνήρ ,

οἷος Ὀδυσσεύς , σιγᾷ δόλιος ,

πιστὸς δὲ φίλοις , θρασὺς εἰς ἀλκάν ,

1405

ξυνετὸς πολέμου , φόνιός τε δράκων .

ἔρροι τᾶς ἡσύχου

προνοίας κακοῦργος ὤν .

οἳ δὲ πρὸς θρόνους ἔσω

μολόντες ἇς ἔγημʼ ὁ τοξότας Πάρις

γυναικός , ὄμμα δακρύοις

1410

πεφυρμένοι , ταπεινοὶ

ἕζονθʼ , ὃ μὲν τὸ κεῖθεν , ὃ δὲ

τὸ κεῖθεν , ἄλλος ἄλλοθεν πεφραγμένοι .

περὶ δὲ γόνυ χέρας ἱκεσίους ἔβαλον ἔβαλον

Ἑλένας ἄμφω .

1415

ἀνὰ δὲ δρομάδες ἔθορον ἔθορον

ἀμφίπολοι Φρύγες ·

προσεῖπε δʼ ἄλλος ἄλλον ἐν φόβῳ πεσών ,

μή τις εἴη δόλος .

κἀδόκει τοῖς μὲν οὔ ,

1420

τοῖς δʼ ἐς ἀρκυστάταν

μηχανὰν ἐμπλέκειν

παῖδα τὰν Τυνδαρίδʼ ὁ

μητροφόντας δράκων .

Χορός

σὺ δʼ ἦσθα ποῦ τότʼ ; ἢ πάλαι φεύγεις φόβῳ ,

1425

Φρύξ

Φρυγίοις ἔτυχον Φρυγίοισι νόμοις

παρὰ βόστρυχον αὔραν αὔραν

Ἑλένας Ἑλένας εὐπαγεῖ

κύκλῳ πτερίνῳ πρὸ παρηίδος

ἀίσσων βαρβάροις νόμοισιν .

1430

ἃ δὲ λίνον ἠλακάτᾳ

δακτύλοις ἕλισσεν ,

νῆμα δʼ ἵετο πέδῳ ,

σκύλων Φρυγίων ἐπὶ τύμβον ἀγάλ-

ματα συστολίσαι χρῄζουσα λίνῳ ,

1435

φάρεα πορφύρεα , δῶρα Κλυταιμήστρᾳ .

προσεῖπεν δʼ Ὀρέστας

Λάκαιναν κόραν · ὦ

Διὸς παῖ , θὲς ἴχνος

πέδῳ δεῦρʼ ἀποστᾶσα κλισμοῦ ,

1440

Πέλοπος ἐπὶ προπάτορος ἕδραν

παλαιᾶς ἑστίας ,

ἵνʼ εἰδῇς λόγους ἐμούς . —

ἄγει δʼ ἄγει νιν · ἃ δʼ ἐφείπετʼ ,

οὐ πρόμαντις ὧν ἔμελλεν ·

1445

ὁ δὲ συνεργὸς ἄλλʼ ἔπρασσʼ

ἰὼν κακὸς Φωκεύς ·

οὐκ ἐκποδὼν ἴτʼ ; ἀλλʼ ἀεὶ κακοὶ Φρύγες .

ἔκλῃσε δʼ ἄλλον ἄλλοσʼ ἐν

στέγαισι · τοὺς μὲν ἐν σταθμοῖ-

σιν ἱππικοῖσι , τοὺς δʼ ἐν ἐξ-

έδραισι , τοὺς δʼ ἐκεῖσʼ ἐκεῖθεν ἄλλον ἄλ-

1450

λοσε διαρμόσας ἀποπρὸ δεσποίνας .

Χορός

τί τοὐπὶ τῷδε συμφορᾶς ἐγίγνετο ;

Φρύξ

Ἰδαία μᾶτερ

μᾶτερ ὀβρίμα ὀβρίμα ,

αἰαὶ φονίων παθέων ἀνόμων

1455

τε κακῶν ἅπερ ἔδρακον ἔδρακον

ἐν δόμοις τυράννων .

ἀμφιπορφυρέων πέπλων

ὑπὸ σκότου ξίφη σπάσα-

ντες ἄλλος ἄλλοσʼ ἐν χεροῖν

δίνασεν ὄμμα , μή τις παρὼν τύχοι .

ὡς κάπροι δʼ ὀρέστεροι γυ-

ναικὸς ἀντίοι σταθέντες

1460

ἐννέπουσι · Κατθανῇ

κατθανῇ ,

κακός σʼ ἀποκτείνει πόσις ,

κασιγνήτου προδοὺς

ἐν Ἄργει θανεῖν γόνον .

ἃ δʼ ἀνίαχεν ἴ-

1465

αχεν · Ὤμοι μοι .

λευκὸν δʼ ἐμβαλοῦσα πῆχυν στέρνοις

κτύπησε κρᾶτα μέλεον πλαγᾷ ·

φυγᾷ δὲ ποδὶ τὸ χρυσεοσάνδαλον

ἴχνος ἔφερεν ἔφερεν · ἐς

κόμας δὲ δακτύλους δικὼν Ὀρέστας ,

Μυκηνίδʼ ἀρβύλαν προβάς ,

1470

ὤμοις ἀριστεροῖσιν ἀνακλάσας δέρην ,

παίειν λαιμῶν ἔμελ-

λεν εἴσω μέλαν ξίφος .

Χορός

ποῦ δʼ ἦτʼ ἀμύνειν οἱ κατὰ στέγας Φρύγες ;

Φρύξ

ἰαχᾷ

δόμων θύρετρα καὶ σταθμοὺς

μοχλοῖσιν ἐκβαλόντες , ἔνθʼ ἐμίμνομεν ,

βοηδρομοῦμεν ἄλλος ἄλλοθεν στέγης ,

1475

ὃ μὲν πέτρους , ὃ δʼ ἀγκύλας ,

ὃ δὲ ξίφος πρόκωπον ἐν χεροῖν ἔχων .

ἔναντα δʼ ἦλθε Πυλάδης

ἀλίαστος , οἷος οἷος Ἕκ-

τωρ ὁ Φρύγιος ἢ τρικόρυθος Αἴας ,

1480

ὃν εἶδον εἶδον ἐν πύλαις

Πριαμίσι · φασγάνων δʼ ἀκμὰς

συνήψαμεν .

δὴ τότε διαπρεπεῖς τότʼ ἐγένοντο Φρύγες ,

ὅσον Ἄρεως ἀλκὰν

ἥσσονες Ἑλλάδος ἐγενόμεθʼ αἰχμᾶς ,

1485

ὃ μὲν οἰχόμενος φυγάς , ὃ δὲ νέκυς ὤν ,

ὃ δὲ τραῦμα φέρων , ὃ δὲ λισσόμενος ,

θανάτου προβολάν ·

ὑπὸ σκότον δʼ ἐφεύγομεν ·

νεκροὶ δʼ ἔπιπτον , οἳ δʼ ἔμελλον , οἳ δʼ ἔκειντʼ .

ἔμολε δʼ ἁ τάλαινʼ Ἑρμιόνα δόμους

1490

ἐπὶ φόνῳ χαμαιπετεῖ ματρός , ἅ

νιν ἔτεκεν τλάμων .

ἄθυρσοι δʼ

οἷά νιν δραμόντε Βάκχαι

σκύμνον ἐν χεροῖν ὀρείαν

ξυνήρπασαν · πάλιν δὲ τὰν Διὸς κόραν

ἐπὶ σφαγὰν ἔτεινον · ἃ δʼ

ἐκ θαλάμων

ἐγένετο διαπρὸ δωμάτων

1495

ἄφαντος , ὦ Ζεῦ καὶ γᾶ

καὶ φῶς καὶ νύξ ,

ἤτοι φαρμάκοισιν ἢ

μάγων τέχναις ἢ θεῶν κλοπαῖς .

τὰ δʼ ὕστερʼ οὐκέτʼ οἶδα · δρα-

πέτην γὰρ ἐξέκλεπτον ἐκ δόμων πόδα .

πολύπονα δὲ πολύπονα πάθεα

1500

Μενέλεως ἀνασχόμενος ἀνόνητον ἀ-

πὸ Τροίας ἔλαβε τὸν Ἑλένας γάμον .

Χορός

καὶ μὴν ἀμείβει καινὸν ἐκ καινῶν τόδε ·

ξιφηφόρον γὰρ εἰσορῶ πρὸ δωμάτων

βαίνοντʼ Ὀρέστην ἐπτοημένῳ ποδί .

1505

Ὀρέστης

ποῦ ʼστιν οὗτος ὃς πέφευγεν ἐκ δόμων τοὐμὸν ξίφος ;

Φρύξ

προσκυνῶ σʼ , ἄναξ , νόμοισι βαρβάροισι προσπίτνων .

Ὀρέστης

οὐκ ἐν Ἰλίῳ τάδʼ ἐστίν , ἀλλʼ ἐν Ἀργείᾳ χθονί .

Φρύξ

πανταχοῦ ζῆν ἡδὺ μᾶλλον ἢ θανεῖν τοῖς σώφροσιν .

Ὀρέστης

οὔτι που κραυγὴν ἔθηκας Μενέλεῳ βοηδρομεῖν ;

1510

Φρύξ

σοὶ μὲν οὖν ἔγωγʼ ἀμύνειν · ἀξιώτερος γὰρ εἶ .

Ὀρέστης

ἐνδίκως ἡ Τυνδάρειος ἆρα παῖς διώλετο ;

Φρύξ

ἐνδικώτατʼ , εἴ γε λαιμοὺς εἶχε τριπτύχους θανεῖν .

Ὀρέστης

δειλίᾳ γλώσσῃ χαρίζῃ , τἄνδον οὐχ οὕτω φρονῶν .

Φρύξ

οὐ γάρ , ἥτις Ἑλλάδʼ αὐτοῖς Φρυξὶ διελυμήνατο ;

1515

Ὀρέστης

ὄμοσον — εἰ δὲ μή , κτενῶ σε — μὴ λέγειν ἐμὴν χάριν .

Φρύξ

τὴν ἐμὴν ψυχὴν κατώμοσʼ , ἣν ἂν εὐορκοῖμʼ ἐγώ .

Ὀρέστης

ὧδε κἀν Τροίᾳ σίδηρος πᾶσι Φρυξὶν ἦν φόβος ;

Φρύξ

ἄπεχε φάσγανον · πέλας γὰρ δεινὸν ἀνταυγεῖ φόνον .

Ὀρέστης

μὴ πέτρος γένῃ δέδοικας ὥστε Γοργόνʼ εἰσιδών ;

1520

Φρύξ

μὴ μὲν οὖν νεκρός · τὸ Γοργοῦς δʼ οὐ κάτοιδʼ ἐγὼ κάρα .

Ὀρέστης

δοῦλος ὢν φοβῇ τὸν Ἅιδην , ὅς σʼ ἀπαλλάξει κακῶν ;

Φρύξ

πᾶς ἀνήρ , κἂν δοῦλος ᾖ τις , ἥδεται τὸ φῶς ὁρῶν .

Ὀρέστης

εὖ λέγεις · σῴζει σε σύνεσις . ἀλλὰ βαῖνʼ ἔσω δόμων .

Φρύξ

οὐκ ἄρα κτενεῖς με ;

1525

Ὀρέστης

ἀφεῖσαι .

Φρύξ

καλὸν ἔπος λέγεις τόδε .

Ὀρέστης

ἀλλὰ μεταβουλευσόμεσθα .

Φρύξ

τοῦτο δʼ οὐ καλῶς λέγεις .

Ὀρέστης

μῶρος , εἰ δοκεῖς με τλῆναι σὴν καθαιμάξαι δέρην ·

οὔτε γὰρ γυνὴ πέφυκας — οὔτʼ ἐν ἀνδράσιν σύ γʼ εἶ .

τοῦ δὲ μὴ στῆσαί σε κραυγὴν οὕνεκʼ ἐξῆλθον δόμων ·

ὀξὺ γὰρ βοῆς ἀκοῦσαν Ἄργος ἐξεγείρεται .

1530

Μενέλεων δʼ οὐ τάρβος ἡμῖν ἀναλαβεῖν ἔσω ξίφους ·

ἀλλʼ ἴτω ξανθοῖς ἐπʼ ὤμων βοστρύχοις γαυρούμενος ·

εἰ γὰρ Ἀργείους ἐπάξει τοῖσδε δώμασιν λαβών ,

τὸν Ἑλένης φόνον διώκων , κἀμὲ μὴ σῴζειν θέλει

σύγγονόν τʼ ἐμὴν Πυλάδην τε τὸν τάδε ξυνδρῶντά μοι ,

1535

παρθένον τε καὶ δάμαρτα δύο νεκρὼ κατόψεται .