Aeschylus Agamemnon

Χορός

ἄγε δή, βασιλεῦ, Τροίας πτολίπορθʼ,

Ἀτρέως γένεθλον,

πῶς σε προσείπω; πῶς σε σεβίζω

785

μήθʼ ὑπεράρας μήθʼ ὑποκάμψας

καιρὸν χάριτος;

πολλοὶ δὲ βροτῶν τὸ δοκεῖν εἶναι

προτίουσι δίκην παραβάντες.

τῷ δυσπραγοῦντι δʼ ἐπιστενάχειν

790

πᾶς τις ἕτοιμος· δῆγμα δὲ λύπης

οὐδὲν ἐφʼ ἧπαρ προσικνεῖται·

καὶ ξυγχαίρουσιν ὁμοιοπρεπεῖς

ἀγέλαστα πρόσωπα βιαζόμενοι.

ὅστις δʼ ἀγαθὸς προβατογνώμων,

795

οὐκ ἔστι λαθεῖν ὄμματα φωτός,

τὰ δοκοῦντʼ εὔφρονος ἐκ διανοίας

ὑδαρεῖ σαίνειν φιλότητι.

σὺ δέ μοι τότε μὲν στέλλων στρατιὰν

Ἑλένης ἕνεκʼ, οὐ γάρ σʼ ἐπικεύσω,

800

κάρτʼ ἀπομούσως ἦσθα γεγραμμένος,

οὐδʼ εὖ πραπίδων οἴακα νέμων

θράσος ἐκ θυσιῶν

ἀνδράσι θνῄσκουσι κομίζων.

νῦν δʼ οὐκ ἀπʼ ἄκρας φρενὸς οὐδʼ ἀφίλως

805

εὔφρων πόνος εὖ τελέσασιν.

γνώσῃ δὲ χρόνῳ διαπευθόμενος

τόν τε δικαίως καὶ τὸν ἀκαίρως πόλιν οἰκουροῦντα πολιτῶν.

Ἀγαμέμνων

πρῶτον μὲν Ἄργος καὶ θεοὺς ἐγχωρίους

810

δίκη προσειπεῖν, τοὺς ἐμοὶ μεταιτίους

νόστου δικαίων θʼ ὧν ἐπραξάμην πόλιν

Πριάμου· δίκας γὰρ οὐκ ἀπὸ γλώσσης θεοὶ

κλύοντες ἀνδροθνῆτας Ἰλίου φθορὰς

ἐς αἱματηρὸν τεῦχος οὐ διχορρόπως

815

ψήφους ἔθεντο· τῷ δʼ ἐναντίῳ κύτει

ἐλπὶς προσῄει χειρὸς οὐ πληρουμένῳ.

καπνῷ δʼ ἁλοῦσα νῦν ἔτʼ εὔσημος πόλις.

ἄτης θύελλαι ζῶσι· συνθνῄσκουσα δὲ

σποδὸς προπέμπει πίονας πλούτου πνοάς.

820

τούτων θεοῖσι χρὴ πολύμνηστον χάριν

τίνειν, ἐπείπερ καὶ πάγας ὑπερκότους

ἐφραξάμεσθα καὶ γυναικὸς οὕνεκα

πόλιν διημάθυνεν Ἀργεῖον δάκος,

ἵππου νεοσσός, ἀσπιδηφόρος λεώς,

825

πήδημʼ ὀρούσας ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν·

ὑπερθορὼν δὲ πύργον ὠμηστὴς λέων

ἄδην ἔλειξεν αἵματος τυραννικοῦ.

θεοῖς μὲν ἐξέτεινα φροίμιον τόδε·

τὰ δʼ ἐς τὸ σὸν φρόνημα, μέμνημαι κλύων,

830

καὶ φημὶ ταὐτὰ καὶ συνήγορόν μʼ ἔχεις.

παύροις γὰρ ἀνδρῶν ἐστι συγγενὲς τόδε,

φίλον τὸν εὐτυχοῦντʼ ἄνευ φθόνου σέβειν.

δύσφρων γὰρ ἰὸς καρδίαν προσήμενος

ἄχθος διπλοίζει τῷ πεπαμένῳ νόσον,

835

τοῖς τʼ αὐτὸς αὑτοῦ πήμασιν βαρύνεται

καὶ τὸν θυραῖον ὄλβον εἰσορῶν στένει.

εἰδὼς λέγοιμʼ ἄν, εὖ γὰρ ἐξεπίσταμαι

ὁμιλίας κάτοπτρον, εἴδωλον σκιᾶς

δοκοῦντας εἶναι κάρτα πρευμενεῖς ἐμοί.

840

μόνος δʼ Ὀδυσσεύς, ὅσπερ οὐχ ἑκὼν ἔπλει,

ζευχθεὶς ἕτοιμος ἦν ἐμοὶ σειραφόρος·

εἴτʼ οὖν θανόντος εἴτε καὶ ζῶντος πέρι λέγω.

τὰ δʼ ἄλλα πρὸς πόλιν τε καὶ θεοὺς

κοινοὺς ἀγῶνας θέντες ἐν πανηγύρει

845

βουλευσόμεσθα. καὶ τὸ μὲν καλῶς ἔχον

ὅπως χρονίζον εὖ μενεῖ βουλευτέον·

ὅτῳ δὲ καὶ δεῖ φαρμάκων παιωνίων,

ἤτοι κέαντες ἢ τεμόντες εὐφρόνως

πειρασόμεσθα πῆμʼ ἀποστρέψαι νόσου.

850

νῦν δʼ ἐς μέλαθρα καὶ δόμους ἐφεστίους

ἐλθὼν θεοῖσι πρῶτα δεξιώσομαι,

οἵπερ πρόσω πέμψαντες ἤγαγον πάλιν.

νίκη δʼ ἐπείπερ ἕσπετʼ, ἐμπέδως μένοι.

Κλυταιμήστρα

ἄνδρες πολῖται, πρέσβος Ἀργείων τόδε,

855

οὐκ αἰσχυνοῦμαι τοὺς φιλάνορας τρόπους

λέξαι πρὸς ὑμᾶς· ἐν χρόνῳ δʼ ἀποφθίνει

τὸ τάρβος ἀνθρώποισιν. οὐκ ἄλλων πάρα

μαθοῦσʼ, ἐμαυτῆς δύσφορον λέξω βίον

τοσόνδʼ ὅσον περ οὗτος ἦν ὑπʼ Ἰλίῳ.

860

τὸ μὲν γυναῖκα πρῶτον ἄρσενος δίχα

ἧσθαι δόμοις ἔρημον ἔκπαγλον κακόν,

πολλὰς κλύουσαν κληδόνας παλιγκότους·

καὶ τὸν μὲν ἥκειν, τὸν δʼ ἐπεσφέρειν κακοῦ

κάκιον ἄλλο πῆμα, λάσκοντας δόμοις.

865

καὶ τραυμάτων μὲν εἰ τόσων ἐτύγχανεν

ἀνὴρ ὅδʼ, ὡς πρὸς οἶκον ὠχετεύετο

φάτις, τέτρηται δικτύου πλέον λέγειν.

εἰ δʼ ἦν τεθνηκώς, ὡς ἐπλήθυον λόγοι,

τρισώματός τἂν Γηρυὼν ὁ δεύτερος

870

πολλὴν ἄνωθεν, τὴν κάτω γὰρ οὐ λέγω,

χθονὸς τρίμοιρον χλαῖναν ἐξηύχει λαβεῖν,

ἅπαξ ἑκάστῳ κατθανὼν μορφώματι.

τοιῶνδʼ ἕκατι κληδόνων παλιγκότων

πολλὰς ἄνωθεν ἀρτάνας ἐμῆς δέρης

875

ἔλυσαν ἄλλοι πρὸς βίαν λελημμένης.

ἐκ τῶνδέ τοι παῖς ἐνθάδʼ οὐ παραστατεῖ,

ἐμῶν τε καὶ σῶν κύριος πιστωμάτων,

ὡς χρῆν, Ὀρέστης· μηδὲ θαυμάσῃς τόδε.

τρέφει γὰρ αὐτὸν εὐμενὴς δορύξενος

880

Στρόφιος ὁ Φωκεύς, ἀμφίλεκτα πήματα

ἐμοὶ προφωνῶν, τόν θʼ ὑπʼ Ἰλίῳ σέθεν

κίνδυνον, εἴ τε δημόθρους ἀναρχία

βουλὴν καταρρίψειεν, ὥστε σύγγονον

βροτοῖσι τὸν πεσόντα λακτίσαι πλέον.

885

τοιάδε μέντοι σκῆψις οὐ δόλον φέρει.

Κλυταιμήστρα

ἔμοιγε μὲν δὴ κλαυμάτων ἐπίσσυτοι

πηγαὶ κατεσβήκασιν, οὐδʼ ἔνι σταγών.

ἐν ὀψικοίτοις δʼ ὄμμασιν βλάβας ἔχω

τὰς ἀμφί σοι κλαίουσα λαμπτηρουχίας

890

ἀτημελήτους αἰέν. ἐν δʼ ὀνείρασιν

λεπταῖς ὑπαὶ κώνωπος ἐξηγειρόμην

ῥιπαῖσι θωύσσοντος, ἀμφί σοι πάθη

ὁρῶσα πλείω τοῦ ξυνεύδοντος χρόνου.

νῦν ταῦτα πάντα τλᾶσʼ ἀπενθήτῳ φρενὶ

895

λέγοιμʼ ἂν ἄνδρα τόνδε τῶν σταθμῶν κύνα,

σωτῆρα ναὸς πρότονον, ὑψηλῆς στέγης

στῦλον ποδήρη, μονογενὲς τέκνον πατρί,

καὶ γῆν φανεῖσαν ναυτίλοις παρʼ ἐλπίδα,

κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος,

900

ὁδοιπόρῳ διψῶντι πηγαῖον ῥέος·

τερπνὸν δὲ τἀναγκαῖον ἐκφυγεῖν ἅπαν.

τοιοῖσδέ τοί νιν ἀξιῶ προσφθέγμασιν.

φθόνος δʼ ἀπέστω· πολλὰ γὰρ τὰ πρὶν κακὰ

ἠνειχόμεσθα. νῦν δέ μοι, φίλον κάρα,

905

ἔκβαινʼ ἀπήνης τῆσδε, μὴ χαμαὶ τιθεὶς

τὸν σὸν πόδʼ, ὦναξ, Ἰλίου πορθήτορα.

δμῳαί, τί μέλλεθʼ, αἷς ἐπέσταλται τέλος

πέδον κελεύθου στρωννύναι πετάσμασιν;

εὐθὺς γενέσθω πορφυρόστρωτος πόρος

910

ἐς δῶμʼ ἄελπτον ὡς ἂν ἡγῆται δίκη.

τὰ δʼ ἄλλα φροντὶς οὐχ ὕπνῳ νικωμένη

θήσει δικαίως σὺν θεοῖς εἱμαρμένα.

Ἀγαμέμνων

Λήδας γένεθλον, δωμάτων ἐμῶν φύλαξ,

ἀπουσίᾳ μὲν εἶπας εἰκότως ἐμῇ·

915

μακρὰν γὰρ ἐξέτεινας· ἀλλʼ ἐναισίμως

αἰνεῖν, παρʼ ἄλλων χρὴ τόδʼ ἔρχεσθαι γέρας·

καὶ τἄλλα μὴ γυναικὸς ἐν τρόποις ἐμὲ

ἅβρυνε, μηδὲ βαρβάρου φωτὸς δίκην

χαμαιπετὲς βόαμα προσχάνῃς ἐμοί,

920

μηδʼ εἵμασι στρώσασʼ ἐπίφθονον πόρον

τίθει· θεούς τοι τοῖσδε τιμαλφεῖν χρεών·

ἐν ποικίλοις δὲ θνητὸν ὄντα κάλλεσιν

βαίνειν ἐμοὶ μὲν οὐδαμῶς ἄνευ φόβου.

λέγω κατʼ ἄνδρα, μὴ θεόν, σέβειν ἐμέ.

925

χωρὶς ποδοψήστρων τε καὶ τῶν ποικίλων

κληδὼν ἀυτεῖ· καὶ τὸ μὴ κακῶς φρονεῖν

θεοῦ μέγιστον δῶρον. ὀλβίσαι δὲ χρὴ

βίον τελευτήσαντʼ ἐν εὐεστοῖ φίλῃ.

εἰ πάντα δʼ ὣς πράσσοιμʼ ἄν, εὐθαρσὴς ἐγώ.

930

Κλυταιμήστρα

καὶ μὴν τόδʼ εἰπὲ μὴ παρὰ γνώμην ἐμοί.

Ἀγαμέμνων

γνώμην μὲν ἴσθι μὴ διαφθεροῦντʼ ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ηὔξω θεοῖς δείσας ἂν ὧδʼ ἔρδειν τάδε.

Ἀγαμέμνων

εἴπερ τις, εἰδώς γʼ εὖ τόδʼ ἐξεῖπον τέλος.

Κλυταιμήστρα

τί δʼ ἂν δοκεῖ σοι Πρίαμος, εἰ τάδʼ ἤνυσεν;

935

Ἀγαμέμνων

ἐν ποικίλοις ἂν κάρτα μοι βῆναι δοκεῖ.

Κλυταιμήστρα

μή νυν τὸν ἀνθρώπειον αἰδεσθῇς ψόγον.

Ἀγαμέμνων

φήμη γε μέντοι δημόθρους μέγα σθένει.

Κλυταιμήστρα

ὁ δʼ ἀφθόνητός γʼ οὐκ ἐπίζηλος πέλει.

Ἀγαμέμνων

οὔτοι γυναικός ἐστιν ἱμείρειν μάχης.

940

Κλυταιμήστρα

τοῖς δʼ ὀλβίοις γε καὶ τὸ νικᾶσθαι πρέπει.

Ἀγαμέμνων

ἦ καὶ σὺ νίκην τήνδε δήριος τίεις;

Κλυταιμήστρα

πιθοῦ· κράτος μέντοι πάρες γʼ ἑκὼν ἐμοί.

Ἀγαμέμνων

ἀλλʼ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθʼ, ὑπαί τις ἀρβύλας

λύοι τάχος, πρόδουλον ἔμβασιν ποδός.

945

καὶ τοῖσδέ μʼ ἐμβαίνονθʼ ἁλουργέσιν θεῶν

μή τις πρόσωθεν ὄμματος βάλοι φθόνος.

πολλὴ γὰρ αἰδὼς δωματοφθορεῖν ποσὶν

φθείροντα πλοῦτον ἀργυρωνήτους θʼ ὑφάς.

τούτων μὲν οὕτω· τὴν ξένην δὲ πρευμενῶς

950

τήνδʼ ἐσκόμιζε· τὸν κρατοῦντα μαλθακῶς

θεὸς πρόσωθεν εὐμενῶς προσδέρκεται.

ἑκὼν γὰρ οὐδεὶς δουλίῳ χρῆται ζυγῷ.

αὕτη δὲ πολλῶν χρημάτων ἐξαίρετον

ἄνθος, στρατοῦ δώρημʼ, ἐμοὶ ξυνέσπετο.

955

ἐπεὶ δʼ ἀκούειν σοῦ κατέστραμμαι τάδε,

εἶμʼ ἐς δόμων μέλαθρα πορφύρας πατῶν.

Κλυταιμήστρα

ἔστιν θάλασσα, τίς δέ νιν κατασβέσει;

τρέφουσα πολλῆς πορφύρας ἰσάργυρον

κηκῖδα παγκαίνιστον, εἱμάτων βαφάς.

960

οἶκος δʼ ὑπάρχει τῶνδε σὺν θεοῖς ἅλις

ἔχειν· πένεσθαι δʼ οὐκ ἐπίσταται δόμος.

πολλῶν πατησμὸν δʼ εἱμάτων ἂν ηὐξάμην,

δόμοισι προυνεχθέντος ἐν χρηστηρίοις,

ψυχῆς κόμιστρα τῆσδε μηχανωμένῃ.

965

ῥίζης γὰρ οὔσης φυλλὰς ἵκετʼ ἐς δόμους,

σκιὰν ὑπερτείνασα σειρίου κυνός.

καὶ σοῦ μολόντος δωματῖτιν ἑστίαν,

θάλπος μὲν ἐν χειμῶνι σημαίνεις μολόν·

ὅταν δὲ τεύχῃ Ζεὺς ἀπʼ ὄμφακος πικρᾶς

970

οἶνον, τότʼ ἤδη ψῦχος ἐν δόμοις πέλει,

ἀνδρὸς τελείου δῶμʼ ἐπιστρωφωμένου.

Ζεῦ, Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει·

μέλοι δέ τοι σοὶ τῶν περ ἂν μέλλῃς τελεῖν.