Euripides Orestes

Χορός

ἀλλὰ μὴν καὶ τόνδε λεύσσω Μενέλεων δόμων πέλας

ὀξύπουν, ᾐσθημένον που τὴν τύχην ἣ νῦν πάρα.

1550

οὐκέτʼ ἂν φθάνοιτε κλῇθρα συμπεραίνοντες μοχλοῖς,

ὦ κατὰ στέγας Ἀτρεῖδαι. δεινὸν εὐτυχῶν ἀνὴρ

πρὸς κακῶς πράσσοντας, ὡς σὺ νῦν, Ὀρέστα, δυστυχεῖς.

Μενέλαος

ἥκω κλύων τὰ δεινὰ καὶ δραστήρια

δισσοῖν λεόντοιν· οὐ γὰρ ἄνδρʼ αὐτὼ καλῶ.

1555

ἤκουσα γὰρ δὴ τὴν ἐμὴν ξυνάορον

ὡς οὐ τέθνηκεν, ἀλλʼ ἄφαντος οἴχεται —

κενὴν ἀκούσας βάξιν, ἣν φόβῳ σφαλεὶς

ἤγγειλέ μοί τις. ἀλλὰ τοῦ μητροκτόνου

τεχνάσματʼ ἐστὶ ταῦτα καὶ πολὺς γέλως.

1560

ἀνοιγέτω τις δῶμα· προσπόλοις λέγω

ὠθεῖν πύλας τάσδʼ, ὡς ἂν ἀλλὰ παῖδʼ ἐμὴν

ῥυσώμεθʼ ἀνδρῶν ἐκ χερῶν μιαιφόνων,

καὶ τὴν τάλαιναν ἀθλίαν δάμαρτʼ ἐμὴν

λάβωμεν, ᾗ δεῖ ξυνθανεῖν ἐμῇ χερὶ

1565

τοὺς διολέσαντας τὴν ἐμὴν ξυνάορον.

Ὀρέστης

οὗτος σύ, κλῄθρων τῶνδε μὴ ψαύσῃς χερί·

Μενέλαον εἶπον, ὃς πεπύργωσαι θράσει·

ἢ τῷδε θριγκῷ κρᾶτα συνθραύσω σέθεν,

ῥήξας παλαιὰ γεῖσα, τεκτόνων πόνον.

1570

μοχλοῖς δʼ ἄραρε κλῇθρα, σῆς βοηδρόμου

σπουδῆς ἅ σʼ εἴρξει, μὴ δόμων ἔσω περᾶν.

Μενέλαος

ἔα, τί χρῆμα; λαμπάδων ὁρῶ σέλας,

δόμων δʼ ἐπʼ ἄκρων τούσδε πυργηρουμένους,

ξίφος δʼ ἐμῆς θυγατρὸς ἐπίφρουρον δέρῃ.

1575

Ὀρέστης

πότερον ἐρωτᾶν ἢ κλύειν ἐμοῦ θέλεις;

Μενέλαος

οὐδέτερʼ· ἀνάγκη δʼ, ὡς ἔοικε, σου κλύειν.

Ὀρέστης

μέλλω κτενεῖν σου θυγατέρʼ, εἰ βούλῃ μαθεῖν.

Μενέλαος

Ἑλένην φονεύσας ἐπὶ φόνῳ πράσσεις φόνον;

Ὀρέστης

εἰ γὰρ κατέσχον μὴ θεῶν κλεφθεὶς ὕπο.

1580

Μενέλαος

ἀρνῇ κατακτὰς κἀφʼ ὕβρει λέγεις τάδε;

Ὀρέστης

λυπράν γε τὴν ἄρνησιν· εἰ γὰρ ὤφελον —

Μενέλαος

τί χρῆμα δρᾶσαι; παρακαλεῖς γὰρ ἐς φόβον.

Ὀρέστης

τὴν Ἑλλάδος μιάστορʼ εἰς Ἅιδου βαλεῖν.

Μενέλαος

ἀπόδος δάμαρτος νέκυν, ὅπως χώσω τάφῳ.

1585

Ὀρέστης

θεοὺς ἀπαίτει. παῖδα δὲ κτενῶ σέθεν.

Μενέλαος

ὁ μητροφόντης ἐπὶ φόνῳ πράσσει φόνον;

Ὀρέστης

ὁ πατρὸς ἀμύντωρ, ὃν σὺ προύδωκας θανεῖν.

Μενέλαος

οὐκ ἤρκεσέν σοι τὸ παρὸν αἷμα μητέρος;

Ὀρέστης

οὐκ ἂν κάμοιμι τὰς κακὰς κτείνων ἀεί.

1590

Μενέλαος

ἦ καὶ σύ, Πυλάδη, τοῦδε κοινωνεῖς φόνου;

Ὀρέστης

φησὶν σιωπῶν· ἀρκέσω δʼ ἐγὼ λέγων.

Μενέλαος

ἀλλʼ οὔτι χαίρων, ἤν γε μὴ φύγῃς πτεροῖς.

Ὀρέστης

οὐ φευξόμεσθα· πυρὶ δʼ ἀνάψομεν δόμους.

Μενέλαος

ἦ γὰρ πατρῷον δῶμα πορθήσεις τόδε;

1595

Ὀρέστης

ὡς μή γʼ ἔχῃς σύ, τήνδʼ ἐπισφάξας πυρί.

Μενέλαος

κτεῖνʼ· ὡς κτανών γε τῶνδέ μοι δώσεις δίκην.

Ὀρέστης

ἔσται τάδε.

Μενέλαος

ἆ ἆ, μηδαμῶς δράσῃς τάδε.

Ὀρέστης

σίγα νυν, ἀνέχου δʼ ἐνδίκως πράσσων κακῶς.

Μενέλαος

ἦ γὰρ δίκαιον ζῆν σε;

1600

Ὀρέστης

καὶ κρατεῖν γε γῆς.

Μενέλαος

ποίας;

Ὀρέστης

ἐν Ἄργει τῷδε τῷ Πελασγικῷ.

Μενέλαος

εὖ γοῦν θίγοις ἂν χερνίβων —

Ὀρέστης

τί δὴ γὰρ οὔ;

Μενέλαος

καὶ σφάγια πρὸ δορὸς καταβάλοις.

Ὀρέστης

σὺ δʼ ἂν καλῶς;

Μενέλαος

ἁγνὸς γάρ εἰμι χεῖρας.

Ὀρέστης

ἀλλʼ οὐ τὰς φρένας.

Μενέλαος

τίς δʼ ἂν προσείποι σέ;

1605

Ὀρέστης

ὅστις ἐστὶ φιλοπάτωρ.

Μενέλαος

ὅστις δὲ τιμᾷ μητέρα;

Ὀρέστης

εὐδαίμων ἔφυ.

Μενέλαος

οὔκουν σύ γε.

Ὀρέστης

οὐ γὰρ ἁνδάνουσιν αἱ κακαί.

Μενέλαος

ἄπαιρε θυγατρὸς φάσγανον.

Ὀρέστης

ψευδὴς ἔφυς.

Μενέλαος

ἀλλὰ κτενεῖς μου θυγατέρα;

Ὀρέστης

οὐ ψευδὴς ἔτʼ εἶ.

Μενέλαος

οἴμοι, τί δράσω;

1610

Ὀρέστης

πεῖθʼ ἐς Ἀργείους μολὼν —

Μενέλαος

πειθὼ τίνα;

Ὀρέστης

ἡμᾶς μὴ θανεῖν· αἰτοῦ πόλιν.

Μενέλαος

ἢ παῖδά μου φονεύσετε;

Ὀρέστης

ὧδʼ ἔχει τάδε.

Μενέλαος

ὦ τλῆμον Ἑλένη —

Ὀρέστης

τἀμὰ δʼ οὐχὶ τλήμονα;

Μενέλαος

σὲ σφάγιον ἐκόμισʼ ἐκ Φρυγῶν —

Ὀρέστης

εἰ γὰρ τόδʼ ἦν.

Μενέλαος

πόνους πονήσας μυρίους.

1615

Ὀρέστης

πλήν γʼ εἰς ἐμέ.

Μενέλαος

πέπονθα δεινά.

Ὀρέστης

τότε γὰρ ἦσθʼ ἀνωφελής.

Μενέλαος

ἔχεις με.

Ὀρέστης

σαυτὸν σύ γʼ ἔλαβες κακὸς γεγώς.

ἀλλʼ εἶʼ, ὕφαπτε δώματʼ, Ἠλέκτρα, τάδε·

σύ τʼ, ὦ φίλων μοι τῶν ἐμῶν σαφέστατε,

Πυλάδη, κάταιθε γεῖσα τειχέων τάδε.

1620

Μενέλαος

ὦ γαῖα Δαναῶν ἱππίου τʼ Ἄργους κτίται,

οὐκ εἶʼ ἐνόπλῳ ποδὶ βοηδρομήσετε;

πᾶσαν γὰρ ὑμῶν ὅδε βιάζεται πόλιν

ζῆν, αἷμα μητρὸς μυσαρὸν ἐξειργασμένος.

Ἀπόλλων

Μενέλαε, παῦσαι λῆμʼ ἔχων τεθηγμένον·

1625

Φοῖβός σʼ ὁ Λητοῦς παῖς ὅδʼ ἐγγὺς ὢν καλῶ·

σύ θʼ ὃς ξιφήρης τῇδʼ ἐφεδρεύεις κόρῃ,

Ὀρέσθʼ, ἵνʼ εἰδῇς οὓς φέρων ἥκω λόγους.

Ἑλένην μὲν ἣν σὺ διολέσαι πρόθυμος ὢν

ἥμαρτες, ὀργὴν Μενέλεῳ ποιούμενος,

1630

ἥδʼ ἐστίν, ἣν ὁρᾶτʼ ἐν αἰθέρος πτυχαῖς,

σεσῳσμένη τε κοὐ θανοῦσα πρὸς σέθεν.

ἐγώ νιν ἐξέσῳσα κἀπὸ φασγάνου

τοῦ σοῦ κελευσθεὶς ἥρπασʼ ἐκ Διὸς πατρός.

Ζηνὸς γὰρ οὖσαν ζῆν νιν ἄφθιτον χρεών,

1635

Κάστορί τε Πολυδεύκει τʼ ἐν αἰθέρος πτυχαῖς

σύνθακος ἔσται, ναυτίλοις σωτήριος.

ἄλλην δὲ νύμφην ἐς δόμους κτῆσαι λαβών,

ἐπεὶ θεοὶ τῷ τῆσδε καλλιστεύματι

Ἕλληνας εἰς ἓν καὶ Φρύγας συνήγαγον,

1640

θανάτους τʼ ἔθηκαν, ὡς ἀπαντλοῖεν χθονὸς

ὕβρισμα θνητῶν ἀφθόνου πληρώματος.

τὰ μὲν καθʼ Ἑλένην ὧδʼ ἔχει· σὲ δʼ αὖ χρεών,

Ὀρέστα, γαίας τῆσδʼ ὑπερβαλόνθʼ ὅρους

Παρράσιον οἰκεῖν δάπεδον ἐνιαυτοῦ κύκλον.

1645

κεκλήσεται δὲ σῆς φυγῆς ἐπώνυμον

Ἀζᾶσιν Ἀρκάσιν τʼ Ὀρέστειον καλεῖν.

ἐνθένδε δʼ ἐλθὼν τὴν Ἀθηναίων πόλιν

δίκην ὑπόσχες αἵματος μητροκτόνου

Εὐμενίσι τρισσαῖς· θεοὶ δέ σοι δίκης βραβῆς

1650

πάγοισιν ἐν Ἀρείοισιν εὐσεβεστάτην

ψῆφον διοίσουσʼ, ἔνθα νικῆσαί σε χρή.

ἐφʼ ἧς δʼ ἔχεις, Ὀρέστα, φάσγανον δέρῃ,

γῆμαι πέπρωταί σʼ Ἑρμιόνην· ὃς δʼ οἴεται

Νεοπτόλεμος γαμεῖν νιν, οὐ γαμεῖ ποτε.

1655

θανεῖν γὰρ αὐτῷ μοῖρα Δελφικῷ ξίφει,

δίκας Ἀχιλλέως πατρὸς ἐξαιτοῦντά με.

Πυλάδῃ δʼ ἀδελφῆς λέκτρον, ὥς ποτʼ ᾔνεσας,

δός· ὁ δʼ ἐπιών νιν βίοτος εὐδαίμων μένει.

Ἄργους δʼ Ὀρέστην, Μενέλεως, ἔα κρατεῖν,

1660

ἐλθὼν δʼ ἄνασσε Σπαρτιάτιδος χθονός,

φερνὰς ἔχων δάμαρτος, ἥ σε μυρίοις

πόνοις διδοῦσα δεῦρʼ ἀεὶ διήνυσεν.

τὰ πρὸς πόλιν δὲ τῷδʼ ἐγὼ θήσω καλῶς,

ὅς νιν φονεῦσαι μητέρʼ ἐξηνάγκασα.

1665

Ὀρέστης

ὦ Λοξία μαντεῖε, σῶν θεσπισμάτων.

οὐ ψευδόμαντις ἦσθʼ ἄρʼ, ἀλλʼ ἐτήτυμος.

καίτοι μʼ ἐσῄει δεῖμα, μή τινος κλύων

ἀλαστόρων δόξαιμι σὴν κλύειν ὄπα.

ἀλλʼ εὖ τελεῖται, πείσομαι δὲ σοῖς λόγοις.

1670

ἰδού, μεθίημʼ Ἑρμιόνην ἀπὸ σφαγῆς,

καὶ λέκτρʼ ἐπῄνεσʼ, ἡνίκʼ ἂν διδῷ πατήρ.

Μενέλαος

ὦ Ζηνὸς Ἑλένη χαῖρε παῖ· ζηλῶ δέ σε

θεῶν κατοικήσασαν ὄλβιον δόμον.

Ὀρέστα, σοὶ δὲ παῖδʼ ἐγὼ κατεγγυῶ,

1675

Φοίβου λέγοντος· εὐγενὴς δʼ ἀπʼ εὐγενοῦς

γήμας ὄναιο καὶ σὺ χὡ διδοὺς ἐγώ.

Ἀπόλλων

χωρεῖτέ νυν ἕκαστος οἷ προστάσσομεν,

νείκας τε διαλύεσθε.

Μενέλαος

πείθεσθαι χρεών.

Ὀρέστης

κἀγὼ τοιοῦτος· σπένδομαι δὲ συμφοραῖς,

1680

Μενέλαε, καὶ σοῖς, Λοξία, θεσπίσμασιν.

Ἀπόλλων

ἴτε νυν καθʼ ὁδόν, τὴν καλλίστην

θεῶν Εἰρήνην τιμῶντες· ἐγὼ δʼ

Ἑλένην Δίοις μελάθροις πελάσω,

λαμπρῶν ἄστρων πόλον ἐξανύσας,

1685

ἔνθα παρʼ Ἥρᾳ τῇ θʼ Ἡρακλέους

Ἥβῃ πάρεδρος θεὸς ἀνθρώποις

ἔσται σπονδαῖς ἔντιμος ἀεί,

σὺν Τυνδαρίδαις, τοῖς Διὸς υἱοῖς,

ναύταις μεδέουσα θαλάσσης.

1690

Χορός

ὦ μέγα σεμνὴ Νίκη, τὸν ἐμὸν

βίοτον κατέχοις

καὶ μὴ λήγοις στεφανοῦσα.