Homer, The Odyssey, 19

αὐτὰρ ὁ ἐν μεγάρῳ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς ,

μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήνῃ μερμηρίζων ·

αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα ·

Τηλέμαχε , χρὴ τεύχεʼ ἀρήϊα κατθέμεν εἴσω

πάντα μάλʼ · αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσι

παρφάσθαι , ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες ·

ἐκ καπνοῦ κατέθηκʼ , ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ἐῴκει

οἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς ,

ἀλλὰ κατῄκισται , ὅσσον πυρὸς ἵκετʼ ἀϋτμή .

πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶν ἔβαλε δαίμων

μή πως οἰνωθέντες , ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν ,

ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτα

καὶ μνηστύν · αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος .

ὣς φάτο , Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί ,

ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν ·

μαῖʼ , ἄγε δή μοι ἔρυξον ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας ,

ὄφρα κεν ἐς θάλαμον καταθείομαι ἔντεα πατρὸς

καλά , τά μοι κατὰ οἶκον ἀκηδέα καπνὸς ἀμέρδει

πατρὸς ἀποιχομένοιο · ἐγὼ δʼ ἔτι νήπιος ἦα .

νῦν δʼ ἐθέλω καταθέσθαι , ἵνʼ οὐ πυρὸς ἵξετʼ ἀϋτμή .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια ·

αἲ γὰρ δή ποτε , τέκνον , ἐπιφροσύνας ἀνέλοιο

οἴκου κήδεσθαι καὶ κτήματα πάντα φυλάσσειν .

ἀλλʼ ἄγε , τίς τοι ἔπειτα μετοιχομένη φάος οἴσει ;

δμῳὰς δʼ οὐκ εἴας προβλωσκέμεν , αἵ κεν ἔφαινον .

τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα ·

ξεῖνος ὅδʼ · οὐ γὰρ ἀεργὸν ἀνέξομαι ὅς κεν ἐμῆς γε

χοίνικος ἅπτηται , καὶ τηλόθεν εἰληλουθώς .

ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν , τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος .

κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων .

τὼ δʼ ἄρʼ ἀναΐξαντʼ Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱὸς

ἐσφόρεον κόρυθάς τε καὶ ἀσπίδας ὀμφαλοέσσας

ἔγχεά τʼ ὀξυόεντα · πάροιθε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη ,

χρύσεον λύχνον ἔχουσα , φάος περικαλλὲς ἐποίει .

δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεεν ὃν πατέρʼ αἶψα ·

ὦ πάτερ , ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι .

ἔμπης μοι τοῖχοι μεγάρων καλαί τε μεσόδμαι ,

εἰλάτιναί τε δοκοί , καὶ κίονες ὑψόσʼ ἔχοντες

φαίνοντʼ ὀφθαλμοῖς ὡς εἰ πυρὸς αἰθομένοιο .

ἦ μάλα τις θεὸς ἔνδον , οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι .

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

σίγα καὶ κατὰ σὸν νόον ἴσχανε μηδʼ ἐρέεινε ·

αὕτη τοι δίκη ἐστὶ θεῶν , οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν .

ἀλλὰ σὺ μὲν κατάλεξαι , ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ ,

ὄφρα κʼ ἔτι δμῳὰς καὶ μητέρα σὴν ἐρεθίζω ·

ἡ δέ μʼ ὀδυρομένη εἰρήσεται ἀμφὶς ἕκαστα .

ὣς φάτο , Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει

κείων ἐς θάλαμον , δαΐδων ὕπο λαμπομενάων ,

ἔνθα πάρος κοιμᾶθʼ , ὅτε μιν γλυκὺς ὕπνος ἱκάνοι ·

ἔνθʼ ἄρα καὶ τότʼ ἔλεκτο καὶ Ἠῶ δῖαν ἔμιμνεν .

αὐτὰρ ὁ ἐν μεγάρῳ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς ,

μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήνῃ μερμηρίζων .

ἡ δʼ ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια ,

Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ .

τῇ παρὰ μὲν κλισίην πυρὶ κάτθεσαν , ἔνθʼ ἄρʼ ἐφῖζε ,

δινωτὴν ἐλέφαντι καὶ ἀργύρῳ · ἥν ποτε τέκτων

ποίησʼ Ἰκμάλιος , καὶ ὑπὸ θρῆνυν ποσὶν ἧκε

προσφυέʼ ἐξ αὐτῆς , ὅθʼ ἐπὶ μέγα βάλλετο κῶας .

ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια .

ἦλθον δὲ δμῳαὶ λευκώλενοι ἐκ μεγάροιο .

αἱ δʼ ἀπὸ μὲν σῖτον πολὺν ᾕρεον ἠδὲ τραπέζας

καὶ δέπα , ἔνθεν ἄρʼ ἄνδρες ὑπερμενέοντες ἔπινον ·

πῦρ δʼ ἀπὸ λαμπτήρων χαμάδις βάλον , ἄλλα δʼ ἐπʼ αὐτῶν

νήησαν ξύλα πολλά , φόως ἔμεν ἠδὲ θέρεσθαι .

ἡ δʼ Ὀδυσῆʼ ἐνένιπε Μελανθὼ δεύτερον αὖτις ·

ξεῖνʼ , ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις διὰ νύκτα

δινεύων κατὰ οἶκον , ὀπιπεύσεις δὲ γυναῖκας ;

ἀλλʼ ἔξελθε θύραζε , τάλαν , καὶ δαιτὸς ὄνησο ·

ἢ τάχα καὶ δαλῷ βεβλημένος εἶσθα θύραζε .

τὴν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

δαιμονίη , τί μοι ὧδʼ ἐπέχεις κεκοτηότι θυμῷ ;

ἦ ὅτι δὴ ῥυπόω , κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι ,

πτωχεύω δʼ ἀνὰ δῆμον ; ἀναγκαίη γὰρ ἐπείγει .

τοιοῦτοι πτωχοὶ καὶ ἀλήμονες ἄνδρες ἔασι

καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιον

ὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ ,

τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι ·

ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι , ἄλλα τε πολλὰ

οἷσίν τʼ εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται .

ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων · ἤθελε γάρ που ·

τῷ νῦν μήποτε καὶ σύ , γύναι , ἀπὸ πᾶσαν ὀλέσσῃς

ἀγλαΐην , τῇ νῦν γε μετὰ δμῳῇσι κέκασσαι ·

μή πώς τοι δέσποινα κοτεσσαμένη χαλεπήνῃ ,

ἢ Ὀδυσεὺς ἔλθῃ · ἔτι γὰρ καὶ ἐλπίδος αἶσα .

εἰ δʼ ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε καὶ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν ,

ἀλλʼ ἤδη παῖς τοῖος Ἀπόλλωνός γε ἕκητι ,

Τηλέμαχος · τὸν δʼ οὔ τις ἐνὶ μεγάροισι γυναικῶν

λήθει ἀτασθάλλουσʼ , ἐπεὶ οὐκέτι τηλίκος ἐστίν .

ὣς φάτο , τοῦ δʼ ἤκουσε περίφρων Πηνελόπεια ,

ἀμφίπολον δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε ·

πάντως , θαρσαλέη , κύον ἀδεές , οὔ τί με λήθεις

ἔρδουσα μέγα ἔργον , ὃ σῇ κεφαλῇ ἀναμάξεις ·

πάντα γὰρ εὖ ᾔδησθʼ , ἐπεὶ ἐξ ἐμεῦ ἔκλυες αὐτῆς

ὡς τὸν ξεῖνον ἔμελλον ἐνὶ μεγάροισιν ἐμοῖσιν

ἀμφὶ πόσει εἴρεσθαι , ἐπεὶ πυκινῶς ἀκάχημαι .

ἦ ῥα καὶ Εὐρυνόμην ταμίην πρὸς μῦθον ἔειπεν ·

Εὐρυνόμη , φέρε δὴ δίφρον καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ ,

ὄφρα καθεζόμενος εἴπῃ ἔπος ἠδʼ ἐπακούσῃ

ὁ ξεῖνος ἐμέθεν · ἐθέλω δέ μιν ἐξερέεσθαι .

ὣς ἔφαθʼ , ἡ δὲ μάλʼ ὀτραλέως κατέθηκε φέρουσα

100

δίφρον ἐΰξεστον καὶ ἐπʼ αὐτῷ κῶας ἔβαλλεν ·

ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς .

τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια ·

ξεῖνε , τὸ μέν σε πρῶτον ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή ·

τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν ; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες ;

105

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

ὦ γύναι , οὐκ ἄν τίς σε βροτῶν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν

νεικέοι · ἦ γάρ σευ κλέος οὐρανὸν εὐρὺν ἱκάνει ,

ὥς τέ τευ ἢ βασιλῆος ἀμύμονος , ὅς τε θεουδὴς

ἀνδράσιν ἐν πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισιν ἀνάσσων

110

εὐδικίας ἀνέχῃσι , φέρῃσι δὲ γαῖα μέλαινα

πυροὺς καὶ κριθάς , βρίθῃσι δὲ δένδρεα καρπῷ ,

τίκτῃ δʼ ἔμπεδα μῆλα , θάλασσα δὲ παρέχῃ ἰχθῦς

ἐξ εὐηγεσίης , ἀρετῶσι δὲ λαοὶ ὑπʼ αὐτοῦ .

τῷ ἐμὲ νῦν τὰ μὲν ἄλλα μετάλλα σῷ ἐνὶ οἴκῳ ,

115

μηδʼ ἐμὸν ἐξερέεινε γένος καὶ πατρίδα γαῖαν ,

μή μοι μᾶλλον θυμὸν ἐνιπλήσῃς ὀδυνάων

μνησαμένῳ μάλα δʼ εἰμὶ πολύστονος · οὐδέ τί με χρὴ

οἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ γοόωντά τε μυρόμενόν τε

ἧσθαι , ἐπεὶ κάκιον πενθήμεναι ἄκριτον αἰεί ·

120

μή τίς μοι δμῳῶν νεμεσήσεται , ἠὲ σύ γʼ αὐτή ,

φῇ δὲ δακρυπλώειν βεβαρηότα με φρένας οἴνῳ .

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια ·

ξεῖνʼ , ἦ τοι μὲν ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τε

ὤλεσαν ἀθάνατοι , ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινον

125

Ἀργεῖοι , μετὰ τοῖσι δʼ ἐμὸς πόσις ᾖεν Ὀδυσσεύς

εἰ κεῖνός γʼ ἐλθὼν τὸν ἐμὸν βίον ἀμφιπολεύοι ,

μεῖζον κε κλέος εἴη ἐμὸν καὶ κάλλιον οὕτως .

νῦν δʼ ἄχομαι · τόσα γάρ μοι ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων .

ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι ,

130

Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ ,

οἵ τʼ αὐτὴν Ἰθάκην εὐδείελον ἀμφινέμονται ,

οἵ μʼ ἀεκαζομένην μνῶνται , τρύχουσι δὲ οἶκον .

τῷ οὔτε ξείνων ἐμπάξομαι οὔθʼ ἱκετάων

οὔτε τι κηρύκων , οἳ δημιοεργοὶ ἔασιν ·

135

ἀλλʼ Ὀδυσῆ ποθέουσα φίλον κατατήκομαι ἦτορ .

οἱ δὲ γάμον σπεύδουσιν · ἐγὼ δὲ δόλους τολυπεύω .

φᾶρος μέν μοι πρῶτον ἐνέπνευσε φρεσὶ δαίμων ,

στησαμένῃ μέγαν ἱστόν , ἐνὶ μεγάροισιν ὑφαίνειν ,

λεπτὸν καὶ περίμετρον · ἄφαρ δʼ αὐτοῖς μετέειπον ·

140

κοῦροι , ἐμοὶ μνηστῆρες , ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς ,

μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον , εἰς ὅ κε φᾶρος

ἐκτελέσω —μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται —

Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον , εἰς ὅτε κέν μιν

μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο ·

145

μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ ,

αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας .

ὣς ἐφάμην , τοῖσιν δʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ .

ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκον μέγαν ἱστόν ,

νύκτας δʼ ἀλλύεσκον , ἐπεὶ δαΐδας παραθείμην .

150

ὣς τρίετες μὲν ἔληθον ἐγὼ καὶ ἔπειθον Ἀχαιούς ·

ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι ,

μηνῶν φθινόντων , περὶ δʼ ἤματα πόλλʼ ἐτελέσθη ,

καὶ τότε δή με διὰ δμῳάς , κύνας οὐκ ἀλεγούσας ,

εἷλον ἐπελθόντες καὶ ὁμόκλησαν ἐπέεσσιν .

155

ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσα , καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ , ὑπʼ ἀνάγκης ·

νῦν δʼ οὔτʼ ἐκφυγέειν δύναμαι γάμον οὔτε τινʼ ἄλλην

μῆτιν ἔθʼ εὑρίσκω · μάλα δʼ ὀτρύνουσι τοκῆες

γήμασθʼ , ἀσχαλάᾳ δὲ πάϊς βίοτον κατεδόντων ,

γιγνώσκων · ἤδη γὰρ ἀνὴρ οἶός τε μάλιστα

160

οἴκου κήδεσθαι , τῷ τε Ζεὺς κῦδος ὀπάζει .

ἀλλὰ καὶ ὥς μοι εἰπὲ τεὸν γένος , ὁππόθεν ἐσσί .

οὐ γὰρ ἀπὸ δρυός ἐσσι παλαιφάτου οὐδʼ ἀπὸ πέτρης .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος ,

165

οὐκέτʼ ἀπολλήξεις τὸν ἐμὸν γόνον ἐξερέουσα ;

ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω · ἦ μέν μʼ ἀχέεσσί γε δώσεις

πλείοσιν ἢ ἔχομαι · ἡ γὰρ δίκη , ὁππότε πάτρης

ἧς ἀπέῃσιν ἀνὴρ τόσσον χρόνον ὅσσον ἐγὼ νῦν ,

πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἀλώμενος , ἄλγεα πάσχων ·

170

ἀλλὰ καὶ ὣς ἐρέω ὅ μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς .

Κρήτη τις γαῖʼ ἔστι , μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ ,

καλὴ καὶ πίειρα , περίρρυτος · ἐν δʼ ἄνθρωποι

πολλοί , ἀπειρέσιοι , καὶ ἐννήκοντα πόληες .

ἄλλη δʼ ἄλλων γλῶσσα μεμιγμένη · ἐν μὲν Ἀχαιοί ,

175

ἐν δʼ Ἐτεόκρητες μεγαλήτορες , ἐν δὲ Κύδωνες ,

Δωριέες τε τριχάϊκες δῖοί τε Πελασγοί .

τῇσι δʼ ἐνὶ Κνωσός , μεγάλη πόλις , ἔνθα τε Μίνως

ἐννέωρος βασίλευε Διὸς μεγάλου ὀαριστής ,

πατρὸς ἐμοῖο πατήρ , μεγαθύμου Δευκαλίωνος

180

Δευκαλίων δʼ ἐμὲ τίκτε καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα ·

ἀλλʼ ὁ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσιν Ἴλιον ἴσω

ᾤχεθʼ ἅμʼ Ἀτρείδῃσιν , ἐμοὶ δʼ ὄνομα κλυτὸν Αἴθων ,

ὁπλότερος γενεῇ · ὁ δʼ ἄρα πρότερος καὶ ἀρείων .

ἔνθʼ Ὀδυσῆα ἐγὼν ἰδόμην καὶ ξείνια δῶκα .

185

καὶ γὰρ τὸν Κρήτηνδε κατήγαγεν ἲς ἀνέμοιο ,

ἱέμενον Τροίηνδε παραπλάγξασα Μαλειῶν ·

στῆσε δʼ ἐν Ἀμνισῷ , ὅθι τε σπέος Εἰλειθυίης ,

ἐν λιμέσιν χαλεποῖσι , μόγις δʼ ὑπάλυξεν ἀέλλας .

αὐτίκα δʼ Ἰδομενῆα μετάλλα ἄστυδʼ ἀνελθών ·

190

ξεῖνον γάρ οἱ ἔφασκε φίλον τʼ ἔμεν αἰδοῖόν τε .

τῷ δʼ ἤδη δεκάτη ἢ ἑνδεκάτη πέλεν ἠὼς

οἰχομένῳ σὺν νηυσὶ κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω .

τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματʼ ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα ,

ἐνδυκέως φιλέων , πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων ·

195

καί οἱ τοῖς ἄλλοις ἑτάροις , οἳ ἅμʼ αὐτῷ ἕποντο ,

δημόθεν ἄλφιτα δῶκα καὶ αἴθοπα οἶνον ἀγείρας

καὶ βοῦς ἱρεύσασθαι , ἵνα πλησαίατο θυμόν .

ἔνθα δυώδεκα μὲν μένον ἤματα δῖοι Ἀχαιοί ·

εἴλει γὰρ Βορέης ἄνεμος μέγας οὐδʼ ἐπὶ γαίῃ

200

εἴα ἵστασθαι , χαλεπὸς δέ τις ὤρορε δαίμων .

τῇ τρισκαιδεκάτῃ δʼ ἄνεμος πέσε , τοὶ δʼ ἀνάγοντο .

ἴσκε ψεύδεα πολλὰ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα ·

τῆς δʼ ἄρʼ ἀκουούσης ῥέε δάκρυα , τήκετο δὲ χρώς ·

ὡς δὲ χιὼν κατατήκετʼ ἐν ἀκροπόλοισιν ὄρεσσιν ,

205

ἥν τʼ Εὖρος κατέτηξεν , ἐπὴν Ζέφυρος καταχεύῃ ·

τηκομένης δʼ ἄρα τῆς ποταμοὶ πλήθουσι ῥέοντες ·

ὣς τῆς τήκετο καλὰ παρήϊα δάκρυ χεούσης ,

κλαιούσης ἑὸν ἄνδρα παρήμενον . αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

θυμῷ μὲν γοόωσαν ἑὴν ἐλέαιρε γυναῖκα ,

210

ὀφθαλμοὶ δʼ ὡς εἰ κέρα ἕστασαν ἠὲ σίδηρος

ἀτρέμας ἐν βλεφάροισι · δόλῳ δʼ ὅ γε δάκρυα κεῦθεν .

ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο ,

ἐξαῦτίς μιν ἔπεσσιν ἀμειβομένη προσέειπε ·

νῦν μὲν δή σευ , ξεῖνέ γʼ , ὀΐω πειρήσεσθαι ,

215

εἰ ἐτεὸν δὴ κεῖθι σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι

ξείνισας ἐν μεγάροισιν ἐμὸν πόσιν , ὡς ἀγορεύεις .

εἰπέ μοι ὁπποῖʼ ἄσσα περὶ χροῒ εἵματα ἕστο ,

αὐτός θʼ οἷος ἔην , καὶ ἑταίρους , οἵ οἱ ἕποντο .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

220

ὦ γύναι , ἀργαλέον τόσσον χρόνον ἀμφὶς ἐόντα

εἰπέμεν · ἤδη γάρ οἱ ἐεικοστὸν ἔτος ἐστὶν

ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβη καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθε πάτρης ·

αὐτάρ τοι ἐρέω ὥς μοι ἰνδάλλεται ἦτορ .

χλαῖναν πορφυρέην οὔλην ἔχε δῖος Ὀδυσσεύς ,

225

διπλῆν · αὐτάρ οἱ περόνη χρυσοῖο τέτυκτο

αὐλοῖσιν διδύμοισι · πάροιθε δὲ δαίδαλον ἦεν ·

ἐν προτέροισι πόδεσσι κύων ἔχε ποικίλον ἐλλόν ,

ἀσπαίροντα λάων · τὸ δὲ θαυμάζεσκον ἅπαντες ,

ὡς οἱ χρύσεοι ἐόντες ὁ μὲν λάε νεβρὸν ἀπάγχων ,

230

αὐτὰρ ὁ ἐκφυγέειν μεμαὼς ἤσπαιρε πόδεσσι .

τὸν δὲ χιτῶνʼ ἐνόησα περὶ χροῒ σιγαλόεντα ,

οἷόν τε κρομύοιο λοπὸν κάτα ἰσχαλέοιο ·

τὼς μὲν ἔην μαλακός , λαμπρὸς δʼ ἦν ἠέλιος ὥς ·

ἦ μὲν πολλαί γʼ αὐτὸν ἐθηήσαντο γυναῖκες .

235

ἄλλο δέ τοι ἐρέω , σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν ·

οὐκ οἶδʼ ἢ τάδε ἕστο περὶ χροῒ οἴκοθʼ Ὀδυσσεύς ,

ἦ τις ἑταίρων δῶκε θοῆς ἐπὶ νηὸς ἰόντι ,

ἤ τίς που καὶ ξεῖνος , ἐπεὶ πολλοῖσιν Ὀδυσσεὺς

ἔσκε φίλος · παῦροι γὰρ Ἀχαιῶν ἦσαν ὁμοῖοι .

240

καί οἱ ἐγὼ χάλκειον ἄορ καὶ δίπλακα δῶκα

καλὴν πορφυρέην καὶ τερμιόεντα χιτῶνα ,

αἰδοίως δʼ ἀπέπεμπον ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηός .

καὶ μέν οἱ κῆρυξ ὀλίγον προγενέστερος αὐτοῦ

εἵπετο · καὶ τόν τοι μυθήσομαι , οἷος ἔην περ .

245

γυρὸς ἐν ὤμοισιν , μελανόχροος , οὐλοκάρηνος ,

Εὐρυβάτης δʼ ὄνομʼ ἔσκε · τίεν δέ μιν ἔξοχον ἄλλων

ὧν ἑτάρων Ὀδυσεύς , ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη .

ὣς φάτο , τῇ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο ,

σήματʼ ἀναγνούσῃ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς .

250

ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο .

καὶ τότε μιν μύθοισιν ἀμειβομένη προσέειπε ·

νῦν μὲν δή μοι , ξεῖνε , πάρος περ ἐὼν ἐλεεινός ,

ἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι φίλος τʼ ἔσῃ αἰδοῖός τε ·

αὐτὴ γὰρ τάδε εἵματʼ ἐγὼ πόρον , οἷʼ ἀγορεύεις ,

255

πτύξασʼ ἐκ θαλάμου , περόνην τʼ ἐπέθηκα φαεινὴν

κείνῳ ἄγαλμʼ ἔμεναι · τὸν δʼ οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις

οἴκαδε νοστήσαντα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν .

τῷ ῥα κακῇ αἴσῃ κοίλης ἐπὶ νηὸς Ὀδυσσεὺς

ᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν .

260

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος ,

μηκέτι νῦν χρόα καλὸν ἐναίρεο , μηδέ τι θυμὸν

τῆκε , πόσιν γοόωσα . νεμεσσῶμαί γε μὲν οὐδέν ·

καὶ γάρ τίς τʼ ἀλλοῖον ὀδύρεται ἄνδρʼ ὀλέσασα

265

κουρίδιον , τῷ τέκνα τέκῃ φιλότητι μιγεῖσα ,

ἢ Ὀδυσῆʼ , ὅν φασι θεοῖς ἐναλίγκιον εἶναι .

ἀλλὰ γόου μὲν παῦσαι , ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον ·

νημερτέως γάρ τοι μυθήσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω

ὡς ἤδη Ὀδυσῆος ἐγὼ περὶ νόστου ἄκουσα

270

ἀγχοῦ , Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ ,

ζωοῦ · αὐτὰρ ἄγει κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ

αἰτίζων ἀνὰ δῆμον . ἀτὰρ ἐρίηρας ἑταίρους

ὤλεσε καὶ νῆα γλαφυρὴν ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ ,

Θρινακίης ἄπο νήσου ἰών · ὀδύσαντο γὰρ αὐτῷ

275

Ζεύς τε καὶ Ἠέλιος · τοῦ γὰρ βόας ἔκταν ἑταῖροι .

οἱ μὲν πάντες ὄλοντο πολυκλύστῳ ἐνὶ πόντῳ ·

τὸν δʼ ἄρʼ ἐπὶ τρόπιος νεὸς ἔκβαλε κῦμʼ ἐπὶ χέρσου ,

Φαιήκων ἐς γαῖαν , οἳ ἀγχίθεοι γεγάασιν ,

οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντο

280

καί οἱ πολλὰ δόσαν πέμπειν τέ μιν ἤθελον αὐτοὶ

οἴκαδʼ ἀπήμαντον . καί κεν πάλαι ἐνθάδʼ Ὀδυσσεὺς

ἤην · ἀλλʼ ἄρα οἱ τό γε κέρδιον εἴσατο θυμῷ ,

χρήματʼ ἀγυρτάζειν πολλὴν ἐπὶ γαῖαν ἰόντι ·

ὣς περὶ κέρδεα πολλὰ καταθνητῶν ἀνθρώπων

285

οἶδʼ Ὀδυσεύς , οὐδʼ ἄν τις ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος .

ὥς μοι Θεσπρωτῶν βασιλεὺς μυθήσατο Φείδων ·

ὤμνυε δὲ πρὸς ἔμʼ αὐτόν , ἀποσπένδων ἐνὶ οἴκῳ ,

νῆα κατειρύσθαι καὶ ἐπαρτέας ἔμμεν ἑταίρους ,

οἳ δή μιν πέμψουσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν .

290

ἀλλʼ ἐμὲ πρὶν ἀπέπεμψε · τύχησε γὰρ ἐρχομένη νηῦς

ἀνδρῶν Θεσπρωτῶν ἐς Δουλίχιον πολύπυρον .

καί μοι κτήματʼ ἔδειξεν , ὅσα ξυναγείρατʼ Ὀδυσσεύς ·

καί νύ κεν ἐς δεκάτην γενεὴν ἕτερόν γʼ ἔτι βόσκοι ,

ὅσσα οἱ ἐν μεγάροις κειμήλια κεῖτο ἄνακτος .

295

τὸν δʼ ἐς Δωδώνην φάτο βήμεναι , ὄφρα θεοῖο

ἐκ δρυὸς ὑψικόμοιο Διὸς βουλὴν ἐπακούσαι ,

ὅππως νοστήσειε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν

ἤδη δὴν ἀπεών , ἤ ἀμφαδὸν ἦε κρυφηδόν .

ὣς ὁ μὲν οὕτως ἐστὶ σόος καὶ ἐλεύσεται ἤδη

300

ἄγχι μάλʼ , οὐδʼ ἔτι τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης

δηρὸν ἀπεσσεῖται · ἔμπης δέ τοι ὅρκια δώσω .

ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα , θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος ,

ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος , ἣν ἀφικάνω ·

ἦ μέν τοι τάδε πάντα τελείεται ὡς ἀγορεύω .

305

τοῦδʼ αὐτοῦ λυκάβαντος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς ,

τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός , τοῦ δʼ ἱσταμένοιο .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·

αἲ γὰρ τοῦτο , ξεῖνε , ἔπος τετελεσμένον εἴη ·

τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶρα

310

ἐξ ἐμεῦ , ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι .

ἀλλά μοι ὧδʼ ἀνὰ θυμὸν ὀΐεται , ὡς ἔσεταί περ ·

οὔτʼ Ὀδυσεὺς ἔτι οἶκον ἐλεύσεται , οὔτε σὺ πομπῆς

τεύξῃ , ἐπεὶ οὐ τοῖοι σημάντορές εἰσʼ ἐνὶ οἴκῳ

οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκε μετʼ ἀνδράσιν , εἴ ποτʼ ἔην γε ,

315

ξείνους αἰδοίους ἀποπεμπέμεν ἠδὲ δέχεσθαι .

ἀλλά μιν , ἀμφίπολοι , ἀπονίψατε , κάτθετε δʼ εὐνήν ,

δέμνια καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα ,

ὥς κʼ εὖ θαλπιόων χρυσόθρονον Ἠῶ ἵκηται .

ἠῶθεν δὲ μάλʼ ἦρι λοέσσαι τε χρῖσαί τε ,

320

ὥς κʼ ἔνδον παρὰ Τηλεμάχῳ δείπνοιο μέδηται

ἥμενος ἐν μεγάρῳ · τῷ δʼ ἄλγιον ὅς κεν ἐκείνων

τοῦτον ἀνιάζῃ θυμοφθόρος · οὐδέ τι ἔργον

ἐνθάδʼ ἔτι πρήξει , μάλα περ κεχολωμένος αἰνῶς .

πῶς γὰρ ἐμεῦ σύ , ξεῖνε , δαήσεαι εἴ τι γυναικῶν

325

ἀλλάων περίειμι νόον καὶ ἐπίφρονα μῆτιν ,

εἴ κεν ἀϋσταλέος , κακὰ εἱμένος ἐν μεγάροισιν

δαινύῃ ; ἄνθρωποι δὲ μινυνθάδιοι τελέθουσιν .

ὃς μὲν ἀπηνὴς αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀπηνέα εἰδῇ ,

τῷ δὲ καταρῶνται πάντες βροτοὶ ἄλγεʼ ὀπίσσω

330

ζωῷ , ἀτὰρ τεθνεῶτί γʼ ἐφεψιόωνται ἅπαντες ·

ὃς δʼ ἂν ἀμύμων αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀμύμονα εἰδῇ ,

τοῦ μέν τε κλέος εὐρὺ δὶα ξεῖνοι φορέουσι

πάντας ἐπʼ ἀνθρώπους , πολλοί τέ μιν ἐσθλὸν ἔειπον .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

335

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος ,

ἦ τοι ἐμοὶ χλαῖναι καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα

ἤχθεθʼ , ὅτε πρῶτον Κρήτης ὄρεα νιφόεντα

νοσφισάμην ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο ,

κείω δʼ ὡς τὸ πάρος περ ἀΰπνους νύκτας ἴαυον ·

340

πολλὰς γὰρ δὴ νύκτας ἀεικελίῳ ἐνὶ κοίτῃ

ἄεσα καί τʼ ἀνέμεινα ἐΰθρονον Ἠῶ δῖαν .

οὐδέ τί μοι ποδάνιπτρα ποδῶν ἐπιήρανα θυμῷ

γίγνεται · οὐδὲ γυνὴ ποδὸς ἅψεται ἡμετέροιο

τάων αἵ τοι δῶμα κάτα δρήστειραι ἔασιν ,

345

εἰ μή τις γρηῦς ἔστι παλαιή , κεδνὰ ἰδυῖα ,

ἥ τις δὴ τέτληκε τόσα φρεσὶν ὅσσα τʼ ἐγώ περ ·

τῇ δʼ οὐκ ἂν φθονέοιμι ποδῶν ἅψασθαι ἐμεῖο .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·

ξεῖνε φίλʼ · οὐ γάρ πώ τις ἀνὴρ πεπνυμένος ὧδε

350

ξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα ,

ὡς σὺ μάλʼ εὐφραδέως πεπνυμένα πάντʼ ἀγορεύεις ·

ἔστι δέ μοι γρηῢς πυκινὰ φρεσὶ μήδεʼ ἔχουσα

ἣ κεῖνον δύστηνον ἐῢ τρέφεν ἠδʼ ἀτίταλλε ,

δεξαμένη χείρεσσʼ , ὅτε μιν πρῶτον τέκε μήτηρ ,

355

ἥ σε πόδας νίψει , ὀλιγηπελέουσά περ ἔμπης .

ἀλλʼ ἄγε νῦν ἀνστᾶσα , περίφρων Εὐρύκλεια ,

νίψον σοῖο ἄνακτος ὁμήλικα · καί που Ὀδυσσεὺς

ἤδη τοιόσδʼ ἐστὶ πόδας τοιόσδε τε χεῖρας ·

αἶψα γὰρ ἐν κακότητι βροτοὶ καταγηράσκουσιν .

360

ὣς ἄρʼ ἔφη , γρηῢς δὲ κατέσχετο χερσὶ πρόσωπα ,

δάκρυα δʼ ἔκβαλε θερμά , ἔπος δʼ ὀλοφυδνὸν ἔειπεν ·

ὤ μοι ἐγὼ σέο , τέκνον , ἀμήχανος · ἦ σε περὶ Ζεὺς

ἀνθρώπων ἤχθηρε θεουδέα θυμὸν ἔχοντα .

οὐ γάρ πώ τις τόσσα βροτῶν Διὶ τερπικεραύνῳ

365

πίονα μηρίʼ ἔκηʼ οὐδʼ ἐξαίτους ἑκατόμβας ,

ὅσσα σὺ τῷ ἐδίδους , ἀρώμενος ἧος ἵκοιο

γῆράς τε λιπαρὸν θρέψαιό τε φαίδιμον υἱόν ·

νῦν δέ τοι οἴῳ πάμπαν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ .

οὕτω που καὶ κείνῳ ἐφεψιόωντο γυναῖκες

370

ξείνων τηλεδαπῶν , ὅτε τευ κλυτὰ δώμαθʼ ἵκοιτο ,

ὡς σέθεν αἱ κύνες αἵδε καθεψιόωνται ἅπασαι ,

τάων νῦν λώβην τε καὶ αἴσχεα πόλλʼ ἀλεείνων

οὐκ ἐάας νίζειν · ἐμὲ δʼ οὐκ ἀέκουσαν ἄνωγε

κούρη Ἰκαρίοιο , περίφρων Πηνελόπεια .

375

τῷ σε πόδας νίψω ἅμα τʼ αὐτῆς Πηνελοπείης

καὶ σέθεν εἵνεκʼ , ἐπεί μοι ὀρώρεται ἔνδοθι θυμὸς

κήδεσιν . ἀλλʼ ἄγε νῦν ξυνίει ἔπος , ὅττι κεν εἴπω ·

πολλοὶ δὴ ξεῖνοι ταλαπείριοι ἐνθάδʼ ἵκοντο ,

ἀλλʼ οὔ πώ τινά φημι ἐοικότα ὧδε ἰδέσθαι

380

ὡς σὺ δέμας φωνήν τε πόδας τʼ Ὀδυσῆϊ ἔοικας .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

ὦ γρηῦ , οὕτω φασὶν ὅσοι ἴδον ὀφθαλμοῖσιν

ἡμέας ἀμφοτέρους , μάλα εἰκέλω ἀλλήλοιϊν

ἔμμεναι , ὡς σύ περ αὐτὴ ἐπιφρονέουσʼ ἀγορεύεις .

385

ὣς ἄρʼ ἔφη , γρηῢς δὲ λέβηθʼ ἕλε παμφανόωντα

τοῦ πόδας ἐξαπένιζεν , ὕδωρ δʼ ἐνεχεύατο πουλὺ

ψυχρόν , ἔπειτα δὲ θερμὸν ἐπήφυσεν . αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

ἷζεν ἐπʼ ἐσχαρόφιν , ποτὶ δὲ σκότον ἐτράπετʼ αἶψα ·

αὐτίκα γὰρ κατὰ θυμὸν ὀΐσατο , μή ἑ λαβοῦσα

390

οὐλὴν ἀμφράσσαιτο καὶ ἀμφαδὰ ἔργα γένοιτο .

νίζε δʼ ἄρʼ ἆσσον ἰοῦσα ἄναχθʼ ἑόν · αὐτίκα δʼ ἔγνω

οὐλήν , τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντι

Παρνησόνδʼ ἐλθόντα μετʼ Αὐτόλυκόν τε καὶ υἷας ,

μητρὸς ἑῆς πάτερʼ ἐσθλόν , ὃς ἀνθρώπους ἐκέκαστο

395

κλεπτοσύνῃ θʼ ὅρκῳ τε · θεὸς δέ οἱ αὐτὸς ἔδωκεν

Ἑρμείας · τῷ γὰρ κεχαρισμένα μηρία καῖεν

ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων · ὁ δέ οἱ πρόφρων ἅμʼ ὀπήδει .

Αὐτόλυκος δʼ ἐλθὼν Ἰθάκης ἐς πίονα δῆμον

παῖδα νέον γεγαῶτα κιχήσατο θυγατέρος ἧς ·

400

τόν ῥά οἱ Εὐρύκλεια φίλοις ἐπὶ γούνασι θῆκε

παυομένῳ δόρποιο , ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν ·

Αὐτόλυκʼ , αὐτὸς νῦν ὄνομʼ εὕρεο ὅττι κε θῆαι

παιδὸς παιδὶ φίλῳ · πολυάρητος δέ τοί ἐστιν .

τὴν δʼ αὖτʼ Αὐτόλυκος ἀπαμείβετο φώνησέν τε ·

405

γαμβρὸς ἐμὸς θυγάτηρ τε , τίθεσθʼ ὄνομʼ ὅττι κεν εἴπω ·

πολλοῖσιν γὰρ ἐγώ γε ὀδυσσάμενος τόδʼ ἱκάνω ,

ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶν ἀνὰ χθόνα πουλυβότειραν ·

τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ὄνομʼ ἔστω ἐπώνυμον · αὐτὰρ ἐγώ γε ,

ὁππότʼ ἂν ἡβήσας μητρώϊον ἐς μέγα δῶμα

410

ἔλθῃ Παρνησόνδʼ , ὅθι πού μοι κτήματʼ ἔασι ,

τῶν οἱ ἐγὼ δώσω καί μιν χαίροντʼ ἀποπέμψω .

τῶν ἕνεκʼ ἦλθʼ Ὀδυσεύς , ἵνα οἱ πόροι ἀγλαὰ δῶρα .

τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο

χερσίν τʼ ἠσπάζοντο ἔπεσσί τε μειλιχίοισι ·

415

μήτηρ δʼ Ἀμφιθέη μητρὸς περιφῦσʼ Ὀδυσῆϊ

κύσσʼ ἄρα μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά .

Αὐτόλυκος δʼ υἱοῖσιν ἐκέκλετο κυδαλίμοισι

δεῖπνον ἐφοπλίσσαι · τοὶ δʼ ὀτρύνοντος ἄκουσαν ,

αὐτίκα δʼ εἰσάγαγον βοῦν ἄρσενα πενταέτηρον ·

420

τὸν δέρον ἀμφί θʼ ἕπον , καί μιν διέχευαν ἅπαντα ,

μίστυλλόν τʼ ἄρʼ ἐπισταμένως πεῖράν τʼ ὀβελοῖσιν ,

ὤπτησάν τε περιφραδέως , δάσσαντό τε μοίρας .

ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα

δαίνυντʼ , οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης ·

425

ἦμος δʼ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν ,

δὴ τότε κοιμήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο .

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς ,

βάν ῥʼ ἴμεν ἐς θήρην , ἠμὲν κύνες ἠδὲ καὶ αὐτοὶ

υἱέες Αὐτολύκου · μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς

430

ἤϊεν · αἰπὺ δʼ ὄρος προσέβαν καταειμένον ὕλῃ

Παρνησοῦ , τάχα δʼ ἵκανον πτύχας ἠνεμοέσσας .

Ἠέλιος μὲν ἔπειτα νέον προσέβαλλεν ἀρούρας

ἐξ ἀκαλαρρείταο βαθυρρόου Ὠκεανοῖο ,

οἱ δʼ ἐς βῆσσαν ἵκανον ἐπακτῆρες · πρὸ δʼ ἄρʼ αὐτῶν

435

ἴχνιʼ ἐρευνῶντες κύνες ἤϊσαν , αὐτὰρ ὄπισθεν

υἱέες Αὐτολύκου · μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς

ἤϊεν ἄγχι κυνῶν , κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος .

ἔνθα δʼ ἄρʼ ἐν λόχμῃ πυκινῇ κατέκειτο μέγας σῦς ·

τὴν μὲν ἄρʼ οὔτʼ ἀνέμων διάει μένος ὑγρὸν ἀέντων ,

440

οὔτε μιν Ἠέλιος φαέθων ἀκτῖσιν ἔβαλλεν ,

οὔτʼ ὄμβρος περάασκε διαμπερές · ὣς ἄρα πυκνὴ

ἦεν , ἀτὰρ φύλλων ἐνέην χύσις ἤλιθα πολλή .

τὸν δʼ ἀνδρῶν τε κυνῶν τε περὶ κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν ,

ὡς ἐπάγοντες ἐπῇσαν · ὁ δʼ ἀντίος ἐκ ξυλόχοιο

445

φρίξας εὖ λοφιήν , πῦρ δʼ ὀφθαλμοῖσι δεδορκώς ,

στῆ ῥʼ αὐτῶν σχεδόθεν · ὁ δʼ ἄρα πρώτιστος Ὀδυσσεὺς

ἔσσυτʼ ἀνασχόμενος δολιχὸν δόρυ χειρὶ παχείῃ ,

οὐτάμεναι μεμαώς · ὁ δέ μιν φθάμενος ἔλασεν σῦς

γουνὸς ὕπερ , πολλὸν δὲ διήφυσε σαρκὸς ὀδόντι

450

λικριφὶς ἀΐξας , οὐδʼ ὀστέον ἵκετο φωτός .

τὸν δʼ Ὀδυσεὺς οὔτησε τυχὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον ,

ἀντικρὺ δὲ διῆλθε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή ·

κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών , ἀπὸ δʼ ἔπτατο θυμός .

τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτολύκου παῖδες φίλοι ἀμφεπένοντο ,

455

ὠτειλὴν δʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἀντιθέοιο

δῆσαν ἐπισταμένως , ἐπαοιδῇ δʼ αἷμα κελαινὸν

ἔσχεθον , αἶψα δʼ ἵκοντο φίλου πρὸς δώματα πατρός .

τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο

εὖ ἰησάμενοι ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα πορόντες

460

καρπαλίμως χαίροντα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμπον

εἰς Ἰθάκην . τῷ μέν ῥα πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ

χαῖρον νοστήσαντι καὶ ἐξερέεινον ἕκαστα ,

οὐλὴν ὅττι πάθοι · ὁ δʼ ἄρα σφίσιν εὖ κατέλεξεν

ὥς μιν θηρεύοντʼ ἔλασεν σῦς λευκῷ ὀδόντι ,

465

Παρνησόνδʼ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο .

τὴν γρηῢς χείρεσσι καταπρηνέσσι λαβοῦσα

γνῶ ῥʼ ἐπιμασσαμένη , πόδα δὲ προέηκε φέρεσθαι ·

ἐν δὲ λέβητι πέσε κνήμη , κανάχησε δὲ χαλκός ,

ἂψ δʼ ἑτέρωσʼ ἐκλίθη · τὸ δʼ ἐπὶ χθονὸς ἐξέχυθʼ ὕδωρ .

470

τὴν δʼ ἅμα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένα , τὼ δέ οἱ ὄσσε

δακρυόφι πλῆσθεν , θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή .

ἁψαμένη δὲ γενείου Ὀδυσσῆα προσέειπεν ·

ἦ μάλʼ Ὀδυσσεύς ἐσσι , φίλον τέκος · οὐδέ σʼ ἐγώ γε

πρὶν ἔγνων , πρὶν πάντα ἄνακτʼ ἐμὸν ἀμφαφάασθαι .

475

ἦ καὶ Πηνελόπειαν ἐσέδρακεν ὀφθαλμοῖσι ,

πεφραδέειν ἐθέλουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα .

ἡ δʼ οὔτʼ ἀθρῆσαι δύνατʼ ἀντίη οὔτε νοῆσαι ·

τῇ γὰρ Ἀθηναίη νόον ἔτραπεν · αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

χεῖρʼ ἐπιμασσάμενος φάρυγος λάβε δεξιτερῆφι ,

480

τῇ δʼ ἑτέρῃ ἕθεν ἆσσον ἐρύσσατο φώνησέν τε .

μαῖα , τίη μʼ ἐθέλεις ὀλέσαι ; σὺ δέ μʼ ἔτρεφες αὐτὴ

τῷ σῷ ἐπὶ μαζῷ · νῦν δʼ ἄλγεα πολλὰ μογήσας

ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν .

ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ ,

485

σίγα , μή τίς τʼ ἄλλος ἐνὶ μεγάροισι πύθηται .

ὧδε γὰρ ἐξερέω , καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται ·

εἴ χʼ ὑπʼ ἐμοί γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς ,

οὐδὲ τροφοῦ οὔσης σεῦ ἀφέξομαι , ὁππότʼ ἂν ἄλλας

δμῳὰς ἐν μεγάροισιν ἐμοῖς κτείνωμι γυναῖκας .

490

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια ·

τέκνον ἐμόν , ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων .

οἶσθα μὲν οἷον ἐμὸν μένος ἔμπεδον οὐδʼ ἐπιεικτόν ,

ἕξω δʼ ὡς ὅτε τις στερεὴ λίθος ἠὲ σίδηρος .

ἄλλο δέ τοι ἐρέω , σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν ·

495

εἴ χʼ ὑπό σοι γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς ,

δὴ τότε τοι καταλέξω ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας ,

αἵ τέ σʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσι .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς

μαῖα , τίη δὲ σὺ τὰς μυθήσεαι ; οὐδέ τί σε χρή .

500

εὖ νυ καὶ αὐτὸς ἐγὼ φράσομαι καὶ εἴσομʼ ἑκάστην ·

ἀλλʼ ἔχε σιγῇ μῦθον , ἐπίτρεψον δὲ θεοῖσιν .

ὣς ἄρʼ ἔφη , γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει

οἰσομένη ποδάνιπτρα · τὰ γὰρ πρότερʼ ἔκχυτο πάντα .

αὐτὰρ ἐπεὶ νίψεν τε καὶ ἤλειψεν λίπʼ ἐλαίῳ ,

505

αὖτις ἄρʼ ἀσσοτέρω πυρὸς ἕλκετο δίφρον Ὀδυσσεὺς

θερσόμενος , οὐλὴν δὲ κατὰ ῥακέεσσι κάλυψε .

τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια ·

ξεῖνε , τὸ μέν σʼ ἔτι τυτθὸν ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή ·

καὶ γὰρ δὴ κοίτοιο τάχʼ ἔσσεται ἡδέος ὥρη ,

510

ὅν τινά γʼ ὕπνος ἕλοι γλυκερός , καὶ κηδόμενόν περ .

αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ πένθος ἀμέτρητον πόρε δαίμων ·

ἤματα μὲν γὰρ τέρπομʼ ὀδυρομένη , γοόωσα ,

ἔς τʼ ἐμὰ ἔργʼ ὁρόωσα καὶ ἀμφιπόλων ἐνὶ οἴκῳ ·

αὐτὰρ ἐπὴν νὺξ ἔλθῃ , ἕλῃσί τε κοῖτος ἅπαντας ,

515

κεῖμαι ἐνὶ λέκτρῳ , πυκιναὶ δέ μοι ἀμφʼ ἀδινὸν κῆρ

ὀξεῖαι μελεδῶνες ὀδυρομένην ἐρέθουσιν .

ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρη , χλωρηῒς ἀηδών ,

καλὸν ἀείδῃσιν ἔαρος νέον ἱσταμένοιο ,

δενδρέων ἐν πετάλοισι καθεζομένη πυκινοῖσιν ,

520

ἥ τε θαμὰ τρωπῶσα χέει πολυηχέα φωνήν ,

παῖδʼ ὀλοφυρομένη Ἴτυλον φίλον , ὅν ποτε χαλκῷ

κτεῖνε διʼ ἀφραδίας , κοῦρον Ζήθοιο ἄνακτος ,

ὣς καὶ ἐμοὶ δίχα θυμὸς ὀρώρεται ἔνθα καὶ ἔνθα ,

ἠὲ μένω παρὰ παιδὶ καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσω ,

525

κτῆσιν ἐμήν , δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα ,

εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν ,

ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπωμαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος

μνᾶται ἐνὶ μεγάροισι , πορὼν ἀπερείσια ἕδνα .

παῖς δʼ ἐμὸς ἧος ἔην ἔτι νήπιος ἠδὲ χαλίφρων ,

530

γήμασθʼ οὔ μʼ εἴα πόσιος κατὰ δῶμα λιποῦσαν ·

νῦν δʼ ὅτε δὴ μέγας ἐστὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνει ,

καὶ δή μʼ ἀρᾶται πάλιν ἐλθέμεν ἐκ μεγάροιο ,

κτήσιος ἀσχαλόων , τήν οἱ κατέδουσιν Ἀχαιοί .

ἀλλʼ ἄγε μοι τὸν ὄνειρον ὑπόκριναι καὶ ἄκουσον .

535

χῆνές μοι κατὰ οἶκον ἐείκοσι πυρὸν ἔδουσιν

ἐξ ὕδατος , καί τέ σφιν ἰαίνομαι εἰσορόωσα ·

ἐλθὼν δʼ ἐξ ὄρεος μέγας αἰετὸς ἀγκυλοχείλης

πᾶσι κατʼ αὐχένας ἦξε καὶ ἔκτανεν · οἱ δʼ ἐκέχυντο

ἀθρόοι ἐν μεγάροις , ὁ δʼ ἐς αἰθέρα δῖαν ἀέρθη .

540

αὐτὰρ ἐγὼ κλαῖον καὶ ἐκώκυον ἔν περ ὀνείρῳ ,

ἀμφὶ δʼ ἔμʼ ἠγερέθοντο ἐϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί ,

οἴκτρʼ ὀλοφυρομένην ὅ μοι αἰετὸς ἔκτανε χῆνας .

ἂψ δʼ ἐλθὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ προὔχοντι μελάθρῳ ,

φωνῇ δὲ βροτέῃ κατερήτυε φώνησέν τε ·

545

θάρσει , Ἰκαρίου κούρη τηλεκλειτοῖο ·

οὐκ ὄναρ , ἀλλʼ ὕπαρ ἐσθλόν , ὅ τοι τετελεσμένον ἔσται .

χῆνες μὲν μνηστῆρες , ἐγὼ δέ τοι αἰετὸς ὄρνις

ἦα πάρος , νῦν αὖτε τεὸς πόσις εἰλήλουθα ,

ὃς πᾶσι μνηστῆρσιν ἀεικέα πότμον ἐφήσω .

550

ὣς ἔφατʼ , αὐτὰρ ἐμὲ μελιηδὴς ὕπνος ἀνῆκε ·

παπτήνασα δὲ χῆνας ἐνὶ μεγάροισι νόησα

πυρὸν ἐρεπτομένους παρὰ πύελον , ἧχι πάρος περ .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς ·

ὦ γύναι , οὔ πως ἔστιν ὑποκρίνασθαι ὄνειρον

555

ἄλλῃ ἀποκλίναντʼ , ἐπεὶ ἦ ῥά τοι αὐτὸς Ὀδυσσεὺς

πέφραδʼ ὅπως τελέει · μνηστῆρσι δὲ φαίνετʼ ὄλεθρος

πᾶσι μάλʼ , οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·

ξεῖνʼ , ἦ τοι μὲν ὄνειροι ἀμήχανοι ἀκριτόμυθοι

560

γίγνοντʼ , οὐδέ τι πάντα τελείεται ἀνθρώποισι .

δοιαὶ γάρ τε πύλαι ἀμενηνῶν εἰσὶν ὀνείρων ·

αἱ μὲν γὰρ κεράεσσι τετεύχαται , αἱ δʼ ἐλέφαντι ·

τῶν οἳ μέν κʼ ἔλθωσι διὰ πριστοῦ ἐλέφαντος ,

οἵ ῥʼ ἐλεφαίρονται , ἔπεʼ ἀκράαντα φέροντες ·

565

οἱ δὲ διὰ ξεστῶν κεράων ἔλθωσι θύραζε ,

οἵ ῥʼ ἔτυμα κραίνουσι , βροτῶν ὅτε κέν τις ἴδηται .

ἀλλʼ ἐμοὶ οὐκ ἐντεῦθεν ὀΐομαι αἰνὸν ὄνειρον

ἐλθέμεν · ἦ κʼ ἀσπαστὸν ἐμοὶ καὶ παιδὶ γένοιτο .

ἄλλο δέ τοι ἐρέω , σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν ·

570

ἥδε δὴ ἠὼς εἶσι δυσώνυμος , ἥ μʼ Ὀδυσῆος

οἴκου ἀποσχήσει · νῦν γὰρ καταθήσω ἄεθλον ,

τοὺς πελέκεας , τοὺς κεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσιν

ἵστασχʼ ἑξείης , δρυόχους ὥς , δώδεκα πάντας ·

στὰς δʼ ὅ γε πολλὸν ἄνευθε διαρρίπτασκεν ὀϊστόν .

575

νῦν δὲ μνηστήρεσσιν ἄεθλον τοῦτον ἐφήσω ·

ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσι

καὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων ,

τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην , νοσφισσαμένη τόδε δῶμα

κουρίδιον , μάλα καλόν , ἐνίπλειον βιότοιο ·

580

τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ .

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς

ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος ,

μηκέτι νῦν ἀνάβαλλε δόμοις ἔνι τοῦτον ἄεθλον ·

πρὶν γάρ τοι πολύμητις ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς ,

585

πρὶν τούτους τόδε τόξον ἐΰξοον ἀμφαφόωντας

νευρήν τʼ ἐντανύσαι διοϊστεῦσαί τε σιδήρου .

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια ·

εἴ κʼ ἐθέλοις μοι , ξεῖνε , παρήμενος ἐν μεγάροισι

τέρπειν , οὔ κέ μοι ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισι χυθείη .

590

ἀλλʼ οὐ γάρ πως ἔστιν ἀΰπνους ἔμμεναι αἰεὶ

ἀνθρώπους · ἐπὶ γάρ τοι ἑκάστῳ μοῖραν ἔθηκαν

ἀθάνατοι θνητοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν .

ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα

λέξομαι εἰς εὐνήν , ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται ,

595

αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη , ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς

ᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν .

ἔνθα κε λεξαίμην · σὺ δὲ λέξεο τῷδʼ ἐνὶ οἴκῳ ,

ἢ χαμάδις στορέσας ἤ τοι κατὰ δέμνια θέντων .

ὣς εἰποῦσʼ ἀνέβαινʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα ,

600

οὐκ οἴη , ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι κίον ἄλλαι .

ἐς δʼ ὑπερῷ ʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶ

κλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα , φίλον πόσιν , ὄφρα οἱ ὕπνον

ἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη .

Homer The Odyssey

A. T. Murray

Table of Contents: