Homer, The Odyssey, 24

Ἑρμῆς δὲ ψυχὰς Κυλλήνιος ἐξεκαλεῖτο

ἀνδρῶν μνηστήρων · ἔχε δὲ ῥάβδον μετὰ χερσὶν

καλὴν χρυσείην , τῇ τʼ ἀνδρῶν ὄμματα θέλγει

ὧν ἐθέλει , τοὺς δʼ αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει ·

τῇ ῥʼ ἄγε κινήσας , ταὶ δὲ τρίζουσαι ἕποντο .

ὡς δʼ ὅτε νυκτερίδες μυχῷ ἄντρου θεσπεσίοιο

τρίζουσαι ποτέονται , ἐπεί κέ τις ἀποπέσῃσιν

ὁρμαθοῦ ἐκ πέτρης , ἀνά τʼ ἀλλήλῃσιν ἔχονται ,

ὣς αἱ τετριγυῖαι ἅμʼ ἤϊσαν · ἦρχε δʼ ἄρα σφιν

Ἑρμείας ἀκάκητα κατʼ εὐρώεντα κέλευθα .

πὰρ δʼ ἴσαν Ὠκεανοῦ τε ῥοὰς καὶ Λευκάδα πέτρην ,

ἠδὲ παρʼ Ἠελίοιο πύλας καὶ δῆμον ὀνείρων

ἤϊσαν · αἶψα δʼ ἵκοντο κατʼ ἀσφοδελὸν λειμῶνα ,

ἔνθα τε ναίουσι ψυχαί , εἴδωλα καμόντων .

εὗρον δὲ ψυχὴν Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος

καὶ Πατροκλῆος καὶ ἀμύμονος Ἀντιλόχοιο

Αἴαντός θʼ , ὃς ἄριστος ἔην εἶδός τε δέμας τε

τῶν ἄλλων Δαναῶν μετʼ ἀμύμονα Πηλεΐδαο

ὣς οἱ μὲν περὶ κεῖνον ὁμίλεον · ἀγχίμολον δὲ

ἤλυθʼ ἔπι ψυχὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο

ἀχνυμένη · περὶ δʼ ἄλλαι ἀγηγέραθʼ , ὅσσαι ἅμʼ αὐτῷ

οἴκῳ ἐν Αἰγίσθοιο θάνον καὶ πότμον ἐπέσπον .

τὸν προτέρη ψυχὴ προσεφώνεε Πηλεΐωνος ·

Ἀτρεΐδη , περὶ μέν σʼ ἔφαμεν Διὶ τερπικεραύνῳ

ἀνδρῶν ἡρώων φίλον ἔμμεναι ἤματα πάντα ,

οὕνεκα πολλοῖσίν τε καὶ ἰφθίμοισιν ἄνασσες

δήμῳ ἔνι Τρώων , ὅθι πάσχομεν ἄλγεʼ Ἀχαιοί .

ἦ τʼ ἄρα καὶ σοὶ πρῶϊ παραστήσεσθαι ἔμελλεν

μοῖρʼ ὀλοή , τὴν οὔ τις ἀλεύεται ὅς κε γένηται .

ὡς ὄφελες τιμῆς ἀπονήμενος , ἧς περ ἄνασσες ,

δήμῳ ἔνι Τρώων θάνατον καὶ πότμον ἐπισπεῖν ·

τῷ κέν τοι τύμβον μὲν ἐποίησαν Παναχαιοί ,

ἠδέ κε καὶ σῷ παιδὶ μέγα κλέος ἤραʼ ὀπίσσω ·

νῦν δʼ ἄρα σʼ οἰκτίστῳ θανάτῳ εἵμαρτο ἁλῶναι .

τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρείδαο ·

ὄλβιε Πηλέος υἱέ , θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ ,

ὃς θάνες ἐν Τροίῃ ἑκὰς Ἄργεος · ἀμφὶ δέ σʼ ἄλλοι

κτείνοντο Τρώων καὶ Ἀχαιῶν υἷες ἄριστοι ,

μαρνάμενοι περὶ σεῖο · σὺ δʼ ἐν στροφάλιγγι κονίης

κεῖσο μέγας μεγαλωστί , λελασμένος ἱπποσυνάων .

ἡμεῖς δὲ πρόπαν ἦμαρ ἐμαρνάμεθʼ · οὐδέ κε πάμπαν

παυσάμεθα πτολέμου , εἰ μὴ Ζεὺς λαίλαπι παῦσεν .

αὐτὰρ ἐπεί σʼ ἐπὶ νῆας ἐνείκαμεν ἐκ πολέμοιο ,

κάτθεμεν ἐν λεχέεσσι , καθήραντες χρόα καλὸν

ὕδατί τε λιαρῷ καὶ ἀλείφατι · πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶ

δάκρυα θερμὰ χέον Δαναοὶ κείροντό τε χαίτας .

μήτηρ δʼ ἐξ ἁλὸς ἦλθε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσιν

ἀγγελίης ἀΐουσα · βοὴ δʼ ἐπὶ πόντον ὀρώρει

θεσπεσίη , ὑπὸ δὲ τρόμος ἔλλαβε πάντας Ἀχαιούς ·

καί νύ κʼ ἀναΐξαντες ἔβαν κοίλας ἐπὶ νῆας ,

εἰ μὴ ἀνὴρ κατέρυκε παλαιά τε πολλά τε εἰδώς ,

Νέστωρ , οὗ καὶ πρόσθεν ἀρίστη φαίνετο βουλή ·

ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν ·

ἴσχεσθʼ , Ἀργεῖοι , μὴ φεύγετε , κοῦροι Ἀχαιῶν ·

μήτηρ ἐξ ἁλὸς ἥδε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσιν

ἔρχεται , οὗ παιδὸς τεθνηότος ἀντιόωσα .

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ἔσχοντο φόβου μεγάθυμοι Ἀχαιοί ·

ἀμφὶ δέ σʼ ἔστησαν κοῦραι ἁλίοιο γέροντος

οἴκτρʼ ὀλοφυρόμεναι , περὶ δʼ ἄμβροτα εἵματα ἕσσαν .

Μοῦσαι δʼ ἐννέα πᾶσαι ἀμειβόμεναι ὀπὶ καλῇ

θρήνεον · ἔνθα κεν οὔ τινʼ ἀδάκρυτόν γʼ ἐνόησας

Ἀργείων · τοῖον γὰρ ὑπώρορε Μοῦσα λίγεια .

ἑπτὰ δὲ καὶ δέκα μέν σε ὁμῶς νύκτας τε καὶ ἦμαρ

κλαίομεν ἀθάνατοί τε θεοὶ θνητοί τʼ ἄνθρωποι ·

ὀκτωκαιδεκάτῃ δʼ ἔδομεν πυρί , πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶ

μῆλα κατεκτάνομεν μάλα πίονα καὶ ἕλικας βοῦς .

καίεο δʼ ἔν τʼ ἐσθῆτι θεῶν καὶ ἀλείφατι πολλῷ

καὶ μέλιτι γλυκερῷ · πολλοὶ δʼ ἥρωες Ἀχαιοὶ

τεύχεσιν ἐρρώσαντο πυρὴν πέρι καιομένοιο ,

πεζοί θʼ ἱππῆές τε · πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρει

αὐτὰρ ἐπεὶ δή σε φλὸξ ἤνυσεν Ἡφαίστοιο ,

ἠῶθεν δή τοι λέγομεν λεύκʼ ὀστέʼ , Ἀχιλλεῦ ,

οἴνῳ ἐν ἀκρήτῳ καὶ ἀλείφατι · δῶκε δὲ μήτηρ

χρύσεον ἀμφιφορῆα · Διωνύσοιο δὲ δῶρον

φάσκʼ ἔμεναι , ἔργον δὲ περικλυτοῦ Ἡφαίστοιο .

ἐν τῷ τοι κεῖται λεύκʼ ὀστέα , φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ ,

μίγδα δὲ Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο θανόντος ,

χωρὶς δʼ Ἀντιλόχοιο , τὸν ἔξοχα τῖες ἁπάντων

τῶν ἄλλων ἑτάρων , μετὰ Πάτροκλόν γε θανόντα .

ἀμφʼ αὐτοῖσι δʼ ἔπειτα μέγαν καὶ ἀμύμονα τύμβον

χεύαμεν Ἀργείων ἱερὸς στρατὸς αἰχμητάων

ἀκτῇ ἔπι προὐχούσῃ , ἐπὶ πλατεῖ Ἑλλησπόντῳ ,

ὥς κεν τηλεφανὴς ἐκ ποντόφιν ἀνδράσιν εἴη

τοῖς οἳ νῦν γεγάασι καὶ οἳ μετόπισθεν ἔσονται .

μήτηρ δʼ αἰτήσασα θεοὺς περικαλλέʼ ἄεθλα

θῆκε μέσῳ ἐν ἀγῶνι ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν .

ἤδη μὲν πολέων τάφῳ ἀνδρῶν ἀντεβόλησας

ἡρώων , ὅτε κέν ποτʼ ἀποφθιμένου βασιλῆος

ζώννυνταί τε νέοι καὶ ἐπεντύνονται ἄεθλα ·

ἀλλά κε κεῖνα μάλιστα ἰδὼν θηήσαο θυμῷ ,

οἷʼ ἐπὶ σοὶ κατέθηκε θεὰ περικαλλέʼ ἄεθλα ,

ἀργυρόπεζα Θέτις · μάλα γὰρ φίλος ἦσθα θεοῖσιν .

ὣς σὺ μὲν οὐδὲ θανὼν ὄνομʼ ὤλεσας , ἀλλά τοι αἰεὶ

πάντας ἐπʼ ἀνθρώπους κλέος ἔσσεται ἐσθλόν , Ἀχιλλεῦ ,

αὐτὰρ ἐμοὶ τί τόδʼ ἦδος , ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσα ;

ἐν νόστῳ γάρ μοι Ζεὺς μήσατο λυγρὸν ὄλεθρον

Αἰγίσθου ὑπὸ χερσὶ καὶ οὐλομένης ἀλόχοιο .

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον ,

ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε διάκτορος ἀργεϊφόντης ,

ψυχὰς μνηστήρων κατάγων Ὀδυσῆϊ δαμέντων ,

100

τὼ δʼ ἄρα θαμβήσαντʼ ἰθὺς κίον , ὡς ἐσιδέσθην .

ἔγνω δὲ ψυχὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο

παῖδα φίλον Μελανῆος , ἀγακλυτὸν Ἀμφιμέδοντα ·

ξεῖνος γάρ οἱ ἔην Ἰθάκῃ ἔνι οἰκία ναίων .

τὸν προτέρη ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρεΐδαο ·

105

Ἀμφίμεδον , τί παθόντες ἐρεμνὴν γαῖαν ἔδυτε

πάντες κεκριμένοι καὶ ὁμήλικες ; οὐδέ κεν ἄλλως

κρινάμενος λέξαιτο κατὰ πτόλιν ἄνδρας ἀρίστους .

ἦ ὔμμʼ ἐν νήεσσι Ποσειδάων ἐδάμασσεν ,

ὄρσας ἀργαλέους ἀνέμους καὶ κύματα μακρά ;

110

ἦ που ἀνάρσιοι ἄνδρες ἐδηλήσαντʼ ἐπὶ χέρσου

βοῦς περιταμνομένους ἠδʼ οἰῶν πώεα καλά ,

ἠὲ περὶ πτόλιος μαχεούμενοι ἠδὲ γυναικῶν ;

εἰπέ μοι εἰρομένῳ · ξεῖνος δέ τοι εὔχομαι εἶναι .

ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε κεῖσε κατήλυθον ὑμέτερον δῶ ,

115

ὀτρυνέων Ὀδυσῆα σὺν ἀντιθέῳ Μενελάῳ

Ἴλιον εἰς ἅμʼ ἕπεσθαι ἐϋσσέλμων ἐπὶ νηῶν ;

μηνὶ δʼ ἄρʼ οὔλῳ πάντα περήσαμεν εὐρέα πόντον ,

σπουδῇ παρπεπιθόντες Ὀδυσσῆα πτολίπορθον .

τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀμφιμέδοντος ·

120

Ἀτρεΐδη κύδιστε , ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον ,

μέμνημαι τάδε πάντα , διοτρεφές , ὡς ἀγορεύεις ·

σοὶ δʼ ἐγὼ εὖ μάλα πάντα καὶ ἀτρεκέως καταλέξω ,

ἡμετέρου θανάτοιο κακὸν τέλος , οἷον ἐτύχθη .

μνώμεθʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα ·

125

ἡ δʼ οὔτʼ ἠρνεῖτο στυγερὸν γάμον οὔτʼ ἐτελεύτα ,

ἡμῖν φραζομένη θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν ,

ἀλλὰ δόλον τόνδʼ ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε ·

στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε ,

λεπτὸν καὶ περίμετρον · ἄφαρ δʼ ἡμῖν μετέειπε ·

130

κοῦροι ἐμοὶ μνηστῆρες , ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς ,

μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον , εἰς ὅ κε φᾶρος

ἐκτελέσω , μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται ,

Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον , εἰς ὅτε κέν μιν

μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο ,

135

μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ ,

αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας .

ὣς ἔφαθʼ , ἡμῖν δʼ αὖτʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ .

ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστόν ,

νύκτας δʼ ἀλλύεσκεν , ἐπεὶ δαΐδας παραθεῖτο .

140

ὣς τρίετες μὲν ἔληθε δόλῳ καὶ ἔπειθεν Ἀχαιούς ·

ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι ,

μηνῶν φθινόντων , περὶ δʼ ἤματα πόλλʼ ἐτελέσθη ,

καὶ τότε δή τις ἔειπε γυναικῶν , ἣ σάφα ᾔδη ,

καὶ τήν γʼ ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν .

145

ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ , ὑπʼ ἀνάγκης .

εὖθʼ ἡ φᾶρος ἔδειξεν , ὑφήνασα μέγαν ἱστόν ,

πλύνασʼ , ἠελίῳ ἐναλίγκιον ἠὲ σελήνῃ ,

καὶ τότε δή ῥʼ Ὀδυσῆα κακός ποθεν ἤγαγε δαίμων

ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιήν , ὅθι δώματα ναῖε συβώτης .

150

ἔνθʼ ἦλθεν φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο ,

ἐκ Πύλου ἠμαθόεντος ἰὼν σὺν νηῒ μελαίνῃ ·

τὼ δὲ μνηστῆρσιν θάνατον κακὸν ἀρτύναντε

ἵκοντο προτὶ ἄστυ περικλυτόν , ἦ τοι Ὀδυσσεὺς

ὕστερος , αὐτὰρ Τηλέμαχος πρόσθʼ ἡγεμόνευε .

155

τὸν δὲ συβώτης ἦγε κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα ,

πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι

σκηπτόμενον · τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροῒ εἵματα ἕστο ·

οὐδέ τις ἡμείων δύνατο γνῶναι τὸν ἐόντα

ἐξαπίνης προφανέντʼ , οὐδʼ οἳ προγενέστεροι ἦσαν ,

160

ἀλλʼ ἔπεσίν τε κακοῖσιν ἐνίσσομεν ἠδὲ βολῇσιν .

αὐτὰρ ὁ τῆος ἐτόλμα ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσι

βαλλόμενος καὶ ἐνισσόμενος τετληότι θυμῷ ·

ἀλλʼ ὅτε δή μιν ἔγειρε Διὸς νοός αἰγιόχοιο ,

σὺν μὲν Τηλεμάχῳ περικαλλέα τεύχεʼ ἀείρας

165

ἐς θάλαμον κατέθηκε καὶ ἐκλήϊσεν ὀχῆας ,

αὐτὰρ ὁ ἣν ἄλοχον πολυκερδείῃσιν ἄνωγε

τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον ,

ἡμῖν αἰνομόροισιν ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν .

οὐδέ τις ἡμείων δύνατο κρατεροῖο βιοῖο

170

νευρὴν ἐντανύσαι , πολλὸν δʼ ἐπιδευέες ἦμεν .

ἀλλʼ ὅτε χεῖρας ἵκανεν Ὀδυσσῆος μέγα τόξον ,

ἔνθʼ ἡμεῖς μὲν πάντες ὁμοκλέομεν ἐπέεσσι

τόξον μὴ δόμεναι , μηδʼ εἰ μάλα πολλʼ ἀγορεύοι ·

Τηλέμαχος δέ μιν οἶος ἐποτρύνων ἐκέλευσεν .

175

αὐτὰρ ὁ δέξατο χειρὶ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς ,

ῥηϊδίως δʼ ἐτάνυσσε βιόν , διὰ δʼ ἧκε σιδήρου ,

στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών , ταχέας δʼ ἐκχεύατʼ ὀϊστοὺς

δεινὸν παπταίνων , βάλε δʼ Ἀντίνοον βασιλῆα .

αὐτὰρ ἔπειτʼ ἄλλοις ἐφίει βέλεα στονόεντα ,

180

ἄντα τιτυσκόμενος · τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον .

γνωτὸν δʼ ἦν ὅ ῥά τίς σφι θεῶν ἐπιτάρροθος ἦεν ·

αὐτίκα γὰρ κατὰ δώματʼ ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷ

κτεῖνον ἐπιστροφάδην , τῶν δὲ στόνος ὤρνυτʼ ἀεικὴς

κράτων τυπτομένων , δάπεδον δʼ ἅπαν αἵματι θῦεν .

185

ὣς ἡμεῖς , Ἀγάμεμνον , ἀπωλόμεθʼ , ὧν ἔτι καὶ νῦν

σώματʼ ἀκηδέα κεῖται ἐνὶ μεγάροις Ὀδυσῆος ·

οὐ γάρ πω ἴσασι φίλοι κατὰ δώμαθʼ ἑκάστου ,

οἵ κʼ ἀπονίψαντες μέλανα βρότον ἐξ ὠτειλέων

κατθέμενοι γοάοιεν · ὃ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων .

190

τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρεΐδαο ·

ὄλβιε Λαέρταο πάϊ , πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ ,

ἦ ἄρα σὺν μεγάλῃ ἀρετῇ ἐκτήσω ἄκοιτιν .

ὡς ἀγαθαὶ φρένες ἦσαν ἀμύμονι Πηνελοπείῃ ,

κούρῃ Ἰκαρίου · ὡς εὖ μέμνητʼ Ὀδυσῆος ,

195

ἀνδρὸς κουριδίου · τῷ οἱ κλέος οὔ ποτʼ ὀλεῖται

ἧς ἀρετῆς , τεύξουσι δʼ ἐπιχθονίοισιν ἀοιδὴν

ἀθάνατοι χαρίεσσαν ἐχέφρονι Πηνελοπείῃ ,

οὐχ ὡς Τυνδαρέου κούρη κακὰ μήσατο ἔργα ,

κουρίδιον κτείνασα πόσιν , στυγερὴ δέ τʼ ἀοιδὴ

200

ἔσσετʼ ἐπʼ ἀνθρώπους , χαλεπὴν δέ τε φῆμιν ὀπάσσει

θηλυτέρῃσι γυναιξί , καὶ ἥ κʼ εὐεργὸς ἔῃσιν .

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον ,

ἑσταότʼ εἰν Ἀΐδαο δόμοις , ὑπὸ κεύθεσι γαίης ·

οἱ δʼ ἐπεὶ ἐκ πόλιος κατέβαν , τάχα δʼ ἀγρὸν ἵκοντο

205

καλὸν Λαέρταο τετυγμένον , ὅν ῥά ποτʼ αὐτὸς

Λαέρτης κτεάτισσεν , ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἐμόγησεν .

ἔνθα οἱ οἶκος ἔην , περὶ δὲ κλίσιον θέε πάντη ,

ἐν τῷ σιτέσκοντο καὶ ἵζανον ἠδὲ ἴαυον

δμῶες ἀναγκαῖοι , τοί οἱ φίλα ἐργάζοντο .

210

ἐν δὲ γυνὴ Σικελὴ γρηῢς πέλεν , ἥ ῥα γέροντα

ἐνδυκέως κομέεσκεν ἐπʼ ἀγροῦ , νόσφι πόληος .

ἔνθʼ Ὀδυσεὺς δμώεσσι καὶ υἱέϊ μῦθον ἔειπεν ·

ὑμεῖς μὲν νῦν ἔλθετʼ ἐϋκτίμενον δόμον εἴσω ,

δεῖπνον δʼ αἶψα συῶν ἱερεύσατε ὅς τις ἄριστος ·

215

αὐτὰρ ἐγὼ πατρὸς πειρήσομαι ἡμετέροιο ,

αἴ κέ μʼ ἐπιγνώῃ καὶ φράσσεται ὀφθαλμοῖσιν ,

ἦέ κεν ἀγνοιῇσι , πολὺν χρόνον ἀμφὶς ἐόντα .

ὣς εἰπὼν δμώεσσιν ἀρήϊα τεύχεʼ ἔδωκεν .

οἱ μὲν ἔπειτα δόμονδε θοῶς κίον , αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

220

ἆσσον ἴεν πολυκάρπου ἀλωῆς πειρητίζων .

οὐδʼ εὗρεν Δολίον , μέγαν ὄρχατον ἐσκαταβαίνων ,

οὐδέ τινα δμώων οὐδʼ υἱῶν · ἀλλʼ ἄρα τοί γε

αἱμασιὰς λέξοντες ἀλωῆς ἔμμεναι ἕρκος

ᾤχοντʼ , αὐτὰρ ὁ τοῖσι γέρων ὁδὸν ἡγεμόνευε .

225

τὸν δʼ οἶον πατέρʼ εὗρεν ἐϋκτιμένῃ ἐν ἀλωῇ ,

λιστρεύοντα φυτόν · ῥυπόωντα δὲ ἕστο χιτῶνα

ῥαπτὸν ἀεικέλιον , περὶ δὲ κνήμῃσι βοείας

κνημῖδας ῥαπτὰς δέδετο , γραπτῦς ἀλεείνων ,

χειρῖδάς τʼ ἐπὶ χερσὶ βάτων ἕνεκʼ · αὐτὰρ ὕπερθεν

230

αἰγείην κυνέην κεφαλῇ ἔχε , πένθος ἀέξων .

τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεὺς

γήραϊ τειρόμενον , μέγα δὲ φρεσὶ πένθος ἔχοντα ,

στὰς ἄρʼ ὑπὸ βλωθρὴν ὄγχνην κατὰ δάκρυον εἶβε .

μερμήριξε δʼ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν

235

κύσσαι καὶ περιφῦναι ἑὸν πατέρʼ , ἠδὲ ἕκαστα

εἰπεῖν , ὡς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν ,

ἦ πρῶτʼ ἐξερέοιτο ἕκαστά τε πειρήσαιτο .

ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι ,

πρῶτον κερτομίοις ἐπέεσσιν πειρηθῆναι .

240

τὰ φρονέων ἰθὺς κίεν αὐτοῦ δῖος Ὀδυσσεύς .

ἦ τοι ὁ μὲν κατέχων κεφαλὴν φυτὸν ἀμφελάχαινε ·

τὸν δὲ παριστάμενος προσεφώνεε φαίδιμος υἱός ·

ὦ γέρον , οὐκ ἀδαημονίη σʼ ἔχει ἀμφιπολεύειν

ὄρχατον , ἀλλʼ εὖ τοι κομιδὴ ἔχει , οὐδέ τι πάμπαν ,

245

οὐ φυτόν , οὐ συκέη , οὐκ ἄμπελος , οὐ μὲν ἐλαίη ,

οὐκ ὄγχνη , οὐ πρασιή τοι ἄνευ κομιδῆς κατὰ κῆπον .

ἄλλο δέ τοι ἐρέω , σὺ δὲ μὴ χόλον ἔνθεο θυμῷ

αὐτόν σʼ οὐκ ἀγαθὴ κομιδὴ ἔχει , ἀλλʼ ἅμα γῆρας

λυγρὸν ἔχεις αὐχμεῖς τε κακῶς καὶ ἀεικέα ἕσσαι .

250

οὐ μὲν ἀεργίης γε ἄναξ ἕνεκʼ οὔ σε κομίζει ,

οὐδέ τί τοι δούλειον ἐπιπρέπει εἰσοράασθαι

εἶδος καὶ μέγεθος · βασιλῆϊ γὰρ ἀνδρὶ ἔοικας .

τοιούτῳ δὲ ἔοικας , ἐπεὶ λούσαιτο φάγοι τε ,

εὑδέμεναι μαλακῶς · ἡ γὰρ δίκη ἐστὶ γερόντων .

255

ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον ,

τεῦ δμὼς εἶς ἀνδρῶν ; τεῦ δʼ ὄρχατον ἀμφιπολεύεις ;

καὶ μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον , ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ ,

εἰ ἐτεόν γʼ Ἰθάκην τήνδʼ ἱκόμεθʼ , ὥς μοι ἔειπεν

οὗτος ἀνὴρ νῦν δὴ ξυμβλήμενος ἐνθάδʼ ἰόντι ,

260

οὔ τι μάλʼ ἀρτίφρων , ἐπεὶ οὐ τόλμησεν ἕκαστα

εἰπεῖν ἠδʼ ἐπακοῦσαι ἐμὸν ἔπος , ὡς ἐρέεινον

ἀμφὶ ξείνῳ ἐμῷ , ἤ που ζώει τε καὶ ἔστιν

ἦ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν .

ἐκ γάρ τοι ἐρέω , σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον ·

265

ἄνδρα ποτʼ ἐξείνισσα φίλῃ ἐνὶ πατρίδι γαίῃ

ἡμέτερόνδʼ ἐλθόντα , καὶ οὔ πω τις βροτὸς ἄλλος

ξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα ·

εὔχετο δʼ ἐξ Ἰθάκης γένος ἔμμεναι , αὐτὰρ ἔφασκε

Λαέρτην Ἀρκεισιάδην πατέρʼ ἔμμεναι αὐτῷ .

270

τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματʼ ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα ,

ἐνδυκέως φιλέων , πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων ,

καί οἱ δῶρα πόρον ξεινήϊα , οἷα ἐῴκει .

χρυσοῦ μέν οἱ δῶκʼ εὐεργέος ἑπτὰ τάλαντα ,

δῶκα δέ οἱ κρητῆρα πανάργυρον ἀνθεμόεντα ,

275

δώδεκα δʼ ἁπλοΐδας χλαίνας , τόσσους δὲ τάπητας ,

τόσσα δὲ φάρεα καλά , τόσους δʼ ἐπὶ τοῖσι χιτῶνας ,

χωρὶς δʼ αὖτε γυναῖκας , ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας ,

τέσσαρας εἰδαλίμας , ἃς ἤθελεν αὐτὸς ἑλέσθαι .

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πατὴρ κατὰ δάκρυον εἴβων ·

280

ξεῖνʼ , ἦ τοι μὲν γαῖαν ἱκάνεις , ἣν ἐρεείνεις ,

ὑβρισταὶ δʼ αὐτὴν καὶ ἀτάσθαλοι ἄνδρες ἔχουσιν ·

δῶρα δʼ ἐτώσια ταῦτα χαρίζεο , μυρίʼ ὀπάζων ·

εἰ γάρ μιν ζωόν γʼ ἐκίχεις Ἰθάκης ἐνὶ δήμῳ ,

τῷ κέν σʼ εὖ δώροισιν ἀμειψάμενος ἀπέπεμψε

285

καὶ ξενίῃ ἀγαθῇ ἡ γὰρ θέμις , ὅς τις ὑπάρξῃ .

ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον ,

πόστον δὴ ἔτος ἐστίν , ὅτε ξείνισσας ἐκεῖνον

σὸν ξεῖνον δύστηνον , ἐμὸν παῖδʼ , εἴ ποτʼ ἔην γε ,

δύσμορον ; ὅν που τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης

290

ἠέ που ἐν πόντῳ φάγον ἰχθύες , ἢ ἐπὶ χέρσου

θηρσὶ καὶ οἰωνοῖσιν ἕλωρ γένετʼ · οὐδέ ἑ μήτηρ

κλαῦσε περιστείλασα πατήρ θʼ , οἵ μιν τεκόμεσθα ·

οὐδʼ ἄλοχος πολύδωρος , ἐχέφρων Πηνελόπεια ,

κώκυσʼ ἐν λεχέεσσιν ἑὸν πόσιν , ὡς ἐπεῴκει ,

295

ὀφθαλμοὺς καθελοῦσα · τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων .

καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον , ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ ·

τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν ; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες ;

ποῦ δὲ νηῦς ἕστηκε θοή , ἥ σʼ ἤγαγε δεῦρο

ἀντιθέους θʼ ἑτάρους ; ἦ ἔμπορος εἰλήλουθας

300

νηὸς ἐπʼ ἀλλοτρίης , οἱ δʼ ἐκβήσαντες ἔβησαν ;

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

τοιγὰρ ἐγώ τοι πάντα μάλʼ ἀτρεκέως καταλέξω .

εἰμὶ μὲν ἐξ Ἀλύβαντος , ὅθι κλυτὰ δώματα ναίω ,

υἱὸς Ἀφείδαντος Πολυπημονίδαο ἄνακτος ·

305

αὐτὰρ ἐμοί γʼ ὄνομʼ ἐστὶν Ἐπήριτος · ἀλλά με δαίμων

πλάγξʼ ἀπὸ Σικανίης δεῦρʼ ἐλθέμεν οὐκ ἐθέλοντα ·

νηῦς δέ μοι ἥδʼ ἕστηκεν ἐπʼ ἀγροῦ νόσφι πόληος .

αὐτὰρ Ὀδυσσῆϊ τόδε δὴ πέμπτον ἔτος ἐστίν ,

ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβη καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθε πάτρης ,

310

δύσμορος · ἦ τέ οἱ ἐσθλοὶ ἔσαν ὄρνιθες ἰόντι ,

δεξιοί , οἷς χαίρων μὲν ἐγὼν ἀπέπεμπον ἐκεῖνον ,

χαῖρε δὲ κεῖνος ἰών · θυμὸς δʼ ἔτι νῶϊν ἐώλπει

μίξεσθαι ξενίῃ ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα διδώσειν .

ὣς φάτο , τὸν δʼ ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα ·

315

ἀμφοτέρῃσι δὲ χερσὶν ἑλὼν κόνιν αἰθαλόεσσαν

χεύατο κὰκ κεφαλῆς πολιῆς , ἁδινὰ στεναχίζων .

τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμός , ἀνὰ ῥῖνας δέ οἱ ἤδη

δριμὺ μένος προὔτυψε φίλον πατέρʼ εἰσορόωντι .

κύσσε δέ μιν περιφὺς ἐπιάλμενος , ἠδὲ προσηύδα ·

320

κεῖνος μέν τοι ὅδʼ αὐτὸς ἐγώ , πάτερ , ὃν σὺ μεταλλᾷς ,

ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν .

ἀλλʼ ἴσχεο κλαυθμοῖο γόοιό τε δακρυόεντος .

ἐκ γάρ τοι ἐρέω · μάλα δὲ χρὴ σπευδέμεν ἔμπης ·

μνηστῆρας κατέπεφνον ἐν ἡμετέροισι δόμοισι ,

325

λώβην τινύμενος θυμαλγέα καὶ κακὰ ἔργα .

τὸν δʼ αὖ Λαέρτης ἀπαμείβετο φώνησέν τε ·

εἰ μὲν δὴ Ὀδυσεύς γε ἐμὸς πάϊς ἐνθάδʼ ἱκάνεις ,

σῆμά τί μοι νῦν εἰπὲ ἀριφραδές , ὄφρα πεποίθω .

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

330

οὐλὴν μὲν πρῶτον τήνδε φράσαι ὀφθαλμοῖσι ,

τὴν ἐν Παρνησῷ μʼ ἔλασεν σῦς λευκῷ ὀδόντι

οἰχόμενον · σὺ δέ με προΐεις καὶ πότνια μήτηρ

ἐς πατέρʼ Αὐτόλυκον μητρὸς φίλον , ὄφρʼ ἂν ἑλοίμην

δῶρα , τὰ δεῦρο μολών μοι ὑπέσχετο καὶ κατένευσεν .

335

εἰ δʼ ἄγε τοι καὶ δένδρεʼ ἐϋκτιμένην κατʼ ἀλωὴν

εἴπω , ἅ μοί ποτʼ ἔδωκας , ἐγὼ δʼ ᾔτεόν σε ἕκαστα

παιδνὸς ἐών , κατὰ κῆπον ἐπισπόμενος · διὰ δʼ αὐτῶν

ἱκνεύμεσθα , σὺ δʼ ὠνόμασας καὶ ἔειπες ἕκαστα .

ὄγχνας μοι δῶκας τρισκαίδεκα καὶ δέκα μηλέας ,

340

συκέας τεσσαράκοντʼ · ὄρχους δέ μοι ὧδʼ ὀνόμηνας

δώσειν πεντήκοντα , διατρύγιος δὲ ἕκαστος

ἤην · ἔνθα δʼ ἀνὰ σταφυλαὶ παντοῖαι ἔασιν —

ὁππότε δὴ Διὸς ὧραι ἐπιβρίσειαν ὕπερθεν .

ὣς φάτο , τοῦ δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ ,

345

σήματʼ ἀναγνόντος τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς .

ἀμφὶ δὲ παιδὶ φίλῳ βάλε πήχεε · τὸν δὲ ποτὶ οἷ

εἷλεν ἀποψύχοντα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς .

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἄμπνυτο καὶ ἐς φρένα θυμὸς ἀγέρθη ,

ἐξαῦτις μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπε ·

350

Ζεῦ πάτερ , ἦ ῥα ἔτʼ ἔστε θεοὶ κατὰ μακρὸν Ὄλυμπον ,

εἰ ἐτεὸν μνηστῆρες ἀτάσθαλον ὕβριν ἔτισαν .

νῦν δʼ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα μὴ τάχα πάντες

ἐνθάδʼ ἐπέλθωσιν Ἰθακήσιοι , ἀγγελίας δὲ

πάντη ἐποτρύνωσι Κεφαλλήνων πολίεσσι .

355

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

θάρσει , μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων .

ἀλλʼ ἴομεν προτὶ οἶκον , ὃς ὀρχάτου ἐγγύθι κεῖται ·

ἔνθα δὲ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην

προὔπεμψʼ , ὡς ἂν δεῖπνον ἐφοπλίσσωσι τάχιστα .

360

ὣς ἄρα φωνήσαντε βάτην πρὸς δώματα καλά .

οἱ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας ,

εὗρον Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην

ταμνομένους κρέα πολλὰ κερῶντάς τʼ αἴθοπα οἶνον .

τόφρα δὲ Λαέρτην μεγαλήτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ

365

ἀμφίπολος Σικελὴ λοῦσεν καὶ χρῖσεν ἐλαίῳ ,

ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαῖναν καλὴν βάλεν · αὐτὰρ Ἀθήνη

ἄγχι παρισταμένη μέλεʼ ἤλδανε ποιμένι λαῶν ,

μείζονα δʼ ἠὲ πάρος καὶ πάσσονα θῆκεν ἰδέσθαι .

ἐκ δʼ ἀσαμίνθου βῆ · θαύμαζε δέ μιν φίλος υἱός ,

370

ὡς ἴδεν ἀθανάτοισι θεοῖς ἐναλίγκιον ἄντην ·

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

ὦ πάτερ , ἦ μάλα τίς σε θεῶν αἰειγενετάων

εἶδός τε μέγεθός τε ἀμείνονα θῆκεν ἰδέσθαι .

τὸν δʼ αὖ Λαέρτης πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

375

αἲ γάρ , Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον ,

οἷος Νήρικον εἷλον , ἐϋκτίμενον πτολίεθρον ,

ἀκτὴν ἠπείροιο , Κεφαλλήνεσσιν ἀνάσσων ,

τοῖος ἐών τοι χθιζὸς ἐν ἡμετέροισι δόμοισιν ,

τεύχεʼ ἔχων ὤμοισιν , ἐφεστάμεναι καὶ ἀμύνειν

380

ἄνδρας μνηστῆρας · τῷ κε σφέων γούνατʼ ἔλυσα

πολλῶν ἐν μεγάροισι , σὺ δὲ φρένας ἔνδον ἐγήθεις .

ὣς οἷ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον .

οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα ,

ἑξείης ἕζοντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε ·

385

ἔνθʼ οἱ μὲν δείπνῳ ἐπεχείρεον , ἀγχίμολον δὲ

ἦλθʼ ὁ γέρων Δολίος , σὺν δʼ υἱεῖς τοῖο γέροντος ,

ἐξ ἔργων μογέοντες , ἐπεὶ προμολοῦσα κάλεσσεν

μήτηρ γρηῦς Σικελή , ἥ σφεας τρέφε καί ῥα γέροντα

ἐνδυκέως κομέεσκεν , ἐπεὶ κατὰ γῆρας ἔμαρψεν .

390

οἱ δʼ ὡς οὖν Ὀδυσῆα ἴδον φράσσαντό τε θυμῷ ,

ἔσταν ἐνὶ μεγάροισι τεθηπότες · αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

μειλιχίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος προσέειπεν ·

ὦ γέρον , ἵζʼ ἐπὶ δεῖπνον , ἀπεκλελάθεσθε δὲ θάμβευς ·

δηρὸν γὰρ σίτῳ ἐπιχειρήσειν μεμαῶτες

395

μίμνομεν ἐν μεγάροις , ὑμέας ποτιδέγμενοι αἰεί .

ὣς ἄρ ἔφη , Δολίος δʼ ἰθὺς κίε χεῖρε πετάσσας

ἀμφοτέρας , Ὀδυσεῦς δὲ λαβὼν κύσε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷ ,

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

ὦ φίλʼ , ἐπεὶ νόστησας ἐελδομένοισι μάλʼ ἡμῖν

400

οὐδʼ ἔτʼ ὀϊομένοισι , θεοὶ δέ σʼ ἀνήγαγον αὐτοί ,

οὖλέ τε καὶ μάλα χαῖρε , θεοὶ δέ τοι ὄλβια δοῖεν .

καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον , ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ ,

ἢ ἤδη σάφα οἶδε περίφρων Πηνελόπεια

νοστήσαντά σε δεῦρʼ , ἦ ἄγγελον ὀτρύνωμεν .

405

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς

ὦ γέρον , ἤδη οἶδε · τί σε χρὴ ταῦτα πένεσθαι ;

ὣς φάθʼ , ὁ δʼ αὖτις ἄρʼ ἕζετʼ ἐϋξέστου ἐπὶ δίφρου .

ὣς δʼ αὔτως παῖδες Δολίου κλυτὸν ἀμφʼ Ὀδυσῆα

δεικανόωντʼ ἐπέεσσι καὶ ἐν χείρεσσι φύοντο ,

410

ἑξείης δʼ ἕζοντο παραὶ Δολίον , πατέρα σφόν .

ὣς οἱ μὲν περὶ δεῖπνον ἐνὶ μεγάροισι πένοντο ·

Ὄσσα δʼ ἄρʼ ἄγγελος ὦκα κατὰ πτόλιν ᾤχετο πάντη ,

μνηστήρων στυγερὸν θάνατον καὶ κῆρʼ ἐνέπουσα .

οἱ δʼ ἄρʼ ὁμῶς ἀΐοντες ἐφοίτων ἄλλοθεν ἄλλος

415

μυχμῷ τε στοναχῇ τε δόμων προπάροιθʼ Ὀδυσῆος ,

ἐκ δὲ νέκυς οἴκων φόρεον καὶ θάπτον ἕκαστοι ,

τοὺς δʼ ἐξ ἀλλάων πολίων οἶκόνδε ἕκαστον

πέμπον ἄγειν ἁλιεῦσι θοῇς ἐπὶ νηυσὶ τιθέντες ·

αὐτοὶ δʼ εἰς ἀγορὴν κίον ἀθρόοι , ἀχνύμενοι κῆρ .

420

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἤγερθεν ὁμηγερέες τʼ ἐγένοντο ,

τοῖσιν δʼ Εὐπείθης ἀνά θʼ ἵστατο καὶ μετέειπε ·

παιδὸς γάρ οἱ ἄλαστον ἐνὶ φρεσὶ πένθος ἔκειτο ,

Ἀντινόου , τὸν πρῶτον ἐνήρατο δῖος Ὀδυσσεύς ·

τοῦ ὅ γε δάκρυ χέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν ·

425

ὦ φίλοι , ἦ μέγα ἔργον ἀνὴρ ὅδʼ ἐμήσατʼ Ἀχαιούς ·

τοὺς μὲν σὺν νήεσσιν ἄγων πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς

ὤλεσε μὲν νῆας γλαφυράς , ἀπὸ δʼ ὤλεσε λαούς ·

τοὺς δʼ ἐλθὼν ἔκτεινε Κεφαλλήνων ὄχʼ ἀρίστους ,

ἀλλʼ ἄγετε , πρὶν τοῦτον ἢ ἐς Πύλον ὦκα ἱκέσθαι

430

ἢ καὶ ἐς Ἤλιδα δῖαν , ὅθι κρατέουσιν Ἐπειοί ,

ἴομεν · ἦ καὶ ἔπειτα κατηφέες ἐσσόμεθʼ αἰεί ·

λώβη γὰρ τάδε γʼ ἐστὶ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι ,

εἰ δὴ μὴ παίδων τε κασιγνήτων τε φονῆας

τισόμεθʼ . οὐκ ἂν ἐμοί γε μετὰ φρεσὶν ἡδὺ γένοιτο

435

ζωέμεν , ἀλλὰ τάχιστα θανὼν φθιμένοισι μετείην .

ἀλλʼ ἴομεν , μὴ φθέωσι περαιωθέντες ἐκεῖνοι .

ὣς φάτο δάκρυ χέων , οἶκτος δʼ ἕλε πάντας Ἀχαιούς .

ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μέδων καὶ θεῖος ἀοιδὸς

ἐκ μεγάρων Ὀδυσῆος , ἐπεί σφεας ὕπνος ἀνῆκεν ,

440

ἔσταν δʼ ἐν μέσσοισι · τάφος δʼ ἕλεν ἄνδρα ἕκαστον .

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Μέδων πεπνυμένα εἰδώς ·

κέκλυτε δὴ νῦν μευ , Ἰθακήσιοι · οὐ γὰρ Ὀδυσσεὺς

ἀθανάτων ἀέκητι θεῶν τάδʼ ἐμήσατο ἔργα ·

αὐτὸς ἐγὼν εἶδον θεὸν ἄμβροτον , ὅς ῥʼ Ὀδυσῆϊ

445

ἐγγύθεν ἑστήκει καὶ Μέντορι πάντα ἐῴκει .

ἀθάνατος δὲ θεὸς τοτὲ μὲν προπάροιθʼ Ὀδυσῆος

φαίνετο θαρσύνων , τοτὲ δὲ μνηστῆρας ὀρίνων

θῦνε κατὰ μέγαρον · τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον .

ὣς φάτο , τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος ᾕρει .

450

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε γέρων ἥρως Ἁλιθέρσης

Μαστορίδης · ὁ γὰρ οἶος ὅρα πρόσσω καὶ ὀπίσσω ·

ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε ·

κέκλυτε δὴ νῦν μευ , Ἰθακήσιοι , ὅττι κεν εἴπω ·

ὑμετέρῃ κακότητι , φίλοι , τάδε ἔργα γένοντο ·

455

οὐ γὰρ ἐμοὶ πείθεσθʼ , οὐ Μέντορι ποιμένι λαῶν ,

ὑμετέρους παῖδας καταπαυέμεν ἀφροσυνάων ,

οἳ μέγα ἔργον ἔρεξαν ἀτασθαλίῃσι κακῇσι ,

κτήματα κείροντες καὶ ἀτιμάζοντες ἄκοιτιν

ἀνδρὸς ἀριστῆος · τὸν δʼ οὐκέτι φάντο νέεσθαι .

460

καὶ νῦν ὧδε γένοιτο . πίθεσθέ μοι ὡς ἀγορεύω ·

μὴ ἴομεν , μή πού τις ἐπίσπαστον κακὸν εὕρῃ .

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ἄρʼ ἀνήϊξαν μεγάλῳ ἀλαλητῷ

ἡμίσεων πλείους · τοὶ δʼ ἀθρόοι αὐτόθι μίμνον ·

οὐ γὰρ σφιν ἅδε μῦθος ἐνὶ φρεσίν , ἀλλʼ Εὐπείθει

465

πείθοντʼ · αἶψα δʼ ἔπειτʼ ἐπὶ τεύχεα ἐσσεύοντο .

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἕσσαντο περὶ χροῒ νώροπα χαλκόν ,

ἀθρόοι ἠγερέθοντο πρὸ ἄστεος εὐρυχόροιο .

τοῖσιν δʼ Εὐπείθης ἡγήσατο νηπιέῃσι ·

φῆ δʼ ὅ γε τίσεσθαι παιδὸς φόνον , οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλεν

470

ἂψ ἀπονοστήσειν , ἀλλʼ αὐτοῦ πότμον ἐφέψειν .

αὐτὰρ Ἀθηναίη Ζῆνα Κρονίωνα προσηύδα ·

ὦ πάτερ ἡμέτερε , Κρονίδη , ὕπατε κρειόντων ,

εἰπέ μοι εἰρομένῃ , τί νύ τοι νόος ἔνδοθι κεύθει ;

ἢ προτέρω πόλεμόν τε κακὸν καὶ φύλοπιν αἰνὴν

475

τεύξεις , ἦ φιλότητα μετʼ ἀμφοτέροισι τίθησθα ;

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς ·

τέκνον ἐμόν , τί με ταῦτα διείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς ;

οὐ γὰρ δὴ τοῦτον μὲν ἐβούλευσας νόον αὐτή ,

ὡς ἦ τοι κείνους Ὀδυσεὺς ἀποτίσεται ἐλθών ;

480

ἔρξον ὅπως ἐθέλεις · ἐρέω τέ τοι ὡς ἐπέοικεν .

ἐπεὶ δὴ μνηστῆρας ἐτίσατο δῖος Ὀδυσσεύς ,

ὅρκια πιστὰ ταμόντες ὁ μὲν βασιλευέτω αἰεί ,

ἡμεῖς δʼ αὖ παίδων τε κασιγνήτων τε φόνοιο

ἔκλησιν θέωμεν · τοὶ δʼ ἀλλήλους φιλεόντων

485

ὡς τὸ πάρος , πλοῦτος δὲ καὶ εἰρήνη ἅλις ἔστω .

ὣς εἰπὼν ὤτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην ,

βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων ἀΐξασα .

οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν σίτοιο μελίφρονος ἐξ ἔρον ἕντο ,

τοῖς δʼ ἄρα μύθων ἦρχε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς ·

490

ἐξελθών τις ἴδοι μὴ δὴ σχεδὸν ὦσι κιόντες .

ὣς ἔφατʼ · ἐκ δʼ υἱὸς Δολίου κίεν , ὡς ἐκέλευεν ·

στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών , τοὺς δὲ σχεδὸν ἔσιδε πάντας ·

αἶψα δʼ Ὀδυσσῆα ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

οἵδε δὴ ἐγγὺς ἔασʼ · ἀλλʼ ὁπλιζώμεθα θᾶσσον .

495

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ὤρνυντο καὶ ἐν τεύχεσσι δύοντο ,

τέσσαρες ἀμφʼ Ὀδυσῆʼ , ἓξ δʼ υἱεῖς οἱ Δολίοιο ·

ἐν δʼ ἄρα Λαέρτης Δολίος τʼ ἐς τεύχεʼ ἔδυνον ,

καὶ πολιοί περ ἐόντες , ἀναγκαῖοι πολεμισταί .

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἕσσαντο περὶ χροῒ νώροπα χαλκόν ,

500

ὤϊξάν ῥα θύρας , ἐκ δʼ ἤϊον , ἄρχε δʼ Ὀδυσσεύς .

τοῖσι δʼ ἐπʼ ἀγχίμολον θυγάτηρ Διὸς ἦλθεν Ἀθήνη

Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν .

τὴν μὲν ἰδὼν γήθησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς ·

αἶψα δὲ Τηλέμαχον προσεφώνεεν ὃν φίλον υἱόν ·

505

Τηλέμαχʼ , ἤδη μὲν τόδε γʼ εἴσεαι αὐτὸς ἐπελθών ,

ἀνδρῶν μαρναμένων ἵνα τε κρίνονται ἄριστοι ,

μή τι καταισχύνειν πατέρων γένος , οἳ τὸ πάρος περ

ἀλκῇ τʼ ἠνορέῃ τε κεκάσμεθα πᾶσαν ἐπʼ αἶαν .

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

510

ὄψεαι , αἴ κʼ ἐθέλῃσθα , πάτερ φίλε , τῷδʼ ἐπὶ θυμῷ

οὔ τι καταισχύνοντα τεὸν γένος , ὡς ἀγορεύεις .

ὣς φάτο , Λαέρτης δʼ ἐχάρη καὶ μῦθον ἔειπε ·

τίς νύ μοι ἡμέρη ἥδε , θεοὶ φίλοι ; ἦ μάλα χαίρω ·

υἱός θʼ υἱωνός τʼ ἀρετῆς πέρι δῆριν ἔχουσιν .

515

τὸν δὲ παρισταμένη προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

ὦ Ἀρκεισιάδη , πάντων πολὺ φίλταθʼ ἑταίρων ,

εὐξάμενος κούρῃ γλαυκώπιδι καὶ Διὶ πατρί ,

αἶψα μαλʼ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος .

ὣς φάτο , καί ῥʼ ἔμπνευσε μένος μέγα Παλλὰς Ἀθήνη

520

εὐξάμενος δʼ ἄρʼ ἔπειτα Διὸς κούρῃ μεγάλοιο ,

αἶψα μάλʼ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος ,

καὶ βάλεν Εὐπείθεα κόρυθος διὰ χαλκοπαρῄου .

ἡ δʼ οὐκ ἔγχος ἔρυτο , διαπρὸ δὲ εἴσατο χαλκός ,

δούπησεν δὲ πεσών , ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ .

525

ἐν δʼ ἔπεσον προμάχοις Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱός ,

τύπτον δὲ ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι .

καί νύ κε δὴ πάντας ὄλεσαν καὶ ἔθηκαν ἀνόστους ,

εἰ μὴ Ἀθηναίη , κούρη Διὸς αἰγιόχοιο ,

ἤϋσεν φωνῇ , κατὰ ἔσχεθε λαὸν ἅπαντα .

530

ἴσχεσθε πτολέμου , Ἰθακήσιοι , ἀργαλέοιο ,

ὥς κεν ἀναιμωτί γε διακρινθῆτε τάχιστα .

ὣς φάτʼ Ἀθηναίη , τοὺς δὲ χλωρὸν δέος εἷλεν ·

τῶν δʼ ἄρα δεισάντων ἐκ χειρῶν ἔπτατο τεύχεα ,

πάντα δʼ ἐπὶ χθονὶ πῖπτε , θεᾶς ὄπα φωνησάσης ·

535

πρὸς δὲ πόλιν τρωπῶντο λιλαιόμενοι βιότοιο .

σμερδαλέον δʼ ἐβόησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς ,

οἴμησεν δὲ ἀλεὶς ὥς τʼ αἰετὸς ὑψιπετήεις .

καὶ τότε δὴ Κρονίδης ἀφίει ψολόεντα κεραυνόν ,

κὰδ δʼ ἔπεσε πρόσθε γλαυκώπιδος ὀβριμοπάτρης .

540

δὴ τότʼ Ὀδυσσῆα προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

διογενὲς Λαερτιάδη , πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ ,

ἴσχεο , παῦε δὲ νεῖκος ὁμοιΐου πολέμοιο ,

μή πως τοι Κρονίδης κεχολώσεται εὐρύοπα Ζεύς .

ὣς φάτʼ Ἀθηναίη , ὁ δʼ ἐπείθετο , χαῖρε δὲ θυμῷ .

545

ὅρκια δʼ αὖ κατόπισθε μετʼ ἀμφοτέροισιν ἔθηκεν

Παλλὰς Ἀθηναίη , κούρη Διὸς αἰγιόχοιο ,

Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν .

Homer The Odyssey

A. T. Murray

Table of Contents: