Homer, The Odyssey, 20

αὐτὰρ ὁ ἐν προδόμῳ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς ·

κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσʼ , αὐτὰρ ὕπερθε

κώεα πόλλʼ ὀΐων , τοὺς ἱρεύεσκον Ἀχαιοί ·

Εὐρυνόμη δʼ ἄρʼ ἐπὶ χλαῖναν βάλε κοιμηθέντι .

ἔνθʼ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακὰ φρονέων ἐνὶ θυμῷ

κεῖτʼ ἐγρηγορόων · ταὶ δʼ ἐκ μεγάροιο γυναῖκες

ἤϊσαν , αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ ,

ἀλλήλῃσι γέλω τε καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι .

τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι ·

πολλὰ δὲ μερμήριζε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν ,

ἠὲ μεταΐξας θάνατον τεύξειεν ἑκάστῃ ,

ἦ ἔτʼ ἐῷ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναι

ὕστατα καὶ πύματα , κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει .

ὡς δὲ κύων ἀμαλῇσι περὶ σκυλάκεσσι βεβῶσα

ἄνδρʼ ἀγνοιήσασʼ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι ,

ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαιομένου κακὰ ἔργα ·

στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ ·

τέτλαθι δή , κραδίη · καὶ κύντερον ἄλλο ποτʼ ἔτλης .

ἤματι τῷ ὅτε μοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψ

ἰφθίμους ἑτάρους · σὺ δʼ ἐτόλμας , ὄφρα σε μῆτις

ἐξάγαγʼ ἐξ ἄντροιο ὀϊόμενον θανέεσθαι .

ὣς ἔφατʼ , ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φίλον ἦτορ ·

τῷ δὲ μάλʼ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖα

νωλεμέως · ἀτὰρ αὐτὸς ἑλίσσετο ἔνθα καὶ ἔνθα .

ὡς δʼ ὅτε γαστέρʼ ἀνὴρ πολέος πυρὸς αἰθομένοιο ,

ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος , ἔνθα καὶ ἔνθα

αἰόλλῃ , μάλα δʼ ὦκα λιλαίεται ὀπτηθῆναι ,

ὣς ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλίσσετο , μερμηρίζων

ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει

μοῦνος ἐὼν πολέσι . σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη

οὐρανόθεν καταβᾶσα · δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικί ·

στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε ·

τίπτʼ αὖτʼ ἐγρήσσεις , πάντων περὶ κάμμορε φωτῶν ;

οἶκος μέν τοι ὅδʼ ἐστί , γυνὴ δέ τοι ἥδʼ ἐνὶ οἴκῳ

καὶ , πάϊς , οἷόν πού τις ἐέλδεται ἔμμεναι υἷα .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα , θεά , κατὰ μοῖραν ἔειπες ·

ἀλλά τί μοι τόδε θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει ,

ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσω ,

μοῦνος ἐών · οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔασι .

πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζω ·

εἴ περ γὰρ κτείναιμι Διός τε σέθεν τε ἕκητι ,

πῆ κεν ὑπεκπροφύγοιμι ; τά σε φράζεσθαι ἄνωγα .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

σχέτλιε , καὶ μέν τίς τε χερείονι πείθεθʼ ἑταίρῳ ,

ὅς περ θνητός τʼ ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδεν ·

αὐτὰρ ἐγὼ θεός εἰμι , διαμπερὲς ἥ σε φυλάσσω

ἐν πάντεσσι πόνοις . ἐρέω δέ τοι ἐξαναφανδόν ·

εἴ περ πεντήκοντα λόχοι μερόπων ἀνθρώπων

νῶϊ περισταῖεν , κτεῖναι μεμαῶτες Ἄρηϊ ,

καί κεν τῶν ἐλάσαιο βόας καὶ ἴφια μῆλα .

ἀλλʼ ἑλέτω σε καὶ ὕπνος · ἀνίη καὶ τὸ φυλάσσειν

πάννυχον ἐγρήσσοντα , κακῶν δʼ ὑποδύσεαι ἤδη .

ὣς φάτο , καί ῥά οἱ ὕπνον ἐπὶ βλεφάροισιν ἔχευεν ,

αὐτὴ δʼ ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἀφίκετο δῖα θεάων .

εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε , λύων μελεδήματα θυμοῦ ,

λυσιμελής , ἄλοχος δʼ ἄρʼ ἐπέγρετο κεδνὰ ἰδυῖα ·

κλαῖε δʼ ἄρʼ ἐν λέκτροισι καθεζομένη μαλακοῖσιν .

αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν ,

Ἀρτέμιδι πρώτιστον ἐπεύξατο δῖα γυναικῶν ·

Ἄρτεμι , πότνα θεά , θύγατερ Διός , αἴθε μοι ἤδη

ἰὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλοῦσʼ ἐκ θυμὸν ἕλοιο

αὐτίκα νῦν , ἢ ἔπειτα μʼ ἀναρπάξασα θύελλα

οἴχοιτο προφέρουσα κατʼ ἠερόεντα κέλευθα ,

ἐν προχοῇς δὲ βάλοι ἀψορρόου Ὠκεανοῖο .

ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρας ἀνέλοντο θύελλαι ·

τῇσι τοκῆας μὲν φθῖσαν θεοί , αἱ δʼ ἐλίποντο

ὀρφαναὶ ἐν μεγάροισι , κόμισσε δὲ δῖʼ Ἀφροδίτη

τυρῷ καὶ μέλιτι γλυκερῷ καὶ ἡδέϊ οἴνῳ ·

Ἥρη δʼ αὐτῇσιν περὶ πασέων δῶκε γυναικῶν

εἶδος καὶ πινυτήν , μῆκος δʼ ἔπορʼ Ἄρτεμις ἁγνή ,

ἔργα δʼ Ἀθηναίη δέδαε κλυτὰ ἐργάζεσθαι .

εὖτʼ Ἀφροδίτη δῖα προσέστιχε μακρὸν Ὄλυμπον ,

κούρῃς αἰτήσουσα τέλος θαλεροῖο γάμοιο—

ἐς Δία τερπικέραυνον , ὁ γάρ τʼ εὖ οἶδεν ἅπαντα ,

μοῖράν τʼ ἀμμορίην τε καταθνητῶν ἀνθρώπων —

τόφρα δὲ τὰς κούρας ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο

καί ῥʼ ἔδοσαν στυγερῇσιν ἐρινύσιν ἀμφιπολεύειν ·

ὣς ἔμʼ ἀϊστώσειαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες ,

ἠέ μʼ ἐϋπλόκαμος βάλοι Ἄρτεμις , ὄφρʼ Ὀδυσῆα

ὀσσομένη καὶ γαῖαν ὕπο στυγερὴν ἀφικοίμην ,

μηδέ τι χείρονος ἀνδρὸς ἐϋφραίνοιμι νόημα .

ἀλλὰ τὸ μὲν καὶ ἀνεκτὸν ἔχει κακόν , ὁππότε κέν τις

ἤματα μὲν κλαίῃ , πυκινῶς ἀκαχήμενος ἦτορ ,

νύκτας δʼ ὕπνος ἔχῃσιν —ὁ γάρ τʼ ἐπέλησεν ἁπάντων ,

ἐσθλῶν ἠδὲ κακῶν , ἐπεὶ ἄρ βλέφαρʼ ἀμφικαλύψῃ —

αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ ὀνείρατʼ ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων .

τῇδε γὰρ αὖ μοι νυκτὶ παρέδραθεν εἴκελος αὐτῷ ,

τοῖος ἐὼν οἷος ᾖεν ἅμα στρατῷ · αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ

χαῖρʼ , ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι , ἀλλʼ ὕπαρ ἤδη .

ὣς ἔφατʼ , αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς .

τῆς δʼ ἄρα κλαιούσης ὄπα σύνθετο δῖος Ὀδυσσεύς ·

μερμήριζε δʼ ἔπειτα , δόκησε δέ οἱ κατὰ θυμὸν

ἤδη γιγνώσκουσα παρεστάμεναι κεφαλῆφι .

χλαῖναν μὲν συνελὼν καὶ κώεα , τοῖσιν ἐνεῦδεν ,

ἐς μέγαρον κατέθηκεν ἐπὶ θρόνου , ἐκ δὲ βοείην

θῆκε θύραζε φέρων , Διὶ δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών ·

Ζεῦ πάτερ , εἴ μʼ ἐθέλοντες ἐπὶ τραφερήν τε καὶ ὑγρὴν

ἤγετʼ ἐμὴν ἐς γαῖαν , ἐπεί μʼ ἐκακώσατε λίην ,

φήμην τίς μοι φάσθω ἐγειρομένων ἀνθρώπων

100

ἔνδοθεν , ἔκτοσθεν δὲ Διὸς τέρας ἄλλο φανήτω .

ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος · τοῦ δʼ ἔκλυε μητίετα Ζεύς ,

αὐτίκα δʼ ἐβρόντησεν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου ,

ὑψόθεν ἐκ νεφέων · γήθησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς .

φήμην δʼ ἐξ οἴκοιο γυνὴ προέηκεν ἀλετρὶς

105

πλησίον , ἔνθʼ ἄρα οἱ μύλαι ἥατο ποιμένι λαῶν ,

τῇσιν δώδεκα πᾶσαι ἐπερρώοντο γυναῖκες

ἄλφιτα τεύχουσαι καὶ ἀλείατα , μυελὸν ἀνδρῶν .

αἱ μὲν ἄρʼ ἄλλαι εὗδον , ἐπεὶ κατὰ πυρὸν ἄλεσσαν ,

ἡ δὲ μίʼ οὔπω παύετʼ , ἀφαυροτάτη δʼ ἐτέτυκτο ·

110

ἥ ῥα μύλην στήσασα ἔπος φάτο , σῆμα ἄνακτι ·

Ζεῦ πάτερ , ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀνάσσεις ,

ἦ μεγάλʼ ἐβρόντησας ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος ,

οὐδέ ποθι νέφος ἐστί · τέρας νύ τεῳ τόδε φαίνεις .

κρῆνον νῦν καὶ ἐμοὶ δειλῇ ἔπος , ὅττι κεν εἴπω ·

115

μνηστῆρες πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤματι τῷδε

ἐν μεγάροις Ὀδυσῆος ἑλοίατο δαῖτʼ ἐρατεινήν ,

οἳ δή μοι καμάτῳ θυμαλγέι · γούνατʼ ἔλυσαν

ἄλφιτα τευχούσῃ · νῦν ὕστατα δειπνήσειαν .

ὣς ἄρʼ ἔφη , χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος Ὀδυσσεὺς

120

Ζηνός τε βροντῇ · φάτο γὰρ τίσασθαι ἀλείτας .

αἱ δʼ ἄλλαι δμῳαὶ κατὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος

ἀγρόμεναι ἀνέκαιον ἐπʼ ἐσχάρῃ ἀκάματον πῦρ .

Τηλέμαχος δʼ εὐνῆθεν ἀνίστατο , ἰσόθεος φώς ,

εἵματα ἑσσάμενος · περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ ·

125

ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα ,

εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος , ἀκαχμένον ὀξέι · χαλκῷ ·

στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών , πρὸς δʼ Εὐρύκλειαν ἔειπε ·

μαῖα φίλη , τὸν ξεῖνον ἐτιμήσασθʼ ἐνὶ οἴκῳ

εὐνῇ καὶ σίτῳ , ἦ αὔτως κεῖται ἀκηδής ;

130

τοιαύτη γὰρ ἐμὴ μήτηρ , πινυτή περ ἐοῦσα ·

ἐμπλήγδην ἕτερόν γε τίει μερόπων ἀνθρώπων

χείρονα , τὸν δέ τʼ ἀρείονʼ ἀτιμήσασʼ ἀποπέμπει .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια ·

οὐκ ἄν μιν νῦν , τέκνον , ἀναίτιον αἰτιόῳο .

135

οἶνον μὲν γὰρ πῖνε καθήμενος , ὄφρʼ ἔθελʼ αὐτός ,

σίτου δʼ οὐκέτʼ ἔφη πεινήμεναι · εἴρετο γάρ μιν .

ἀλλʼ ὅτε δὴ κοίτοιο καὶ ὕπνου μιμνήσκοιτο ,

ἡ μὲν δέμνιʼ ἄνωγεν ὑποστορέσαι δμῳῇσιν ,

αὐτὰρ ὅ γʼ , ὥς τις πάμπαν ὀϊζυρὸς καὶ ἄποτμος ,

140

οὐκ ἔθελʼ ἐν λέκτροισι καὶ ἐν ῥήγεσσι καθεύδειν ,

ἀλλʼ ἐν ἀδεψήτῳ βοέῃ καὶ κώεσιν οἰῶν

ἔδραθʼ ἐνὶ προδόμῳ · χλαῖναν δʼ ἐπιέσσαμεν ἡμεῖς .

ὣς φάτο , Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει

ἔγχος ἔχων , ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο .

145

βῆ δʼ ἴμεν εἰς ἀγορὴν μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς .

ἡ δʼ αὖτε δμῳῇσιν ἐκέκλετο δῖα γυναικῶν ,

Εὐρύκλειʼ , Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο ·

ἀγρεῖθʼ , αἱ μὲν δῶμα κορήσατε ποιπνύσασαι ,

ῥάσσατέ τʼ , ἔν τε θρόνοις εὐποιήτοισι τάπητας

150

βάλλετε πορφυρέους · αἱ δὲ σπόγγοισι τραπέζας

πάσας ἀμφιμάσασθε , καθήρατε δὲ κρητῆρας

καὶ δέπα ἀμφικύπελλα τετυγμένα · ταὶ δὲ μεθʼ ὕδωρ

ἔρχεσθε κρήνηνδε , καὶ οἴσετε θᾶσσον ἰοῦσαι .

οὐ γὰρ δὴν μνηστῆρες ἀπέσσονται μεγάροιο ,

155

ἀλλὰ μάλʼ ἦρι νέονται , ἐπεὶ καὶ πᾶσιν ἑορτή .

ὣς ἔφαθʼ , αἱ δʼ ἄρα τῆς μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο .

αἱ μὲν ἐείκοσι βῆσαν ἐπὶ κρήνην μελάνυδρον ,

αἱ δʼ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ ἐπισταμένως πονέοντο .

ἐς δʼ ἦλθον δρηστῆρες Ἀχαιῶν . οἱ μὲν ἔπειτα

160

εὖ καὶ ἐπισταμένως κέασαν ξύλα , ταὶ δὲ γυναῖκες

ἦλθον ἀπὸ κρήνης · ἐπὶ δέ σφισιν ἦλθε συβώτης

τρεῖς σιάλους κατάγων , οἳ ἔσαν μετὰ πᾶσιν ἄριστοι .

καὶ τοὺς μέν ῥʼ εἴασε καθʼ ἕρκεα καλὰ νέμεσθαι ,

αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα μειλιχίοισι ·

165

ξεῖνʼ , ἦ ἄρ τί σε μᾶλλον Ἀχαιοὶ εἰσορόωσιν ,

ἦέ σʼ ἀτιμάζουσι κατὰ μέγαρʼ , ὡς τὸ πάρος περ ;

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολυμήτις Ὀδυσσεύς ·

αἲ γὰρ δή , Εὔμαιε , θεοὶ τισαίατο λώβην ,

ἣν οἵδʼ ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται

170

οἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ , οὐδʼ αἰδοῦς μοῖραν ἔχουσιν .

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον ,

ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μελάνθιος , αἰπόλος αἰγῶν .

αἶγας ἄγων αἳ πᾶσι μετέρεπον αἰπολίοισι ,

δεῖπνον μνηστήρεσσι . δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες .

175

καὶ τὰς μὲν κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ ,

αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα κερτομίοισι ·

ξεῖνʼ , ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις κατὰ δῶμα

ἀνέρας αἰτίζων , ἀτὰρ οὐκ ἔξεισθα θύραζε ;

πάντως οὐκέτι νῶϊ διακρινέεσθαι ὀΐω

180

πρὶν χειρῶν γεύσασθαι , ἐπεὶ σύ περ οὐ κατὰ κόσμον

αἰτίζεις · εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλαι δαῖτες Ἀχαιῶν .

ὣς φάτο , τὸν δʼ οὔ τι προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ,

ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη , κακὰ βυσσοδομεύων .

τοῖσι δʼ ἐπὶ τρίτος ἦλθε Φιλοίτιος , ὄρχαμος ἀνδρῶν ,

185

βοῦν στεῖραν μνηστῆρσιν ἄγων καὶ πίονας αἶγας .

πορθμῆες δʼ ἄρα τούς γε διήγαγον , οἵ τε καὶ ἄλλους

ἀνθρώπους πέμπουσιν , ὅτις σφέας εἰσαφίκηται .

καὶ τὰ μὲν εὖ κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ ,

αὐτὸς δʼ αὖτʼ ἐρέεινε συβώτην ἄγχι παραστάς ·

190

τίς δὴ ὅδε ξεῖνος νέον εἰλήλουθε , συβῶτα ,

ἡμέτερον πρὸς δῶμα ; τέων δʼ ἐξ εὔχεται εἶναι

ἀνδρῶν ; ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα ;

δύσμορος , ἦ τε ἔοικε δέμας βασιλῆϊ ἄνακτι ·

ἀλλὰ θεοὶ δυόωσι πολυπλάγκτους ἀνθρώπους ,

195

ὁππότε καὶ βασιλεῦσιν ἐπικλώσωνται ὀϊζύν .

ἦ καὶ δεξιτερῇ δειδίσκετο χειρὶ παραστάς ,

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

χαῖρε , πάτερ ὦ ξεῖνε · γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσω

ὄλβος · ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι .

200

Ζεῦ πάτερ , οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος ·

οὐκ ἐλεαίρεις ἄνδρας , ἐπὴν δὴ γείνεαι αὐτός ,

μισγέμεναι κακότητι καὶ ἄλγεσι λευγαλέοισιν .

ἴδιον , ὡς ἐνόησα , δεδάκρυνται δέ μοι ὄσσε

μνησαμένῳ Ὀδυσῆος , ἐπεὶ καὶ κεῖνον ὀΐω

205

τοιάδε λαίφεʼ ἔχοντα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι ,

εἴ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο .

εἰ δʼ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν ,

ὤ μοι ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος , ὅς μʼ ἐπὶ βουσὶν

εἷσʼ ἔτι τυτθὸν ἐόντα Κεφαλλήνων ἐνὶ δήμῳ .

210

νῦν δʼ αἱ μὲν γίγνονται ἀθέσφατοι , οὐδέ κεν ἄλλως

ἀνδρί γʼ ὑποσταχύοιτο βοῶν γένος εὐρυμετώπων ·

τὰς δʼ ἄλλοι με κέλονται ἀγινέμεναί σφισιν αὐτοῖς

ἔδμεναι · οὐδέ τι παιδὸς ἐνὶ μεγάροις ἀλέγουσιν ,

οὐδʼ ὄπιδα τρομέουσι θεῶν · μεμάασι γὰρ ἤδη

215

κτήματα δάσσασθαι δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος .

αὐτὰρ ἐμοὶ τόδε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι

πόλλʼ ἐπιδινεῖται · μάλα μὲν κακὸν υἷος ἐόντος

ἄλλων δῆμον ἱκέσθαι ἰόντʼ αὐτῇσι βόεσσιν ,

ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς · τὸ δὲ ῥίγιον , αὖθι μένοντα

220

βουσὶν ἐπʼ ἀλλοτρίῃσι καθήμενον ἄλγεα πάσχειν .

καί κεν δὴ πάλαι ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήων

ἐξικόμην φεύγων , ἐπεὶ οὐκέτʼ ἀνεκτὰ πέλονται ·

ἀλλʼ ἔτι τὸν δύστηνον ὀΐομαι , εἴ ποθεν ἐλθὼν

ἀνδρῶν μνηστήρων σκέδασιν κατὰ δώματα θείῃ .

225

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

βουκόλʼ , ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτʼ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας ,

γιγνώσκω δὲ καὶ αὐτὸς ὅ τοι πινυτὴ φρένας ἵκει ,

τοὔνεκά τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι ·

ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ξενίη τε τράπεζα

230

ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος , ἣν ἀφικάνω ,

ἦ σέθεν ἐνθάδʼ ἐόντος ἐλεύσεται οἴκαδʼ Ὀδυσσεύς ·

σοῖσιν δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἐπόψεαι , αἴ κʼ ἐθέλῃσθα ,

κτεινομένους μνηστῆρας , οἳ ἐνθάδε κοιρανέουσιν .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ ·

235

αἲ γὰρ τοῦτο , ξεῖνε , ἔπος τελέσειε Κρονίων ·

γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται .

ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύξατο πᾶσι θεοῖσι

νοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε .

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον ,

240

μνηστῆρες δʼ ἄρα Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τε

ἤρτυον · αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀριστερὸς ἤλυθεν ὄρνις ,

αἰετὸς ὑψιπέτης , ἔχε δὲ τρήρωνα πέλειαν .

τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν ·

ὦ φίλοι , οὐχ ἡμῖν συνθεύσεται ἥδε γε βουλή ,

245

Τηλεμάχοιο φόνος · ἀλλὰ μνησώμεθα δαιτός .

ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος , τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος .

ἐλθόντες δʼ ἐς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο

χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε ,

οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας ,

250

ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην ·

σπλάγχνα δʼ ἄρʼ ὀπτήσαντες ἐνώμων , ἐν δέ τε οἶνον

κρητῆρσιν κερόωντο · κύπελλα δὲ νεῖμε συβώτης .

σῖτον δέ σφʼ ἐπένειμε Φιλοίτιος , ὄρχαμος ἀνδρῶν ,

καλοῖς ἐν κανέοισιν , ἐῳνοχόει δὲ Μελανθεύς .

255

οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον .

Τηλέμαχος δʼ Ὀδυσῆα καθίδρυε , κέρδεα νωμῶν ,

ἐντὸς ἐϋσταθέος μεγάρου , παρὰ λάϊνον οὐδόν ,

δίφρον ἀεικέλιον καταθεὶς ὀλίγην τε τράπεζαν ·

πὰρ δʼ ἐτίθει σπλάγχνων μοίρας , ἐν δʼ οἶνον ἔχευεν

260

ἐν δέπαϊ χρυσέῳ , καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν ·

ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο μετʼ ἀνδράσιν οἰνοποτάζων ·

κερτομίας δέ τοι αὐτὸς ἐγὼ καὶ χεῖρας ἀφέξω

πάντων μνηστήρων , ἐπεὶ οὔ τοι δήμιός ἐστιν

οἶκος ὅδʼ , ἀλλʼ Ὀδυσῆος , ἐμοὶ δʼ ἐκτήσατο κεῖνος .

265

ὑμεῖς δέ , μνηστῆρες , ἐπίσχετε θυμὸν ἐνιπῆς

καὶ χειρῶν , ἵνα μή τις ἔρις καὶ νεῖκος ὄρηται .

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες

Τηλέμαχον θαύμαζον , ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε .

τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη , Εὐπείθεος υἱός ·

270

καὶ χαλεπόν περ ἐόντα δεχώμεθα μῦθον , Ἀχαιοί ,

Τηλεμάχου · μάλα δʼ ἧμιν ἀπειλήσας ἀγορεύει .

οὐ γὰρ Ζεὺς εἴασε Κρονίων · τῷ κέ μιν ἤδη

παύσαμεν ἐν μεγάροισι , λιγύν περ ἐόντʼ ἀγορητήν .

ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος · ὁ δʼ ἄρʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων .

275

κήρυκες δʼ ἀνὰ ἄστυ θεῶν ἱερὴν ἑκατόμβην

ἦγον · τοὶ δʼ ἀγέροντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ

ἄλσος ὕπο σκιερὸν ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος .

οἱ δʼ ἐπεὶ ὤπτησαν κρέʼ ὑπέρτερα καὶ ἐρύσαντο ,

μοίρας δασσάμενοι δαίνυντʼ ἐρικυδέα δαῖτα ·

280

πὰρ δʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆϊ μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο

ἴσην , ὡς αὐτοί περ ἐλάγχανον · ὣς γὰρ ἀνώγει

Τηλέμαχος , φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο .

μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνη

λώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος , ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον

285

δύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδην Ὀδυσῆα .

ἦν δέ τις ἐν μνηστῆρσιν ἀνὴρ ἀθεμίστια εἰδώς ,

Κτήσιππος δʼ ὄνομʼ ἔσκε , Σάμῃ δʼ ἐνὶ οἰκία ναῖεν ·

ὃς δή τοι κτεάτεσσι πεποιθὼς θεσπεσίοισι

μνάσκετʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα .

290

ὅς ῥα τότε μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μετηύδα ·

κέκλυτέ μευ , μνηστῆρες ἀγήνορες , ὄφρα τι εἴπω ·

μοῖραν μὲν δὴ ξεῖνος ἔχει πάλαι , ὡς ἐπέοικεν ,

ἴσην · οὐ γὰρ καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιον

ξείνους Τηλεμάχου , ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται .

295

ἀλλʼ ἄγε οἱ καὶ ἐγὼ δῶ ξείνιον , ὄφρα καὶ αὐτὸς

ἠὲ λοετροχόῳ δώῃ γέρας ἠέ τῳ ἄλλῳ

δμώων , οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο .

ὣς εἰπὼν ἔρριψε βοὸς πόδα χειρὶ παχείῃ .

κείμενον ἐκ κανέοιο λαβών · ὁ δʼ ἀλεύατʼ Ὀδυσσεὺς

300

ἦκα παρακλίνας κεφαλήν , μείδησε δὲ θυμῷ

σαρδάνιον μάλα τοῖον · ὁ δʼ εὔδμητον βάλε τοῖχον .

Κτήσιππον δʼ ἄρα Τηλέμαχος ἠνίπαπε μύθῳ ·

Κτήσιππʼ , ἦ μάλα τοι τόδε κέρδιον ἔπλετο θυμῷ ·

οὐκ ἔβαλες τὸν ξεῖνον · ἀλεύατο γὰρ βέλος αὐτός .

305

ἦ γάρ κέν σε μέσον βάλον ἔγχεϊ ὀξυόεντι ,

καί κέ τοι ἀντὶ γάμοιο πατὴρ τάφον ἀμφεπονεῖτο

ἐνθάδε . τῷ μή τίς μοι ἀεικείας ἐνὶ οἴκῳ

φαινέτω · ἤδη γὰρ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα ,

ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρηα · πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα .

310

ἀλλʼ ἔμπης τάδε μὲν καὶ τέτλαμεν εἰσορόωντες ,

μήλων σφαζομένων οἴνοιό τε πινομένοιο

καὶ σίτου · χαλεπὸν γὰρ ἐρυκακέειν ἕνα πολλούς .

ἀλλʼ ἄγε μηκέτι μοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες ·

εἰ δʼ ἤδη μʼ αὐτὸν κτεῖναι μενεαίνετε χαλκῷ ,

315

καί κε τὸ βουλοίμην , καί κεν πολὺ κέρδιον εἴη

τεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι ,

ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκας

ῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά .

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ ·

320

ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος ·

ὦ φίλοι , οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳ

ἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι ·

μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλον

δμώων , οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο .

325

Τηλεμάχῳ δέ κε μῦθον ἐγὼ καὶ μητέρι φαίην

ἤπιον , εἴ σφωϊν κραδίῃ ἅδοι ἀμφοτέροιϊν .

ὄφρα μὲν ὑμῖν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει

νοστήσειν Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε ,

τόφρʼ οὔ τις νέμεσις μενέμεν τʼ ἦν ἰσχέμεναί τε

330

μνηστῆρας κατὰ δώματʼ , ἐπεὶ τόδε κέρδιον ἦεν ,

εἰ νόστησʼ Ὀδυσεὺς καὶ ὑπότροπος ἵκετο δῶμα ·

νῦν δʼ ἤδη τόδε δῆλον , ὅ τʼ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν .

ἀλλʼ ἄγε , σῇ τάδε μητρὶ παρεζόμενος κατάλεξον ,

γήμασθʼ ὅς τις ἄριστος ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν ,

335

ὄφρα σὺ μὲν χαίρων πατρώϊα πάντα νέμηαι ,

ἔσθων καὶ πίνων , ἡ δʼ ἄλλου δῶμα κομίζῃ .

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

οὐ μὰ Ζῆνʼ , Ἀγέλαε , καὶ ἄλγεα πατρὸς ἐμοῖο ,

ὅς που τῆλʼ Ἰθάκης ἢ ἔφθιται ἢ ἀλάληται ,

340

οὔ τι διατρίβω μητρὸς γάμον , ἀλλὰ κελεύω

γήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃ , ποτὶ δʼ ἄσπετα δῶρα δίδωμι .

αἰδέομαι δʼ ἀέκουσαν ἀπὸ μεγάροιο δίεσθαι

μύθῳ ἀναγκαίῳ · μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειεν .

ὣς φάτο Τηλέμαχος · μνηστῆρσι δὲ Παλλὰς Ἀθήνη

345

ἄσβεστον γέλω ὦρσε , παρέπλαγξεν δὲ νόημα .

οἱ δʼ ἤδη γναθμοῖσι γελοίων ἀλλοτρίοισιν ,

αἱμοφόρυκτα δὲ δὴ κρέα ἤσθιον · ὄσσε δʼ ἄρα σφέων

δακρυόφιν πίμπλαντο , γόον δʼ ὠΐετο θυμός .

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής ·

350

ἆ δειλοί , τί κακὸν τόδε πάσχετε ; νυκτὶ μὲν ὑμέων

εἰλύαται κεφαλαί τε πρόσωπά τε νέρθε τε γοῦνα .

οἰμωγὴ δὲ δέδηε , δεδάκρυνται δὲ παρειαί ,

αἵματι δʼ ἐρράδαται τοῖχοι καλαί τε μεσόδμαι ·

εἰδώλων δὲ πλέον πρόθυρον , πλείη δὲ καὶ αὐλή ,

355

ἱεμένων Ἔρεβόσδε ὑπὸ ζόφον · ἠέλιος δὲ

οὐρανοῦ ἐξαπόλωλε , κακὴ δʼ ἐπιδέδρομεν ἀχλύς .

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν .

τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος , Πολύβου πάϊς , ἦρχʼ ἀγορεύειν ·

ἀφραίνει ξεῖνος νέον ἄλλοθεν εἰληλουθώς .

360

ἀλλά μιν αἶψα , νέοι , δόμου ἐκπέμψασθε θύραζε

εἰς ἀγορὴν ἔρχεσθαι , ἐπεὶ τάδε νυκτὶ ἐΐσκει .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής ·

Εὐρύμαχʼ , οὔ τί σʼ ἄνωγα ἐμοὶ πομπῆας ὀπάζειν ·

εἰσί μοι ὀφθαλμοί τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἄμφω

365

καὶ νόος ἐν στήθεσσι τετυγμένος οὐδὲν ἀεικής .

τοῖς ἔξειμι θύραζε , ἐπεὶ νοέω κακὸν ὔμμιν

ἐρχόμενον , τό κεν οὔ τις ὑπεκφύγοι οὐδʼ ἀλέαιτο

μνηστήρων , οἳ δῶμα κάτʼ ἀντιθέου Ὀδυσῆος

ἀνέρας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανάασθε .

370

ὣς εἰπὼν ἐξῆλθε δόμων εὖ ναιεταόντων ,

ἵκετο δʼ ἐς Πείραιον , ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο .

μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ἐς ἀλλήλους ὁρόωντες

Τηλέμαχον ἐρέθιζον , ἐπὶ ξείνοις γελόωντες ·

ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων ·

375

Τηλέμαχʼ , οὔ τις σεῖο κακοξεινώτερος ἄλλος ·

οἷον μέν τινα τοῦτον ἔχεις ἐπίμαστον ἀλήτην ,

σίτου καὶ οἴνου κεχρημένον , οὐδέ τι ἔργων

ἔμπαιον οὐδὲ βίης , ἀλλʼ αὔτως ἄχθος ἀρούρης .

ἄλλος δʼ αὖτέ τις οὗτος ἀνέστη μαντεύεσθαι .

380

ἀλλʼ εἴ μοί τι πίθοιο , τό κεν πολὺ κέρδιον εἴη ·

τοὺς ξείνους ἐν νηῒ πολυκληῗδι βαλόντες

ἐς Σικελοὺς πέμψωμεν , ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι .

ὣς ἔφασαν μνηστῆρες · ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων ,

ἀλλʼ ἀκέων πατέρα προσεδέρκετο , δέγμενος αἰεί ,

385

ὁππότε δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει .

ἡ δὲ κατʼ ἄντηστιν θεμένη περικαλλέα δίφρον

κούρη Ἰκαρίοιο , περίφρων Πηνελόπεια ,

ἀνδρῶν ἐν μεγάροισιν ἑκάστου μῦθον ἄκουεν .

δεῖπνον μὲν γάρ τοί γε γελοίωντες τετύκοντο

390

ἡδὺ τε καὶ μενοεικές , ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἱέρευσαν ·

δόρπου δʼ οὐκ ἄν πως ἀχαρίστερον ἄλλο γένοιτο ,

οἷον δὴ τάχʼ ἔμελλε θεὰ καὶ καρτερὸς ἀνὴρ

θησέμεναι · πρότεροι γὰρ ἀεικέα μηχανόωντο .

Homer The Odyssey

A. T. Murray

Table of Contents: