Homer, The Odyssey, 4

οἱ δʼ ἷξον κοίλην Λακεδαίμονα κητώεσσαν ,

πρὸς δʼ ἄρα δώματʼ ἔλων Μενελάου κυδαλίμοιο .

τὸν δʼ εὗρον δαινύντα γάμον πολλοῖσιν ἔτῃσιν

υἱέος ἠδὲ θυγατρὸς ἀμύμονος ᾧ ἐνὶ οἴκῳ .

τὴν μὲν Ἀχιλλῆος ῥηξήνορος υἱέι πέμπεν ·

ἐν Τροίῃ γὰρ πρῶτον ὑπέσχετο καὶ κατένευσε

δωσέμεναι , τοῖσιν δὲ θεοὶ γάμον ἐξετέλειον .

τὴν ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθʼ ἵπποισι καὶ ἅρμασι πέμπε νέεσθαι

Μυρμιδόνων προτὶ ἄστυ περικλυτόν , οἷσιν ἄνασσεν .

υἱέι δὲ Σπάρτηθεν Ἀλέκτορος ἤγετο κούρην ,

ὅς οἱ τηλύγετος γένετο κρατερὸς Μεγαπένθης

ἐκ δούλης · Ἑλένῃ δὲ θεοὶ γόνον οὐκέτʼ ἔφαινον ,

ἐπεὶ δὴ τὸ πρῶτον ἐγείνατο παῖδʼ ἐρατεινήν ,

Ἑρμιόνην , ἣ εἶδος ἔχε χρυσέης Ἀφροδίτης .

ὣς οἱ μὲν δαίνυντο καθʼ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα

γείτονες ἠδὲ ἔται Μενελάου κυδαλίμοιο ,

τερπόμενοι · μετὰ δέ σφιν ἐμέλπετο θεῖος ἀοιδὸς

φορμίζων , δοιὼ δὲ κυβιστητῆρε κατʼ αὐτούς ,

μολπῆς ἐξάρχοντος , ἐδίνευον κατὰ μέσσους .

τὼ δʼ αὖτʼ ἐν προθύροισι δόμων αὐτώ τε καὶ ἵππω ,

Τηλέμαχός θʼ ἥρως καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱός ,

στῆσαν · ὁ δὲ προμολὼν ἴδετο κρείων Ἐτεωνεύς ,

ὀτρηρὸς θεράπων Μενελάου κυδαλίμοιο ,

βῆ δʼ ἴμεν ἀγγελέων διὰ δώματα ποιμένι λαῶν ,

ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

ξείνω δή τινε τώδε , διοτρεφὲς ὦ Μενέλαε ,

ἄνδρε δύω , γενεῇ δὲ Διὸς μεγάλοιο ἔικτον .

ἀλλʼ εἴπʼ , ἤ σφωιν καταλύσομεν ὠκέας ἵππους ,

ἦ ἄλλον πέμπωμεν ἱκανέμεν , ὅς κε φιλήσῃ .

τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη ξανθὸς Μενέλαος ·

οὐ μὲν νήπιος ἦσθα , Βοηθοΐδη Ἐτεωνεῦ ,

τὸ πρίν · ἀτὰρ μὲν νῦν γε πάϊς ὣς νήπια βάζεις .

ἦ μὲν δὴ νῶι ξεινήια πολλὰ φαγόντε

ἄλλων ἀνθρώπων δεῦρʼ ἱκόμεθʼ , αἴ κέ ποθι Ζεὺς

ἐξοπίσω περ παύσῃ ὀιζύος . ἀλλὰ λύʼ ἵππους

ξείνων , ἐς δʼ αὐτοὺς προτέρω ἄγε θοινηθῆναι .

ὣς φάθʼ , ὁ δὲ μεγάροιο διέσσυτο , κέκλετο δʼ ἄλλους

ὀτρηροὺς θεράποντας ἅμα σπέσθαι ἑοῖ αὐτῷ .

οἱ δʼ ἵππους μὲν λῦσαν ὑπὸ ζυγοῦ ἱδρώοντας ,

καὶ τοὺς μὲν κατέδησαν ἐφʼ ἱππείῃσι κάπῃσι ,

πὰρ δʼ ἔβαλον ζειάς , ἀνὰ δὲ κρῖ λευκὸν ἔμιξαν ,

ἅρματα δʼ ἔκλιναν πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα ,

αὐτοὺς δʼ εἰσῆγον θεῖον δόμον . οἱ δὲ ἰδόντες

θαύμαζον κατὰ δῶμα διοτρεφέος βασιλῆος ·

ὥς τε γὰρ ἠελίου αἴγλη πέλεν ἠὲ σελήνης

δῶμα καθʼ ὑψερεφὲς Μενελάου κυδαλίμοιο .

αὐτὰρ ἐπεὶ τάρπησαν ὁρώμενοι ὀφθαλμοῖσιν ,

ἔς ῥʼ ἀσαμίνθους βάντες ἐυξέστας λούσαντο .

τοὺς δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ ,

ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας ,

ἔς ῥα θρόνους ἕζοντο παρʼ Ἀτρεΐδην Μενέλαον .

χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα

καλῇ χρυσείῃ ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος ,

νίψασθαι · παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν .

σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα ,

εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα , χαριζομένη παρεόντων .

δαιτρὸς δὲ κρειῶν πίνακας παρέθηκεν ἀείρας

παντοίων , παρὰ δέ σφι τίθει χρύσεια κύπελλα .

τὼ καὶ δεικνύμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος ·

σίτου θʼ ἅπτεσθον καὶ χαίρετον . αὐτὰρ ἔπειτα

δείπνου πασσαμένω εἰρησόμεθʼ , οἵ τινές ἐστον

ἀνδρῶν · οὐ γὰρ σφῷν γε γένος ἀπόλωλε τοκήων ,

ἀλλʼ ἀνδρῶν γένος ἐστὲ διοτρεφέων βασιλήων

σκηπτούχων , ἐπεὶ οὔ κε κακοὶ τοιούσδε τέκοιεν .

ὣς φάτο , καί σφιν νῶτα βοὸς παρὰ πίονα θῆκεν

ὄπτʼ ἐν χερσὶν ἑλών , τά ῥά οἱ γέρα πάρθεσαν αὐτῷ .

οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον .

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο ,

δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεε Νέστορος υἱόν ,

ἄγχι σχὼν κεφαλήν , ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι ·

φράζεο , Νεστορίδη , τῷ ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ ,

χαλκοῦ τε στεροπὴν κὰδ δώματα ἠχήεντα

χρυσοῦ τʼ ἠλέκτρου τε καὶ ἀργύρου ἠδʼ ἐλέφαντος .

Ζηνός που τοιήδε γʼ Ὀλυμπίου ἔνδοθεν αὐλή ,

ὅσσα τάδʼ ἄσπετα πολλά · σέβας μʼ ἔχει εἰσορόωντα .

τοῦ δʼ ἀγορεύοντος ξύνετο ξανθὸς Μενέλαος ,

καί σφεας φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

τέκνα φίλʼ , ἦ τοι Ζηνὶ βροτῶν οὐκ ἄν τις ἐρίζοι ·

ἀθάνατοι γὰρ τοῦ γε δόμοι καὶ κτήματʼ ἔασιν ·

ἀνδρῶν δʼ ἤ κέν τίς μοι ἐρίσσεται , ἠὲ καὶ οὐκί ,

κτήμασιν . ἦ γὰρ πολλὰ παθὼν καὶ πόλλʼ ἐπαληθεὶς

ἠγαγόμην ἐν νηυσὶ καὶ ὀγδοάτῳ ἔτει ἦλθον ,

Κύπρον Φοινίκην τε καὶ Αἰγυπτίους ἐπαληθείς ,

Αἰθίοπάς θʼ ἱκόμην καὶ Σιδονίους καὶ Ἐρεμβοὺς

καὶ Λιβύην , ἵνα τʼ ἄρνες ἄφαρ κεραοὶ τελέθουσι .

τρὶς γὰρ τίκτει μῆλα τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν .

ἔνθα μὲν οὔτε ἄναξ ἐπιδευὴς οὔτε τι ποιμὴν

τυροῦ καὶ κρειῶν οὐδὲ γλυκεροῖο γάλακτος ,

ἀλλʼ αἰεὶ παρέχουσιν ἐπηετανὸν γάλα θῆσθαι .

ἧος ἐγὼ περὶ κεῖνα πολὺν βίοτον συναγείρων

ἠλώμην , τῆός μοι ἀδελφεὸν ἄλλος ἔπεφνεν

λάθρῃ , ἀνωιστί , δόλῳ οὐλομένης ἀλόχοιο ·

ὣς οὔ τοι χαίρων τοῖσδε κτεάτεσσιν ἀνάσσω .

καὶ πατέρων τάδε μέλλετʼ ἀκουέμεν , οἵ τινες ὑμῖν

εἰσίν , ἐπεὶ μάλα πολλὰ πάθον , καὶ ἀπώλεσα οἶκον

εὖ μάλα ναιετάοντα , κεχανδότα πολλὰ καὶ ἐσθλά .

ὧν ὄφελον τριτάτην περ ἔχων ἐν δώμασι μοῖραν

ναίειν , οἱ δʼ ἄνδρες σόοι ἔμμεναι , οἳ τότʼ ὄλοντο

Τροίῃ ἐν εὐρείῃ ἑκὰς Ἄργεος ἱπποβότοιο .

ἀλλʼ ἔμπης πάντας μὲν ὀδυρόμενος καὶ ἀχεύων

100

πολλάκις ἐν μεγάροισι καθήμενος ἡμετέροισιν

ἄλλοτε μέν τε γόῳ φρένα τέρπομαι , ἄλλοτε δʼ αὖτε

παύομαι · αἰψηρὸς δὲ κόρος κρυεροῖο γόοιο .

τῶν πάντων οὐ τόσσον ὀδύρομαι , ἀχνύμενός περ ,

ὡς ἑνός , ὅς τέ μοι ὕπνον ἀπεχθαίρει καὶ ἐδωδὴν

105

μνωομένῳ , ἐπεὶ οὔ τις Ἀχαιῶν τόσσʼ ἐμόγησεν ,

ὅσσʼ Ὀδυσεὺς ἐμόγησε καὶ ἤρατο . τῷ δʼ ἄρʼ ἔμελλεν

αὐτῷ κήδεʼ ἔσεσθαι , ἐμοὶ δʼ ἄχος αἰὲν ἄλαστον

κείνου , ὅπως δὴ δηρὸν ἀποίχεται , οὐδέ τι ἴδμεν ,

ζώει ὅ γʼ ἦ τέθνηκεν . ὀδύρονταί νύ που αὐτὸν

110

Λαέρτης θʼ ὁ γέρων καὶ ἐχέφρων Πηνελόπεια

Τηλέμαχός θʼ , ὃν ἔλειπε νέον γεγαῶτʼ ἐνὶ οἴκῳ .

ὣς φάτο , τῷ δʼ ἄρα πατρὸς ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο .

δάκρυ δʼ ἀπὸ βλεφάρων χαμάδις βάλε πατρὸς ἀκούσας ,

χλαῖναν πορφυρέην ἄντʼ ὀφθαλμοῖιν ἀνασχὼν

115

ἀμφοτέρῃσιν χερσί . νόησε δέ μιν Μενέλαος ,

μερμήριξε δʼ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν ,

ἠέ μιν αὐτὸν πατρὸς ἐάσειε μνησθῆναι

ἦ πρῶτʼ ἐξερέοιτο ἕκαστά τε πειρήσαιτο .

ἧος ὁ ταῦθʼ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν ,

120

ἐκ δʼ Ἑλένη θαλάμοιο θυώδεος ὑψορόφοιο

ἤλυθεν Ἀρτέμιδι χρυσηλακάτῳ ἐικυῖα .

τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ Ἀδρήστη κλισίην εὔτυκτον ἔθηκεν ,

Ἀλκίππη δὲ τάπητα φέρεν μαλακοῦ ἐρίοιο ,

Φυλὼ δʼ ἀργύρεον τάλαρον φέρε , τόν οἱ ἔθηκεν

125

Ἀλκάνδρη , Πολύβοιο δάμαρ , ὃς ἔναιʼ ἐνὶ Θήβῃς

Αἰγυπτίῃς , ὅθι πλεῖστα δόμοις ἐν κτήματα κεῖται ·

ὃς Μενελάῳ δῶκε δύʼ ἀργυρέας ἀσαμίνθους ,

δοιοὺς δὲ τρίποδας , δέκα δὲ χρυσοῖο τάλαντα .

χωρὶς δʼ αὖθʼ Ἑλένῃ ἄλοχος πόρε κάλλιμα δῶρα ·

130

χρυσέην τʼ ἠλακάτην τάλαρόν θʼ ὑπόκυκλον ὄπασσεν

ἀργύρεον , χρυσῷ δʼ ἐπὶ χείλεα κεκράαντο .

τόν ῥά οἱ ἀμφίπολος Φυλὼ παρέθηκε φέρουσα

νήματος ἀσκητοῖο βεβυσμένον · αὐτὰρ ἐπʼ αὐτῷ

ἠλακάτη τετάνυστο ἰοδνεφὲς εἶρος ἔχουσα .

135

ἕζετο δʼ ἐν κλισμῷ , ὑπὸ δὲ θρῆνυς ποσὶν ἦεν .

αὐτίκα δʼ ἥ γʼ ἐπέεσσι πόσιν ἐρέεινεν ἕκαστα ·

ἴδμεν δή , Μενέλαε διοτρεφές , οἵ τινες οἵδε

ἀνδρῶν εὐχετόωνται ἱκανέμεν ἡμέτερον δῶ ;

ψεύσομαι ἦ ἔτυμον ἐρέω ; κέλεται δέ με θυμός .

140

οὐ γάρ πώ τινά φημι ἐοικότα ὧδε ἰδέσθαι

οὔτʼ ἄνδρʼ οὔτε γυναῖκα , σέβας μʼ ἔχει εἰσορόωσαν ,

ὡς ὅδʼ Ὀδυσσῆος μεγαλήτορος υἷι ἔοικε ,

Τηλεμάχῳ , τὸν ἔλειπε νέον γεγαῶτʼ ἐνὶ οἴκῳ

κεῖνος ἀνήρ , ὅτʼ ἐμεῖο κυνώπιδος εἵνεκʼ Ἀχαιοὶ

145

ἤλθεθʼ ὑπὸ Τροίην πόλεμον θρασὺν ὁρμαίνοντες .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος ·

οὕτω νῦν καὶ ἐγὼ νοέω , γύναι , ὡς σὺ ἐίσκεις ·

κείνου γὰρ τοιοίδε πόδες τοιαίδε τε χεῖρες

ὀφθαλμῶν τε βολαὶ κεφαλή τʼ ἐφύπερθέ τε χαῖται .

150

καὶ νῦν ἦ τοι ἐγὼ μεμνημένος ἀμφʼ Ὀδυσῆι

μυθεόμην , ὅσα κεῖνος ὀιζύσας ἐμόγησεν

ἀμφʼ ἐμοί , αὐτὰρ ὁ πικρὸν ὑπʼ ὀφρύσι δάκρυον εἶβε ,

χλαῖναν πορφυρέην ἄντʼ ὀφθαλμοῖιν ἀνασχών .

τὸν δʼ αὖ Νεστορίδης Πεισίστρατος ἀντίον ηὔδα ·

155

Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές , ὄρχαμε λαῶν ,

κείνου μέν τοι ὅδʼ υἱὸς ἐτήτυμον , ὡς ἀγορεύεις ·

ἀλλὰ σαόφρων ἐστί , νεμεσσᾶται δʼ ἐνὶ θυμῷ

ὧδʼ ἐλθὼν τὸ πρῶτον ἐπεσβολίας ἀναφαίνειν

ἄντα σέθεν , τοῦ νῶι θεοῦ ὣς τερπόμεθʼ αὐδῇ .

160

αὐτὰρ ἐμὲ προέηκε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ

τῷ ἅμα πομπὸν ἕπεσθαι · ἐέλδετο γάρ σε ἰδέσθαι ,

ὄφρα οἱ ἤ τι ἔπος ὑποθήσεαι ἠέ τι ἔργον .

πολλὰ γὰρ ἄλγεʼ ἔχει πατρὸς πάϊς οἰχομένοιο

ἐν μεγάροις , ᾧ μὴ ἄλλοι ἀοσσητῆρες ἔωσιν ,

165

ὡς νῦν Τηλεμάχῳ ὁ μὲν οἴχεται , οὐδέ οἱ ἄλλοι

εἴσʼ οἵ κεν κατὰ δῆμον ἀλάλκοιεν κακότητα .

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος ·

ὢ πόποι , ἦ μάλα δὴ φίλου ἀνέρος υἱὸς ἐμὸν δῶ

ἵκεθʼ , ὃς εἵνεκʼ ἐμεῖο πολέας ἐμόγησεν ἀέθλους ·

170

καί μιν ἔφην ἐλθόντα φιλησέμεν ἔξοχον ἄλλων

Ἀργείων , εἰ νῶιν ὑπεὶρ ἅλα νόστον ἔδωκε

νηυσὶ θοῇσι γενέσθαι Ὀλύμπιος εὐρύοπα Ζεύς .

καί κέ οἱ Ἄργεϊ νάσσα πόλιν καὶ δώματʼ ἔτευξα ,

ἐξ Ἰθάκης ἀγαγὼν σὺν κτήμασι καὶ τέκεϊ ᾧ

175

καὶ πᾶσιν λαοῖσι , μίαν πόλιν ἐξαλαπάξας ,

αἳ περιναιετάουσιν , ἀνάσσονται δʼ ἐμοὶ αὐτῷ .

καί κε θάμʼ ἐνθάδʼ ἐόντες ἐμισγόμεθʼ · οὐδέ κεν ἡμέας

ἄλλο διέκρινεν φιλέοντέ τε τερπομένω τε ,

πρίν γʼ ὅτε δὴ θανάτοιο μέλαν νέφος ἀμφεκάλυψεν .

180

ἀλλὰ τὰ μέν που μέλλεν ἀγάσσεσθαι θεὸς αὐτός ,

ὃς κεῖνον δύστηνον ἀνόστιμον οἶον ἔθηκεν .

ὣς φάτο , τοῖσι δὲ πᾶσιν ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο .

κλαῖε μὲν Ἀργείη Ἑλένη , Διὸς ἐκγεγαυῖα ,

κλαῖε δὲ Τηλέμαχός τε καὶ Ἀτρεΐδης Μενέλαος ,

185

οὐδʼ ἄρα Νέστορος υἱὸς ἀδακρύτω ἔχεν ὄσσε ·

μνήσατο γὰρ κατὰ θυμὸν ἀμύμονος Ἀντιλόχοιο ,

τόν ῥʼ Ἠοῦς ἔκτεινε φαεινῆς ἀγλαὸς υἱός ·

τοῦ ὅ γʼ ἐπιμνησθεὶς ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευεν ·

Ἀτρεΐδη , περὶ μέν σε βροτῶν πεπνυμένον εἶναι

190

Νέστωρ φάσχʼ ὁ γέρων , ὅτʼ ἐπιμνησαίμεθα σεῖο

οἷσιν ἐνὶ μεγάροισι , καὶ ἀλλήλους ἐρέοιμεν .

καὶ νῦν , εἴ τί που ἔστι , πίθοιό μοι · οὐ γὰρ ἐγώ γε

τέρπομʼ ὀδυρόμενος μεταδόρπιος , ἀλλὰ καὶ ἠὼς

ἔσσεται ἠριγένεια · νεμεσσῶμαί γε μὲν οὐδὲν

195

κλαίειν ὅς κε θάνῃσι βροτῶν καὶ πότμον ἐπίσπῃ .

τοῦτό νυ καὶ γέρας οἶον ὀιζυροῖσι βροτοῖσιν ,

κείρασθαί τε κόμην βαλέειν τʼ ἀπὸ δάκρυ παρειῶν .

καὶ γὰρ ἐμὸς τέθνηκεν ἀδελφεός , οὔ τι κάκιστος

Ἀργείων · μέλλεις δὲ σὺ ἴδμεναι · οὐ γὰρ ἐγώ γε

200

ἤντησʼ οὐδὲ ἴδον · περὶ δʼ ἄλλων φασὶ γενέσθαι

Ἀντίλοχον , πέρι μὲν θείειν ταχὺν ἠδὲ μαχητήν .

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος ·

ὦ φίλʼ , ἐπεὶ τόσα εἶπες , ὅσʼ ἂν πεπνυμένος ἀνὴρ

εἴποι καὶ ῥέξειε , καὶ ὃς προγενέστερος εἴη ·

205

τοίου γὰρ καὶ πατρός , ὃ καὶ πεπνυμένα βάζεις ,

ῥεῖα δʼ ἀρίγνωτος γόνος ἀνέρος ᾧ τε Κρονίων

ὄλβον ἐπικλώσῃ γαμέοντί τε γεινομένῳ τε ,

ὡς νῦν Νέστορι δῶκε διαμπερὲς ἤματα πάντα

αὐτὸν μὲν λιπαρῶς γηρασκέμεν ἐν μεγάροισιν ,

210

υἱέας αὖ πινυτούς τε καὶ ἔγχεσιν εἶναι ἀρίστους .

ἡμεῖς δὲ κλαυθμὸν μὲν ἐάσομεν , ὃς πρὶν ἐτύχθη ,

δόρπου δʼ ἐξαῦτις μνησώμεθα , χερσὶ δʼ ἐφʼ ὕδωρ

χευάντων . μῦθοι δὲ καὶ ἠῶθέν περ ἔσονται

Τηλεμάχῳ καὶ ἐμοὶ διαειπέμεν ἀλλήλοισιν .

215

ὣς ἔφατʼ , Ἀσφαλίων δʼ ἄρʼ ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευεν ,

ὀτρηρὸς θεράπων Μενελάου κυδαλίμοιο .

οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον .

ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησʼ Ἑλένη Διὸς ἐκγεγαυῖα ·

αὐτίκʼ ἄρʼ εἰς οἶνον βάλε φάρμακον , ἔνθεν ἔπινον ,

220

νηπενθές τʼ ἄχολόν τε , κακῶν ἐπίληθον ἁπάντων .

ὃς τὸ καταβρόξειεν , ἐπὴν κρητῆρι μιγείη ,

οὔ κεν ἐφημέριός γε βάλοι κατὰ δάκρυ παρειῶν ,

οὐδʼ εἴ οἱ κατατεθναίη μήτηρ τε πατήρ τε ,

οὐδʼ εἴ οἱ προπάροιθεν ἀδελφεὸν ἢ φίλον υἱὸν

225

χαλκῷ δηιόῳεν , ὁ δʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῷτο .

τοῖα Διὸς θυγάτηρ ἔχε φάρμακα μητιόεντα ,

ἐσθλά , τά οἱ Πολύδαμνα πόρεν , Θῶνος παράκοιτις

Αἰγυπτίη , τῇ πλεῖστα φέρει ζείδωρος ἄρουρα

φάρμακα , πολλὰ μὲν ἐσθλὰ μεμιγμένα πολλὰ δὲ λυγρά ·

230

ἰητρὸς δὲ ἕκαστος ἐπιστάμενος περὶ πάντων

ἀνθρώπων · ἦ γὰρ Παιήονός εἰσι γενέθλης .

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐνέηκε κέλευσέ τε οἰνοχοῆσαι ,

ἐξαῦτις μύθοισιν ἀμειβομένη προσέειπεν ·

Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφὲς ἠδὲ καὶ οἵδε

235

ἀνδρῶν ἐσθλῶν παῖδες · ἀτὰρ θεὸς ἄλλοτε ἄλλῳ

Ζεὺς ἀγαθόν τε κακόν τε διδοῖ · δύναται γὰρ ἅπαντα ·

ἦ τοι νῦν δαίνυσθε καθήμενοι ἐν μεγάροισι

καὶ μύθοις τέρπεσθε · ἐοικότα γὰρ καταλέξω .

πάντα μὲν οὐκ ἂν ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ὀνομήνω ,

240

ὅσσοι Ὀδυσσῆος ταλασίφρονός εἰσιν ἄεθλοι ·

ἀλλʼ οἷον τόδʼ ἔρεξε καὶ ἔτλη καρτερὸς ἀνὴρ

δήμῳ ἔνι Τρώων , ὅθι πάσχετε πήματʼ Ἀχαιοί .

αὐτόν μιν πληγῇσιν ἀεικελίῃσι δαμάσσας ,

σπεῖρα κάκʼ ἀμφʼ ὤμοισι βαλών , οἰκῆι ἐοικώς ,

245

ἀνδρῶν δυσμενέων κατέδυ πόλιν εὐρυάγυιαν ·

ἄλλῳ δʼ αὐτὸν φωτὶ κατακρύπτων ἤισκε ,

δέκτῃ , ὃς οὐδὲν τοῖος ἔην ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν .

τῷ ἴκελος κατέδυ Τρώων πόλιν , οἱ δʼ ἀβάκησαν

πάντες · ἐγὼ δέ μιν οἴη ἀνέγνων τοῖον ἐόντα ,

250

καί μιν ἀνηρώτων · ὁ δὲ κερδοσύνῃ ἀλέεινεν .

ἀλλʼ ὅτε δή μιν ἐγὼ λόεον καὶ χρῖον ἐλαίῳ ,

ἀμφὶ δὲ εἵματα ἕσσα καὶ ὤμοσα καρτερὸν ὅρκον

μὴ μὲν πρὶν Ὀδυσῆα μετὰ Τρώεσσʼ ἀναφῆναι ,

πρίν γε τὸν ἐς νῆάς τε θοὰς κλισίας τʼ ἀφικέσθαι ,

255

καὶ τότε δή μοι πάντα νόον κατέλεξεν Ἀχαιῶν .

πολλοὺς δὲ Τρώων κτείνας ταναήκεϊ χαλκῷ

ἦλθε μετʼ Ἀργείους , κατὰ δὲ φρόνιν ἤγαγε πολλήν .

ἔνθʼ ἄλλαι Τρῳαὶ λίγʼ ἐκώκυον · αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ

χαῖρʼ , ἐπεὶ ἤδη μοι κραδίη τέτραπτο νέεσθαι

260

ἂψ οἶκόνδʼ , ἄτην δὲ μετέστενον , ἣν Ἀφροδίτη

δῶχʼ , ὅτε μʼ ἤγαγε κεῖσε φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης ,

παῖδά τʼ ἐμὴν νοσφισσαμένην θάλαμόν τε πόσιν τε

οὔ τευ δευόμενον , οὔτʼ ἂρ φρένας οὔτε τι εἶδος .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος ·

265

ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα , γύναι , κατὰ μοῖραν ἔειπες .

ἤδη μὲν πολέων ἐδάην βουλήν τε νόον τε

ἀνδρῶν ἡρώων , πολλὴν δʼ ἐπελήλυθα γαῖαν ·

ἀλλʼ οὔ πω τοιοῦτον ἐγὼν ἴδον ὀφθαλμοῖσιν ,

οἷον Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἔσκε φίλον κῆρ .

270

οἷον καὶ τόδʼ ἔρεξε καὶ ἔτλη καρτερὸς ἀνὴρ

ἵππῳ ἔνι ξεστῷ , ἵνʼ ἐνήμεθα πάντες ἄριστοι

Ἀργείων Τρώεσσι φόνον καὶ κῆρα φέροντες .

ἦλθες ἔπειτα σὺ κεῖσε · κελευσέμεναι δέ σʼ ἔμελλε

δαίμων , ὃς Τρώεσσιν ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι ·

275

καί τοι Δηΐφοβος θεοείκελος ἕσπετʼ ἰούσῃ .

τρὶς δὲ περίστειξας κοῖλον λόχον ἀμφαφόωσα ,

ἐκ δʼ ὀνομακλήδην Δαναῶν ὀνόμαζες ἀρίστους ,

πάντων Ἀργείων φωνὴν ἴσκουσʼ ἀλόχοισιν .

αὐτὰρ ἐγὼ καὶ Τυδεΐδης καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς

280

ἥμενοι ἐν μέσσοισιν ἀκούσαμεν ὡς ἐβόησας .

νῶι μὲν ἀμφοτέρω μενεήναμεν ὁρμηθέντε

ἢ ἐξελθέμεναι , ἢ ἔνδοθεν αἶψʼ ὑπακοῦσαι ·

ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένω περ .

ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἀκὴν ἔσαν υἷες Ἀχαιῶν ,

285

Ἄντικλος δὲ σέ γʼ οἶος ἀμείψασθαι ἐπέεσσιν

ἤθελεν . ἀλλʼ Ὀδυσεὺς ἐπὶ μάστακα χερσὶ πίεζεν

νωλεμέως κρατερῇσι , σάωσε δὲ πάντας Ἀχαιούς ·

τόφρα δʼ ἔχʼ , ὄφρα σε νόσφιν ἀπήγαγε Παλλὰς Ἀθήνη .

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

290

Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές , ὄρχαμε λαῶν ,

ἄλγιον · οὐ γάρ οἵ τι τάδʼ ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον ,

οὐδʼ εἴ οἱ κραδίη γε σιδηρέη ἔνδοθεν ἦεν .

ἀλλʼ ἄγετʼ εἰς εὐνὴν τράπεθʼ ἡμέας , ὄφρα καὶ ἤδη

ὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντες .

295

ὣς ἔφατʼ , Ἀργείη δʼ Ἑλένη δμῳῇσι κέλευσεν

δέμνιʼ ὑπʼ αἰθούσῃ θέμεναι καὶ ῥήγεα καλὰ

πορφύρεʼ ἐμβαλέειν στορέσαι τʼ ἐφύπερθε τάπητας ,

χλαίνας τʼ ἐνθέμεναι οὔλας καθύπερθεν ἕσασθαι .

αἱ δʼ ἴσαν ἐκ μεγάροιο δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσαι ,

300

δέμνια δὲ στόρεσαν · ἐκ δὲ ξείνους ἄγε κῆρυξ .

οἱ μὲν ἄρʼ ἐν προδόμῳ δόμου αὐτόθι κοιμήσαντο ,

Τηλέμαχός θʼ ἥρως καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱός ·

Ἀτρεΐδης δὲ καθεῦδε μυχῷ δόμου ὑψηλοῖο ,

πὰρ δʼ Ἑλένη τανύπεπλος ἐλέξατο , δῖα γυναικῶν .

305

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς ,

ὤρνυτʼ ἄρʼ ἐξ εὐνῆφι βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος

εἵματα ἑσσάμενος , περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ ,

ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα ,

βῆ δʼ ἴμεν ἐκ θαλάμοιο θεῷ ἐναλίγκιος ἄντην ,

310

Τηλεμάχῳ δὲ παρῖζεν , ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν ·

τίπτε δέ σε χρειὼ δεῦρʼ ἤγαγε , Τηλέμαχʼ ἥρως ,

ἐς Λακεδαίμονα δῖαν , ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης ;

δήμιον ἦ ἴδιον ; τόδε μοι νημερτὲς ἐνίσπες .

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

315

Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές , ὄρχαμε λαῶν ,

ἤλυθον , εἴ τινά μοι κληηδόνα πατρὸς ἐνίσποις .

ἐσθίεταί μοι οἶκος , ὄλωλε δὲ πίονα ἔργα ,

δυσμενέων δʼ ἀνδρῶν πλεῖος δόμος , οἵ τέ μοι αἰεὶ

μῆλʼ ἁδινὰ σφάζουσι καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς ,

320

μητρὸς ἐμῆς μνηστῆρες ὑπέρβιον ὕβριν ἔχοντες .

τοὔνεκα νῦν τὰ σὰ γούναθʼ ἱκάνομαι , αἴ κʼ ἐθέλῃσθα

κείνου λυγρὸν ὄλεθρον ἐνισπεῖν , εἴ που ὄπωπας

ὀφθαλμοῖσι τεοῖσιν ἢ ἄλλου μῦθον ἄκουσας

πλαζομένου · περὶ γάρ μιν ὀιζυρὸν τέκε μήτηρ .

325

μηδέ τί μʼ αἰδόμενος μειλίσσεο μηδʼ ἐλεαίρων ,

ἀλλʼ εὖ μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς .

λίσσομαι , εἴ ποτέ τοί τι πατὴρ ἐμός , ἐσθλὸς Ὀδυσσεὺς

ἢ ἔπος ἠέ τι ἔργον ὑποστὰς ἐξετέλεσσε

δήμῳ ἔνι Τρώων , ὅθι πάσχετε πήματʼ Ἀχαιοί ,

330

τῶν νῦν μοι μνῆσαι , καί μοι νημερτὲς ἐνίσπες .

τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέθη ξανθὸς Μενέλαος ·

ὢ πόποι , ἦ μάλα δὴ κρατερόφρονος ἀνδρὸς ἐν εὐνῇ

ἤθελον εὐνηθῆναι ἀνάλκιδες αὐτοὶ ἐόντες .

ὡς δʼ ὁπότʼ ἐν ξυλόχῳ ἔλαφος κρατεροῖο λέοντος

335

νεβροὺς κοιμήσασα νεηγενέας γαλαθηνοὺς

κνημοὺς ἐξερέῃσι καὶ ἄγκεα ποιήεντα

βοσκομένη , ὁ δʼ ἔπειτα ἑὴν εἰσήλυθεν εὐνήν ,

ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ἀεικέα πότμον ἐφῆκεν ,

ὣς Ὀδυσεὺς κείνοισιν ἀεικέα πότμον ἐφήσει .

340

αἲ γάρ , Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον ,

τοῖος ἐών , οἷός ποτʼ ἐυκτιμένῃ ἐνὶ Λέσβῳ

ἐξ ἔριδος Φιλομηλεΐδῃ ἐπάλαισεν ἀναστάς ,

κὰδ δʼ ἔβαλε κρατερῶς , κεχάροντο δὲ πάντες Ἀχαιοί ,

τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς ·

345

πάντες κʼ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε .

ταῦτα δʼ ἅ μʼ εἰρωτᾷς καὶ λίσσεαι , οὐκ ἂν ἐγώ γε

ἄλλα παρὲξ εἴποιμι παρακλιδόν , οὐδʼ ἀπατήσω ,

ἀλλὰ τὰ μέν μοι ἔειπε γέρων ἅλιος νημερτής ,

τῶν οὐδέν τοι ἐγὼ κρύψω ἔπος οὐδʼ ἐπικεύσω .

350

Αἰγύπτῳ μʼ ἔτι δεῦρο θεοὶ μεμαῶτα νέεσθαι

ἔσχον , ἐπεὶ οὔ σφιν ἔρεξα τεληέσσας ἑκατόμβας .

οἱ δʼ αἰεὶ βούλοντο θεοὶ μεμνῆσθαι ἐφετμέων .

νῆσος ἔπειτά τις ἔστι πολυκλύστῳ ἐνὶ πόντῳ

Αἰγύπτου προπάροιθε , Φάρον δέ ἑ κικλήσκουσι ,

355

τόσσον ἄνευθʼ ὅσσον τε πανημερίη γλαφυρὴ νηῦς

ἤνυσεν , ᾗ λιγὺς οὖρος ἐπιπνείῃσιν ὄπισθεν ·

ἐν δὲ λιμὴν ἐύορμος , ὅθεν τʼ ἀπὸ νῆας ἐίσας

ἐς πόντον βάλλουσιν , ἀφυσσάμενοι μέλαν ὕδωρ .

ἔνθα μʼ ἐείκοσιν ἤματʼ ἔχον θεοί , οὐδέ ποτʼ οὖροι

360

πνείοντες φαίνονθʼ ἁλιαέες , οἵ ῥά τε νηῶν

πομπῆες γίγνονται ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης .

καί νύ κεν ἤια πάντα κατέφθιτο καὶ μένεʼ ἀνδρῶν ,

εἰ μή τίς με θεῶν ὀλοφύρατο καί μʼ ἐσάωσε ,

Πρωτέος ἰφθίμου θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος ,

365

Εἰδοθέη · τῇ γάρ ῥα μάλιστά γε θυμὸν ὄρινα .

ἥ μʼ οἴῳ ἔρροντι συνήντετο νόσφιν ἑταίρων ·

αἰεὶ γὰρ περὶ νῆσον ἀλώμενοι ἰχθυάασκον

γναμπτοῖς ἀγκίστροισιν , ἔτειρε δὲ γαστέρα λιμός .

ἡ δέ μευ ἄγχι στᾶσα ἔπος φάτο φώνησέν τε ·

370

νήπιός εἰς , ὦ ξεῖνε , λίην τόσον ἠδὲ χαλίφρων ,

ἦε ἑκὼν μεθίεις καὶ τέρπεαι ἄλγεα πάσχων ;

ὡς δὴ δήθʼ ἐνὶ νήσῳ ἐρύκεαι , οὐδέ τι τέκμωρ

εὑρέμεναι δύνασαι , μινύθει δέ τοι ἦτορ ἑταίρων .

ὣς ἔφατʼ , αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον ·

375

ἐκ μέν τοι ἐρέω , ἥ τις σύ πέρ ἐσσι θεάων ,

ὡς ἐγὼ οὔ τι ἑκὼν κατερύκομαι , ἀλλά νυ μέλλω

ἀθανάτους ἀλιτέσθαι , οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν .

ἀλλὰ σύ πέρ μοι εἰπέ , θεοὶ δέ τε πάντα ἴσασιν ,

ὅς τίς μʼ ἀθανάτων πεδάᾳ καὶ ἔδησε κελεύθου ,

380

νόστον θʼ , ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσομαι ἰχθυόεντα .

ὣς ἐφάμην , ἡ δʼ αὐτίκʼ ἀμείβετο δῖα θεάων ·

τοιγὰρ ἐγώ τοι , ξεῖνε , μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω .

πωλεῖταί τις δεῦρο γέρων ἅλιος νημερτὴς

ἀθάνατος Πρωτεὺς Αἰγύπτιος , ὅς τε θαλάσσης

385

πάσης βένθεα οἶδε , Ποσειδάωνος ὑποδμώς ·

τὸν δέ τʼ ἐμόν φασιν πατέρʼ ἔμμεναι ἠδὲ τεκέσθαι .

τόν γʼ εἴ πως σὺ δύναιο λοχησάμενος λελαβέσθαι ,

ὅς κέν τοι εἴπῃσιν ὁδὸν καὶ μέτρα κελεύθου

νόστον θʼ , ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσεαι ἰχθυόεντα .

390

καὶ δέ κέ τοι εἴπῃσι , διοτρεφές , αἴ κʼ ἐθέλῃσθα ,

ὅττι τοι ἐν μεγάροισι κακόν τʼ ἀγαθόν τε τέτυκται

οἰχομένοιο σέθεν δολιχὴν ὁδὸν ἀργαλέην τε .

ὣς ἔφατʼ , αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον ·

αὐτὴ νῦν φράζευ σὺ λόχον θείοιο γέροντος ,

395

μή πώς με προϊδὼν ἠὲ προδαεὶς ἀλέηται ·

ἀργαλέος γάρ τʼ ἐστὶ θεὸς βροτῷ ἀνδρὶ δαμῆναι .

ὣς ἐφάμην , ἡ δʼ αὐτίκʼ ἀμείβετο δῖα θεάων ·

τοιγὰρ ἐγώ τοι , ξεῖνε , μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω .

ἦμος δʼ ἠέλιος μέσον οὐρανὸν ἀμφιβεβήκῃ ,

400

τῆμος ἄρʼ ἐξ ἁλὸς εἶσι γέρων ἅλιος νημερτὴς

πνοιῇ ὕπο Ζεφύροιο μελαίνῃ φρικὶ καλυφθείς ,

ἐκ δʼ ἐλθὼν κοιμᾶται ὑπὸ σπέσσι γλαφυροῖσιν ·

ἀμφὶ δέ μιν φῶκαι νέποδες καλῆς ἁλοσύδνης

ἁθρόαι εὕδουσιν , πολιῆς ἁλὸς ἐξαναδῦσαι ,

405

πικρὸν ἀποπνείουσαι ἁλὸς πολυβενθέος ὀδμήν .

ἔνθα σʼ ἐγὼν ἀγαγοῦσα ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφιν

εὐνάσω ἑξείης · σὺ δʼ ἐὺ κρίνασθαι ἑταίρους

τρεῖς , οἵ τοι παρὰ νηυσὶν ἐυσσέλμοισιν ἄριστοι .

πάντα δέ τοι ἐρέω ὀλοφώια τοῖο γέροντος .

410

φώκας μέν τοι πρῶτον ἀριθμήσει καὶ ἔπεισιν ·

αὐτὰρ ἐπὴν πάσας πεμπάσσεται ἠδὲ ἴδηται ,

λέξεται ἐν μέσσῃσι νομεὺς ὣς πώεσι μήλων .

τὸν μὲν ἐπὴν δὴ πρῶτα κατευνηθέντα ἴδησθε ,

καὶ τότʼ ἔπειθʼ ὑμῖν μελέτω κάρτος τε βίη τε ,

415

αὖθι δʼ ἔχειν μεμαῶτα καὶ ἐσσύμενόν περ ἀλύξαι .

πάντα δὲ γιγνόμενος πειρήσεται , ὅσσʼ ἐπὶ γαῖαν

ἑρπετὰ γίγνονται , καὶ ὕδωρ καὶ θεσπιδαὲς πῦρ ·

ὑμεῖς δʼ ἀστεμφέως ἐχέμεν μᾶλλόν τε πιέζειν .

ἀλλʼ ὅτε κεν δή σʼ αὐτὸς ἀνείρηται ἐπέεσσι ,

420

τοῖος ἐὼν οἷόν κε κατευνηθέντα ἴδησθε ,

καὶ τότε δὴ σχέσθαι τε βίης λῦσαί τε γέροντα ,

ἥρως , εἴρεσθαι δέ , θεῶν ὅς τίς σε χαλέπτει ,

νόστον θʼ , ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσεαι ἰχθυόεντα .

ὣς εἰποῦσʼ ὑπὸ πόντον ἐδύσετο κυμαίνοντα .

425

αὐτὰρ ἐγὼν ἐπὶ νῆας , ὅθʼ ἕστασαν ἐν ψαμάθοισιν ,

ἤια · πολλὰ δέ μοι κραδίη πόρφυρε κιόντι .

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐπὶ νῆα κατήλυθον ἠδὲ θάλασσαν ,

δόρπον θʼ ὁπλισάμεσθʼ , ἐπί τʼ ἤλυθεν ἀμβροσίη νύξ ·

δὴ τότε κοιμήθημεν ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης .

430

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς ,

καὶ τότε δὴ παρὰ θῖνα θαλάσσης εὐρυπόροιο

ἤια πολλὰ θεοὺς γουνούμενος · αὐτὰρ ἑταίρους

τρεῖς ἄγον , οἷσι μάλιστα πεποίθεα πᾶσαν ἐπʼ ἰθύν .

τόφρα δʼ ἄρʼ ἥ γʼ ὑποδῦσα θαλάσσης εὐρέα κόλπον

435

τέσσαρα φωκάων ἐκ πόντου δέρματʼ ἔνεικε ·

πάντα δʼ ἔσαν νεόδαρτα · δόλον δʼ ἐπεμήδετο πατρί .

εὐνὰς δʼ ἐν ψαμάθοισι διαγλάψασʼ ἁλίῃσιν

ἧστο μένουσʼ · ἡμεῖς δὲ μάλα σχεδὸν ἤλθομεν αὐτῆς ·

ἑξείης δʼ εὔνησε , βάλεν δʼ ἐπὶ δέρμα ἑκάστῳ .

440

ἔνθα κεν αἰνότατος λόχος ἔπλετο · τεῖρε γὰρ αἰνῶς

φωκάων ἁλιοτρεφέων ὀλοώτατος ὀδμή ·

τίς γάρ κʼ εἰναλίῳ παρὰ κήτεϊ κοιμηθείη ;

ἀλλʼ αὐτὴ ἐσάωσε καὶ ἐφράσατο μέγʼ ὄνειαρ ·

ἀμβροσίην ὑπὸ ῥῖνα ἑκάστῳ θῆκε φέρουσα

445

ἡδὺ μάλα πνείουσαν , ὄλεσσε δὲ κήτεος ὀδμήν .

πᾶσαν δʼ ἠοίην μένομεν τετληότι θυμῷ ·

φῶκαι δʼ ἐξ ἁλὸς ἦλθον ἀολλέες . αἱ μὲν ἔπειτα

ἑξῆς εὐνάζοντο παρὰ ῥηγμῖνι θαλάσσης ·

ἔνδιος δʼ ὁ γέρων ἦλθʼ ἐξ ἁλός , εὗρε δὲ φώκας

450

ζατρεφέας , πάσας δʼ ἄρʼ ἐπῴχετο , λέκτο δʼ ἀριθμόν ·

ἐν δʼ ἡμέας πρώτους λέγε κήτεσιν , οὐδέ τι θυμῷ

ὠΐσθη δόλον εἶναι · ἔπειτα δὲ λέκτο καὶ αὐτός .

ἡμεῖς δὲ ἰάχοντες ἐπεσσύμεθʼ , ἀμφὶ δὲ χεῖρας

βάλλομεν · οὐδʼ ὁ γέρων δολίης ἐπελήθετο τέχνης ,

455

ἀλλʼ ἦ τοι πρώτιστα λέων γένετʼ ἠυγένειος ,

αὐτὰρ ἔπειτα δράκων καὶ πάρδαλις ἠδὲ μέγας σῦς ·

γίγνετο δʼ ὑγρὸν ὕδωρ καὶ δένδρεον ὑψιπέτηλον ·

ἡμεῖς δʼ ἀστεμφέως ἔχομεν τετληότι θυμῷ .

ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἀνίαζʼ ὁ γέρων ὀλοφώια εἰδώς ,

460

καὶ τότε δή μʼ ἐπέεσσιν ἀνειρόμενος προσέειπε ·

τίς νύ τοι , Ἀτρέος υἱέ , θεῶν συμφράσσατο βουλάς ,

ὄφρα μʼ ἕλοις ἀέκοντα λοχησάμενος ; τέο σε χρή ;

ὣς ἔφατʼ , αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον ·

οἶσθα , γέρον , τί με ταῦτα παρατροπέων ἐρεείνεις ;

465

ὡς δὴ δήθʼ ἐνὶ νήσῳ ἐρύκομαι , οὐδέ τι τέκμωρ

εὑρέμεναι δύναμαι , μινύθει δέ μοι ἔνδοθεν ἦτορ .

ἀλλὰ σύ πέρ μοι εἰπέ , θεοὶ δέ τε πάντα ἴσασιν ,

ὅς τίς μʼ ἀθανάτων πεδάᾳ καὶ ἔδησε κελεύθου ,

νόστον θʼ , ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσομαι ἰχθυόεντα .

470

ὣς ἐφάμην , ὁ δέ μʼ αὐτίκʼ ἀμειβόμενος προσέειπεν ·

ἀλλὰ μάλʼ ὤφελλες Διί τʼ ἄλλοισίν τε θεοῖσι

ῥέξας ἱερὰ κάλʼ ἀναβαινέμεν , ὄφρα τάχιστα

σὴν ἐς πατρίδʼ ἵκοιο πλέων ἐπὶ οἴνοπα πόντον .

οὐ γάρ τοι πρὶν μοῖρα φίλους τʼ ἰδέειν καὶ ἱκέσθαι

475

οἶκον ἐυκτίμενον καὶ σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν ,

πρίν γʼ ὅτʼ ἂν Αἰγύπτοιο , διιπετέος ποταμοῖο ,

αὖτις ὕδωρ ἔλθῃς ῥέξῃς θʼ ἱερὰς ἑκατόμβας

ἀθανάτοισι θεοῖσι , τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι ·

καὶ τότε τοι δώσουσιν ὁδὸν θεοί , ἣν σὺ μενοινᾷς .

480

ὣς ἔφατʼ , αὐτὰρ ἐμοί γε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ ,

οὕνεκά μʼ αὖτις ἄνωγεν ἐπʼ ἠεροειδέα πόντον

Αἴγυπτόνδʼ ἰέναι , δολιχὴν ὁδὸν ἀργαλέην τε .

ἀλλὰ καὶ ὣς μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπον ·

ταῦτα μὲν οὕτω δὴ τελέω , γέρον , ὡς σὺ κελεύεις .

485

ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον ,

ἢ πάντες σὺν νηυσὶν ἀπήμονες ἦλθον Ἀχαιοί ,

οὓς Νέστωρ καὶ ἐγὼ λίπομεν Τροίηθεν ἰόντες ,

ἦέ τις ὤλετʼ ὀλέθρῳ ἀδευκέι ἧς ἐπὶ νηὸς

ἠὲ φίλων ἐν χερσίν , ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσεν .

490

ὣς ἐφάμην , ὁ δέ μʼ αὐτίκʼ ἀμειβόμενος προσέειπεν ·

Ἀτρεΐδη , τί με ταῦτα διείρεαι ; οὐδέ τί σε χρὴ

ἴδμεναι , οὐδὲ δαῆναι ἐμὸν νόον · οὐδέ σέ φημι

δὴν ἄκλαυτον ἔσεσθαι , ἐπὴν ἐὺ πάντα πύθηαι .

πολλοὶ μὲν γὰρ τῶν γε δάμεν , πολλοὶ δὲ λίποντο ·

495

ἀρχοὶ δʼ αὖ δύο μοῦνοι Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων

ἐν νόστῳ ἀπόλοντο · μάχῃ δέ τε καὶ σὺ παρῆσθα .

εἷς δʼ ἔτι που ζωὸς κατερύκεται εὐρέι πόντῳ .

Αἴας μὲν μετὰ νηυσὶ δάμη δολιχηρέτμοισι .

Γυρῇσίν μιν πρῶτα Ποσειδάων ἐπέλασσεν

500

πέτρῃσιν μεγάλῃσι καὶ ἐξεσάωσε θαλάσσης ·

καί νύ κεν ἔκφυγε κῆρα καὶ ἐχθόμενός περ Ἀθήνῃ ,

εἰ μὴ ὑπερφίαλον ἔπος ἔκβαλε καὶ μέγʼ ἀάσθη ·

φῆ ῥʼ ἀέκητι θεῶν φυγέειν μέγα λαῖτμα θαλάσσης .

τοῦ δὲ Ποσειδάων μεγάλʼ ἔκλυεν αὐδήσαντος ·

505

αὐτίκʼ ἔπειτα τρίαιναν ἑλὼν χερσὶ στιβαρῇσιν

ἤλασε Γυραίην πέτρην , ἀπὸ δʼ ἔσχισεν αὐτήν ·

καὶ τὸ μὲν αὐτόθι μεῖνε , τὸ δὲ τρύφος ἔμπεσε πόντῳ ,

τῷ ῥʼ Αἴας τὸ πρῶτον ἐφεζόμενος μέγʼ ἀάσθη ·

τὸν δʼ ἐφόρει κατὰ πόντον ἀπείρονα κυμαίνοντα .

510

ὣς ὁ μὲν ἔνθʼ ἀπόλωλεν , ἐπεὶ πίεν ἁλμυρὸν ὕδωρ .

σὸς δέ που ἔκφυγε κῆρας ἀδελφεὸς ἠδʼ ὑπάλυξεν

ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι · σάωσε δὲ πότνια Ἥρη .

ἀλλʼ ὅτε δὴ τάχʼ ἔμελλε Μαλειάων ὄρος αἰπὺ

ἵξεσθαι , τότε δή μιν ἀναρπάξασα θύελλα

515

πόντον ἐπʼ ἰχθυόεντα φέρεν βαρέα στενάχοντα ,

ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιήν , ὅθι δώματα ναῖε Θυέστης

τὸ πρίν , ἀτὰρ τότʼ ἔναιε Θυεστιάδης Αἴγισθος .

ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ κεῖθεν ἐφαίνετο νόστος ἀπήμων ,

ἂψ δὲ θεοὶ οὖρον στρέψαν , καὶ οἴκαδʼ ἵκοντο ,

520

ἦ τοι ὁ μὲν χαίρων ἐπεβήσετο πατρίδος αἴης

καὶ κύνει ἁπτόμενος ἣν πατρίδα · πολλὰ δʼ ἀπʼ αὐτοῦ

δάκρυα θερμὰ χέοντʼ , ἐπεὶ ἀσπασίως ἴδε γαῖαν .

τὸν δʼ ἄρʼ ἀπὸ σκοπιῆς εἶδε σκοπός , ὅν ῥα καθεῖσεν

Αἴγισθος δολόμητις ἄγων , ὑπὸ δʼ ἔσχετο μισθὸν

525

χρυσοῦ δοιὰ τάλαντα · φύλασσε δʼ ὅ γʼ εἰς ἐνιαυτόν ,

μή ἑ λάθοι παριών , μνήσαιτο δὲ θούριδος ἀλκῆς .

βῆ δʼ ἴμεν ἀγγελέων πρὸς δώματα ποιμένι λαῶν .

αὐτίκα δʼ Αἴγισθος δολίην ἐφράσσατο τέχνην ·

κρινάμενος κατὰ δῆμον ἐείκοσι φῶτας ἀρίστους

530

εἷσε λόχον , ἑτέρωθι δʼ ἀνώγει δαῖτα πένεσθαι .

αὐτὰρ ὁ βῆ καλέων Ἀγαμέμνονα , ποιμένα λαῶν

ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν , ἀεικέα μερμηρίζων .

τὸν δʼ οὐκ εἰδότʼ ὄλεθρον ἀνήγαγε καὶ κατέπεφνεν

δειπνίσσας , ὥς τίς τε κατέκτανε βοῦν ἐπὶ φάτνῃ .

535

οὐδέ τις Ἀτρεΐδεω ἑτάρων λίπεθʼ οἵ οἱ ἕποντο ,

οὐδέ τις Αἰγίσθου , ἀλλʼ ἔκταθεν ἐν μεγάροισιν .

ὣς ἔφατʼ , αὐτὰρ ἐμοί γε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ ,

κλαῖον δʼ ἐν ψαμάθοισι καθήμενος , οὐδέ νύ μοι κῆρ

ἤθελʼ ἔτι ζώειν καὶ ὁρᾶν φάος ἠελίοιο .

540

αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίων τε κυλινδόμενός τε κορέσθην ,

δὴ τότε με προσέειπε γέρων ἅλιος νημερτής ·

μηκέτι , Ἀτρέος υἱέ , πολὺν χρόνον ἀσκελὲς οὕτω

κλαῖʼ , ἐπεὶ οὐκ ἄνυσίν τινα δήομεν · ἀλλὰ τάχιστα

πείρα ὅπως κεν δὴ σὴν πατρίδα γαῖαν ἵκηαι .

545

ἢ γάρ μιν ζωόν γε κιχήσεαι , ἤ κεν Ὀρέστης

κτεῖνεν ὑποφθάμενος , σὺ δέ κεν τάφου ἀντιβολήσαις .

ὣς ἔφατʼ , αὐτὰρ ἐμοὶ κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ

αὖτις ἐνὶ στήθεσσι καὶ ἀχνυμένῳ περ ἰάνθη ,

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδων ·

550

τούτους μὲν δὴ οἶδα · σὺ δὲ τρίτον ἄνδρʼ ὀνόμαζε ,

ὅς τις ἔτι ζωὸς κατερύκεται εὐρέι πόντῳ

ἠὲ θανών · ἐθέλω δὲ καὶ ἀχνύμενός περ ἀκοῦσαι .

ὣς ἐφάμην , ὁ δέ μʼ αὐτίκʼ ἀμειβόμενος προσέειπεν ·

υἱὸς Λαέρτεω , Ἰθάκῃ ἔνι οἰκία ναίων ·

555

τὸν δʼ ἴδον ἐν νήσῳ θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέοντα ,

νύμφης ἐν μεγάροισι Καλυψοῦς , ἥ μιν ἀνάγκῃ

ἴσχει · ὁ δʼ οὐ δύναται ἣν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι ·

οὐ γάρ οἱ πάρα νῆες ἐπήρετμοι καὶ ἑταῖροι ,

οἵ κέν μιν πέμποιεν ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης .

560

σοὶ δʼ οὐ θέσφατόν ἐστι , διοτρεφὲς ὦ Μενέλαε ,

Ἄργει ἐν ἱπποβότῳ θανέειν καὶ πότμον ἐπισπεῖν ,

ἀλλά σʼ ἐς Ἠλύσιον πεδίον καὶ πείρατα γαίης

ἀθάνατοι πέμψουσιν , ὅθι ξανθὸς Ῥαδάμανθυς ,

τῇ περ ῥηίστη βιοτὴ πέλει ἀνθρώποισιν ·

565

οὐ νιφετός , οὔτʼ ἂρ χειμὼν πολὺς οὔτε ποτʼ ὄμβρος ,

ἀλλʼ αἰεὶ Ζεφύροιο λιγὺ πνείοντος ἀήτας

Ὠκεανὸς ἀνίησιν ἀναψύχειν ἀνθρώπους ·

οὕνεκʼ ἔχεις Ἑλένην καί σφιν γαμβρὸς Διός ἐσσι .

ὣς εἰπὼν ὑπὸ πόντον ἐδύσετο κυμαίνοντα .

570

αὐτὰρ ἐγὼν ἐπὶ νῆας ἅμʼ ἀντιθέοις ἑτάροισιν

ἤια , πολλὰ δέ μοι κραδίη πόρφυρε κιόντι .

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐπὶ νῆα κατήλθομεν ἠδὲ θάλασσαν ,

δόρπον θʼ ὁπλισάμεσθʼ , ἐπί τʼ ἤλυθεν ἀμβροσίη νύξ ,

δὴ τότε κοιμήθημεν ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης .

575

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς ,

νῆας μὲν πάμπρωτον ἐρύσσαμεν εἰς ἅλα δῖαν ,

ἐν δʼ ἱστοὺς τιθέμεσθα καὶ ἱστία νηυσὶν ἐίσῃς ,

ἂν δὲ καὶ αὐτοὶ βάντες ἐπὶ κληῖσι καθῖζον ·

ἑξῆς δʼ ἑζόμενοι πολιὴν ἅλα τύπτον ἐρετμοῖς .

580

ἂψ δʼ εἰς Αἰγύπτοιο διιπετέος ποταμοῖο

στῆσα νέας , καὶ ἔρεξα τεληέσσας ἑκατόμβας .

αὐτὰρ ἐπεὶ κατέπαυσα θεῶν χόλον αἰὲν ἐόντων ,

χεῦʼ Ἀγαμέμνονι τύμβον , ἵνʼ ἄσβεστον κλέος εἴη .

ταῦτα τελευτήσας νεόμην , ἔδοσαν δέ μοι οὖρον

585

ἀθάνατοι , τοί μʼ ὦκα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμψαν .

ἀλλʼ ἄγε νῦν ἐπίμεινον ἐνὶ μεγάροισιν ἐμοῖσιν ,

ὄφρα κεν ἑνδεκάτη τε δυωδεκάτη τε γένηται ·

καὶ τότε σʼ εὖ πέμψω , δώσω δέ τοι ἀγλαὰ δῶρα ,

τρεῖς ἵππους καὶ δίφρον ἐύξοον · αὐτὰρ ἔπειτα

590

δώσω καλὸν ἄλεισον , ἵνα σπένδῃσθα θεοῖσιν

ἀθανάτοις ἐμέθεν μεμνημένος ἤματα πάντα .

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

Ἀτρεΐδη , μὴ δή με πολὺν χρόνον ἐνθάδʼ ἔρυκε .

καὶ γάρ κʼ εἰς ἐνιαυτὸν ἐγὼ παρὰ σοί γʼ ἀνεχοίμην

595

ἥμενος , οὐδέ κέ μʼ οἴκου ἕλοι πόθος οὐδὲ τοκήων ·

αἰνῶς γὰρ μύθοισιν ἔπεσσί τε σοῖσιν ἀκούων

τέρπομαι . ἀλλʼ ἤδη μοι ἀνιάζουσιν ἑταῖροι

ἐν Πύλῳ ἠγαθέῃ · σὺ δέ με χρόνον ἐνθάδʼ ἐρύκεις .

δῶρον δʼ ὅττι κέ μοι δοίης , κειμήλιον ἔστω ·

600

ἵππους δʼ εἰς Ἰθάκην οὐκ ἄξομαι , ἀλλὰ σοὶ αὐτῷ

ἐνθάδε λείψω ἄγαλμα · σὺ γὰρ πεδίοιο ἀνάσσεις

εὐρέος , ᾧ ἔνι μὲν λωτὸς πολύς , ἐν δὲ κύπειρον

πυροί τε ζειαί τε ἰδʼ εὐρυφυὲς κρῖ λευκόν .

ἐν δʼ Ἰθάκῃ οὔτʼ ἂρ δρόμοι εὐρέες οὔτε τι λειμών ·

605

αἰγίβοτος , καὶ μᾶλλον ἐπήρατος ἱπποβότοιο .

οὐ γάρ τις νήσων ἱππήλατος οὐδʼ ἐυλείμων ,

αἵ θʼ ἁλὶ κεκλίαται · Ἰθάκη δέ τε καὶ περὶ πασέων .

ὣς φάτο , μείδησεν δὲ βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος ,

χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν ·

610

αἵματός εἰς ἀγαθοῖο , φίλον τέκος , οἷʼ ἀγορεύεις ·

τοιγὰρ ἐγώ τοι ταῦτα μεταστήσω · δύναμαι γάρ .

δώρων δʼ ὅσσʼ ἐν ἐμῷ οἴκῳ κειμήλια κεῖται ,

δώσω ὃ κάλλιστον καὶ τιμηέστατόν ἐστιν ·

δώσω τοι κρητῆρα τετυγμένον · ἀργύρεος δὲ

615

ἔστιν ἅπας , χρυσῷ δʼ ἐπὶ χείλεα κεκράανται ,

ἔργον δʼ Ἡφαίστοιο . πόρεν δέ ἑ Φαίδιμος ἥρως ,

Σιδονίων βασιλεύς , ὅθʼ ἑὸς δόμος ἀμφεκάλυψε

κεῖσέ με νοστήσαντα · τεῒν δʼ ἐθέλω τόδʼ ὀπάσσαι .

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον ,

620

δαιτυμόνες δʼ ἐς δώματʼ ἴσαν θείου βασιλῆος .

οἱ δʼ ἦγον μὲν μῆλα , φέρον δʼ ἐυήνορα οἶνον ·

σῖτον δέ σφʼ ἄλοχοι καλλικρήδεμνοι ἔπεμπον .

ὣς οἱ μὲν περὶ δεῖπνον ἐνὶ μεγάροισι πένοντο .

μνηστῆρες δὲ πάροιθεν Ὀδυσσῆος μεγάροιο

625

δίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν ἱέντες

ἐν τυκτῷ δαπέδῳ , ὅθι περ πάρος , ὕβριν ἔχοντες .

Ἀντίνοος δὲ καθῆστο καὶ Εὐρύμαχος θεοειδής ,

ἀρχοὶ μνηστήρων , ἀρετῇ δʼ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι .

τοῖς δʼ υἱὸς Φρονίοιο Νοήμων ἐγγύθεν ἐλθὼν

630

Ἀντίνοον μύθοισιν ἀνειρόμενος προσέειπεν ·

Ἀντίνοʼ , ἦ ῥά τι ἴδμεν ἐνὶ φρεσίν , ἦε καὶ οὐκί ,

ὁππότε Τηλέμαχος νεῖτʼ ἐκ Πύλου ἠμαθόεντος ;

νῆά μοι οἴχετʼ ἄγων · ἐμὲ δὲ χρεὼ γίγνεται αὐτῆς

Ἤλιδʼ ἐς εὐρύχορον διαβήμεναι , ἔνθα μοι ἵπποι

635

δώδεκα θήλειαι , ὑπὸ δʼ ἡμίονοι ταλαεργοὶ

ἀδμῆτες · τῶν κέν τινʼ ἐλασσάμενος δαμασαίμην .

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ἀνὰ θυμὸν ἐθάμβεον · οὐ γὰρ ἔφαντο

ἐς Πύλον οἴχεσθαι Νηλήιον , ἀλλά που αὐτοῦ

ἀγρῶν ἢ μήλοισι παρέμμεναι ἠὲ συβώτῃ .

640

τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη Εὐπείθεος υἱός ·

νημερτές μοι ἔνισπε , πότʼ ᾤχετο καὶ τίνες αὐτῷ

κοῦροι ἕποντʼ ; Ἰθάκης ἐξαίρετοι , ἦ ἑοὶ αὐτοῦ

θῆτές τε δμῶές τε ; δύναιτό κε καὶ τὸ τελέσσαι .

καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον , ὄφρʼ ἐὺ εἰδῶ ,

645

ἤ σε βίῃ ἀέκοντος ἀπηύρα νῆα μέλαιναν ,

ἦε ἑκών οἱ δῶκας , ἐπεὶ προσπτύξατο μύθῳ .

τὸν δʼ υἱὸς Φρονίοιο Νοήμων ἀντίον ηὔδα ·

αὐτὸς ἑκών οἱ δῶκα · τί κεν ῥέξειε καὶ ἄλλος ,

ὁππότʼ ἀνὴρ τοιοῦτος ἔχων μελεδήματα θυμῷ

650

αἰτίζῃ ; χαλεπόν κεν ἀνήνασθαι δόσιν εἴη .

κοῦροι δʼ , οἳ κατὰ δῆμον ἀριστεύουσι μεθʼ ἡμέας ,

οἵ οἱ ἕποντʼ · ἐν δʼ ἀρχὸν ἐγὼ βαίνοντʼ ἐνόησα

Μέντορα , ἠὲ θεόν , τῷ δʼ αὐτῷ πάντα ἐῴκει .

ἀλλὰ τὸ θαυμάζω · ἴδον ἐνθάδε Μέντορα δῖον

655

χθιζὸν ὑπηοῖον , τότε δʼ ἔμβη νηὶ Πύλονδε .

ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη πρὸς δώματα πατρός ,

τοῖσιν δʼ ἀμφοτέροισιν ἀγάσσατο θυμὸς ἀγήνωρ .

μνηστῆρας δʼ ἄμυδις κάθισαν καὶ παῦσαν ἀέθλων .

τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη Εὐπείθεος υἱός ,

660

ἀχνύμενος · μένεος δὲ μέγα φρένες ἀμφιμέλαιναι

πίμπλαντʼ , ὄσσε δέ οἱ πυρὶ λαμπετόωντι ἐίκτην ·

ὢ πόποι , ἦ μέγα ἔργον ὑπερφιάλως ἐτελέσθη

Τηλεμάχῳ ὁδὸς ἥδε · φάμεν δέ οἱ οὐ τελέεσθαι .

ἐκ τοσσῶνδʼ ἀέκητι νέος πάϊς οἴχεται αὔτως

665

νῆα ἐρυσσάμενος , κρίνας τʼ ἀνὰ δῆμον ἀρίστους .

ἄρξει καὶ προτέρω κακὸν ἔμμεναι · ἀλλά οἱ αὐτῷ

Ζεὺς ὀλέσειε βίην , πρὶν ἥβης μέτρον ἱκέσθαι .

ἀλλʼ ἄγε μοι δότε νῆα θοὴν καὶ εἴκοσʼ ἑταίρους ,

ὄφρα μιν αὐτὸν ἰόντα λοχήσομαι ἠδὲ φυλάξω

670

ἐν πορθμῷ Ἰθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης ,

ὡς ἂν ἐπισμυγερῶς ναυτίλλεται εἵνεκα πατρός .

ὣς ἔφαθʼ , οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνεον ἠδʼ ἐκέλευον .

αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀνστάντες ἔβαν δόμον εἰς Ὀδυσῆος .

οὐδʼ ἄρα Πηνελόπεια πολὺν χρόνον ἦεν ἄπυστος

675

μύθων , οὓς μνηστῆρες ἐνὶ φρεσὶ βυσσοδόμευον ·

κῆρυξ γάρ οἱ ἔειπε Μέδων , ὃς ἐπεύθετο βουλὰς

αὐλῆς ἐκτὸς ἐών · οἱ δʼ ἔνδοθι μῆτιν ὕφαινον .

βῆ δʼ ἴμεν ἀγγελέων διὰ δώματα Πηνελοπείῃ ·

τὸν δὲ κατʼ οὐδοῦ βάντα προσηύδα Πηνελόπεια ·

680

κῆρυξ , τίπτε δέ σε πρόεσαν μνηστῆρες ἀγαυοί ;

ἦ εἰπέμεναι δμῳῇσιν Ὀδυσσῆος θείοιο

ἔργων παύσασθαι , σφίσι δʼ αὐτοῖς δαῖτα πένεσθαι ;

μὴ μνηστεύσαντες μηδʼ ἄλλοθʼ ὁμιλήσαντες

ὕστατα καὶ πύματα νῦν ἐνθάδε δειπνήσειαν ·

685

οἳ θάμʼ ἀγειρόμενοι βίοτον κατακείρετε πολλόν ,

κτῆσιν Τηλεμάχοιο δαΐφρονος · οὐδέ τι πατρῶν

ὑμετέρων τὸ πρόσθεν ἀκούετε , παῖδες ἐόντες ,

οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκε μεθʼ ὑμετέροισι τοκεῦσιν ,

οὔτε τινὰ ῥέξας ἐξαίσιον οὔτε τι εἰπὼν

690

ἐν δήμῳ , ἥ τʼ ἐστὶ δίκη θείων βασιλήων ·

ἄλλον κʼ ἐχθαίρῃσι βροτῶν , ἄλλον κε φιλοίη .

κεῖνος δʼ οὔ ποτε πάμπαν ἀτάσθαλον ἄνδρα ἐώργει .

ἀλλʼ ὁ μὲν ὑμέτερος θυμὸς καὶ ἀεικέα ἔργα

φαίνεται , οὐδέ τίς ἐστι χάρις μετόπισθʼ ἐυεργέων .

695

τὴν δʼ αὖτε προσέειπε Μέδων πεπνυμένα εἰδώς ·

αἲ γὰρ δή , βασίλεια , τόδε πλεῖστον κακὸν εἴη .

ἀλλὰ πολὺ μεῖζόν τε καὶ ἀργαλεώτερον ἄλλο

μνηστῆρες φράζονται , ὃ μὴ τελέσειε Κρονίων ·

Τηλέμαχον μεμάασι κατακτάμεν ὀξέι χαλκῷ

700

οἴκαδε νισόμενον · ὁ δʼ ἔβη μετὰ πατρὸς ἀκουὴν

ἐς Πύλον ἠγαθέην ἠδʼ ἐς Λακεδαίμονα δῖαν .

ὣς φάτο , τῆς δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ ,

δὴν δέ μιν ἀμφασίη ἐπέων λάβε · τὼ δέ οἱ ὄσσε

δακρυόφι πλῆσθεν , θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή .

705

ὀψὲ δὲ δή μιν ἔπεσσιν ἀμειβομένη προσέειπε ·

κῆρυξ , τίπτε δέ μοι πάϊς οἴχεται ; οὐδέ τί μιν χρεὼ

νηῶν ὠκυπόρων ἐπιβαινέμεν , αἵ θʼ ἁλὸς ἵπποι

ἀνδράσι γίγνονται , περόωσι δὲ πουλὺν ἐφʼ ὑγρήν .

ἦ ἵνα μηδʼ ὄνομʼ αὐτοῦ ἐν ἀνθρώποισι λίπηται ;

710

τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Μέδων πεπνυμένα εἰδώς ·

οὐκ οἶδʼ ἤ τίς μιν θεὸς ὤρορεν , ἦε καὶ αὐτοῦ

θυμὸς ἐφωρμήθη ἴμεν ἐς Πύλον , ὄφρα πύθηται

πατρὸς ἑοῦ ἢ νόστον ἢ ὅν τινα πότμον ἐπέσπεν .

ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κατὰ δῶμʼ Ὀδυσῆος .

715

τὴν δʼ ἄχος ἀμφεχύθη θυμοφθόρον , οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ ἔτλη

δίφρῳ ἐφέζεσθαι πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων ,

ἀλλʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδοῦ ἷζε πολυκμήτου θαλάμοιο

οἴκτρʼ ὀλοφυρομένη · περὶ δὲ δμῳαὶ μινύριζον

πᾶσαι , ὅσαι κατὰ δώματʼ ἔσαν νέαι ἠδὲ παλαιαί .

720

τῇς δʼ ἁδινὸν γοόωσα μετηύδα Πηνελόπεια ·

κλῦτε , φίλαι · πέρι γάρ μοι Ὀλύμπιος ἄλγεʼ ἔδωκεν

ἐκ πασέων , ὅσσαι μοι ὁμοῦ τράφεν ἠδʼ ἐγένοντο ·

ἣ πρὶν μὲν πόσιν ἐσθλὸν ἀπώλεσα θυμολέοντα ,

παντοίῃς ἀρετῇσι κεκασμένον ἐν Δαναοῖσιν ,

725

ἐσθλόν , τοῦ κλέος εὐρὺ καθʼ Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος .

νῦν αὖ παῖδʼ ἀγαπητὸν ἀνηρείψαντο θύελλαι

ἀκλέα ἐκ μεγάρων , οὐδʼ ὁρμηθέντος ἄκουσα .

σχέτλιαι , οὐδʼ ὑμεῖς περ ἐνὶ φρεσὶ θέσθε ἑκάστη

ἐκ λεχέων μʼ ἀνεγεῖραι , ἐπιστάμεναι σάφα θυμῷ ,

730

ὁππότʼ ἐκεῖνος ἔβη κοίλην ἐπὶ νῆα μέλαιναν .

εἰ γὰρ ἐγὼ πυθόμην ταύτην ὁδὸν ὁρμαίνοντα ,

τῷ κε μάλʼ ἤ κεν ἔμεινε καὶ ἐσσύμενός περ ὁδοῖο ,

ἤ κέ με τεθνηκυῖαν ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπεν .

ἀλλά τις ὀτρηρῶς Δολίον καλέσειε γέροντα ,

735

δμῶʼ ἐμόν , ὅν μοι δῶκε πατὴρ ἔτι δεῦρο κιούσῃ ,

καί μοι κῆπον ἔχει πολυδένδρεον , ὄφρα τάχιστα

Λαέρτῃ τάδε πάντα παρεζόμενος καταλέξῃ ,

εἰ δή πού τινα κεῖνος ἐνὶ φρεσὶ μῆτιν ὑφήνας

ἐξελθὼν λαοῖσιν ὀδύρεται , οἳ μεμάασιν

740

ὃν καὶ Ὀδυσσῆος φθῖσαι γόνον ἀντιθέοιο .

τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια ·

νύμφα φίλη , σὺ μὲν ἄρ με κατάκτανε νηλέι χαλκῷ

ἢ ἔα ἐν μεγάρῳ · μῦθον δέ τοι οὐκ ἐπικεύσω .

ᾔδεʼ ἐγὼ τάδε πάντα , πόρον δέ οἱ ὅσσʼ ἐκέλευε ,

745

σῖτον καὶ μέθυ ἡδύ · ἐμεῦ δʼ ἕλετο μέγαν ὅρκον

μὴ πρὶν σοὶ ἐρέειν , πρὶν δωδεκάτην γε γενέσθαι

ἢ σʼ αὐτὴν ποθέσαι καὶ ἀφορμηθέντος ἀκοῦσαι ,

ὡς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃς .

ἀλλʼ ὑδρηναμένη , καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα ,

750

εἰς ὑπερῷ ʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν

εὔχεʼ Ἀθηναίῃ κούρῃ Διὸς αἰγιόχοιο ·

ἡ γάρ κέν μιν ἔπειτα καὶ ἐκ θανάτοιο σαώσαι .

μηδὲ γέροντα κάκου κεκακωμένον · οὐ γὰρ ὀίω

πάγχυ θεοῖς μακάρεσσι γονὴν Ἀρκεισιάδαο

755

ἔχθεσθʼ , ἀλλʼ ἔτι πού τις ἐπέσσεται ὅς κεν ἔχῃσι

δώματά θʼ ὑψερεφέα καὶ ἀπόπροθι πίονας ἀγρούς .

ὣς φάτο , τῆς δʼ εὔνησε γόον , σχέθε δʼ ὄσσε γόοιο .

ἡ δʼ ὑδρηναμένη , καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα

εἰς ὑπερῷ ʼ ἀνέβαινε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξίν ,

760

ἐν δʼ ἔθετʼ οὐλοχύτας κανέῳ , ἠρᾶτο δʼ Ἀθήνῃ ·

κλῦθί μευ , αἰγιόχοιο Διὸς τέκος , Ἀτρυτώνη ,

εἴ ποτέ τοι πολύμητις ἐνὶ μεγάροισιν Ὀδυσσεὺς

ἢ βοὸς ἢ ὄϊος κατὰ πίονα μηρίʼ ἔκηε ,

τῶν νῦν μοι μνῆσαι , καί μοι φίλον υἷα σάωσον ,

765

μνηστῆρας δʼ ἀπάλαλκε κακῶς ὑπερηνορέοντας .

ὣς εἰποῦσʼ ὀλόλυξε , θεὰ δέ οἱ ἔκλυεν ἀρῆς .

μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρα σκιόεντα ·

ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων ·

ἦ μάλα δὴ γάμον ἄμμι πολυμνήστη βασίλεια

770

ἀρτύει , οὐδέ τι οἶδεν ὅ οἱ φόνος υἷι τέτυκται .

ὣς ἄρα τις εἴπεσκε , τὰ δʼ οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο .

τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος ἀγορήσατο καὶ μετέειπε ·

δαιμόνιοι , μύθους μὲν ὑπερφιάλους ἀλέασθε

πάντας ὁμῶς , μή πού τις ἀπαγγείλῃσι καὶ εἴσω .

775

ἀλλʼ ἄγε σιγῇ τοῖον ἀναστάντες τελέωμεν

μῦθον , ὃ δὴ καὶ πᾶσιν ἐνὶ φρεσὶν ἤραρεν ἡμῖν .

ὣς εἰπὼν ἐκρίνατʼ ἐείκοσι φῶτας ἀρίστους ,

βὰν δʼ ἰέναι ἐπὶ νῆα θοὴν καὶ θῖνα θαλάσσης .

νῆα μὲν οὖν πάμπρωτον ἁλὸς βένθοσδε ἔρυσσαν ,

780

ἐν δʼ ἱστόν τʼ ἐτίθεντο καὶ ἱστία νηὶ μελαίνῃ ,

ἠρτύναντο δʼ ἐρετμὰ τροποῖς ἐν δερματίνοισιν ,

πάντα κατὰ μοῖραν , ἀνά θʼ ἱστία λευκὰ πέτασσαν ·

τεύχεα δέ σφʼ ἤνεικαν ὑπέρθυμοι θεράποντες .

ὑψοῦ δʼ ἐν νοτίῳ τήν γʼ ὥρμισαν , ἐκ δʼ ἔβαν αὐτοί ·

785

ἔνθα δὲ δόρπον ἕλοντο , μένον δʼ ἐπὶ ἕσπερον ἐλθεῖν .

ἡ δʼ ὑπερωίῳ αὖθι περίφρων Πηνελόπεια

κεῖτʼ ἄρʼ ἄσιτος , ἄπαστος ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος ,

ὁρμαίνουσʼ ἤ οἱ θάνατον φύγοι υἱὸς ἀμύμων ,

ἦ ὅ γʼ ὑπὸ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι δαμείη .

790

ὅσσα δὲ μερμήριξε λέων ἀνδρῶν ἐν ὁμίλῳ

δείσας , ὁππότε μιν δόλιον περὶ κύκλον ἄγωσι ,

τόσσα μιν ὁρμαίνουσαν ἐπήλυθε νήδυμος ὕπνος ·

εὗδε δʼ ἀνακλινθεῖσα , λύθεν δέ οἱ ἅψεα πάντα .

ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεά , γλαυκῶπις Ἀθήνη ·

795

εἴδωλον ποίησε , δέμας δʼ ἤικτο γυναικί ,

Ἰφθίμῃ , κούρῃ μεγαλήτορος Ἰκαρίοιο ,

τὴν Εὔμηλος ὄπυιε Φερῇς ἔνι οἰκία ναίων .

πέμπε δέ μιν πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο ,

ἧος Πηνελόπειαν ὀδυρομένην γοόωσαν

800

παύσειε κλαυθμοῖο γόοιό τε δακρυόεντος .

ἐς θάλαμον δʼ εἰσῆλθε παρὰ κληῖδος ἱμάντα ,

στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς , καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν ·

εὕδεις , Πηνελόπεια , φίλον τετιημένη ἦτορ ;

οὐ μέν σʼ οὐδὲ ἐῶσι θεοὶ ῥεῖα ζώοντες

805

κλαίειν οὐδʼ ἀκάχησθαι , ἐπεί ῥʼ ἔτι νόστιμός ἐστι

σὸς παῖς · οὐ μὲν γάρ τι θεοῖς ἀλιτήμενός ἐστι .

τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια ,

ἡδὺ μάλα κνώσσουσʼ ἐν ὀνειρείῃσι πύλῃσιν ·

τίπτε , κασιγνήτη , δεῦρʼ ἤλυθες ; οὔ τι πάρος γε

810

πωλέʼ , ἐπεὶ μάλα πολλὸν ἀπόπροθι δώματα ναίεις ·

καί με κέλεαι παύσασθαι ὀιζύος ἠδʼ ὀδυνάων

πολλέων , αἵ μʼ ἐρέθουσι κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν ,

ἣ πρὶν μὲν πόσιν ἐσθλὸν ἀπώλεσα θυμολέοντα ,

παντοίῃς ἀρετῇσι κεκασμένον ἐν Δαναοῖσιν ,

815

ἐσθλόν , τοῦ κλέος εὐρὺ καθʼ Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος ·

νῦν αὖ παῖς ἀγαπητὸς ἔβη κοίλης ἐπὶ νηός ,

νήπιος , οὔτε πόνων ἐὺ εἰδὼς οὔτʼ ἀγοράων .

τοῦ δὴ ἐγὼ καὶ μᾶλλον ὀδύρομαι ἤ περ ἐκείνου ·

τοῦ δʼ ἀμφιτρομέω καὶ δείδια , μή τι πάθῃσιν ,

820

ἢ ὅ γε τῶν ἐνὶ δήμῳ , ἵνʼ οἴχεται , ἢ ἐνὶ πόντῳ ·

δυσμενέες γὰρ πολλοὶ ἐπʼ αὐτῷ μηχανόωνται ,

ἱέμενοι κτεῖναι πρὶν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενον προσέφη εἴδωλον ἀμαυρόν ·

θάρσει , μηδέ τι πάγχυ μετὰ φρεσὶ δείδιθι λίην ·

825

τοίη γάρ οἱ πομπὸς ἅμʼ ἔρχεται , ἥν τε καὶ ἄλλοι

ἀνέρες ἠρήσαντο παρεστάμεναι , δύναται γάρ ,

Παλλὰς Ἀθηναίη · σὲ δʼ ὀδυρομένην ἐλεαίρει ·

ἣ νῦν με προέηκε τεῒν τάδε μυθήσασθαι .

τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·

830

εἰ μὲν δὴ θεός ἐσσι θεοῖό τε ἔκλυες αὐδῆς ,

εἰ δʼ ἄγε μοι καὶ κεῖνον ὀιζυρὸν κατάλεξον ,

ἤ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο ,

ἦ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀίδαο δόμοισι .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενον προσέφη εἴδωλον ἀμαυρόν ·

835

οὐ μέν τοι κεῖνόν γε διηνεκέως ἀγορεύσω ,

ζώει ὅ γʼ ἦ τέθνηκε · κακὸν δʼ ἀνεμώλια βάζειν .

ὣς εἰπὸν σταθμοῖο παρὰ κληῖδα λιάσθη

ἐς πνοιὰς ἀνέμων . ἡ δʼ ἐξ ὕπνου ἀνόρουσε

κούρη Ἰκαρίοιο · φίλον δέ οἱ ἦτορ ἰάνθη ,

840

ὥς οἱ ἐναργὲς ὄνειρον ἐπέσσυτο νυκτὸς ἀμολγῷ .

μνηστῆρες δʼ ἀναβάντες ἐπέπλεον ὑγρὰ κέλευθα

Τηλεμάχῳ φόνον αἰπὺν ἐνὶ φρεσὶν ὁρμαίνοντες .

ἔστι δέ τις νῆσος μέσσῃ ἁλὶ πετρήεσσα ,

μεσσηγὺς Ἰθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης ,

845

Ἀστερίς , οὐ μεγάλη · λιμένες δʼ ἔνι ναύλοχοι αὐτῇ

ἀμφίδυμοι · τῇ τόν γε μένον λοχόωντες Ἀχαιοί .

Homer The Odyssey

A. T. Murray

Table of Contents: