Homer, The Odyssey, 17

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς ,

δὴ τότʼ ἔπειθʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα

Τηλέμαχος , φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο ,

εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος , ὅ οἱ παλάμηφιν ἀρήρει ,

ἄστυδε ἱέμενος , καὶ ἑὸν προσέειπε συβώτην ·

ἄττʼ , ἦ τοι μὲν ἐγὼν εἶμʼ ἐς πόλιν , ὄφρα με μήτηρ

ὄψεται · οὐ γάρ μιν πρόσθεν παύσεσθαι ὀΐω

κλαυθμοῦ τε στυγεροῖο γόοιό τε δακρυόεντος ,

πρίν γʼ αὐτόν με ἴδηται · ἀτὰρ σοί γʼ ὧδʼ ἐπιτέλλω .

τὸν ξεῖνον δύστηνον ἄγʼ ἐς πόλιν , ὄφρʼ ἂν ἐκεῖθι

δαῖτα πτωχεύῃ · δώσει δέ οἱ ὅς κʼ ἐθέλῃσι

πύρνον καὶ κοτύλην · ἐμὲ δʼ οὔ πως ἔστιν ἅπαντας

ἀνθρώπους ἀνέχεσθαι , ἔχοντά περ ἄλγεα θυμῷ ·

ὁ ξεῖνος δʼ εἴ περ μάλα μηνίει , ἄλγιον αὐτῷ

ἔσσεται · ἦ γὰρ ἐμοὶ φίλʼ ἀληθέα μυθήσασθαι .

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

ὦ φίλος , οὐδέ τοι αὐτὸς ἐρύκεσθαι μενεαίνω ·

πτωχῷ βέλτερόν ἐστι κατὰ πτόλιν ἠὲ κατʼ ἀγροὺς

δαῖτα πτωχεύειν · δώσει δέ μοι ὅς κʼ ἐθέλῃσιν .

οὐ γὰρ ἐπὶ σταθμοῖσι μένειν ἔτι τηλίκος εἰμί ,

ὥστʼ ἐπιτειλαμένῳ σημάντορι πάντα πιθέσθαι .

ἀλλʼ ἔρχευ · ἐμὲ δʼ ἄξει ἀνὴρ ὅδε , τὸν σὺ κελεύεις ,

αὐτίκʼ ἐπεί κε πυρὸς θερέω ἀλέη τε γένηται .

αἰνῶς γὰρ τάδε εἵματʼ ἔχω κακά · μή με δαμάσσῃ

στίβη ὑπηοίη · ἕκαθεν δέ τε ἄστυ φάτʼ εἶναι .

ὣς φάτο , Τηλέμαχος δὲ διὰ σταθμοῖο βεβήκει ,

κραιπνὰ ποσὶ προβιβάς , κακὰ δὲ μνηστῆρσι φύτευεν .

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας ,

ἔγχος μέν ῥʼ ἔστησε φέρων πρὸς κίονα μακρήν ,

αὐτὸς δʼ εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν .

τὸν δὲ πολὺ πρώτη εἶδε τροφὸς Εὐρύκλεια ,

κώεα καστορνῦσα θρόνοις ἔνι δαιδαλέοισι ,

δακρύσασα δʼ ἔπειτʼ ἰθὺς κίεν · ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἄλλαι

δμῳαὶ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠγερέθοντο ,

καὶ κύνεον ἀγαπαζόμεναι κεφαλήν τε καὶ ὤμους .

ἡ δʼ ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια ,

Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ ,

ἀμφὶ δὲ παιδὶ φίλῳ βάλε πήχεε δακρύσασα ,

κύσσε δέ μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά ,

καί ῥʼ ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

ἦλθες , Τηλέμαχε , γλυκερὸν φάος . οὔ σʼ ἔτʼ ἐγώ γε

ὄψεσθαι ἐφάμην , ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδε

λάθρη , ἐμεῦ ἀέκητι , φίλου μετὰ πατρὸς ἀκουήν .

ἀλλʼ ἄγε μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς .

τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

μῆτερ ἐμή , μή μοι γόον ὄρνυθι μηδέ μοι ἦτορ

ἐν στήθεσσιν ὄρινε φυγόντι περ αἰπὺν ὄλεθρον ·

ἀλλʼ ὑδρηναμένη , καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα ,

εἰς ὑπερῷ ʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν

εὔχεο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας

ῥέξειν , αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ .

αὐτὰρ ἐγὼν ἀγορὴν ἐσελεύσομαι , ὄφρα καλέσσω

ξεῖνον , ὅτις μοι κεῖθεν ἅμʼ ἕσπετο δεῦρο κιόντι .

τὸν μὲν ἐγὼ προὔπεμψα σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι ,

Πείραιον δέ μιν ἠνώγεα προτὶ οἶκον ἄγοντα

ἐνδυκέως φιλέειν καὶ τιέμεν , εἰς ὅ κεν ἔλθω .

ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν , τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος .

ἡ δʼ ὑδρηναμένη , καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα ,

εὔχετο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας

ῥέξειν , αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ .

Τηλέμαχος δʼ ἄρʼ ἔπειτα διὲκ μεγάροιο βεβήκει

ἔγχος ἔχων · ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο .

θεσπεσίην δʼ ἄρα τῷ γε χάριν κατέχευεν Ἀθήνη ·

τὸν δʼ ἄρα πάντες λαοὶ ἐπερχόμενον θηεῦντο .

ἀμφὶ δέ μιν μνηστῆρες ἀγήνορες ἠγερέθοντο

ἔσθλʼ ἀγορεύοντες , κακὰ δὲ φρεσὶ βυσσοδόμευον .

αὐτὰρ ὁ τῶν μὲν ἔπειτα ἀλεύατο πουλὺν ὅμιλον ,

ἀλλʼ ἵνα Μέντωρ ἧστο καὶ Ἄντιφος ἠδʼ Ἁλιθέρσης ,

οἵ τε οἱ ἐξ ἀρχῆς πατρώϊοι ἦσαν ἑταῖροι ,

ἔνθα καθέζετʼ ἰών · τοὶ δʼ ἐξερέεινον ἕκαστα .

τοῖσι δὲ Πείραιος δουρικλυτὸς ἐγγύθεν ἦλθεν

ξεῖνον ἄγων ἀγορήνδε διὰ πτόλιν · οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴν

Τηλέμαχος ξείνοιο ἑκὰς τράπετʼ , ἀλλὰ παρέστη .

τὸν καὶ Πείραιος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε ·

Τηλέμαχʼ , αἶψʼ ὄτρυνον ἐμὸν ποτὶ δῶμα γυναῖκας ,

ὥς τοι δῶρʼ ἀποπέμψω , ἅ τοι Μενέλαος ἔδωκε .

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

Πείραιʼ , οὐ γάρ τʼ ἴδμεν ὅπως ἔσται τάδε ἔργα .

εἴ κεν ἐμὲ μνηστῆρες ἀγήνορες ἐν μεγάροισι

λάθρη κτείναντες πατρώϊα πάντα δάσωνται ,

αὐτὸν ἔχοντά σε βούλομʼ ἐπαυρέμεν , ἤ τινα τῶνδε ·

εἰ δέ κʼ ἐγὼ τούτοισι φόνον καὶ κῆρα φυτεύσω ,

δὴ τότε μοι χαίροντι φέρειν πρὸς δώματα χαίρων .

ὣς εἰπὼν ξεῖνον ταλαπείριον ἦγεν ἐς οἶκον .

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας ,

χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε ,

ἐς δʼ ἀσαμίνθους βάντες ἐϋξέστας λούσαντο .

τοὺς δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ ,

ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας ,

ἔκ ῥʼ ἀσαμίνθων βάντες ἐπὶ κλισμοῖσι καθῖζον .

χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα

καλῇ χρυσείῃ , ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος ,

νίψασθαι · παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν .

σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα ,

εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα , χαριζομένη παρεόντων .

μήτηρ δʼ ἀντίον ἷζε παρὰ σταθμὸν μεγάροιο

κλισμῷ κεκλιμένη , λέπτʼ ἠλάκατα στρωφῶσα .

οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον ,

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο ,

τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια ·

100

Τηλέμαχʼ , ἦ τοι ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα

λέξομαι εἰς εὐνήν , ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται ,

αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη , ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς

ᾤχεθʼ ἅμʼ Ἀτρεΐδῃσιν ἐς Ἴλιον · οὐδέ μοι ἔτλης ,

πρὶν ἐλθεῖν μνηστῆρας ἀγήνορας ἐς τόδε δῶμα ,

105

νόστον σοῦ πατρὸς σάφα εἰπέμεν , εἴ που ἄκουσας .

τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

τοιγὰρ ἐγώ τοι , μῆτερ , ἀληθείην καταλέξω .

ᾠχόμεθʼ ἔς τε Πύλον καὶ Νέστορα , ποιμένα λαῶν ·

δεξάμενος δέ με κεῖνος ἐν ὑψηλοῖσι δόμοισιν

110

ἐνδυκέως ἐφίλει , ὡς εἴ τε πατὴρ ἑὸν υἱὸν

ἐλθόντα χρόνιον νέον ἄλλοθεν · ὣς ἐμὲ κεῖνος

ἐνδυκέως ἐκόμιζε σὺν υἱάσι κυδαλίμοισιν .

αὐτὰρ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος οὔ ποτʼ ἔφασκεν ,

ζωοῦ οὐδὲ θανόντος , ἐπιχθονίων τευ ἀκοῦσαι ·

115

ἀλλά μʼ ἐς Ἀτρεΐδην , δουρικλειτὸν Μενέλαον ,

ἵπποισι προὔπεμψε καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν .

ἔνθʼ ἴδον Ἀργείην Ἑλένην , ἧς εἵνεκα πολλὰ

Ἀργεῖοι Τρῶές τε θεῶν ἰότητι μόγησαν .

εἴρετο δʼ αὐτίκʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος

120

ὅττευ χρηΐζων ἱκόμην Λακεδαίμονα δῖαν ·

αὐτὰρ ἐγὼ τῷ πᾶσαν ἀληθείην κατέλεξα ·

καὶ τότε δή με ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν ·

ὢ πόποι , ἦ μάλα δὴ κρατερόφρονος ἀνδρὸς ἐν εὐνῇ

ἤθελον εὐνηθῆναι , ἀνάλκιδες αὐτοὶ ἐόντες .

125

ὡς δʼ ὁπότʼ ἐν ξυλόχῳ ἔλαφος κρατεροῖο λέοντος

νεβροὺς κοιμήσασα νεηγενέας γαλαθηνοὺς

κνημοὺς ἐξερέῃσι καὶ ἄγκεα ποιήεντα

βοσκομένη , ὁ δʼ ἔπειτα ἑὴν εἰσήλυθεν εὐνήν ,

ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ἀεικέα πότμον ἐφῆκεν ,

130

ὣς Ὀδυσεὺς κείνοισιν ἀεικέα πότμον ἐφήσει .

αἲ γάρ , Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον ,

τοῖος ἐὼν οἷός ποτʼ ἐϋκτιμένῃ ἐνὶ Λέσβῳ

ἐξ ἔριδος Φιλομηλεΐδῃ ἐπάλαισεν ἀναστάς ,

κὰδ δʼ ἔβαλε κρατερῶς , κεχάροντο δὲ πάντες Ἀχαιοί ,

135

τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς ·

πάντες κʼ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε .

ταῦτα δʼ ἅ μʼ εἰρωτᾷς καὶ λίσσεαι , οὐκ ἂν ἐγώ γε

ἄλλα παρὲξ εἴποιμι παρακλιδὸν οὐδʼ ἀπατήσω ,

ἀλλὰ τὰ μέν μοι ἔειπε γέρων ἅλιος νημερτής ,

140

τῶν οὐδέν τοι ἐγὼ κρύψω ἔπος οὐδʼ ἐπικεύσω .

φῆ μιν ὅ γʼ ἐν νήσῳ ἰδέειν κρατέρʼ ἄλγεʼ ἔχοντα ,

νύμφης ἐν μεγάροισι Καλυψοῦς , ἥ μιν ἀνάγκῃ

ἴσχει · ὁ δʼ οὐ δύναται ἣν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι .

οὐ γάρ οἱ πάρα νῆες ἐπήρετμοι καὶ ἑταῖροι ,

145

οἵ κέν μιν πέμποιεν ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης

ὣς ἔφατʼ Ἀτρεΐδης , δουρικλειτὸς Μενέλαος .

ταῦτα τελευτήσας νεόμην · ἔδοσαν δέ μοι οὖρον

ἀθάνατοι , τοί μʼ ὦκα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμψαν .

ὣς φάτο , τῇ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε .

150

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής ·

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος ,

ἦ τοι ὅ γʼ οὐ σάφα οἶδεν , ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον ·

ἀτρεκέως γάρ σοι μαντεύσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω ·

ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν , ξενίη τε τράπεζα

155

ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος , ἣν ἀφικάνω ,

ὡς ἦ τοι Ὀδυσεὺς ἤδη ἐν πατρίδι γαίῃ ,

ἥμενος ἢ ἕρπων , τάδε πευθόμενος κακὰ ἔργα ,

ἔστιν , ἀτὰρ μνηστῆρσι κακὸν πάντεσσι φυτεύει ·

τοῖον ἐγὼν οἰωνὸν ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηὸς

160

ἥμενος ἐφρασάμην καὶ Τηλεμάχῳ ἐγεγώνευν .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·

αἲ γὰρ τοῦτο , ξεῖνε , ἔπος τετελεσμένον εἴη ·

τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶρα

ἐξ ἐμεῦ , ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι .

165

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον ,

μνηστῆρες δὲ πάροιθεν Ὀδυσσῆος μεγάροιο

δίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν ἱέντες ,

ἐν τυκτῷ δαπέδῳ , ὅθι περ πάρος ὕβριν ἔχοντες .

ἀλλʼ ὅτε δὴ δείπνηστος ἔην καὶ ἐπήλυθε μῆλα

170

πάντοθεν ἐξ ἀγρῶν , οἱ δʼ ἤγαγον οἳ τὸ πάρος περ ,

καὶ τότε δή σφιν ἔειπε Μέδων · ὃς γάρ ῥα μάλιστα

ἥνδανε κηρύκων , καὶ σφιν παρεγίγνετο δαιτί ·

κοῦροι , ἐπεὶ δὴ πάντες ἐτέρφθητε φρένʼ ἀέθλοις ,

ἔρχεσθε πρὸς δώμαθʼ , ἵνʼ ἐντυνώμεθα δαῖτα ·

175

οὐ μὲν γάρ τι χέρειον ἐν ὥρῃ δεῖπνον ἑλέσθαι .

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ἀνστάντες ἔβαν πείθοντό τε μύθῳ .

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας ,

χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε ,

οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας ,

180

ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην ,

δαῖτʼ ἐντυνόμενοι . τοὶ δʼ ἐξ ἀγροῖο πόλινδε

ὠτρύνοντʼ Ὀδυσεύς τʼ ἰέναι καὶ δῖος ὑφορβός .

τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε συβώτης , ὄρχαμος ἀνδρῶν ·

ξεῖνʼ , ἐπεὶ ἂρ δὴ ἔπειτα πόλινδʼ ἰέναι μενεαίνεις

185

σήμερον , ὡς ἐπέτελλεν ἄναξ ἐμός —ἦ σʼ ἂν ἐγώ γε

αὐτοῦ βουλοίμην σταθμῶν ῥυτῆρα λιπέσθαι ·

ἀλλὰ τὸν αἰδέομαι καὶ δείδια , μή μοι ὀπίσσω

νεικείῃ · χαλεπαὶ δέ τʼ ἀνάκτων εἰσὶν ὁμοκλαί —

ἀλλʼ ἄγε νῦν ἴομεν · δὴ γὰρ μέμβλωκε μάλιστα

190

ἦμαρ , ἀτὰρ τάχα τοι ποτὶ ἕσπερα ῥίγιον ἔσται .

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

γιγνώσκω , φρονέω · τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις .

ἀλλʼ ἴομεν , σὺ δʼ ἔπειτα διαμπερὲς ἡγεμόνευε .

δὸς δέ μοι , εἴ ποθί τοι ῥόπαλον τετμημένον ἐστίν ,

195

σκηρίπτεσθʼ , ἐπεὶ ἦ φατʼ ἀρισφαλέʼ ἔμμεναι οὐδόν .

ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἀεικέα βάλλετο πήρην ,

πυκνὰ ῥωγαλέην · ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ ·

Εὔμαιος δʼ ἄρα οἱ σκῆπτρον θυμαρὲς ἔδωκε .

τὼ βήτην , σταθμὸν δὲ κύνες καὶ βώτορες ἄνδρες

200

ῥύατʼ ὄπισθε μένοντες · ὁ δʼ ἐς πόλιν ἦγεν ἄνακτα

πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι ,

σκηπτόμενον · τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροῒ εἵματα ἕστο .

ἀλλʼ ὅτε δὴ στείχοντες ὁδὸν κάτα παιπαλόεσσαν

ἄστεος ἐγγὺς ἔσαν καὶ ἐπὶ κρήνην ἀφίκοντο

205

τυκτὴν καλλίροον , ὅθεν ὑδρεύοντο πολῖται ,

τὴν ποίησʼ Ἴθακος καὶ Νήριτος ἠδὲ Πολύκτωρ ·

ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αἰγείρων ὑδατοτρεφέων ἦν ἄλσος ,

πάντοσε κυκλοτερές , κατὰ δὲ ψυχρὸν ῥέεν ὕδωρ

ὑψόθεν ἐκ πέτρης · βωμὸς δʼ ἐφύπερθε τέτυκτο

210

νυμφάων , ὅθι πάντες ἐπιρρέζεσκον ὁδῖται ·

ἔνθα σφέας ἐκίχανʼ υἱὸς Δολίοιο Μελανθεὺς

αἶγας ἄγων , αἳ πᾶσι μετέπρεπον αἰπολίοισι ,

δεῖπνον μνηστήρεσσι · δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες .

τοὺς δὲ ἰδὼν νείκεσσεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν ,

215

ἔκπαγλον καὶ ἀεικές · ὄρινε δὲ κῆρ Ὀδυσῆος ·

νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ κακὸς κακὸν ἡγηλάζει ,

ὡς αἰεὶ τὸν ὁμοῖον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὁμοῖον .

πῇ δὴ τόνδε μολοβρὸν ἄγεις , ἀμέγαρτε συβῶτα ,

πτωχὸν ἀνιηρόν δαιτῶν ἀπολυμαντῆρα ;

220

ὃς πολλῇς φλιῇσι παραστὰς θλίψεται ὤμους ,

αἰτίζων ἀκόλους , οὐκ ἄορας οὐδὲ λέβητας ·

τόν κʼ εἴ μοι δοίης σταθμῶν ῥυτῆρα γενέσθαι

σηκοκόρον τʼ ἔμεναι θαλλόν τʼ ἐρίφοισι φορῆναι ,

καί κεν ὀρὸν πίνων μεγάλην ἐπιγουνίδα θεῖτο .

225

ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκʼ ἔμμαθεν , οὐκ ἐθελήσει

ἔργον ἐποίχεσθαι , ἀλλὰ πτώσσων κατὰ δῆμον

βούλεται αἰτίζων βόσκειν ἣν γαστέρʼ ἄναλτον .

ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω , τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται ·

αἴ κʼ ἔλθῃ πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο ,

230

πολλά οἱ ἀμφὶ κάρη σφέλα ἀνδρῶν ἐκ παλαμάων

πλευραὶ ἀποτρίψουσι δόμον κάτα βαλλομένοιο .

ὣς φάτο , καὶ παριὼν λὰξ ἔνθορεν ἀφραδίῃσιν

ἰσχίῳ · οὐδέ μιν ἐκτὸς ἀταρπιτοῦ ἐστυφέλιξεν ,

ἀλλʼ ἔμενʼ ἀσφαλέως · ὁ δὲ μερμήριξεν Ὀδυσσεὺς

235

ἠὲ μεταΐξας ῥοπάλῳ ἐκ θυμὸν ἕλοιτο ,

ἦ πρὸς γῆν ἐλάσειε κάρη ἀμφουδὶς ἀείρας .

ἀλλʼ ἐπετόλμησε , φρεσὶ δʼ ἔσχετο · τὸν δὲ συβώτης

νείκεσʼ ἐσάντα ἰδών , μέγα δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών ·

νύμφαι κρηναῖαι , κοῦραι Διός , εἴ ποτʼ Ὀδυσσεὺς

240

ὔμμʼ ἐπὶ μηρίʼ ἔκηε , καλύψας πίονι δημῷ ,

ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων , τόδε μοι κρηήνατʼ ἐέλδωρ ,

ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ , ἀγάγοι δέ ἑ δαίμων ·

τῷ κέ τοι ἀγλαΐας γε διασκεδάσειεν ἁπάσας ,

τὰς νῦν ὑβρίζων φορέεις , ἀλαλήμενος αἰεὶ

245

ἄστυ κάτʼ · αὐτὰρ μῆλα κακοὶ φθείρουσι νομῆες .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος , αἰπόλος αἰγῶν ·

ὢ πόποι , οἶον ἔειπε κύων ὀλοφώϊα εἰδώς ,

τόν ποτʼ ἐγὼν ἐπὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης

ἄξω τῆλʼ Ἰθάκης , ἵνα μοι βίοτον πολὺν ἄλφοι .

250

αἲ γὰρ Τηλέμαχον βάλοι ἀργυρότοξος Ἀπόλλων

σήμερον ἐν μεγάροις , ἢ ὑπὸ μνηστῆρσι δαμείη ,

ὡς Ὀδυσῆΐ γε τηλοῦ ἀπώλετο νόστιμον ἦμαρ .

ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ ἦκα κιόντας ,

αὐτὰρ ὁ βῆ , μάλα δʼ ὦκα δόμους ἵκανεν ἄνακτος .

255

αὐτίκα δʼ εἴσω ἴεν , μετὰ δὲ μνηστῆρσι καθῖζεν ,

ἀντίον Εὐρυμάχου · τὸν γὰρ φιλέεσκε μάλιστα .

τῷ πάρα μὲν κρειῶν μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο ,

σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα

ἔδμεναι . ἀγχίμολον δʼ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸς

260

στήτην ἐρχομένω , περὶ δέ σφεας ἤλυθʼ ἰωὴ

φόρμιγγος γλαφυρῆς · ἀνὰ γάρ σφισι βάλλετʼ ἀείδειν

Φήμιος · αὐτὰρ ὁ χειρὸς ἑλὼν προσέειπε συβώτην ·

Εὔμαιʼ , ἦ μάλα δὴ τάδε δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος ,

ῥεῖα δʼ ἀρίγνωτʼ ἐστὶ καὶ ἐν πολλοῖσιν ἰδέσθαι .

265

ἐξ ἑτέρων ἕτερʼ ἐστίν , ἐπήσκηται δέ οἱ αὐλὴ

τοίχῳ καὶ θριγκοῖσι , θύραι δʼ εὐερκέες εἰσὶ

δικλίδες · οὐκ ἄν τίς μιν ἀνὴρ ὑπεροπλίσσαιτο .

γιγνώσκω δʼ ὅτι πολλοὶ ἐν αὐτῷ δαῖτα τίθενται

ἄνδρες , ἐπεὶ κνίση μὲν ἀνήνοθεν , ἐν δέ τε φόρμιγξ

270

ἠπύει , ἣν ἄρα δαιτὶ θεοὶ ποίησαν ἑταίρην .

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης , Εὔμαιε συβῶτα ·

ῥεῖʼ ἔγνως , ἐπεὶ οὐδὲ τά τʼ ἄλλα πέρ ἐσσʼ ἀνοήμων .

ἀλλʼ ἄγε δὴ φραζώμεθʼ ὅπως ἔσται τάδε ἔργα .

ἠὲ σὺ πρῶτος ἔσελθε δόμους εὖ ναιετάοντας ,

275

δύσεο δὲ μνηστῆρας , ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ ·

εἰ δʼ ἐθέλεις , ἐπίμεινον , ἐγὼ δʼ εἶμι προπάροιθε ·

μηδὲ σὺ δηθύνειν , μή τίς σʼ ἔκτοσθε νοήσας

ἢ βάλῃ ἢ ἐλάσῃ · τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα .

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς ·

280

γιγνώσκω , φρονέω · τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις .

ἀλλʼ ἔρχευ προπάροιθεν , ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ .

οὐ γάρ τι πληγέων ἀδαήμων οὐδὲ βολάων ·

τολμήεις μοι θυμός , ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέπονθα

κύμασι καὶ πολέμῳ · μετὰ καὶ τόδε τοῖσι γενέσθω ·

285

γαστέρα δʼ οὔ πως ἔστιν ἀποκρύψαι μεμαυῖαν ,

οὐλομένην , ἣ πολλὰ κάκʼ ἀνθρώποισι δίδωσι ,

τῆς ἕνεκεν καὶ νῆες ἐΰζυγοι ὁπλίζονται

πόντον ἐπʼ ἀτρύγετον , κακὰ δυσμενέεσσι φέρουσαι .

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον ·

290

ἂν δὲ κύων κεφαλήν τε καὶ οὔατα κείμενος ἔσχεν ,

Ἄργος , Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος , ὅν ῥά ποτʼ αὐτὸς

θρέψε μέν , οὐδʼ ἀπόνητο , πάρος δʼ εἰς Ἴλιον ἱρὴν

ᾤχετο . τὸν δὲ πάροιθεν ἀγίνεσκον νέοι ἄνδρες

αἶγας ἐπʼ ἀγροτέρας ἠδὲ πρόκας ἠδὲ λαγωούς ·

295

δὴ τότε κεῖτʼ ἀπόθεστος ἀποιχομένοιο ἄνακτος ,

ἐν πολλῇ κόπρῳ , ἥ οἱ προπάροιθε θυράων

ἡμιόνων τε βοῶν τε ἅλις κέχυτʼ , ὄφρʼ ἂν ἄγοιεν

δμῶες Ὀδυσσῆος τέμενος μέγα κοπρήσοντες ·

ἔνθα κύων κεῖτʼ Ἄργος , ἐνίπλειος κυνοραιστέων .

300

δὴ τότε γʼ , ὡς ἐνόησεν Ὀδυσσέα ἐγγὺς ἐόντα ,

οὐρῇ μέν ῥʼ ὅ γʼ ἔσηνε καὶ οὔατα κάββαλεν ἄμφω ,

ἆσσον δʼ οὐκέτʼ ἔπειτα δυνήσατο οἷο ἄνακτος

ἐλθέμεν · αὐτὰρ ὁ νόσφιν ἰδὼν ἀπομόρξατο δάκρυ ,

ῥεῖα λαθὼν Εὔμαιον , ἄφαρ δʼ ἐρεείνετο μύθῳ ·

305

Εὔμαιʼ , ἦ μάλα θαῦμα , κύων ὅδε κεῖτʼ ἐνὶ κόπρῳ .

καλὸς μὲν δέμας ἐστίν , ἀτὰρ τόδε γʼ οὐ σάφα οἶδα ,

εἰ δὴ καὶ ταχὺς ἔσκε θέειν ἐπὶ εἴδεϊ τῷδε ,

ἦ αὔτως οἷοί τε τραπεζῆες κύνες ἀνδρῶν

γίγνοντʼ · ἀγλαΐης δʼ ἕνεκεν κομέουσιν ἄνακτες .

310

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης , Εὔμαιε συβῶτα ·

καὶ λίην ἀνδρός γε κύων ὅδε τῆλε θανόντος .

εἰ τοιόσδʼ εἴη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ ἔργα ,

οἷόν μιν Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς ,

αἶψά κε θηήσαιο ἰδὼν ταχυτῆτα καὶ ἀλκήν .

315

οὐ μὲν γάρ τι φύγεσκε βαθείης βένθεσιν ὕλης

κνώδαλον , ὅττι δίοιτο · καὶ ἴχνεσι γὰρ περιῄδη ·

νῦν δʼ ἔχεται κακότητι , ἄναξ δέ οἱ ἄλλοθι πάτρης

ὤλετο , τὸν δὲ γυναῖκες ἀκηδέες οὐ κομέουσι .

δμῶες δʼ , εὖτʼ ἂν μηκέτʼ ἐπικρατέωσιν ἄνακτες ,

320

οὐκέτʼ ἔπειτʼ ἐθέλουσιν ἐναίσιμα ἐργάζεσθαι ·

ἥμισυ γάρ τʼ ἀρετῆς ἀποαίνυται εὐρύοπα Ζεὺς

ἀνέρος , εὖτʼ ἄν μιν κατὰ δούλιον ἦμαρ ἕλῃσιν .

ὣς εἰπὼν εἰσῆλθε δόμους εὖ ναιετάοντας ,

βῆ δʼ ἰθὺς μεγάροιο μετὰ μνηστῆρας ἀγαυούς .

325

Ἄργον δʼ αὖ κατὰ μοῖρʼ ἔλαβεν μέλανος θανάτοιο ,

αὐτίκʼ ἰδόντʼ Ὀδυσῆα ἐεικοστῷ ἐνιαυτῷ .

τὸν δὲ πολὺ πρῶτος ἴδε Τηλέμαχος θεοειδὴς

ἐρχόμενον κατὰ δῶμα συβώτην , ὦκα δʼ ἔπειτα

νεῦσʼ ἐπὶ οἷ καλέσας · ὁ δὲ παπτήνας ἕλε δίφρον

330

κείμενον , ἔνθα τε δαιτρὸς ἐφίζεσκε κρέα πολλὰ

δαιόμενος μνηστῆρσι δόμον κάτα δαινυμένοισι ·

τὸν κατέθηκε φέρων πρὸς Τηλεμάχοιο τράπεζαν

ἀντίον , ἔνθα δʼ ἄρʼ αὐτὸς ἐφέζετο · τῷ δʼ ἄρα κῆρυξ

μοῖραν ἑλὼν ἐτίθει κανέου τʼ ἐκ σῖτον ἀείρας .

335

ἀγχίμολον δὲ μετʼ αὐτὸν ἐδύσετο δώματʼ Ὀδυσσεύς ,

πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιος ἠδὲ γέροντι ,

σκηπτόμενος · τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροΐ εἵματα ἕστο .

ἷζε δʼ ἐπὶ μελίνου οὐδοῦ ἔντοσθε θυράων ,

κλινάμενος σταθμῷ κυπαρισσίνῳ , ὅν ποτε τέκτων

340

ξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν .

Τηλέμαχος δʼ ἐπὶ οἷ καλέσας προσέειπε συβώτην ,

ἄρτον τʼ οὖλον ἑλὼν περικαλλέος ἐκ κανέοιο

καὶ κρέας , ὥς οἱ χεῖρες ἐχάνδανον ἀμφιβαλόντι ·

δὸς τῷ ξείνῳ ταῦτα φέρων αὐτόν τε κέλευε

345

αἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας ·

αἰδὼς δʼ οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι .

ὣς φάτο , βῆ δὲ συφορβός , ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν ,

ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευε ·

Τηλέμαχός τοι , ξεῖνε , διδοῖ τάδε , καί σε κελεύει

350

αἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας ·

αἰδῶ δʼ οὐκ ἀγαθήν φησʼ ἔμμεναι ἀνδρὶ προΐκτῃ .

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

Ζεῦ ἄνα , Τηλέμαχόν μοι ἐν ἀνδράσιν ὄλβιον εἶναι ,

καί οἱ πάντα γένοιθʼ ὅσσα φρεσὶν ᾗσι μενοινᾷ .

355

ἦ ῥα καὶ ἀμφοτέρῃσιν ἐδέξατο καὶ κατέθηκεν

αὖθι ποδῶν προπάροιθεν , ἀεικελίης ἐπὶ πήρης ,

ἤσθιε δʼ ἧος ἀοιδὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄειδεν ·

εὖθʼ ὁ δεδειπνήκειν , ὁ δʼ ἐπαύετο θεῖος ἀοιδός .

μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρʼ . αὐτὰρ Ἀθήνη ,

360

ἄγχι παρισταμένη Λαερτιάδην Ὀδυσῆα

ὤτρυνʼ , ὡς ἂν πύρνα κατὰ μνηστῆρας ἀγείροι ,

γνοίη θʼ οἵ τινές εἰσιν ἐναίσιμοι οἵ τʼ ἀθέμιστοι ·

ἀλλʼ οὐδʼ ὥς τινʼ ἔμελλʼ ἀπαλεξήσειν κακότητος .

βῆ δʼ ἴμεν αἰτήσων ἐνδέξια φῶτα ἕκαστον ,

365

πάντοσε χεῖρʼ ὀρέγων , ὡς εἰ πτωχὸς πάλαι εἴη .

οἱ δʼ ἐλεαίροντες δίδοσαν , καὶ ἐθάμβεον αὐτόν ,

ἀλλήλους τʼ εἴροντο τίς εἴη καὶ πόθεν ἔλθοι .

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Μελάνθιος , αἰπόλος αἰγῶν ·

κέκλυτέ μευ , μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης ,

370

τοῦδε περὶ ξείνου · ἦ γάρ μιν πρόσθεν ὄπωπα .

ἦ τοι μέν οἱ δεῦρο συβώτης ἡγεμόνευεν ,

αὐτὸν δʼ οὐ σάφα οἶδα , πόθεν γένος εὔχεται εἶναι .

ὣς ἔφατʼ , Ἀντίνοος δʼ ἔπεσιν νείκεσσε συβώτην ·

ὦ ἀρίγνωτε συβῶτα , τίη δὲ σὺ τόνδε πόλινδε

375

ἤγαγες ; ἦ οὐχ ἅλις ἧμιν ἀλήμονές εἰσι καὶ ἄλλοι ,

πτωχοὶ ἀνιηροί , δαιτῶν ἀπολυμαντῆρες ;

ἦ ὄνοσαι ὅτι τοι βίοτον κατέδουσιν ἄνακτος

ἐνθάδʼ ἀγειρόμενοι , σὺ δὲ καὶ προτὶ τόνδʼ ἐκάλεσσας ;

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης , Εὔμαιε συβῶτα ·

380

Ἀντίνοʼ , οὐ μὲν καλὰ καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις ·

τίς γὰρ δὴ ξεῖνον καλεῖ ἄλλοθεν αὐτὸς ἐπελθὼν

ἄλλον γʼ , εἰ μὴ τῶν οἳ δημιοεργοὶ ἔασι ,

μάντιν ἢ ἰητῆρα κακῶν ἢ τέκτονα δούρων ,

ἢ καὶ θέσπιν ἀοιδόν , ὅ κεν τέρπῃσιν ἀείδων ;

385

οὗτοι γὰρ κλητοί γε βροτῶν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν ·

πτωχὸν δʼ οὐκ ἄν τις καλέοι τρύξοντα ἓ αὐτόν .

ἀλλʼ αἰεὶ χαλεπὸς περὶ πάντων εἶς μνηστήρων

δμωσὶν Ὀδυσσῆος , πέρι δʼ αὖτʼ ἐμοί · αὐτὰρ ἐγώ γε

οὐκ ἀλέγω , ἧός μοι ἐχέφρων Πηνελόπεια

390

ζώει ἐνὶ μεγάροις καὶ Τηλέμαχος θεοειδής .

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

σίγα , μή μοι τοῦτον ἀμείβεο πολλὰ ἔπεσσιν ·

Ἀντίνοος δʼ εἴωθε κακῶς ἐρεθιζέμεν αἰεὶ

μύθοισιν χαλεποῖσιν , ἐποτρύνει δὲ καὶ ἄλλους .

395

ἦ ῥα καὶ Ἀντίνοον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

Ἀντίνοʼ , ἦ μευ καλὰ πατὴρ ὣς κήδεαι υἷος ,

ὃς τὸν ξεῖνον ἄνωγας ἀπὸ μεγάροιο διέσθαι

μύθῳ ἀναγκαίῳ · μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειε .

δός οἱ ἑλών · οὔ τοι φθονέω · κέλομαι γὰρ ἐγώ γε ·

400

μήτʼ οὖν μητέρʼ ἐμὴν ἅζευ τό γε μήτε τινʼ ἄλλον

δμώων , οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο .

ἀλλʼ οὔ τοι τοιοῦτον ἐνὶ στήθεσσι νόημα ·

αὐτὸς γὰρ φαγέμεν πολὺ βούλεαι ἢ δόμεν ἄλλῳ .

τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος ἀπαμειβόμενος προσέειπε ·

405

Τηλέμαχʼ ὑψαγόρη , μένος ἄσχετε , ποῖον ἔειπες .

εἴ οἱ τόσσον ἅπαντες ὀρέξειαν μνηστῆρες ,

καί κέν μιν τρεῖς μῆνας ἀπόπροθεν οἶκος ἐρύκοι .

ὣς ἄρʼ ἔφη , καὶ θρῆνυν ἑλὼν ὑπέφηνε τραπέζης

κείμενον , ᾧ ῥʼ ἔπεχεν λιπαροὺς πόδας εἰλαπινάζων ·

410

οἱ δʼ ἄλλοι πάντες δίδοσαν , πλῆσαν δʼ ἄρα πήρην

σίτου καὶ κρειῶν · τάχα δὴ καὶ ἔμελλεν Ὀδυσσεὺς

αὖτις ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν προικὸς γεύσεσθαι Ἀχαιῶν ·

στῆ δὲ παρʼ Ἀντίνοον , καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε ·

δός , φίλος · οὐ μέν μοι δοκέεις ὁ κάκιστος Ἀχαιῶν

415

ἔμμεναι , ἀλλʼ ὤριστος , ἐπεὶ βασιλῆϊ ἔοικας .

τῷ σε χρὴ δόμεναι καὶ λώϊον ἠέ περ ἄλλοι

σίτου · ἐγὼ δέ κέ σε κλείω κατʼ ἀπείρονα γαῖαν .

καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιον

ὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ ,

420

τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι ·

ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι ἄλλα τε πολλὰ

οἷσίν τʼ εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται .

ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων —ἤθελε γάρ που —

ὅς μʼ ἅμα ληϊστῆρσι πολυπλάγκτοισιν ἀνῆκεν

425

Αἴγυπτόνδʼ ἰέναι , δολιχὴν ὁδόν , ὄφρʼ ἀπολοίμην .

στῆσα δʼ ἐν Αἰγύπτῳ ποταμῷ νέας ἀμφιελίσσας .

ἔνθʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ κελόμην ἐρίηρας ἑταίρους

αὐτοῦ πὰρ νήεσσι μένειν καὶ νῆας ἔρυσθαι ,

ὀπτῆρας δὲ κατὰ σκοπιὰς ὤτρυνα νέεσθαι .

430

οἱ δʼ ὕβρει εἴξαντες , ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷ ,

αἶψα μάλʼ Αἰγυπτίων ἀνδρῶν περικαλλέας ἀγροὺς

πόρθεον , ἐκ δὲ γυναῖκας ἄγον καὶ νήπια τέκνα ,

αὐτούς τʼ ἔκτεινον · τάχα δʼ ἐς πόλιν ἵκετʼ ἀϋτή .

οἱ δὲ βοῆς ἀΐοντες ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφιν

435

ἦλθον · πλῆτο δὲ πᾶν πεδίον πεζῶν τε καὶ ἵππων

χαλκοῦ τε στεροπῆς · ἐν δὲ Ζεὺς τερπικέραυνος

φύζαν ἐμοῖς ἑτάροισι κακὴν βάλεν , οὐδέ τις ἔτλη

στῆναι ἐναντίβιον · περὶ γὰρ κακὰ πάντοθεν ἔστη .

ἔνθʼ ἡμέων πολλοὺς μὲν ἀπέκτανον ὀξέϊ χαλκῷ ,

440

τοὺς δʼ ἄναγον ζωούς , σφίσιν ἐργάζεσθαι ἀνάγκῃ .

αὐτὰρ ἔμʼ ἐς Κύπρον ξείνῳ δόσαν ἀντιάσαντι ,

Δμήτορι Ἰασίδῃ , ὃς Κύπρου ἶφι ἄνασσεν ·

ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδʼ ἵκω πήματα πάσχων .

τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος ἀπαμείβετο φώνησέν τε ·

445

τίς δαίμων τόδε πῆμα προσήγαγε , δαιτὸς ἀνίην ;

στῆθʼ οὕτως ἐς μέσσον , ἐμῆς ἀπάνευθε τραπέζης ,

μὴ τάχα πικρὴν Αἴγυπτον καὶ Κύπρον ἵκηαι ·

ὥς τις θαρσαλέος καὶ ἀναιδής ἐσσι προΐκτης .

ἑξείης πάντεσσι παρίστασαι · οἱ δὲ διδοῦσι

450

μαψιδίως , ἐπεὶ οὔ τις ἐπίσχεσις οὐδʼ ἐλεητὺς

ἀλλοτρίων χαρίσασθαι , ἐπεὶ πάρα πολλὰ ἑκάστῳ .

τὸν δʼ ἀναχωρήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

ὢ πόποι , οὐκ ἄρα σοί γʼ ἐπὶ εἴδεϊ καὶ φρένες ἦσαν ·

οὐ σύ γʼ ἂν ἐξ οἴκου σῷ ἐπιστάτῃ οὐδʼ ἅλα δοίης ,

455

ὃς νῦν ἀλλοτρίοισι παρήμενος οὔ τί μοι ἔτλης

σίτου ἀποπροελὼν δόμεναι · τὰ δὲ πολλὰ πάρεστιν .

ὣς ἔφατʼ , Ἀντίνοος δʼ ἐχολώσατο κηρόθι μᾶλλον ,

καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

νῦν δή σʼ οὐκέτι καλὰ διὲκ μεγάροιό γʼ ὀΐω

460

ἂψ ἀναχωρήσειν , ὅτε δὴ καὶ ὀνείδεα βάζεις .

ὣς ἄρʼ ἔφη , καὶ θρῆνυν ἑλὼν βάλε δεξιὸν ὦμον ,

πρυμνότατον κατὰ νῶτον · ὁ δʼ ἐστάθη ἠΰτε πέτρη

ἔμπεδον , οὐδʼ ἄρα μιν σφῆλεν βέλος Ἀντινόοιο ,

ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη , κακὰ βυσσοδομεύων .

465

ἂψ δʼ ὅ γʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο , κὰδ δʼ ἄρα πήρην

θῆκεν ἐϋπλείην , μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπε ·

κέκλυτέ μευ , μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης ,

ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει .

οὐ μὰν οὔτʼ ἄχος ἐστὶ μετὰ φρεσὶν οὔτε τι πένθος ,

470

ὁππότʼ ἀνὴρ περὶ οἷσι μαχειόμενος κτεάτεσσι

βλήεται , ἢ περὶ βουσὶν ἢ ἀργεννῇς ὀΐεσσιν ·

αὐτὰρ ἔμʼ Ἀντίνοος βάλε γαστέρος εἵνεκα λυγρῆς ,

οὐλομένης , ἣ πολλὰ κάκʼ ἀνθρώποισι δίδωσιν .

ἀλλʼ εἴ που πτωχῶν γε θεοὶ καὶ Ἐρινύες εἰσίν ,

475

Ἀντίνοον πρὸ γάμοιο τέλος θανάτοιο κιχείη .

τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη , Εὐπείθεος υἱός ·

ἔσθιʼ ἕκηλος , ξεῖνε , καθήμενος , ἢ ἄπιθʼ ἄλλῃ ,

μή σε νέοι διὰ δώματʼ ἐρύσσωσʼ , οἷʼ ἀγορεύεις ,

ἢ ποδὸς ἢ καὶ χειρός , ἀποδρύψωσι δὲ πάντα .

480

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως νεμέσησαν ·

ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων ·

Ἀντίνοʼ , οὐ μὲν κάλʼ ἔβαλες δύστηνον ἀλήτην ,

οὐλόμενʼ , εἰ δή πού τις ἐπουράνιος θεός ἐστιν .

καί τε θεοὶ ξείνοισιν ἐοικότες ἀλλοδαποῖσι ,

485

παντοῖοι τελέθοντες , ἐπιστρωφῶσι πόληας ,

ἀνθρώπων ὕβριν τε καὶ εὐνομίην ἐφορῶντες .

ὣς ἄρʼ ἔφαν μνηστῆρες , ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων .

Τηλέμαχος δʼ ἐν μὲν κραδίῃ μέγα πένθος ἄεξε

βλημένου , οὐδʼ ἄρα δάκρυ χαμαὶ βάλεν ἐκ βλεφάροιϊν ,

490

ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη , κακὰ βυσσοδομεύων .

τοῦ δʼ ὡς οὖν ἤκουσε περίφρων Πηνελόπεια

βλημένου ἐν μεγάρῳ , μετʼ ἄρα δμῳῇσιν ἔειπεν ·

αἴθʼ οὕτως αὐτόν σε βάλοι κλυτότοξος Ἀπόλλων .

τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρυνόμη ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν ·

495

εἰ γὰρ ἐπʼ ἀρῇσιν τέλος ἡμετέρῃσι γένοιτο ·

οὐκ ἄν τις τούτων γε ἐΰθρονον Ἠῶ ἵκοιτο .

τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·

μαῖʼ , ἐχθροὶ μὲν πάντες , ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται ·

Ἀντίνοος δὲ μάλιστα μελαίνῃ κηρὶ ἔοικε .

500

ξεῖνός τις δύστηνος ἀλητεύει κατὰ δῶμα

ἀνέρας αἰτίζων · ἀχρημοσύνη γὰρ ἀνώγει ·

ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἐνέπλησάν τʼ ἔδοσάν τε ,

οὗτος δὲ θρήνυι πρυμνὸν βάλε δεξιὸν ὦμον .

ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευε μετὰ δμῳῇσι γυναιξίν ,

505

ἡμένη ἐν θαλάμῳ · ὁ δʼ ἐδείπνεε δῖος Ὀδυσσεύς ·

ἡ δʼ ἐπὶ οἷ καλέσασα προσηύδα δῖον ὑφορβόν ·

ἔρχεο , δῖʼ Εὔμαιε , κιὼν τὸν ξεῖνον ἄνωχθι

ἐλθέμεν , ὄφρα τί μιν προσπτύξομαι ἠδʼ ἐρέωμαι

εἴ που Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠὲ πέπυσται

510

ἢ ἴδεν ὀφθαλμοῖσι · πολυπλάγκτῳ γὰρ ἔοικε .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης , Εὔμαιε συβῶτα

εἰ γάρ τοι , βασίλεια , σιωπήσειαν Ἀχαιοί ·

οἷʼ ὅ γε μυθεῖται , θέλγοιτό κέ τοι φίλον ἦτορ .

τρεῖς γὰρ δή μιν νύκτας ἔχον , τρία δʼ ἤματʼ ἔρυξα

515

ἐν κλισίῃ · πρῶτον γὰρ ἔμʼ ἵκετο νηὸς ἀποδράς ·

ἀλλʼ οὔ πω κακότητα διήνυσεν ἣν ἀγορεύων .

ὡς δʼ ὅτʼ ἀοιδὸν ἀνὴρ ποτιδέρκεται , ὅς τε θεῶν ἒξ

ἀείδει δεδαὼς ἔπεʼ ἱμερόεντα βροτοῖσι ,

τοῦ δʼ ἄμοτον μεμάασιν ἀκουέμεν , ὁππότʼ ἀείδῃ ·

520

ὣς ἐμὲ κεῖνος ἔθελγε παρήμενος ἐν μεγάροισι .

φησὶ δʼ Ὀδυσσῆος ξεῖνος πατρώϊος εἶναι ,

Κρήτῃ ναιετάων , ὅθι Μίνωος γένος ἐστίν .

ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδʼ ἵκετο πήματα πάσχων ,

προπροκυλινδόμενος · στεῦται δʼ Ὀδυσῆος ἀκοῦσαι ,

525

ἀγχοῦ , Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ ,

ζωοῦ · πολλὰ δʼ ἄγει κειμήλια ὅνδε δόμονδε .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·

ἔρχεο , δεῦρο κάλεσσον , ἵνʼ ἀντίον αὐτὸς ἐνίσπῃ .

οὗτοι δʼ ἠὲ θύρῃσι καθήμενοι ἑψιαάσθων .

530

ἢ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ , ἐπεί σφισι θυμὸς ἐΰφρων .

αὐτῶν μὲν γὰρ κτήματʼ ἀκήρατα κεῖτʼ ἐνὶ οἴκῳ ,

σῖτος καὶ μέθυ ἡδύ · τὰ μὲν οἰκῆες ἔδουσιν ,

οἱ δʼ εἰς ἡμέτερον πωλεύμενοι ἤματα πάντα ,

βοῦς ἱερεύοντες καὶ ὄϊς καὶ πίονας αἶγας ,

535

εἰλαπινάζουσιν πίνουσί τε αἴθοπα οἶνον ,

μαψιδίως · τὰ δὲ πολλὰ κατάνεται . οὐ γὰρ ἔπʼ ἀνήρ ,

οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν , ἀρὴν ἀπὸ οἴκου ἀμῦναι .

εἰ δʼ Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν ,

αἶψά κε σὺν ᾧ παιδὶ βίας ἀποτίσεται ἀνδρῶν .

540

ὣς φάτο , Τηλέμαχος δὲ μέγʼ ἔπταρεν , ἀμφὶ δὲ δῶμα

σμερδαλέον κονάβησε · γέλασσε δὲ Πηνελόπεια ,

αἶψα δʼ ἄρʼ Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

ἔρχεό μοι , τὸν ξεῖνον ἐναντίον ὧδε κάλεσσον .

οὐχ ὁράᾳς ὅ μοι υἱὸς ἐπέπταρε πᾶσιν ἔπεσσι ;

545

τῷ κε καὶ οὐκ ἀτελὴς θάνατος μνηστῆρσι γένοιτο

πᾶσι μάλʼ , οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει .

ἄλλο δέ τοι ἐρέω , σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν ·

αἴ κʼ αὐτὸν γνώω νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα ,

ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε , εἵματα καλά .

550

ὣς φάτο , βῆ δὲ συφορβός , ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν ·

ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

ξεῖνε πάτερ , καλέει σε περίφρων Πηνελόπεια ,

μήτηρ Τηλεμάχοιο · μεταλλῆσαί τί ἑ θυμὸς

ἀμφὶ πόσει κέλεται , καὶ κήδεά περ πεπαθυίῃ .

555

εἰ δέ κέ σε γνώῃ νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα ,

ἕσσει σε χλαῖνάν τε χιτῶνά τε , τῶν σὺ μάλιστα

χρηΐζεις · σῖτον δὲ καὶ αἰτίζων κατὰ δῆμον

γαστέρα βοσκήσεις · δώσει δέ τοι ὅς κʼ ἐθέλῃσι .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς ·

560

Εὔμαιʼ , αἶψά κʼ ἐγὼ νημερτέα πάντʼ ἐνέποιμι

κούρῃ Ἰκαρίοιο , περίφρονι Πηνελοπείῃ ·

οἶδα γὰρ εὖ περὶ κείνου , ὁμὴν δʼ ἀνεδέγμεθʼ ὀϊζύν .

ἀλλὰ μνηστήρων χαλεπῶν ὑποδείδιʼ ὅμιλον ,

τῶν ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει .

565

καὶ γὰρ νῦν , ὅτε μʼ οὗτος ἀνὴρ κατὰ δῶμα κιόντα

οὔ τι κακὸν ῥέξαντα βαλὼν ὀδύνῃσιν ἔδωκεν ,

οὔτε τι Τηλέμαχος τό γʼ ἐπήρκεσεν οὔτε τις ἄλλος .

τῷ νῦν Πηνελόπειαν ἐνὶ μεγάροισιν ἄνωχθι

μεῖναι , ἐπειγομένην περ , ἐς ἠέλιον καταδύντα ·

570

καὶ τότε μʼ εἰρέσθω πόσιος πέρι νόστιμον ἦμαρ ,

ἀσσοτέρω καθίσασα παραὶ πυρί · εἵματα γάρ τοι

λύγρʼ ἔχω · οἶσθα καὶ αὐτός , ἐπεί σε πρῶθʼ ἱκέτευσα .

ὣς φάτο , βῆ δὲ συφορβός , ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσε .

τὸν δʼ ὑπὲρ οὐδοῦ βάντα προσηύδα Πηνελόπεια ·

575

οὐ σύ γʼ ἄγεις , Εὔμαιε · τί τοῦτʼ ἐνόησεν ἀλήτης ;

ἦ τινά που δείσας ἐξαίσιον ἦε καὶ ἄλλως

αἰδεῖται κατὰ δῶμα ; κακὸς δʼ αἰδοῖος ἀλήτης .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης , Εὔμαιε συβῶτα ·

μυθεῖται κατὰ μοῖραν , ἅ πέρ κʼ οἴοιτο καὶ ἄλλος ,

580

ὕβριν ἀλυσκάζων ἀνδρῶν ὑπερηνορεόντων .

ἀλλά σε μεῖναι ἄνωγεν ἐς ἠέλιον καταδύντα .

καὶ δὲ σοὶ ὧδʼ αὐτῇ πολὺ κάλλιον , ὦ βασίλεια ,

οἴην πρὸς ξεῖνον φάσθαι ἔπος ἠδʼ ἐπακοῦσαι .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·

585

οὐκ ἄφρων ὁ ξεῖνος · ὀΐεται , ὥς περ ἂν εἴη ·

οὐ γάρ πού τινες ὧδε καταθνητῶν ἀνθρώπων

ἀνέρες ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται .

ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευεν , ὁ δʼ ᾤχετο δῖος ὑφορβὸς

μνηστήρων ἐς ὅμιλον , ἐπεὶ διεπέφραδε πάντα .

590

αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ,

ἄγχι σχὼν κεφαλήν , ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι ·

ὦ φίλʼ , ἐγὼ μὲν ἄπειμι , σύας καὶ κεῖνα φυλάξων ,

σὸν καὶ ἐμὸν βίοτον · σοὶ δʼ ἐνθάδε πάντα μελόντων .

αὐτὸν μέν σε πρῶτα σάω , καὶ φράζεο θυμῷ

595

μή τι πάθῃς · πολλοὶ δὲ κακὰ φρονέουσιν Ἀχαιῶν ,

τοὺς Ζεὺς ἐξολέσειε πρὶν ἡμῖν πῆμα γενέσθαι .

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

ἔσσεται οὕτως , ἄττα · σὺ δʼ ἔρχεο δειελιήσας ·

ἠῶθεν δʼ ἰέναι καὶ ἄγειν ἱερήϊα καλά ·

600

αὐτὰρ ἐμοὶ τάδε πάντα καὶ ἀθανάτοισι μελήσει .

ὣς φάθʼ , ὁ δʼ αὖτις ἄρʼ ἕζετʼ ἐϋξέστου ἐπὶ δίφρου ,

πλησάμενος δʼ ἄρα θυμὸν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος

βῆ ῥʼ ἴμεναι μεθʼ ὕας , λίπε δʼ ἕρκεά τε μέγαρόν τε ,

πλεῖον δαιτυμόνων · οἱ δʼ ὀρχηστυῖ καὶ ἀοιδῇ

605

τέρποντʼ · ἤδη γὰρ καὶ ἐπήλυθε δείελον ἦμαρ .

Homer The Odyssey

A. T. Murray

Table of Contents: